കൃഷ്ണൻ കോപാകുലനായി, ഗോപക്കുട്ടികളെയും വാനരന്മാരെയും കൂട്ടിക്കൊണ്ടു വീടിനു പുറത്തിറങ്ങി, ഒരു സൈന്യം രൂപീകരിച്ച് മടങ്ങി.140.
എല്ലാവരും കല്ലെറിഞ്ഞ് പാൽ കുടങ്ങൾ തകർത്തു, പാൽ നാല് വശത്തേക്കും ഒഴുകി.
കൃഷ്ണനും കൂട്ടാളികളും പാല് തൃപ്തരായി കുടിച്ചു.141.
സ്വയ്യ
ഇങ്ങനെ ഒരു സൈന്യത്തെ രൂപപ്പെടുത്തി കൃഷ്ണൻ യശോദയുടെ പാൽ കൊള്ളയടിക്കാൻ തുടങ്ങി
അവരുടെ കൈകളിലെ പാത്രങ്ങൾ പിടിച്ച് അവർ അങ്ങോട്ടും ഇങ്ങോട്ടും എറിയാൻ തുടങ്ങി
(അതിനാൽ) പാത്രങ്ങൾ പൊട്ടി, തൈര് (അതിൽ) തെറിച്ചു. അതിൻ്റെ അർത്ഥം കവിയുടെ മനസ്സിൽ വന്നു (ഇഞ്ച്).
പാലും തൈരും അങ്ങോട്ടും ഇങ്ങോട്ടും പടരുന്നത് കണ്ട് കവിയുടെ മനസ്സിൽ ഉരുൾപൊട്ടിയ തലയോട്ടിയിൽ നിന്ന് മജ്ജ പൊട്ടുന്നതിൻ്റെ മുന്നോടിയായാണ് പാൽ പടരുന്നത് എന്ന ആശയം ഉദിച്ചിരിക്കുന്നു.142.
എല്ലാ പാത്രങ്ങളും കൃഷ്ണൻ തകർത്തപ്പോൾ യശോദ കോപാകുലയായി ഓടി
വാനരന്മാർ മരങ്ങളിൽ കയറി, ഗോപമക്കളുടെ സൈന്യത്തെ കൃഷ്ണൻ അടയാളങ്ങളാൽ ഓടിച്ചുകളഞ്ഞു
കൃഷ്ണ ഓടിക്കൊണ്ടേയിരുന്നു, അമ്മ തളർന്നു
കൃഷ്ണൻ പിടിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ ബ്രജയുടെ നാഥനെ ഉഖാൽ (വലിയ മരം മോർട്ടാർ) കൊണ്ട് ബന്ധിച്ചതായി കവി ശ്യാം പറയുന്നു.143.
കൃഷ്ണനെ പിടിക്കാൻ ഓടിയെത്തിയ യശോദ അവനെ കാലിൽ കയറ്റിയപ്പോൾ അവൻ കരയാൻ തുടങ്ങി
അമ്മ ബ്രജയുടെ റോസിനെ ഒന്നിച്ചുകൂട്ടി, പക്ഷേ കൃഷ്ണനെ ബന്ധിക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല
ആത്യന്തികമായി, അവനെ ഉഖൽ കൊണ്ട് കെട്ടി ഭൂമിയിൽ ഉരുളാൻ തുടങ്ങി
ഇത് യാമലാജുനയുടെ രക്ഷയ്ക്കുവേണ്ടി മാത്രമാണ് ചെയ്യുന്നത്.144.
ദോഹ്റ
ഭഗവാൻ കൃഷ്ണൻ (നാൽ, കൂവർ എന്ന് പേരുള്ള രണ്ട് പേർ) ഉഖലിനെ വലിച്ചിടുമ്പോൾ സാധുക്കളെ കടം വാങ്ങുന്നു.
ഉഖലിനെ പിന്നിലേക്ക് വലിച്ചിട്ട്, കൃഷ്ണൻ സന്യാസിമാരെ മോചിപ്പിക്കാൻ തുടങ്ങി, അവൻ, മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയാത്ത ഭഗവാൻ അവരുടെ അടുത്തേക്ക് പോയി.145.
സ്വയ്യ
കൃഷ്ണൻ ഉഖലിനെ മരങ്ങളിൽ കുടുക്കി, തൻ്റെ ശരീരത്തിൻ്റെ ശക്തിയാൽ അവയെ പിഴുതെറിഞ്ഞു
അവിടെ വൃക്ഷങ്ങളുടെ ചുവട്ടിൽ നിന്ന് യമലാർജുനൻ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു, കൃഷ്ണനെ വണങ്ങിയ ശേഷം അവൻ സ്വർഗത്തിലേക്ക് പോയി
ആ സംഭവത്തിൻ്റെ മഹത്വവും മഹത്തായ വിജയവും കവിയുടെ മനസ്സിൽ അങ്ങനെ (അനുഭവപ്പെട്ടു)
ഈ കാഴ്ചയുടെ ഭംഗി മഹാകവിയെ അത്രയധികം ആകർഷിച്ചു, നാഗങ്ങളുടെ പ്രദേശത്ത് നിന്ന് വലിച്ചെടുത്ത തേൻ കുടം അദ്ദേഹത്തിന് ലഭിച്ചതായി തോന്നി.146.
(ആ) കൗടകനെ കണ്ട്, ബ്രജഭൂമിയിലെ എല്ലാ ആളുകളും ജശോധയുടെ അടുക്കൽ ചെന്ന് (കാര്യം മുഴുവൻ) പറഞ്ഞു.
