श्री गुरु ग्रन्थ साहिबः

पुटः - 309


ਓਇ ਅਗੈ ਕੁਸਟੀ ਗੁਰ ਕੇ ਫਿਟਕੇ ਜਿ ਓਸੁ ਮਿਲੈ ਤਿਸੁ ਕੁਸਟੁ ਉਠਾਹੀ ॥
ओइ अगै कुसटी गुर के फिटके जि ओसु मिलै तिसु कुसटु उठाही ॥

ते पूर्वमेव कुष्ठरोगिणः इव अभवन्; शप्तो गुरुणा यः स मिलति स कुष्ठपीडितः |

ਹਰਿ ਤਿਨ ਕਾ ਦਰਸਨੁ ਨਾ ਕਰਹੁ ਜੋ ਦੂਜੈ ਭਾਇ ਚਿਤੁ ਲਾਹੀ ॥
हरि तिन का दरसनु ना करहु जो दूजै भाइ चितु लाही ॥

द्वैतप्रेमणि स्वचैतन्यं केन्द्रीकुर्वतां तेषां दृष्टिः अपि न भवतु इति प्रार्थयामि ।

ਧੁਰਿ ਕਰਤੈ ਆਪਿ ਲਿਖਿ ਪਾਇਆ ਤਿਸੁ ਨਾਲਿ ਕਿਹੁ ਚਾਰਾ ਨਾਹੀ ॥
धुरि करतै आपि लिखि पाइआ तिसु नालि किहु चारा नाही ॥

यत् प्रजापतिना प्रारभ्य एव पूर्वनिर्धारितम् - तस्मात् पलायनं न भवितुमर्हति।

ਜਨ ਨਾਨਕ ਨਾਮੁ ਅਰਾਧਿ ਤੂ ਤਿਸੁ ਅਪੜਿ ਕੋ ਨ ਸਕਾਹੀ ॥
जन नानक नामु अराधि तू तिसु अपड़ि को न सकाही ॥

हे भृत्य नानक भगवतः नाम पूजयित्वा पूजस्व; न कश्चित् तस्य समं कर्तुं शक्नोति।

ਨਾਵੈ ਕੀ ਵਡਿਆਈ ਵਡੀ ਹੈ ਨਿਤ ਸਵਾਈ ਚੜੈ ਚੜਾਹੀ ॥੨॥
नावै की वडिआई वडी है नित सवाई चड़ै चड़ाही ॥२॥

तस्य नामस्य महत्त्वं महत्; वर्धते, दिने दिने। ||२||

ਮਃ ੪ ॥
मः ४ ॥

चतुर्थ मेहलः १.

ਜਿ ਹੋਂਦੈ ਗੁਰੂ ਬਹਿ ਟਿਕਿਆ ਤਿਸੁ ਜਨ ਕੀ ਵਡਿਆਈ ਵਡੀ ਹੋਈ ॥
जि होंदै गुरू बहि टिकिआ तिसु जन की वडिआई वडी होई ॥

महती तस्य विनयशीलस्य माहात्म्यम्, यस्य गुरुः स्वयमेव सन्निधौ अभिषिक्तवान्।

ਤਿਸੁ ਕਉ ਜਗਤੁ ਨਿਵਿਆ ਸਭੁ ਪੈਰੀ ਪਇਆ ਜਸੁ ਵਰਤਿਆ ਲੋਈ ॥
तिसु कउ जगतु निविआ सभु पैरी पइआ जसु वरतिआ लोई ॥

सर्वं जगत् आगत्य तस्य पादयोः पतित्वा प्रणमति। तस्य स्तुतिः सम्पूर्णे जगति प्रसृता ।

ਤਿਸ ਕਉ ਖੰਡ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਨਮਸਕਾਰੁ ਕਰਹਿ ਜਿਸ ਕੈ ਮਸਤਕਿ ਹਥੁ ਧਰਿਆ ਗੁਰਿ ਪੂਰੈ ਸੋ ਪੂਰਾ ਹੋਈ ॥
तिस कउ खंड ब्रहमंड नमसकारु करहि जिस कै मसतकि हथु धरिआ गुरि पूरै सो पूरा होई ॥

आकाशगङ्गाः सौरमण्डलाः च तस्मै आदरपूर्वकं नमन्ति; सिद्धगुरुः शिरसि हस्तं स्थापयित्वा सिद्धः अभवत्।

