श्री गुरु ग्रन्थ साहिबः

पुटः - 513


ਨਾਨਕ ਗੁਰਮੁਖਿ ਉਬਰੇ ਜਿ ਆਪਿ ਮੇਲੇ ਕਰਤਾਰਿ ॥੨॥
नानक गुरमुखि उबरे जि आपि मेले करतारि ॥२॥

हे नानक गुरमुखाः त्राता भवन्ति; प्रजापतिः प्रभुः तान् स्वयमेव संयोजयति। ||२||

ਪਉੜੀ ॥
पउड़ी ॥

पौरी : १.

ਭਗਤ ਸਚੈ ਦਰਿ ਸੋਹਦੇ ਸਚੈ ਸਬਦਿ ਰਹਾਏ ॥
भगत सचै दरि सोहदे सचै सबदि रहाए ॥

भगवतः सत्याङ्गणे भक्ताः सुन्दराः दृश्यन्ते; ते शब्दस्य सत्यवचने तिष्ठन्ति।

ਹਰਿ ਕੀ ਪ੍ਰੀਤਿ ਤਿਨ ਊਪਜੀ ਹਰਿ ਪ੍ਰੇਮ ਕਸਾਏ ॥
हरि की प्रीति तिन ऊपजी हरि प्रेम कसाए ॥

तेषु भगवतः प्रेम प्रवहति; ते भगवतः प्रेम्णा आकृष्टाः भवन्ति।

ਹਰਿ ਰੰਗਿ ਰਹਹਿ ਸਦਾ ਰੰਗਿ ਰਾਤੇ ਰਸਨਾ ਹਰਿ ਰਸੁ ਪਿਆਏ ॥
हरि रंगि रहहि सदा रंगि राते रसना हरि रसु पिआए ॥

ते भगवतः प्रेम्णि तिष्ठन्ति, भगवतः प्रेम्णा सदा ओतप्रोताः तिष्ठन्ति, जिह्वाभिः च भगवतः उदात्ततत्त्वे पिबन्ति।

ਸਫਲੁ ਜਨਮੁ ਜਿਨੑੀ ਗੁਰਮੁਖਿ ਜਾਤਾ ਹਰਿ ਜੀਉ ਰਿਦੈ ਵਸਾਏ ॥
सफलु जनमु जिनी गुरमुखि जाता हरि जीउ रिदै वसाए ॥

ये गुरमुखाः भगवन्तं ज्ञात्वा हृदये निषेधयन्ति तेषां जीवनं फलप्रदम्।

ਬਾਝੁ ਗੁਰੂ ਫਿਰੈ ਬਿਲਲਾਦੀ ਦੂਜੈ ਭਾਇ ਖੁਆਏ ॥੧੧॥
बाझु गुरू फिरै बिललादी दूजै भाइ खुआए ॥११॥

गुरुं विना दुःखेन क्रन्दन्तः भ्रमन्ति; द्वन्द्वप्रेमयां ते विनष्टाः भवन्ति। ||११||

ਸਲੋਕੁ ਮਃ ੩ ॥
सलोकु मः ३ ॥

सलोक, तृतीय मेहल : १.

ਕਲਿਜੁਗ ਮਹਿ ਨਾਮੁ ਨਿਧਾਨੁ ਭਗਤੀ ਖਟਿਆ ਹਰਿ ਉਤਮ ਪਦੁ ਪਾਇਆ ॥
कलिजुग महि नामु निधानु भगती खटिआ हरि उतम पदु पाइआ ॥

कलियुगस्य कृष्णयुगे भक्ताः भगवतः नाम नामस्य निधिं अर्जयन्ति; ते भगवतः परमं पदं प्राप्नुवन्ति।

ਸਤਿਗੁਰ ਸੇਵਿ ਹਰਿ ਨਾਮੁ ਮਨਿ ਵਸਾਇਆ ਅਨਦਿਨੁ ਨਾਮੁ ਧਿਆਇਆ ॥
सतिगुर सेवि हरि नामु मनि वसाइआ अनदिनु नामु धिआइआ ॥

सच्चिगुरुं सेवां कुर्वन्तः भगवतः नाम मनसि निक्षिपन्ति, नाम ध्यायन्ति च रात्रौ दिवा।

ਵਿਚੇ ਗ੍ਰਿਹ ਗੁਰ ਬਚਨਿ ਉਦਾਸੀ ਹਉਮੈ ਮੋਹੁ ਜਲਾਇਆ ॥
विचे ग्रिह गुर बचनि उदासी हउमै मोहु जलाइआ ॥

स्वस्य गृहस्य अन्तः ते असक्ताः तिष्ठन्ति, गुरुशिक्षायाः माध्यमेन; अहङ्कारं भावात्मकं आसक्तिं च दहन्ति।