ഈ അത്ഭുതകരമായ കാഴ്ച്ച കണ്ട് ബ്രജയിലെ ജനങ്ങൾ യശോദയുടെ അടുത്തേക്ക് ഓടിവന്നു പറഞ്ഞു, കൃഷ്ണൻ തൻ്റെ ശരീരത്തിൻ്റെ ശക്തിയാൽ മരങ്ങൾ പിഴുതെറിഞ്ഞു.
ആ രംഗത്തിൻ്റെ അങ്ങേയറ്റത്തെ സാമ്യം ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞുകൊണ്ട് കവി വിവരിച്ചു
ആ മനോഹര ദൃശ്യം വിവരിച്ചുകൊണ്ട്, കൃഷ്ണനെ കാണാൻ അമ്മ ഈച്ചയെപ്പോലെ പറന്നുവെന്ന് കവി പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്.147.
കൃഷ്ണൻ അസുര നിഗ്രഹത്തിന് ശിവനെപ്പോലെയാണ്
അവൻ സ്രഷ്ടാവും സുഖസൗകര്യങ്ങൾ നൽകുന്നവനും ജനങ്ങളുടെ ദുരിതങ്ങൾ നീക്കുന്നവനും ബൽറാമിൻ്റെ സഹോദരനുമാണ്.
(അവൻ) ശ്രീകൃഷ്ണൻ നീട്ടി (ജശോദയോട് അനുകമ്പയുടെ വികാരം) ഇത് എൻ്റെ മകനാണെന്ന് അവൻ പറയാൻ തുടങ്ങി.
ആസക്തിയുടെ ആഘാതത്തിൽ അമ്മ അവനെ തൻ്റെ മകൻ എന്ന് വിളിക്കുകയും കൃഷ്ണനെപ്പോലെ ഒരു മകൻ തൻ്റെ വീട്ടിൽ ജനിച്ചത് ദൈവത്തിൻ്റെ കളിയാണെന്ന് പറഞ്ഞു.148.
ബച്ചിത്തർ നാടകത്തിലെ കൃഷ്ണാവതാരത്തിലെ "മരങ്ങളെ പിഴുതെറിഞ്ഞ് യംലാർജ്ജുനൻ്റെ രക്ഷയുടെ" വിവരണത്തിൻ്റെ അവസാനം.
സ്വയ്യ
(ജംലാർജാൻ) ബ്രിച്ച് പൊട്ടിച്ച സ്ഥലത്ത്, പഴയ കാവൽക്കാർ (ഇരുന്നു) ഈ ആലോചന നടത്തി.
മരങ്ങൾ വേരോടെ പിഴുതെറിയപ്പെട്ടപ്പോൾ, ഗോകുലത്തിൽ ജീവിക്കാൻ പ്രയാസമായതിനാൽ ഗോകുലം ഉപേക്ഷിച്ച് ബ്രജയിൽ താമസിക്കണമെന്ന് എല്ലാ ഗോപമാരും കൂടിയാലോചിച്ച് തീരുമാനിച്ചു.
(ഇത് കേട്ടപ്പോൾ) ജശോദയും നന്ദയും (അവരും) ഈ പ്ലാൻ നല്ലതാണെന്ന് മനസ്സിൽ കരുതി.
ഇത്തരമൊരു തീരുമാനത്തെക്കുറിച്ച് കേട്ടപ്പോൾ, യശോദയും നന്ദും, തങ്ങളുടെ മകൻ്റെ സംരക്ഷണത്തിന് ബ്രജയല്ലാതെ മറ്റൊരു അനുയോജ്യമായ സ്ഥലമില്ലെന്ന് തീരുമാനിച്ചു.149.
പുല്ലും മരത്തണലും യമുനയുടെ തീരവും പർവതവുമെല്ലാം അവിടെയുണ്ട്
അവിടെ ധാരാളം തിമിരങ്ങളുണ്ട്, ലോകത്ത് മറ്റൊരിടത്തും ഇല്ല
അവൻ്റെ നാലു വശത്തും കാക്കകളും പച്ചപ്പും മയിലുകളും മഴക്കാലത്ത് സംസാരിക്കുന്നു.
അവിടെ മയിലുകളുടെയും രാപ്പാടികളുടെയും ശബ്ദം നാല് വശത്തും കേൾക്കുന്നു, അതിനാൽ ആയിരക്കണക്കിന് പുണ്യകർമങ്ങളുടെ പുണ്യം നേടുന്നതിന് നാം ഉടൻ ഗോകുലം വിട്ട് ബ്രജയിലേക്ക് പോകണം.150.
ദോഹ്റ
നന്ദ എല്ലാ ഗ്വാലമാരെയും (ആ) സ്ഥലത്ത് കണ്ട് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു
ഗോകുലം വിട്ട് ബ്രജയിലേക്ക് പോകണമെന്ന് നന്ദൻ എല്ലാ ഗോപമാരോടും പറഞ്ഞു, കാരണം ഇത് പോലെ മറ്റൊരു നല്ല സ്ഥലമില്ല.151.
എല്ലാവരും വേഗം നല്ലപോലെ കെട്ടി ബ്രജയുടെ അടുത്തെത്തി
അവിടെ അവർ യമുനയുടെ ഒഴുകുന്ന ജലം കണ്ടു.152.
സ്വയ്യ