श्री गुरु ग्रन्थ साहिबः

पुटः - 20


ਪੰਚ ਭੂਤ ਸਚਿ ਭੈ ਰਤੇ ਜੋਤਿ ਸਚੀ ਮਨ ਮਾਹਿ ॥
पंच भूत सचि भै रते जोति सची मन माहि ॥

पञ्चतत्त्वानां शरीरं सत्यस्य भये रञ्जितम्; मनः सत्यप्रकाशेन पूरितम् अस्ति।

ਨਾਨਕ ਅਉਗਣ ਵੀਸਰੇ ਗੁਰਿ ਰਾਖੇ ਪਤਿ ਤਾਹਿ ॥੪॥੧੫॥
नानक अउगण वीसरे गुरि राखे पति ताहि ॥४॥१५॥

हे नानक तव दोषाः विस्मृताः भविष्यन्ति; गुरुः तव मानं रक्षेत्। ||४||१५||

ਸਿਰੀਰਾਗੁ ਮਹਲਾ ੧ ॥
सिरीरागु महला १ ॥

सिरी राग, प्रथम मेहल : १.

ਨਾਨਕ ਬੇੜੀ ਸਚ ਕੀ ਤਰੀਐ ਗੁਰ ਵੀਚਾਰਿ ॥
नानक बेड़ी सच की तरीऐ गुर वीचारि ॥

हे नानक, सत्यस्य नौका त्वां पारं करिष्यति; गुरुं चिन्तयतु।

ਇਕਿ ਆਵਹਿ ਇਕਿ ਜਾਵਹੀ ਪੂਰਿ ਭਰੇ ਅਹੰਕਾਰਿ ॥
इकि आवहि इकि जावही पूरि भरे अहंकारि ॥

केचन आगच्छन्ति, केचन गच्छन्ति; ते सर्वथा अहङ्कारेण पूरिताः भवन्ति।

ਮਨਹਠਿ ਮਤੀ ਬੂਡੀਐ ਗੁਰਮੁਖਿ ਸਚੁ ਸੁ ਤਾਰਿ ॥੧॥
मनहठि मती बूडीऐ गुरमुखि सचु सु तारि ॥१॥

हठबुद्ध्या बुद्धिः मज्जा भवति; गुरमुखः सत्यवादी च भवतीति त्रायते | ||१||

ਗੁਰ ਬਿਨੁ ਕਿਉ ਤਰੀਐ ਸੁਖੁ ਹੋਇ ॥
गुर बिनु किउ तरीऐ सुखु होइ ॥

गुरुं विना कथं कोऽपि तरणं पारं शान्तिं प्राप्तुं शक्नोति।

ਜਿਉ ਭਾਵੈ ਤਿਉ ਰਾਖੁ ਤੂ ਮੈ ਅਵਰੁ ਨ ਦੂਜਾ ਕੋਇ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥
जिउ भावै तिउ राखु तू मै अवरु न दूजा कोइ ॥१॥ रहाउ ॥

यथेष्टं त्वां भगवन् त्वं मां तारयसि । मम कृते अन्यः नास्ति सर्वथा। ||१||विराम||

ਆਗੈ ਦੇਖਉ ਡਉ ਜਲੈ ਪਾਛੈ ਹਰਿਓ ਅੰਗੂਰੁ ॥
आगै देखउ डउ जलै पाछै हरिओ अंगूरु ॥

मम पुरतः अहं पश्यामि वनं दहति; पृष्ठतः हरितवनस्पतयः अङ्कुरन्तः पश्यामि।

ਜਿਸ ਤੇ ਉਪਜੈ ਤਿਸ ਤੇ ਬਿਨਸੈ ਘਟਿ ਘਟਿ ਸਚੁ ਭਰਪੂਰਿ ॥
जिस ते उपजै तिस ते बिनसै घटि घटि सचु भरपूरि ॥