ਆਪਿ ਤਰਿਆ ਕੁਲ ਜਗਤੁ ਤਰਾਇਆ ਧੰਨੁ ਜਣੇਦੀ ਮਾਇਆ ॥
आपि तरिआ कुल जगतु तराइआ धंनु जणेदी माइआ ॥

ते आत्मानं तारयन्ति, ते च सर्वं जगत् तारयन्ति। धन्याः ये मातरः प्रसूताः |

ਐਸਾ ਸਤਿਗੁਰੁ ਸੋਈ ਪਾਏ ਜਿਸੁ ਧੁਰਿ ਮਸਤਕਿ ਹਰਿ ਲਿਖਿ ਪਾਇਆ ॥
ऐसा सतिगुरु सोई पाए जिसु धुरि मसतकि हरि लिखि पाइआ ॥

स एव तादृशं सच्चं गुरुं विन्दति, यस्य ललाटे भगवता तादृशं पूर्वनिर्धारितं दैवं लिखितम्।

ਜਨ ਨਾਨਕ ਬਲਿਹਾਰੀ ਗੁਰ ਆਪਣੇ ਵਿਟਹੁ ਜਿਨਿ ਭ੍ਰਮਿ ਭੁਲਾ ਮਾਰਗਿ ਪਾਇਆ ॥੧॥
जन नानक बलिहारी गुर आपणे विटहु जिनि भ्रमि भुला मारगि पाइआ ॥१॥

सेवकः नानकः स्वस्य गुरुस्य यज्ञः अस्ति; संशयेन भ्रमन् तं मार्गे स्थापयति स्म। ||१||

ਮਃ ੩ ॥
मः ३ ॥

तृतीय मेहलः १.

ਤ੍ਰੈ ਗੁਣ ਮਾਇਆ ਵੇਖਿ ਭੁਲੇ ਜਿਉ ਦੇਖਿ ਦੀਪਕਿ ਪਤੰਗ ਪਚਾਇਆ ॥
त्रै गुण माइआ वेखि भुले जिउ देखि दीपकि पतंग पचाइआ ॥

त्रिभावेन मायाम् पश्यन् सः भ्रष्टः भवति; स पतङ्ग इव ज्वाला पश्यन् भक्ष्यते।

ਪੰਡਿਤ ਭੁਲਿ ਭੁਲਿ ਮਾਇਆ ਵੇਖਹਿ ਦਿਖਾ ਕਿਨੈ ਕਿਹੁ ਆਣਿ ਚੜਾਇਆ ॥
पंडित भुलि भुलि माइआ वेखहि दिखा किनै किहु आणि चड़ाइआ ॥

भ्रान्ताः मोहिताः पण्डिताः मायाम् अवलोकयन्ति, पश्यन्ति च यत् केनापि तेभ्यः किमपि अर्पितं वा इति।

ਦੂਜੈ ਭਾਇ ਪੜਹਿ ਨਿਤ ਬਿਖਿਆ ਨਾਵਹੁ ਦਯਿ ਖੁਆਇਆ ॥
दूजै भाइ पड़हि नित बिखिआ नावहु दयि खुआइआ ॥

द्वैतप्रेमेण ते पापस्य विषये निरन्तरं पठन्ति, भगवता तु तेभ्यः स्वनाम निरुद्धम्।

ਜੋਗੀ ਜੰਗਮ ਸੰਨਿਆਸੀ ਭੁਲੇ ਓਨੑਾ ਅਹੰਕਾਰੁ ਬਹੁ ਗਰਬੁ ਵਧਾਇਆ ॥
जोगी जंगम संनिआसी भुले ओना अहंकारु बहु गरबु वधाइआ ॥

योगिनः, भ्रमणशीलाः सन्यासीः, संन्यासीः च भ्रष्टाः; तेषां अहङ्कारः, दम्भः च बहु वर्धितः अस्ति।

ਛਾਦਨੁ ਭੋਜਨੁ ਨ ਲੈਹੀ ਸਤ ਭਿਖਿਆ ਮਨਹਠਿ ਜਨਮੁ ਗਵਾਇਆ ॥
छादनु भोजनु न लैही सत भिखिआ मनहठि जनमु गवाइआ ॥

वस्त्राहारस्य सत्यदानं न गृह्णन्ति, तेषां जीवनं हठिचित्तैः नष्टं भवति ।

ਏਤੜਿਆ ਵਿਚਹੁ ਸੋ ਜਨੁ ਸਮਧਾ ਜਿਨਿ ਗੁਰਮੁਖਿ ਨਾਮੁ ਧਿਆਇਆ ॥
एतड़िआ विचहु सो जनु समधा जिनि गुरमुखि नामु धिआइआ ॥

एतेषु स एव शान्तिः पुरुषः, यः गुरमुखत्वेन भगवतः नाम नाम ध्यायति।

ਜਨ ਨਾਨਕ ਕਿਸ ਨੋ ਆਖਿ ਸੁਣਾਈਐ ਜਾ ਕਰਦੇ ਸਭਿ ਕਰਾਇਆ ॥੨॥
जन नानक किस नो आखि सुणाईऐ जा करदे सभि कराइआ ॥२॥

भृत्यः नानकः कस्मै वदन् शिक्षयेत्? सर्वे यथा भगवता कर्म करोति तथा वर्तन्ते। ||२||

ਪਉੜੀ ॥
पउड़ी ॥

पौरी : १.

