श्री गुरु ग्रन्थ साहिबः

पुटः - 1012


ਗੁਰ ਸੇਵਾ ਸਦਾ ਸੁਖੁ ਹੈ ਜਿਸ ਨੋ ਹੁਕਮੁ ਮਨਾਏ ॥੭॥
गुर सेवा सदा सुखु है जिस नो हुकमु मनाए ॥७॥

गुरुसेवायां शाश्वती शान्तिः प्राप्यते, येषां भगवता स्वस्य आज्ञायाः हुकमपालनाय प्रेरयति। ||७||

ਸੁਇਨਾ ਰੁਪਾ ਸਭ ਧਾਤੁ ਹੈ ਮਾਟੀ ਰਲਿ ਜਾਈ ॥
सुइना रुपा सभ धातु है माटी रलि जाई ॥

सुवर्णं रजतं च सर्वधातू च अन्ते रजसा सह मिश्रयन्ति

ਬਿਨੁ ਨਾਵੈ ਨਾਲਿ ਨ ਚਲਈ ਸਤਿਗੁਰਿ ਬੂਝ ਬੁਝਾਈ ॥
बिनु नावै नालि न चलई सतिगुरि बूझ बुझाई ॥

नाम विना किमपि भवता सह न गच्छति; सत्यगुरुः एतत् अवगमनं प्रदत्तवान्।

ਨਾਨਕ ਨਾਮਿ ਰਤੇ ਸੇ ਨਿਰਮਲੇ ਸਾਚੈ ਰਹੇ ਸਮਾਈ ॥੮॥੫॥
नानक नामि रते से निरमले साचै रहे समाई ॥८॥५॥

हे नानक, ये नामानुरूपाः, ते निर्मलाः शुद्धाः च भवन्ति; ते सत्ये विलीनाः तिष्ठन्ति। ||८||५||

ਮਾਰੂ ਮਹਲਾ ੧ ॥
मारू महला १ ॥

मारू, प्रथम मेहल : १.

ਹੁਕਮੁ ਭਇਆ ਰਹਣਾ ਨਹੀ ਧੁਰਿ ਫਾਟੇ ਚੀਰੈ ॥
हुकमु भइआ रहणा नही धुरि फाटे चीरै ॥

आदेशः निर्गतः, सः च तिष्ठितुं न शक्नोति; स्थातुं अनुज्ञापत्रं विदीर्णम् अस्ति।

ਏਹੁ ਮਨੁ ਅਵਗਣਿ ਬਾਧਿਆ ਸਹੁ ਦੇਹ ਸਰੀਰੈ ॥
एहु मनु अवगणि बाधिआ सहु देह सरीरै ॥

एतत् मनः स्वदोषैः बद्धम् अस्ति; शरीरे घोरं पीडां प्राप्नोति।

ਪੂਰੈ ਗੁਰਿ ਬਖਸਾਈਅਹਿ ਸਭਿ ਗੁਨਹ ਫਕੀਰੈ ॥੧॥
पूरै गुरि बखसाईअहि सभि गुनह फकीरै ॥१॥

सिद्धगुरुः स्वद्वारे याचकस्य सर्वान् दोषान् क्षमति। ||१||

ਕਿਉ ਰਹੀਐ ਉਠਿ ਚਲਣਾ ਬੁਝੁ ਸਬਦ ਬੀਚਾਰਾ ॥
किउ रहीऐ उठि चलणा बुझु सबद बीचारा ॥

कथं सः अत्र तिष्ठति ? सः उत्थाय प्रस्थातव्यः। शाबादस्य वचनं चिन्तय, एतत् च अवगच्छतु।

ਜਿਸੁ ਤੂ ਮੇਲਹਿ ਸੋ ਮਿਲੈ ਧੁਰਿ ਹੁਕਮੁ ਅਪਾਰਾ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥
जिसु तू मेलहि सो मिलै धुरि हुकमु अपारा ॥१॥ रहाउ ॥