यस्मात् आगताः तस्मिन् वयं विलीनाः भविष्यामः। सत्यः एकैकं हृदयं व्याप्तः अस्ति।

ਆਪੇ ਮੇਲਿ ਮਿਲਾਵਹੀ ਸਾਚੈ ਮਹਲਿ ਹਦੂਰਿ ॥੨॥
आपे मेलि मिलावही साचै महलि हदूरि ॥२॥

सः एव अस्मान् स्वस्य संयोगेन एकीकरोति; तस्य सान्निध्यस्य सत्यं भवनं समीपे एव अस्ति। ||२||

ਸਾਹਿ ਸਾਹਿ ਤੁਝੁ ਸੰਮਲਾ ਕਦੇ ਨ ਵਿਸਾਰੇਉ ॥
साहि साहि तुझु संमला कदे न विसारेउ ॥

प्रत्येकं निःश्वासेन अहं त्वयि निवसति; अहं त्वां कदापि न विस्मरामि।

ਜਿਉ ਜਿਉ ਸਾਹਬੁ ਮਨਿ ਵਸੈ ਗੁਰਮੁਖਿ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਪੇਉ ॥
जिउ जिउ साहबु मनि वसै गुरमुखि अंम्रितु पेउ ॥

प्रभुः गुरुः च यथा यथा मनसः अन्तः निवसति तथा गुरमुखः अम्ब्रोसियलामृते अधिकं पिबति।

ਮਨੁ ਤਨੁ ਤੇਰਾ ਤੂ ਧਣੀ ਗਰਬੁ ਨਿਵਾਰਿ ਸਮੇਉ ॥੩॥
मनु तनु तेरा तू धणी गरबु निवारि समेउ ॥३॥

मनः शरीरं च तव; त्वं मम स्वामी असि। मम अभिमानं विमुञ्चतु, त्वया सह विलीयताम् । ||३||

ਜਿਨਿ ਏਹੁ ਜਗਤੁ ਉਪਾਇਆ ਤ੍ਰਿਭਵਣੁ ਕਰਿ ਆਕਾਰੁ ॥
जिनि एहु जगतु उपाइआ त्रिभवणु करि आकारु ॥

त्रिलोकसृष्टिं सृजत येन विश्वमिदं सृजत् ।

ਗੁਰਮੁਖਿ ਚਾਨਣੁ ਜਾਣੀਐ ਮਨਮੁਖਿ ਮੁਗਧੁ ਗੁਬਾਰੁ ॥
गुरमुखि चानणु जाणीऐ मनमुखि मुगधु गुबारु ॥

गुरमुखः दिव्यं प्रकाशं जानाति, मूर्खः स्वेच्छा मनमुखः तु अन्धकारे परितः स्पृशति।

ਘਟਿ ਘਟਿ ਜੋਤਿ ਨਿਰੰਤਰੀ ਬੂਝੈ ਗੁਰਮਤਿ ਸਾਰੁ ॥੪॥
घटि घटि जोति निरंतरी बूझै गुरमति सारु ॥४॥

एकैकस्य हृदयस्य अन्तः तत् प्रकाशं यः पश्यति सः गुरुशिक्षायाः सारं अवगच्छति। ||४||

ਗੁਰਮੁਖਿ ਜਿਨੀ ਜਾਣਿਆ ਤਿਨ ਕੀਚੈ ਸਾਬਾਸਿ ॥
गुरमुखि जिनी जाणिआ तिन कीचै साबासि ॥

ये अवगच्छन्ति ते गुर्मुखाः; तान् ज्ञात्वा ताडयन्तु।

ਸਚੇ ਸੇਤੀ ਰਲਿ ਮਿਲੇ ਸਚੇ ਗੁਣ ਪਰਗਾਸਿ ॥
सचे सेती रलि मिले सचे गुण परगासि ॥

ते सत्येन सह मिलित्वा विलीयन्ते। ते भवन्ति सच्चिदानुत्कर्षस्य दीप्तिमत्प्रकटनम्।

ਨਾਨਕ ਨਾਮਿ ਸੰਤੋਖੀਆ ਜੀਉ ਪਿੰਡੁ ਪ੍ਰਭ ਪਾਸਿ ॥੫॥੧੬॥
नानक नामि संतोखीआ जीउ पिंडु प्रभ पासि ॥५॥१६॥

