श्री गुरु ग्रन्थ साहिबः

पुटः - 254


ਸਲੋਕੁ ॥
सलोकु ॥

सलोक् : १.

ਗਨਿ ਮਿਨਿ ਦੇਖਹੁ ਮਨੈ ਮਾਹਿ ਸਰਪਰ ਚਲਨੋ ਲੋਗ ॥
गनि मिनि देखहु मनै माहि सरपर चलनो लोग ॥

पश्यन्तु, मनसि गणितं षड्यन्त्रं च कृत्वा अपि जनाः अन्ते अवश्यमेव प्रस्थायन्ते।

ਆਸ ਅਨਿਤ ਗੁਰਮੁਖਿ ਮਿਟੈ ਨਾਨਕ ਨਾਮ ਅਰੋਗ ॥੧॥
आस अनित गुरमुखि मिटै नानक नाम अरोग ॥१॥

क्षणिकवस्तूनाम् आशाः इच्छाः च गुरमुखस्य कृते मेट्यन्ते; नानके नाम एव सत्यारोग्यं जनयति। ||१||

ਪਉੜੀ ॥
पउड़ी ॥

पौरी : १.

ਗਗਾ ਗੋਬਿਦ ਗੁਣ ਰਵਹੁ ਸਾਸਿ ਸਾਸਿ ਜਪਿ ਨੀਤ ॥
गगा गोबिद गुण रवहु सासि सासि जपि नीत ॥

गग्गः - एकैकेन निःश्वासेन विश्वेश्वरस्य गौरवपूर्णस्तुतिं जपत; तं ध्याय सदा।

ਕਹਾ ਬਿਸਾਸਾ ਦੇਹ ਕਾ ਬਿਲਮ ਨ ਕਰਿਹੋ ਮੀਤ ॥
कहा बिसासा देह का बिलम न करिहो मीत ॥

कथं त्वं शरीरे अवलम्बितुं शक्नोषि ? मा विलम्बं कुरु सखे;