ਗੁਰ ਕੀ ਵਡਿਆਈ ਨਿਤ ਚੜੈ ਸਵਾਈ ਅਪੜਿ ਕੋ ਨ ਸਕੋਈ ॥
गुर की वडिआई नित चड़ै सवाई अपड़ि को न सकोई ॥

गुरुस्य महिमामहात्म्यं दिने दिने वर्धते; न कश्चित् तस्य समं कर्तुं शक्नोति।

ਜਨੁ ਨਾਨਕੁ ਹਰਿ ਕਰਤੈ ਆਪਿ ਬਹਿ ਟਿਕਿਆ ਆਪੇ ਪੈਜ ਰਖੈ ਪ੍ਰਭੁ ਸੋਈ ॥੩॥
जनु नानकु हरि करतै आपि बहि टिकिआ आपे पैज रखै प्रभु सोई ॥३॥

हे भृत्य नानक प्रजापतिः स्वयं तं स्थापितवान्; ईश्वरः स्वस्य गौरवं रक्षति। ||३||

ਪਉੜੀ ॥
पउड़ी ॥

पौरी : १.

ਕਾਇਆ ਕੋਟੁ ਅਪਾਰੁ ਹੈ ਅੰਦਰਿ ਹਟਨਾਲੇ ॥
काइआ कोटु अपारु है अंदरि हटनाले ॥

मनुष्यशरीरं महान् दुर्गः, अन्तः दुकानानि, वीथिकाः च सन्ति ।

ਗੁਰਮੁਖਿ ਸਉਦਾ ਜੋ ਕਰੇ ਹਰਿ ਵਸਤੁ ਸਮਾਲੇ ॥
गुरमुखि सउदा जो करे हरि वसतु समाले ॥

व्यापाराय यः गुरमुखः आगच्छति सः भगवन्नामस्य मालम् सङ्गृह्णाति।

ਨਾਮੁ ਨਿਧਾਨੁ ਹਰਿ ਵਣਜੀਐ ਹੀਰੇ ਪਰਵਾਲੇ ॥
नामु निधानु हरि वणजीऐ हीरे परवाले ॥

भगवन्नामनिधिं रत्नानि हीरकानि च निबध्नति।

ਵਿਣੁ ਕਾਇਆ ਜਿ ਹੋਰ ਥੈ ਧਨੁ ਖੋਜਦੇ ਸੇ ਮੂੜ ਬੇਤਾਲੇ ॥
विणु काइआ जि होर थै धनु खोजदे से मूड़ बेताले ॥

शरीरात् बहिः अन्यत्र ये निधिं अन्वेषयन्ति ते मूर्खाः राक्षसाः ।

ਸੇ ਉਝੜਿ ਭਰਮਿ ਭਵਾਈਅਹਿ ਜਿਉ ਝਾੜ ਮਿਰਗੁ ਭਾਲੇ ॥੧੫॥
से उझड़ि भरमि भवाईअहि जिउ झाड़ मिरगु भाले ॥१५॥

संशयप्रान्तरे भ्रमन्ति मृग इव गुल्मेषु कस्तूरीं अन्वेषयति। ||१५||

ਸਲੋਕ ਮਃ ੪ ॥
सलोक मः ४ ॥

सलोक, चतुर्थ मेहल : १.

ਜੋ ਨਿੰਦਾ ਕਰੇ ਸਤਿਗੁਰ ਪੂਰੇ ਕੀ ਸੁ ਅਉਖਾ ਜਗ ਮਹਿ ਹੋਇਆ ॥
जो निंदा करे सतिगुर पूरे की सु अउखा जग महि होइआ ॥

सिद्धसत्यगुरुं निन्दति यः, लोके कष्टं भवेत्।

ਨਰਕ ਘੋਰੁ ਦੁਖ ਖੂਹੁ ਹੈ ਓਥੈ ਪਕੜਿ ਓਹੁ ਢੋਇਆ ॥
नरक घोरु दुख खूहु है ओथै पकड़ि ओहु ढोइआ ॥

गृहीतो क्षिप्तो घोरतमं नरकं दुःखदुःखकूपम्।

ਕੂਕ ਪੁਕਾਰ ਕੋ ਨ ਸੁਣੇ ਓਹੁ ਅਉਖਾ ਹੋਇ ਹੋਇ ਰੋਇਆ ॥
कूक पुकार को न सुणे ओहु अउखा होइ होइ रोइआ ॥