हे नानक, ते नाम भगवतः नाम सन्तोषिताः। ते स्वशरीरात्मानं च ईश्वराय समर्पयन्ति। ||५||१६||

ਸਿਰੀਰਾਗੁ ਮਹਲਾ ੧ ॥
सिरीरागु महला १ ॥

सिरी राग, प्रथम मेहल : १.

ਸੁਣਿ ਮਨ ਮਿਤ੍ਰ ਪਿਆਰਿਆ ਮਿਲੁ ਵੇਲਾ ਹੈ ਏਹ ॥
सुणि मन मित्र पिआरिआ मिलु वेला है एह ॥

शृणु मनः सखि प्रिये-अधुना भगवता मिलनकालः।

ਜਬ ਲਗੁ ਜੋਬਨਿ ਸਾਸੁ ਹੈ ਤਬ ਲਗੁ ਇਹੁ ਤਨੁ ਦੇਹ ॥
जब लगु जोबनि सासु है तब लगु इहु तनु देह ॥

यौवनं श्वासं च यावद् अस्य देहमिदं देहि ।

ਬਿਨੁ ਗੁਣ ਕਾਮਿ ਨ ਆਵਈ ਢਹਿ ਢੇਰੀ ਤਨੁ ਖੇਹ ॥੧॥
बिनु गुण कामि न आवई ढहि ढेरी तनु खेह ॥१॥

गुणं विना निष्प्रयोजनम्; शरीरं रजःराशिं कृत्वा क्षुण्णं भविष्यति। ||१||

ਮੇਰੇ ਮਨ ਲੈ ਲਾਹਾ ਘਰਿ ਜਾਹਿ ॥
मेरे मन लै लाहा घरि जाहि ॥

हे मम मनसि लाभं अर्जय, पूर्वं गृहं प्रति प्रत्यागत्य ।

ਗੁਰਮੁਖਿ ਨਾਮੁ ਸਲਾਹੀਐ ਹਉਮੈ ਨਿਵਰੀ ਭਾਹਿ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥
गुरमुखि नामु सलाहीऐ हउमै निवरी भाहि ॥१॥ रहाउ ॥

गुरमुखः नाम प्रशंसति, अहङ्कारस्य अग्निः निष्प्रभः भवति। ||१||विराम||

ਸੁਣਿ ਸੁਣਿ ਗੰਢਣੁ ਗੰਢੀਐ ਲਿਖਿ ਪੜਿ ਬੁਝਹਿ ਭਾਰੁ ॥
सुणि सुणि गंढणु गंढीऐ लिखि पड़ि बुझहि भारु ॥

पुनः पुनः कथाः शृणोमः कथयामः च; वयं पठामः लिखामः च ज्ञानस्य भारं च अवगच्छामः,

ਤ੍ਰਿਸਨਾ ਅਹਿਨਿਸਿ ਅਗਲੀ ਹਉਮੈ ਰੋਗੁ ਵਿਕਾਰੁ ॥
त्रिसना अहिनिसि अगली हउमै रोगु विकारु ॥

परन्तु तदपि कामाः दिवारात्रौ वर्धन्ते, अहङ्काररोगः अस्मान् भ्रष्टतायाः पूरयति।

ਓਹੁ ਵੇਪਰਵਾਹੁ ਅਤੋਲਵਾ ਗੁਰਮਤਿ ਕੀਮਤਿ ਸਾਰੁ ॥੨॥
ओहु वेपरवाहु अतोलवा गुरमति कीमति सारु ॥२॥

सः निश्चिन्तः प्रभुः मूल्याङ्कनं कर्तुं न शक्यते; तस्य वास्तविकं मूल्यं गुरुशिक्षायाः प्रज्ञायाः माध्यमेन एव ज्ञायते। ||२||