ਨਹ ਬਾਰਿਕ ਨਹ ਜੋਬਨੈ ਨਹ ਬਿਰਧੀ ਕਛੁ ਬੰਧੁ ॥
नह बारिक नह जोबनै नह बिरधी कछु बंधु ॥

न किमपि मृत्युमार्गे स्थातुं शक्यते - न बाल्ये, न यौवने, न च जरा।

ਓਹ ਬੇਰਾ ਨਹ ਬੂਝੀਐ ਜਉ ਆਇ ਪਰੈ ਜਮ ਫੰਧੁ ॥
ओह बेरा नह बूझीऐ जउ आइ परै जम फंधु ॥

स कालः न ज्ञायते, यदा मृत्युपाशः आगत्य भवतः उपरि पतति।

ਗਿਆਨੀ ਧਿਆਨੀ ਚਤੁਰ ਪੇਖਿ ਰਹਨੁ ਨਹੀ ਇਹ ਠਾਇ ॥
गिआनी धिआनी चतुर पेखि रहनु नही इह ठाइ ॥

पश्यतु, अध्यात्मविदः अपि ध्यायन्तः चतुराः अपि अस्मिन् स्थाने न तिष्ठन्ति इति।

ਛਾਡਿ ਛਾਡਿ ਸਗਲੀ ਗਈ ਮੂੜ ਤਹਾ ਲਪਟਾਹਿ ॥
छाडि छाडि सगली गई मूड़ तहा लपटाहि ॥

केवलं मूर्खः एव तत् लसति, यत् अन्ये सर्वे त्यक्त्वा त्यक्तवन्तः ।

ਗੁਰਪ੍ਰਸਾਦਿ ਸਿਮਰਤ ਰਹੈ ਜਾਹੂ ਮਸਤਕਿ ਭਾਗ ॥
गुरप्रसादि सिमरत रहै जाहू मसतकि भाग ॥

गुरुप्रसादेन यस्य ललाटे एतादृशं शुभं दैवं लिखितं भवति सः ध्यानेन भगवन्तं स्मरति।

ਨਾਨਕ ਆਏ ਸਫਲ ਤੇ ਜਾ ਕਉ ਪ੍ਰਿਅਹਿ ਸੁਹਾਗ ॥੧੯॥
नानक आए सफल ते जा कउ प्रिअहि सुहाग ॥१९॥

धन्यं फलप्रदं च ये प्रिया भगवन्तं पतिं लभन्ते। ||१९||

ਸਲੋਕੁ ॥
सलोकु ॥

सलोक् : १.

ਘੋਖੇ ਸਾਸਤ੍ਰ ਬੇਦ ਸਭ ਆਨ ਨ ਕਥਤਉ ਕੋਇ ॥
घोखे सासत्र बेद सभ आन न कथतउ कोइ ॥

मया सर्वे शास्त्राणि वेदानि च अन्वेषितानि, ते एतदतिरिक्तं किमपि न वदन्ति।

ਆਦਿ ਜੁਗਾਦੀ ਹੁਣਿ ਹੋਵਤ ਨਾਨਕ ਏਕੈ ਸੋਇ ॥੧॥
आदि जुगादी हुणि होवत नानक एकै सोइ ॥१॥

"आदौ युगेषु इदानीं नित्यं च नानक एकेश्वरः एव विद्यते।" ||१||

ਪਉੜੀ ॥
पउड़ी ॥

पौरी : १.

ਘਘਾ ਘਾਲਹੁ ਮਨਹਿ ਏਹ ਬਿਨੁ ਹਰਿ ਦੂਸਰ ਨਾਹਿ ॥
घघा घालहु मनहि एह बिनु हरि दूसर नाहि ॥

घाघः - एतत् मनसि स्थापयतु यत् भगवन्तं विना अन्यः कोऽपि नास्ति।

ਨਹ ਹੋਆ ਨਹ ਹੋਵਨਾ ਜਤ ਕਤ ਓਹੀ ਸਮਾਹਿ ॥
नह होआ नह होवना जत कत ओही समाहि ॥

कदापि नासीत्, न भविष्यति। सः सर्वत्र व्याप्तः अस्ति।

ਘੂਲਹਿ ਤਉ ਮਨ ਜਉ ਆਵਹਿ ਸਰਨਾ ॥
घूलहि तउ मन जउ आवहि सरना ॥

तस्मिन् लीनः भविष्यसि यदि तस्य अभयारण्यमागच्छसि।

ਨਾਮ ਤਤੁ ਕਲਿ ਮਹਿ ਪੁਨਹਚਰਨਾ ॥
नाम ततु कलि महि पुनहचरना ॥

अस्मिन् कलियुगस्य कृष्णयुगे केवलं नाम भगवतः नाम एव भवतः वास्तविकं प्रयोजनं भविष्यति ।

ਘਾਲਿ ਘਾਲਿ ਅਨਿਕ ਪਛੁਤਾਵਹਿ ॥
घालि घालि अनिक पछुतावहि ॥

एतावन्तः जनाः निरन्तरं कार्यं कुर्वन्ति, दासाः च भवन्ति, परन्तु ते अन्ते पश्चात्तापं कर्तुं पश्चात्तापं कर्तुं च आगच्छन्ति।

ਬਿਨੁ ਹਰਿ ਭਗਤਿ ਕਹਾ ਥਿਤਿ ਪਾਵਹਿ ॥
बिनु हरि भगति कहा थिति पावहि ॥

भक्तिपूजां विना कथं स्थिरतां प्राप्नुयुः ।

ਘੋਲਿ ਮਹਾ ਰਸੁ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਤਿਹ ਪੀਆ ॥
घोलि महा रसु अंम्रितु तिह पीआ ॥

ते एव परमं तत्त्वम् आस्वादयन्ति, अम्ब्रोसीयामृते च पिबन्ति,

ਨਾਨਕ ਹਰਿ ਗੁਰਿ ਜਾ ਕਉ ਦੀਆ ॥੨੦॥
नानक हरि गुरि जा कउ दीआ ॥२०॥

यस्मै भगवान् गुरुः प्रयच्छति नानक। ||२०||

ਸਲੋਕੁ ॥
सलोकु ॥

सलोक् : १.