स एव एकीकृतः, यं त्वं भगवन् संयोजसि। अनन्तेश्वरस्य आदिमाज्ञा तादृशः। ||१||विराम||

ਜਿਉ ਤੂ ਰਾਖਹਿ ਤਿਉ ਰਹਾ ਜੋ ਦੇਹਿ ਸੁ ਖਾਉ ॥
जिउ तू राखहि तिउ रहा जो देहि सु खाउ ॥

यथा त्वं मां धारयसि, अहं तिष्ठामि; यत्किमपि त्वं ददासि तत् अहं खादामि।

ਜਿਉ ਤੂ ਚਲਾਵਹਿ ਤਿਉ ਚਲਾ ਮੁਖਿ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਉ ॥
जिउ तू चलावहि तिउ चला मुखि अंम्रित नाउ ॥

यथा त्वं मां नयसि, अहं अनुसृत्य, अम्ब्रोसियलनाम मुखं कृत्वा।

ਮੇਰੇ ਠਾਕੁਰ ਹਥਿ ਵਡਿਆਈਆ ਮੇਲਹਿ ਮਨਿ ਚਾਉ ॥੨॥
मेरे ठाकुर हथि वडिआईआ मेलहि मनि चाउ ॥२॥

सर्वं गौरवपूर्णं महत्त्वं मम भगवतः गुरुस्य च हस्तेषु तिष्ठति; मम मनः त्वया सह एकीभवितुं स्पृहति। ||२||

ਕੀਤਾ ਕਿਆ ਸਾਲਾਹੀਐ ਕਰਿ ਦੇਖੈ ਸੋਈ ॥
कीता किआ सालाहीऐ करि देखै सोई ॥

अन्यं सृष्टं कस्मात् कश्चित् प्रशंसेत् । स भगवान् करोति पश्यति च।

ਜਿਨਿ ਕੀਆ ਸੋ ਮਨਿ ਵਸੈ ਮੈ ਅਵਰੁ ਨ ਕੋਈ ॥
जिनि कीआ सो मनि वसै मै अवरु न कोई ॥

यः मां सृष्टवान्, सः मम मनसि तिष्ठति; अन्यः सर्वथा नास्ति।

ਸੋ ਸਾਚਾ ਸਾਲਾਹੀਐ ਸਾਚੀ ਪਤਿ ਹੋਈ ॥੩॥
सो साचा सालाहीऐ साची पति होई ॥३॥

अतः तं सत्यं भगवन्तं स्तुवन्तु, त्वं सच्चिदानन्देन धन्यः भविष्यसि। ||३||

ਪੰਡਿਤੁ ਪੜਿ ਨ ਪਹੁਚਈ ਬਹੁ ਆਲ ਜੰਜਾਲਾ ॥
पंडितु पड़ि न पहुचई बहु आल जंजाला ॥

पण्डितः धर्मविद्वान् पठति, परन्तु भगवन्तं न प्राप्नोति; सः सर्वथा लौकिककार्येषु उलझितः अस्ति।