तस्य क्रन्दनं, रोदनं च कोऽपि न शृणोति; सः दुःखेन दुःखेन च क्रन्दति।

ਓਨਿ ਹਲਤੁ ਪਲਤੁ ਸਭੁ ਗਵਾਇਆ ਲਾਹਾ ਮੂਲੁ ਸਭੁ ਖੋਇਆ ॥
ओनि हलतु पलतु सभु गवाइआ लाहा मूलु सभु खोइआ ॥

सः एतत् जगत् परं च सर्वथा नष्टं करोति; सः स्वस्य सर्वं निवेशं लाभं च नष्टवान् अस्ति।

ਓਹੁ ਤੇਲੀ ਸੰਦਾ ਬਲਦੁ ਕਰਿ ਨਿਤ ਭਲਕੇ ਉਠਿ ਪ੍ਰਭਿ ਜੋਇਆ ॥
ओहु तेली संदा बलदु करि नित भलके उठि प्रभि जोइआ ॥

सः तैल-पीठे वृषभः इव अस्ति; प्रतिदिनं प्रातःकाले यदा सः उत्तिष्ठति तदा ईश्वरः तस्य उपरि युगं स्थापयति।

ਹਰਿ ਵੇਖੈ ਸੁਣੈ ਨਿਤ ਸਭੁ ਕਿਛੁ ਤਿਦੂ ਕਿਛੁ ਗੁਝਾ ਨ ਹੋਇਆ ॥
हरि वेखै सुणै नित सभु किछु तिदू किछु गुझा न होइआ ॥

भगवान् सर्वदा सर्वं पश्यति शृणोति च; तस्मात् किमपि न गोपयितुं शक्यते।

ਜੈਸਾ ਬੀਜੇ ਸੋ ਲੁਣੈ ਜੇਹਾ ਪੁਰਬਿ ਕਿਨੈ ਬੋਇਆ ॥
जैसा बीजे सो लुणै जेहा पुरबि किनै बोइआ ॥

यथा रोपयसि तथा च फलानि गमिष्यसि यथा पुरा रोपितः।

ਜਿਸੁ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰੇ ਪ੍ਰਭੁ ਆਪਣੀ ਤਿਸੁ ਸਤਿਗੁਰ ਕੇ ਚਰਣ ਧੋਇਆ ॥
जिसु क्रिपा करे प्रभु आपणी तिसु सतिगुर के चरण धोइआ ॥

ईश्वरप्रसादेन धन्यः सच्चिगुरोः पादप्रक्षालनं करोति।

ਗੁਰ ਸਤਿਗੁਰ ਪਿਛੈ ਤਰਿ ਗਇਆ ਜਿਉ ਲੋਹਾ ਕਾਠ ਸੰਗੋਇਆ ॥
गुर सतिगुर पिछै तरि गइआ जिउ लोहा काठ संगोइआ ॥

सः गुरुणा सत्यगुरुना लौहवत् काष्ठेन पारं वहति।

ਜਨ ਨਾਨਕ ਨਾਮੁ ਧਿਆਇ ਤੂ ਜਪਿ ਹਰਿ ਹਰਿ ਨਾਮਿ ਸੁਖੁ ਹੋਇਆ ॥੧॥
जन नानक नामु धिआइ तू जपि हरि हरि नामि सुखु होइआ ॥१॥

भृत्य नानक नाम भगवतः नाम ध्याय; हर नाम जपन् हर हर शान्ति लभते | ||१||

ਮਃ ੪ ॥
मः ४ ॥

चतुर्थ मेहलः १.

ਵਡਭਾਗੀਆ ਸੋਹਾਗਣੀ ਜਿਨਾ ਗੁਰਮੁਖਿ ਮਿਲਿਆ ਹਰਿ ਰਾਇ ॥
वडभागीआ सोहागणी जिना गुरमुखि मिलिआ हरि राइ ॥

अतीव सौभाग्यवती आत्मा वधूः, या गुरमुखत्वेन भगवन्तं स्वराजं मिलति।

ਅੰਤਰ ਜੋਤਿ ਪ੍ਰਗਾਸੀਆ ਨਾਨਕ ਨਾਮਿ ਸਮਾਇ ॥੨॥
अंतर जोति प्रगासीआ नानक नामि समाइ ॥२॥

तस्याः अन्तःकरणं तस्य दिव्यप्रकाशेन परिसीमितम् अस्ति; तस्य नाम्नि लीना नानक । ||२||

ਪਉੜੀ ॥
पउड़ी ॥

पौरी : १.