ਙਣਿ ਘਾਲੇ ਸਭ ਦਿਵਸ ਸਾਸ ਨਹ ਬਢਨ ਘਟਨ ਤਿਲੁ ਸਾਰ ॥
ङणि घाले सभ दिवस सास नह बढन घटन तिलु सार ॥

सः सर्वान् दिवसान् प्राणान् च गणयित्वा जनानां दैवेषु स्थापितवान्; न किञ्चित् किञ्चित् वर्धन्ते न्यूनीभवन्ति वा।

ਜੀਵਨ ਲੋਰਹਿ ਭਰਮ ਮੋਹ ਨਾਨਕ ਤੇਊ ਗਵਾਰ ॥੧॥
जीवन लोरहि भरम मोह नानक तेऊ गवार ॥१॥

संशयभावनसङ्गेन जीवितुं स्पृहन्ति ये नानक सर्वथा मूर्खाः। ||१||

ਪਉੜੀ ॥
पउड़ी ॥

पौरी : १.

ਙੰਙਾ ਙ੍ਰਾਸੈ ਕਾਲੁ ਤਿਹ ਜੋ ਸਾਕਤ ਪ੍ਰਭਿ ਕੀਨ ॥
ङंङा ङ्रासै कालु तिह जो साकत प्रभि कीन ॥

नङ्गः - येषां ईश्वरेण अविश्वासिनः निन्दकाः कृताः तेषां मृत्युः गृह्णाति।

ਅਨਿਕ ਜੋਨਿ ਜਨਮਹਿ ਮਰਹਿ ਆਤਮ ਰਾਮੁ ਨ ਚੀਨ ॥
अनिक जोनि जनमहि मरहि आतम रामु न चीन ॥

जायन्ते म्रियन्ते च असंख्यावतारं सहन्ते; ते भगवन्तं परमात्मानं न विजानन्ति।

ਙਿਆਨ ਧਿਆਨ ਤਾਹੂ ਕਉ ਆਏ ॥
ङिआन धिआन ताहू कउ आए ॥

ते एव आध्यात्मिकं प्रज्ञां ध्यानं च विन्दन्ति,

ਕਰਿ ਕਿਰਪਾ ਜਿਹ ਆਪਿ ਦਿਵਾਏ ॥
करि किरपा जिह आपि दिवाए ॥

यं भगवता दयया आशीर्वादं ददाति;

ਙਣਤੀ ਙਣੀ ਨਹੀ ਕੋਊ ਛੂਟੈ ॥
ङणती ङणी नही कोऊ छूटै ॥

न कश्चित् गणनेन गणनेन च मुक्तः भवति।

ਕਾਚੀ ਗਾਗਰਿ ਸਰਪਰ ਫੂਟੈ ॥
काची गागरि सरपर फूटै ॥

मृत्तिकापात्रं अवश्यं भग्नं भविष्यति।

ਸੋ ਜੀਵਤ ਜਿਹ ਜੀਵਤ ਜਪਿਆ ॥
सो जीवत जिह जीवत जपिआ ॥

ते एव जीवन्ति ये जीविते भगवन्तं ध्यायन्ति।

ਪ੍ਰਗਟ ਭਏ ਨਾਨਕ ਨਹ ਛਪਿਆ ॥੨੧॥
प्रगट भए नानक नह छपिआ ॥२१॥

आदरणीयाः नानक न गुप्ताः तिष्ठन्ति। ||२१||

ਸਲੋਕੁ ॥
सलोकु ॥

सलोक् : १.