ਪਾਪ ਪੁੰਨ ਦੁਇ ਸੰਗਮੇ ਖੁਧਿਆ ਜਮਕਾਲਾ ॥
पाप पुंन दुइ संगमे खुधिआ जमकाला ॥

सः गुणदोषयोः सङ्गतिं धारयति, क्षुधायाः पीडितः मृत्युदूतस्य च।

ਵਿਛੋੜਾ ਭਉ ਵੀਸਰੈ ਪੂਰਾ ਰਖਵਾਲਾ ॥੪॥
विछोड़ा भउ वीसरै पूरा रखवाला ॥४॥

विरहं भयं च विस्मरति यः सिद्धेश्वरेण रक्षितः। ||४||

ਜਿਨ ਕੀ ਲੇਖੈ ਪਤਿ ਪਵੈ ਸੇ ਪੂਰੇ ਭਾਈ ॥
जिन की लेखै पति पवै से पूरे भाई ॥

ते एव सिद्धाः दैवभ्रातरः यस्य मानः प्रमाणितः।

ਪੂਰੇ ਪੂਰੀ ਮਤਿ ਹੈ ਸਚੀ ਵਡਿਆਈ ॥
पूरे पूरी मति है सची वडिआई ॥

सिद्धा सिद्धेश्वरस्य बुद्धिः। सत्यं तस्य गौरवपूर्णं महत्त्वम्।

ਦੇਦੇ ਤੋਟਿ ਨ ਆਵਈ ਲੈ ਲੈ ਥਕਿ ਪਾਈ ॥੫॥
देदे तोटि न आवई लै लै थकि पाई ॥५॥

तस्य दानं कदापि न्यूनं न भवति यद्यपि ये प्राप्नुवन्ति ते ग्रहणं कर्तुं श्रान्ताः भवेयुः । ||५||

ਖਾਰ ਸਮੁਦ੍ਰੁ ਢੰਢੋਲੀਐ ਇਕੁ ਮਣੀਆ ਪਾਵੈ ॥
खार समुद्रु ढंढोलीऐ इकु मणीआ पावै ॥

लवणसमुद्रं अन्वेष्य मौक्तिकं लभते ।

ਦੁਇ ਦਿਨ ਚਾਰਿ ਸੁਹਾਵਣਾ ਮਾਟੀ ਤਿਸੁ ਖਾਵੈ ॥
दुइ दिन चारि सुहावणा माटी तिसु खावै ॥

कतिपयदिनानि यावत् सुन्दरं दृश्यते, परन्तु अन्ते रजः खाद्यते ।

ਗੁਰੁ ਸਾਗਰੁ ਸਤਿ ਸੇਵੀਐ ਦੇ ਤੋਟਿ ਨ ਆਵੈ ॥੬॥
गुरु सागरु सति सेवीऐ दे तोटि न आवै ॥६॥

सत्याब्धिं गुरुं यदि सेवते तर्हि प्राप्तानि दानानि कदापि अल्पानि न भवन्ति। ||६||

ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਭ ਭਾਵਨਿ ਸੇ ਊਜਲੇ ਸਭ ਮੈਲੁ ਭਰੀਜੈ ॥
मेरे प्रभ भावनि से ऊजले सभ मैलु भरीजै ॥

ते एव शुद्धाः, ये मम ईश्वरस्य प्रियाः; अन्ये सर्वे मलिनाः मलिनाः सन्ति।

ਮੈਲਾ ਊਜਲੁ ਤਾ ਥੀਐ ਪਾਰਸ ਸੰਗਿ ਭੀਜੈ ॥
मैला ऊजलु ता थीऐ पारस संगि भीजै ॥

मलिनाः शुद्धाः भवन्ति, यदा ते गुरुणा सह मिलन्ति, दार्शनिकशिला।

ਵੰਨੀ ਸਾਚੇ ਲਾਲ ਕੀ ਕਿਨਿ ਕੀਮਤਿ ਕੀਜੈ ॥੭॥
वंनी साचे लाल की किनि कीमति कीजै ॥७॥

सच्चे मणिवर्णस्य मूल्यं कः अनुमानयितुं शक्नोति । ||७||

ਭੇਖੀ ਹਾਥ ਨ ਲਭਈ ਤੀਰਥਿ ਨਹੀ ਦਾਨੇ ॥
भेखी हाथ न लभई तीरथि नही दाने ॥

धर्मवस्त्रधारी भगवान् न लभ्यते, न च तीर्थतीर्थेषु दानदानेन लभ्यते ।

ਪੂਛਉ ਬੇਦ ਪੜੰਤਿਆ ਮੂਠੀ ਵਿਣੁ ਮਾਨੇ ॥
पूछउ बेद पड़ंतिआ मूठी विणु माने ॥

गत्वा वेदपाठकान् पृच्छतु; श्रद्धा विना जगत् वञ्चितं भवति।

ਨਾਨਕ ਕੀਮਤਿ ਸੋ ਕਰੇ ਪੂਰਾ ਗੁਰੁ ਗਿਆਨੇ ॥੮॥੬॥
नानक कीमति सो करे पूरा गुरु गिआने ॥८॥६॥

हे नानक, सः एव रत्नस्य मूल्यं ददाति, यः सिद्धगुरुस्य आध्यात्मिकप्रज्ञायाः धन्यः अस्ति। ||८||६||

ਮਾਰੂ ਮਹਲਾ ੧ ॥
मारू महला १ ॥

मारू, पंचम मेहलः १.