ਮਾਇਆ ਮੋਹੁ ਪਰੇਤੁ ਹੈ ਕਾਮੁ ਕ੍ਰੋਧੁ ਅਹੰਕਾਰਾ ॥
माइआ मोहु परेतु है कामु क्रोधु अहंकारा ॥

मायां भावात्मकः सङ्गः मैथुनः क्रोधः अहङ्कारः च राक्षसाः ।

ਏਹ ਜਮ ਕੀ ਸਿਰਕਾਰ ਹੈ ਏਨੑਾ ਉਪਰਿ ਜਮ ਕਾ ਡੰਡੁ ਕਰਾਰਾ ॥
एह जम की सिरकार है एना उपरि जम का डंडु करारा ॥

तेषां कारणात् मर्त्याः मृत्युवश्याः भवन्ति; तेषां शिरसा उपरि मृत्युदूतस्य गुरुगदा लम्बते।

ਮਨਮੁਖ ਜਮ ਮਗਿ ਪਾਈਅਨਿੑ ਜਿਨੑ ਦੂਜਾ ਭਾਉ ਪਿਆਰਾ ॥
मनमुख जम मगि पाईअनि जिन दूजा भाउ पिआरा ॥

स्वेच्छा मनमुखाः द्वैतप्रेमिणः मृत्युमार्गे नयन्ते।

ਜਮ ਪੁਰਿ ਬਧੇ ਮਾਰੀਅਨਿ ਕੋ ਸੁਣੈ ਨ ਪੂਕਾਰਾ ॥
जम पुरि बधे मारीअनि को सुणै न पूकारा ॥

मृत्युपुरे ते बद्धाः ताडिताः च भवन्ति, तेषां क्रन्दनं कोऽपि न शृणोति ।

ਜਿਸ ਨੋ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰੇ ਤਿਸੁ ਗੁਰੁ ਮਿਲੈ ਗੁਰਮੁਖਿ ਨਿਸਤਾਰਾ ॥੧੨॥
जिस नो क्रिपा करे तिसु गुरु मिलै गुरमुखि निसतारा ॥१२॥

भगवतः प्रसादेन धन्यः गुरुं मिलति; यथा गुरमुखः, सः मुक्तः भवति। ||१२||

ਸਲੋਕੁ ਮਃ ੩ ॥
सलोकु मः ३ ॥

सलोक, तृतीय मेहल : १.

ਹਉਮੈ ਮਮਤਾ ਮੋਹਣੀ ਮਨਮੁਖਾ ਨੋ ਗਈ ਖਾਇ ॥
हउमै ममता मोहणी मनमुखा नो गई खाइ ॥

अहंकारेन अभिमानेन च स्वेच्छा मनमुखाः प्रलोभ्यन्ते, भक्षिताः च भवन्ति।

ਜੋ ਮੋਹਿ ਦੂਜੈ ਚਿਤੁ ਲਾਇਦੇ ਤਿਨਾ ਵਿਆਪਿ ਰਹੀ ਲਪਟਾਇ ॥
जो मोहि दूजै चितु लाइदे तिना विआपि रही लपटाइ ॥

ये चैतन्यं द्वन्द्वं केन्द्रीक्रियन्ते ते तस्मिन् गृह्यन्ते, अटन्ति च ।

ਗੁਰ ਕੈ ਸਬਦਿ ਪਰਜਾਲੀਐ ਤਾ ਏਹ ਵਿਚਹੁ ਜਾਇ ॥
गुर कै सबदि परजालीऐ ता एह विचहु जाइ ॥

यदा तु गुरुशब्दवचनेन दग्धं भवति तदा एव अन्तः प्रयाति।

ਤਨੁ ਮਨੁ ਹੋਵੈ ਉਜਲਾ ਨਾਮੁ ਵਸੈ ਮਨਿ ਆਇ ॥
तनु मनु होवै उजला नामु वसै मनि आइ ॥

शरीरं मनः च दीप्तिमान् उज्ज्वलं च भवति, नाम, भगवतः नाम, मनसः अन्तः वसितुं आगच्छति।

ਨਾਨਕ ਮਾਇਆ ਕਾ ਮਾਰਣੁ ਹਰਿ ਨਾਮੁ ਹੈ ਗੁਰਮੁਖਿ ਪਾਇਆ ਜਾਇ ॥੧॥
नानक माइआ का मारणु हरि नामु है गुरमुखि पाइआ जाइ ॥१॥

हे नानक भगवतः नाम मायायाः प्रतिषेधः; गुरमुखः तत् प्राप्नोति। ||१||

ਮਃ ੩ ॥
मः ३ ॥

तृतीय मेहलः १.