ਚਿਤਿ ਚਿਤਵਉ ਚਰਣਾਰਬਿੰਦ ਊਧ ਕਵਲ ਬਿਗਸਾਂਤ ॥
चिति चितवउ चरणारबिंद ऊध कवल बिगसांत ॥

तस्य चरणकमलेषु चैतन्यं केन्द्रीकुरु, तव हृदयस्य विपर्यस्तं कमलं प्रफुल्लितं भविष्यति ।

ਪ੍ਰਗਟ ਭਏ ਆਪਹਿ ਗੁੋਬਿੰਦ ਨਾਨਕ ਸੰਤ ਮਤਾਂਤ ॥੧॥
प्रगट भए आपहि गुोबिंद नानक संत मतांत ॥१॥

स्वयं जगतेश्वरः साधुशिक्षाद्वारा नानक प्रकटितः भवति। ||१||

ਪਉੜੀ ॥
पउड़ी ॥

पौरी : १.

ਚਚਾ ਚਰਨ ਕਮਲ ਗੁਰ ਲਾਗਾ ॥
चचा चरन कमल गुर लागा ॥

चाचः - धन्यः धन्यः सः दिवसः,

ਧਨਿ ਧਨਿ ਉਆ ਦਿਨ ਸੰਜੋਗ ਸਭਾਗਾ ॥
धनि धनि उआ दिन संजोग सभागा ॥

यदा अहं भगवतः पादपद्मसक्तः अभवम्।

ਚਾਰਿ ਕੁੰਟ ਦਹ ਦਿਸਿ ਭ੍ਰਮਿ ਆਇਓ ॥
चारि कुंट दह दिसि भ्रमि आइओ ॥

चतुष्टयेषु दशदिशेषु च परिभ्रमन् ।

ਭਈ ਕ੍ਰਿਪਾ ਤਬ ਦਰਸਨੁ ਪਾਇਓ ॥
भई क्रिपा तब दरसनु पाइओ ॥

ईश्वरः मयि स्वस्य दयाम् अकरोत्, ततः अहं तस्य दर्शनस्य भगवन्तं दर्शनं प्राप्तवान्।

ਚਾਰ ਬਿਚਾਰ ਬਿਨਸਿਓ ਸਭ ਦੂਆ ॥
चार बिचार बिनसिओ सभ दूआ ॥

शुद्धजीवनशैल्या ध्यानेन च सर्वं द्वन्द्वं निष्कासितम्।

ਸਾਧਸੰਗਿ ਮਨੁ ਨਿਰਮਲ ਹੂਆ ॥
साधसंगि मनु निरमल हूआ ॥

पवित्रसङ्गे साधसंगते मनः निर्मलं भवति।

ਚਿੰਤ ਬਿਸਾਰੀ ਏਕ ਦ੍ਰਿਸਟੇਤਾ ॥
चिंत बिसारी एक द्रिसटेता ॥

चिन्ता विस्मृता, एकेश्वर एव च दृश्यते,

ਨਾਨਕ ਗਿਆਨ ਅੰਜਨੁ ਜਿਹ ਨੇਤ੍ਰਾ ॥੨੨॥
नानक गिआन अंजनु जिह नेत्रा ॥२२॥

अध्यात्मप्रज्ञालेपेन अभिषिक्तनेत्रैः नानक। ||२२||

ਸਲੋਕੁ ॥
सलोकु ॥

सलोक् : १.