ਲਖ ਸਿਆਣਪ ਜੇ ਕਰੀ ਲਖ ਸਿਉ ਪ੍ਰੀਤਿ ਮਿਲਾਪੁ ॥
लख सिआणप जे करी लख सिउ प्रीति मिलापु ॥

यद्यपि कस्यचित् लक्षशः चतुराः मानसिकाः युक्तयः, शतसहस्राणां जनानां प्रेम, सङ्गतिः च अस्ति

ਬਿਨੁ ਸੰਗਤਿ ਸਾਧ ਨ ਧ੍ਰਾਪੀਆ ਬਿਨੁ ਨਾਵੈ ਦੂਖ ਸੰਤਾਪੁ ॥
बिनु संगति साध न ध्रापीआ बिनु नावै दूख संतापु ॥

अद्यापि पवित्रसङ्गं साधसंगतं विना सः सन्तुष्टः न भविष्यति। नाम विना सर्वे दुःखेन दुःखं प्राप्नुवन्ति।

ਹਰਿ ਜਪਿ ਜੀਅਰੇ ਛੁਟੀਐ ਗੁਰਮੁਖਿ ਚੀਨੈ ਆਪੁ ॥੩॥
हरि जपि जीअरे छुटीऐ गुरमुखि चीनै आपु ॥३॥

भगवतः नाम जपन् ममात्मन् मुक्तो भविष्यसि; गुरमुखत्वेन त्वं स्वस्य आत्मनः अवगमनाय आगमिष्यसि। ||३||

ਤਨੁ ਮਨੁ ਗੁਰ ਪਹਿ ਵੇਚਿਆ ਮਨੁ ਦੀਆ ਸਿਰੁ ਨਾਲਿ ॥
तनु मनु गुर पहि वेचिआ मनु दीआ सिरु नालि ॥

मया गुरवे शरीरं मनः च विक्रीतम्, मनः शिरः अपि दत्तम्।

ਤ੍ਰਿਭਵਣੁ ਖੋਜਿ ਢੰਢੋਲਿਆ ਗੁਰਮੁਖਿ ਖੋਜਿ ਨਿਹਾਲਿ ॥
त्रिभवणु खोजि ढंढोलिआ गुरमुखि खोजि निहालि ॥

अहं तं त्रिषु लोकेषु अन्वेष्य अन्वेषमाणः आसम्; ततः गुरमुखत्वेन तं अन्विष्य लब्धवान् |

ਸਤਗੁਰਿ ਮੇਲਿ ਮਿਲਾਇਆ ਨਾਨਕ ਸੋ ਪ੍ਰਭੁ ਨਾਲਿ ॥੪॥੧੭॥
सतगुरि मेलि मिलाइआ नानक सो प्रभु नालि ॥४॥१७॥

सच्चिगुरुः संयोगं मां नानक तेन ईश्वरेण सह।। ||४||१७||

ਸਿਰੀਰਾਗੁ ਮਹਲਾ ੧ ॥
सिरीरागु महला १ ॥

सिरी राग, प्रथम मेहल : १.

ਮਰਣੈ ਕੀ ਚਿੰਤਾ ਨਹੀ ਜੀਵਣ ਕੀ ਨਹੀ ਆਸ ॥
मरणै की चिंता नही जीवण की नही आस ॥

न मे मृत्योः चिन्ता, न च जीवितस्य आशा ।

ਤੂ ਸਰਬ ਜੀਆ ਪ੍ਰਤਿਪਾਲਹੀ ਲੇਖੈ ਸਾਸ ਗਿਰਾਸ ॥
तू सरब जीआ प्रतिपालही लेखै सास गिरास ॥

त्वं सर्वभूतानां पोषकः असि; त्वं अस्माकं निःश्वासानाम्, अन्नस्य च खण्डानां लेखान् धारयसि।