ਮਨਮੁਖੁ ਲਹਰਿ ਘਰੁ ਤਜਿ ਵਿਗੂਚੈ ਅਵਰਾ ਕੇ ਘਰ ਹੇਰੈ ॥
मनमुखु लहरि घरु तजि विगूचै अवरा के घर हेरै ॥

स्वार्थी मनमुखः रागस्य आघातेन स्वगृहं त्यक्त्वा नष्टः भवति; ततः, अन्येषां गृहेषु गुप्तचरः भवति।

ਗ੍ਰਿਹ ਧਰਮੁ ਗਵਾਏ ਸਤਿਗੁਰੁ ਨ ਭੇਟੈ ਦੁਰਮਤਿ ਘੂਮਨ ਘੇਰੈ ॥
ग्रिह धरमु गवाए सतिगुरु न भेटै दुरमति घूमन घेरै ॥

गृहकार्यं उपेक्षते, सत्यगुरुं न मिलति; सः दुष्टचित्तस्य भ्रामरीयां गृहीतः भवति।

ਦਿਸੰਤਰੁ ਭਵੈ ਪਾਠ ਪੜਿ ਥਾਕਾ ਤ੍ਰਿਸਨਾ ਹੋਇ ਵਧੇਰੈ ॥
दिसंतरु भवै पाठ पड़ि थाका त्रिसना होइ वधेरै ॥

परदेशेषु भ्रमन् शास्त्रपठन् श्रान्तः भवति, तस्य तृष्णा कामाः केवलं वर्धन्ते।

ਕਾਚੀ ਪਿੰਡੀ ਸਬਦੁ ਨ ਚੀਨੈ ਉਦਰੁ ਭਰੈ ਜੈਸੇ ਢੋਰੈ ॥੧॥
काची पिंडी सबदु न चीनै उदरु भरै जैसे ढोरै ॥१॥

तस्य नाशवन्तं शरीरं शब्दवचनं न स्मरति; पशुवत् उदरं पूरयति। ||१||

ਬਾਬਾ ਐਸੀ ਰਵਤ ਰਵੈ ਸੰਨਿਆਸੀ ॥
बाबा ऐसी रवत रवै संनिआसी ॥

संन्यासस्य सन्न्यासस्य जीवनमयं बाबा।

ਗੁਰ ਕੈ ਸਬਦਿ ਏਕ ਲਿਵ ਲਾਗੀ ਤੇਰੈ ਨਾਮਿ ਰਤੇ ਤ੍ਰਿਪਤਾਸੀ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥
गुर कै सबदि एक लिव लागी तेरै नामि रते त्रिपतासी ॥१॥ रहाउ ॥

गुरुस्य शब्दवचनद्वारा एकेश्वरप्रेमस्य स्थापनं कर्तव्यम्। तव नाम्ना ओतप्तः भगवन् तुष्टः पूर्णः च तिष्ठति । ||१||विराम||

ਘੋਲੀ ਗੇਰੂ ਰੰਗੁ ਚੜਾਇਆ ਵਸਤ੍ਰ ਭੇਖ ਭੇਖਾਰੀ ॥
घोली गेरू रंगु चड़ाइआ वसत्र भेख भेखारी ॥

कुङ्कुमवर्णेन वस्त्रं रञ्जयति, एतानि वस्त्राणि धारयन् भिक्षाटनं कुर्वन् निर्गच्छति।