ਇਹੁ ਮਨੁ ਕੇਤੜਿਆ ਜੁਗ ਭਰਮਿਆ ਥਿਰੁ ਰਹੈ ਨ ਆਵੈ ਜਾਇ ॥
इहु मनु केतड़िआ जुग भरमिआ थिरु रहै न आवै जाइ ॥

एतावता युगेषु एतत् मनः भ्रमितवान् अस्ति; न स्थिरं स्थितम् - आगच्छति गच्छति च निरन्तरं भवति।

ਹਰਿ ਭਾਣਾ ਤਾ ਭਰਮਾਇਅਨੁ ਕਰਿ ਪਰਪੰਚੁ ਖੇਲੁ ਉਪਾਇ ॥
हरि भाणा ता भरमाइअनु करि परपंचु खेलु उपाइ ॥

यदा भगवतः इच्छायाः प्रियं भवति तदा सः आत्मानं भ्रमति; तेन विश्वनाटकं प्रचलति।

ਜਾ ਹਰਿ ਬਖਸੇ ਤਾ ਗੁਰ ਮਿਲੈ ਅਸਥਿਰੁ ਰਹੈ ਸਮਾਇ ॥
जा हरि बखसे ता गुर मिलै असथिरु रहै समाइ ॥

यदा भगवान् क्षमति तदा गुरुं मिलित्वा स्थिरः भूत्वा भगवति लीनः तिष्ठति।


सूचिः (1 - 1430)
जप पुटः: 1 - 8
सो दर पुटः: 8 - 10
सो पुरख पुटः: 10 - 12
सोहला पुटः: 12 - 13
सिरी राग पुटः: 14 - 93
राग माझ पुटः: 94 - 150
राग गउड़ी पुटः: 151 - 346
राग आसा पुटः: 347 - 488
राग गूजरी पुटः: 489 - 526
राग देवगणधारी पुटः: 527 - 536
राग बिहागड़ा पुटः: 537 - 556
राग वढ़हंस पुटः: 557 - 594
राग सोरठ पुटः: 595 - 659
राग धनसारी पुटः: 660 - 695
राग जैतसरी पुटः: 696 - 710
राग तोडी पुटः: 711 - 718
राग बैराडी पुटः: 719 - 720
राग तिलंग पुटः: 721 - 727
राग सूही पुटः: 728 - 794
राग बिलावल पुटः: 795 - 858
राग गोंड पुटः: 859 - 875
राग रामकली पुटः: 876 - 974
राग नट नारायण पुटः: 975 - 983
राग माली पुटः: 984 - 988
राग मारू पुटः: 989 - 1106
राग तुखारी पुटः: 1107 - 1117
राग केदारा पुटः: 1118 - 1124
राग भैरौ पुटः: 1125 - 1167
राग वसंत पुटः: 1168 - 1196
राग सारंगस पुटः: 1197 - 1253
राग मलार पुटः: 1254 - 1293
राग कानडा पुटः: 1294 - 1318
राग कल्याण पुटः: 1319 - 1326
राग प्रभाती पुटः: 1327 - 1351
राग जयवंती पुटः: 1352 - 1359
सलोक सहस्रकृति पुटः: 1353 - 1360
गाथा महला 5 पुटः: 1360 - 1361
फुनहे महला 5 पुटः: 1361 - 1363
चौबोले महला 5 पुटः: 1363 - 1364
सलोक भगत कबीर जिओ के पुटः: 1364 - 1377
सलोक सेख फरीद के पुटः: 1377 - 1385
सवईए स्री मुखबाक महला 5 पुटः: 1385 - 1389
सवईए महले पहिले के पुटः: 1389 - 1390
सवईए महले दूजे के पुटः: 1391 - 1392
सवईए महले तीजे के पुटः: 1392 - 1396
सवईए महले चौथे के पुटः: 1396 - 1406
सवईए महले पंजवे के पुटः: 1406 - 1409
सलोक वारा ते वधीक पुटः: 1410 - 1426
सलोक महला 9 पुटः: 1426 - 1429
मुंदावणी महला 5 पुटः: 1429 - 1429
रागमाला पुटः: 1430 - 1430