ਅੰਤਰਿ ਗੁਰਮੁਖਿ ਤੂ ਵਸਹਿ ਜਿਉ ਭਾਵੈ ਤਿਉ ਨਿਰਜਾਸਿ ॥੧॥
अंतरि गुरमुखि तू वसहि जिउ भावै तिउ निरजासि ॥१॥

त्वं गुरमुखान्तर्गतं तिष्ठसि। यथा त्वां रोचते तथा त्वं अस्माकं आवंटनं निश्चयं करोषि । ||१||

ਜੀਅਰੇ ਰਾਮ ਜਪਤ ਮਨੁ ਮਾਨੁ ॥
जीअरे राम जपत मनु मानु ॥

भगवतः नाम जपे ममात्मने; मनः प्रसन्नं शान्तं च भविष्यति।

ਅੰਤਰਿ ਲਾਗੀ ਜਲਿ ਬੁਝੀ ਪਾਇਆ ਗੁਰਮੁਖਿ ਗਿਆਨੁ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥
अंतरि लागी जलि बुझी पाइआ गुरमुखि गिआनु ॥१॥ रहाउ ॥

अन्तः प्रचण्डः अग्निः निष्प्रभः भवति; गुरमुखः आध्यात्मिकं प्रज्ञां प्राप्नोति। ||१||विराम||


सूचिः (1 - 1430)
जप पुटः: 1 - 8
सो दर पुटः: 8 - 10
सो पुरख पुटः: 10 - 12
सोहला पुटः: 12 - 13
सिरी राग पुटः: 14 - 93
राग माझ पुटः: 94 - 150
राग गउड़ी पुटः: 151 - 346
राग आसा पुटः: 347 - 488
राग गूजरी पुटः: 489 - 526
राग देवगणधारी पुटः: 527 - 536
राग बिहागड़ा पुटः: 537 - 556
राग वढ़हंस पुटः: 557 - 594
राग सोरठ पुटः: 595 - 659
राग धनसारी पुटः: 660 - 695
राग जैतसरी पुटः: 696 - 710
राग तोडी पुटः: 711 - 718
राग बैराडी पुटः: 719 - 720
राग तिलंग पुटः: 721 - 727
राग सूही पुटः: 728 - 794
राग बिलावल पुटः: 795 - 858
राग गोंड पुटः: 859 - 875
राग रामकली पुटः: 876 - 974
राग नट नारायण पुटः: 975 - 983
राग माली पुटः: 984 - 988
राग मारू पुटः: 989 - 1106
राग तुखारी पुटः: 1107 - 1117
राग केदारा पुटः: 1118 - 1124
राग भैरौ पुटः: 1125 - 1167
राग वसंत पुटः: 1168 - 1196
राग सारंगस पुटः: 1197 - 1253
राग मलार पुटः: 1254 - 1293
राग कानडा पुटः: 1294 - 1318
राग कल्याण पुटः: 1319 - 1326
राग प्रभाती पुटः: 1327 - 1351
राग जयवंती पुटः: 1352 - 1359
सलोक सहस्रकृति पुटः: 1353 - 1360
गाथा महला 5 पुटः: 1360 - 1361
फुनहे महला 5 पुटः: 1361 - 1363
चौबोले महला 5 पुटः: 1363 - 1364
सलोक भगत कबीर जिओ के पुटः: 1364 - 1377
सलोक सेख फरीद के पुटः: 1377 - 1385
सवईए स्री मुखबाक महला 5 पुटः: 1385 - 1389
सवईए महले पहिले के पुटः: 1389 - 1390
सवईए महले दूजे के पुटः: 1391 - 1392
सवईए महले तीजे के पुटः: 1392 - 1396
सवईए महले चौथे के पुटः: 1396 - 1406
सवईए महले पंजवे के पुटः: 1406 - 1409
सलोक वारा ते वधीक पुटः: 1410 - 1426
सलोक महला 9 पुटः: 1426 - 1429
मुंदावणी महला 5 पुटः: 1429 - 1429
रागमाला पुटः: 1430 - 1430