ਕਾਪੜ ਫਾਰਿ ਬਨਾਈ ਖਿੰਥਾ ਝੋਲੀ ਮਾਇਆਧਾਰੀ ॥
कापड़ फारि बनाई खिंथा झोली माइआधारी ॥

वस्त्रं विदारयन् सः पट्टिकायुक्तं कोटं कृत्वा धनं बटुके स्थापयति।

ਘਰਿ ਘਰਿ ਮਾਗੈ ਜਗੁ ਪਰਬੋਧੈ ਮਨਿ ਅੰਧੈ ਪਤਿ ਹਾਰੀ ॥
घरि घरि मागै जगु परबोधै मनि अंधै पति हारी ॥

गृहे गृहे भिक्षाटनं करोति, जगत् पाठयितुं च प्रयतते; किन्तु तस्य मनः अन्धः अस्ति, अतः सः स्वस्य मानं नष्टं करोति।

ਭਰਮਿ ਭੁਲਾਣਾ ਸਬਦੁ ਨ ਚੀਨੈ ਜੂਐ ਬਾਜੀ ਹਾਰੀ ॥੨॥
भरमि भुलाणा सबदु न चीनै जूऐ बाजी हारी ॥२॥

संशयमोहितः, शब्दवचनं न स्मरति। सः द्यूते प्राणान् नष्टं करोति। ||२||


सूचिः (1 - 1430)
जप पुटः: 1 - 8
सो दर पुटः: 8 - 10
सो पुरख पुटः: 10 - 12
सोहला पुटः: 12 - 13
सिरी राग पुटः: 14 - 93
राग माझ पुटः: 94 - 150
राग गउड़ी पुटः: 151 - 346
राग आसा पुटः: 347 - 488
राग गूजरी पुटः: 489 - 526
राग देवगणधारी पुटः: 527 - 536
राग बिहागड़ा पुटः: 537 - 556
राग वढ़हंस पुटः: 557 - 594
राग सोरठ पुटः: 595 - 659
राग धनसारी पुटः: 660 - 695
राग जैतसरी पुटः: 696 - 710
राग तोडी पुटः: 711 - 718
राग बैराडी पुटः: 719 - 720
राग तिलंग पुटः: 721 - 727
राग सूही पुटः: 728 - 794
राग बिलावल पुटः: 795 - 858
राग गोंड पुटः: 859 - 875
राग रामकली पुटः: 876 - 974
राग नट नारायण पुटः: 975 - 983
राग माली पुटः: 984 - 988
राग मारू पुटः: 989 - 1106
राग तुखारी पुटः: 1107 - 1117
राग केदारा पुटः: 1118 - 1124
राग भैरौ पुटः: 1125 - 1167
राग वसंत पुटः: 1168 - 1196
राग सारंगस पुटः: 1197 - 1253
राग मलार पुटः: 1254 - 1293
राग कानडा पुटः: 1294 - 1318
राग कल्याण पुटः: 1319 - 1326
राग प्रभाती पुटः: 1327 - 1351
राग जयवंती पुटः: 1352 - 1359
सलोक सहस्रकृति पुटः: 1353 - 1360
गाथा महला 5 पुटः: 1360 - 1361
फुनहे महला 5 पुटः: 1361 - 1363
चौबोले महला 5 पुटः: 1363 - 1364
सलोक भगत कबीर जिओ के पुटः: 1364 - 1377
सलोक सेख फरीद के पुटः: 1377 - 1385
सवईए स्री मुखबाक महला 5 पुटः: 1385 - 1389
सवईए महले पहिले के पुटः: 1389 - 1390
सवईए महले दूजे के पुटः: 1391 - 1392
सवईए महले तीजे के पुटः: 1392 - 1396
सवईए महले चौथे के पुटः: 1396 - 1406
सवईए महले पंजवे के पुटः: 1406 - 1409
सलोक वारा ते वधीक पुटः: 1410 - 1426
सलोक महला 9 पुटः: 1426 - 1429
मुंदावणी महला 5 पुटः: 1429 - 1429
रागमाला पुटः: 1430 - 1430