ਛਾਤੀ ਸੀਤਲ ਮਨੁ ਸੁਖੀ ਛੰਤ ਗੋਬਿਦ ਗੁਨ ਗਾਇ ॥
छाती सीतल मनु सुखी छंत गोबिद गुन गाइ ॥

हृदयं शीतलं शान्तं च मनः शान्तं जपं जपन् जगदीश्वरस्य महिमा स्तुतिं गायति च।

ਐਸੀ ਕਿਰਪਾ ਕਰਹੁ ਪ੍ਰਭ ਨਾਨਕ ਦਾਸ ਦਸਾਇ ॥੧॥
ऐसी किरपा करहु प्रभ नानक दास दसाइ ॥१॥

तादृशी कृपां कुरु देव नानकः तव दासानां दासः भवेत्। ||१||

ਪਉੜੀ ॥
पउड़ी ॥

पौरी : १.

ਛਛਾ ਛੋਹਰੇ ਦਾਸ ਤੁਮਾਰੇ ॥
छछा छोहरे दास तुमारे ॥

छच्छः - अहं तव बालदासः।

ਦਾਸ ਦਾਸਨ ਕੇ ਪਾਨੀਹਾਰੇ ॥
दास दासन के पानीहारे ॥

अहं तव दासानां दासस्य जलवाहकः अस्मि ।

ਛਛਾ ਛਾਰੁ ਹੋਤ ਤੇਰੇ ਸੰਤਾ ॥
छछा छारु होत तेरे संता ॥

छच्छः - तव सन्तपादाधः रजः भवितुं स्पृहामि।


सूचिः (1 - 1430)
जप पुटः: 1 - 8
सो दर पुटः: 8 - 10
सो पुरख पुटः: 10 - 12
सोहला पुटः: 12 - 13
सिरी राग पुटः: 14 - 93
राग माझ पुटः: 94 - 150
राग गउड़ी पुटः: 151 - 346
राग आसा पुटः: 347 - 488
राग गूजरी पुटः: 489 - 526
राग देवगणधारी पुटः: 527 - 536
राग बिहागड़ा पुटः: 537 - 556
राग वढ़हंस पुटः: 557 - 594
राग सोरठ पुटः: 595 - 659
राग धनसारी पुटः: 660 - 695
राग जैतसरी पुटः: 696 - 710
राग तोडी पुटः: 711 - 718
राग बैराडी पुटः: 719 - 720
राग तिलंग पुटः: 721 - 727
राग सूही पुटः: 728 - 794
राग बिलावल पुटः: 795 - 858
राग गोंड पुटः: 859 - 875
राग रामकली पुटः: 876 - 974
राग नट नारायण पुटः: 975 - 983
राग माली पुटः: 984 - 988
राग मारू पुटः: 989 - 1106
राग तुखारी पुटः: 1107 - 1117
राग केदारा पुटः: 1118 - 1124
राग भैरौ पुटः: 1125 - 1167
राग वसंत पुटः: 1168 - 1196
राग सारंगस पुटः: 1197 - 1253
राग मलार पुटः: 1254 - 1293
राग कानडा पुटः: 1294 - 1318
राग कल्याण पुटः: 1319 - 1326
राग प्रभाती पुटः: 1327 - 1351
राग जयवंती पुटः: 1352 - 1359
सलोक सहस्रकृति पुटः: 1353 - 1360
गाथा महला 5 पुटः: 1360 - 1361
फुनहे महला 5 पुटः: 1361 - 1363
चौबोले महला 5 पुटः: 1363 - 1364
सलोक भगत कबीर जिओ के पुटः: 1364 - 1377
सलोक सेख फरीद के पुटः: 1377 - 1385
सवईए स्री मुखबाक महला 5 पुटः: 1385 - 1389
सवईए महले पहिले के पुटः: 1389 - 1390
सवईए महले दूजे के पुटः: 1391 - 1392
सवईए महले तीजे के पुटः: 1392 - 1396
सवईए महले चौथे के पुटः: 1396 - 1406
सवईए महले पंजवे के पुटः: 1406 - 1409
सलोक वारा ते वधीक पुटः: 1410 - 1426
सलोक महला 9 पुटः: 1426 - 1429
मुंदावणी महला 5 पुटः: 1429 - 1429
रागमाला पुटः: 1430 - 1430