ਇਹੁ ਸਰੀਰੁ ਸਭੁ ਧਰਮੁ ਹੈ ਜਿਸੁ ਅੰਦਰਿ ਸਚੇ ਕੀ ਵਿਚਿ ਜੋਤਿ ॥
इहु सरीरु सभु धरमु है जिसु अंदरि सचे की विचि जोति ॥

इदं शरीरं धर्मस्य गृहम्; सत्येश्वरस्य दिव्यं प्रकाशं तस्य अन्तः अस्ति।

ਗੁਹਜ ਰਤਨ ਵਿਚਿ ਲੁਕਿ ਰਹੇ ਕੋਈ ਗੁਰਮੁਖਿ ਸੇਵਕੁ ਕਢੈ ਖੋਤਿ ॥
गुहज रतन विचि लुकि रहे कोई गुरमुखि सेवकु कढै खोति ॥

तस्य अन्तः रहस्यस्य रत्नाः निगूढाः सन्ति; कथं दुर्लभः स गुरमुखः निःस्वार्थः सेवकः तान् खनति।

ਸਭੁ ਆਤਮ ਰਾਮੁ ਪਛਾਣਿਆ ਤਾਂ ਇਕੁ ਰਵਿਆ ਇਕੋ ਓਤਿ ਪੋਤਿ ॥
सभु आतम रामु पछाणिआ तां इकु रविआ इको ओति पोति ॥

यदा कश्चित् सर्वव्यापीं आत्मानं साक्षात्करोति तदा सः एकमेव भगवन्तं व्याप्तं पश्यति, माध्यमेन माध्यमेन च।

ਇਕੁ ਦੇਖਿਆ ਇਕੁ ਮੰਨਿਆ ਇਕੋ ਸੁਣਿਆ ਸ੍ਰਵਣ ਸਰੋਤਿ ॥
इकु देखिआ इकु मंनिआ इको सुणिआ स्रवण सरोति ॥

एकं पश्यति, एकं विश्वासयति, कर्णैः एकमेव शृणोति।


सूचिः (1 - 1430)
जप पुटः: 1 - 8
सो दर पुटः: 8 - 10
सो पुरख पुटः: 10 - 12
सोहला पुटः: 12 - 13
सिरी राग पुटः: 14 - 93
राग माझ पुटः: 94 - 150
राग गउड़ी पुटः: 151 - 346
राग आसा पुटः: 347 - 488
राग गूजरी पुटः: 489 - 526
राग देवगणधारी पुटः: 527 - 536
राग बिहागड़ा पुटः: 537 - 556
राग वढ़हंस पुटः: 557 - 594
राग सोरठ पुटः: 595 - 659
राग धनसारी पुटः: 660 - 695
राग जैतसरी पुटः: 696 - 710
राग तोडी पुटः: 711 - 718
राग बैराडी पुटः: 719 - 720
राग तिलंग पुटः: 721 - 727
राग सूही पुटः: 728 - 794
राग बिलावल पुटः: 795 - 858
राग गोंड पुटः: 859 - 875
राग रामकली पुटः: 876 - 974
राग नट नारायण पुटः: 975 - 983
राग माली पुटः: 984 - 988
राग मारू पुटः: 989 - 1106
राग तुखारी पुटः: 1107 - 1117
राग केदारा पुटः: 1118 - 1124
राग भैरौ पुटः: 1125 - 1167
राग वसंत पुटः: 1168 - 1196
राग सारंगस पुटः: 1197 - 1253
राग मलार पुटः: 1254 - 1293
राग कानडा पुटः: 1294 - 1318
राग कल्याण पुटः: 1319 - 1326
राग प्रभाती पुटः: 1327 - 1351
राग जयवंती पुटः: 1352 - 1359
सलोक सहस्रकृति पुटः: 1353 - 1360
गाथा महला 5 पुटः: 1360 - 1361
फुनहे महला 5 पुटः: 1361 - 1363
चौबोले महला 5 पुटः: 1363 - 1364
सलोक भगत कबीर जिओ के पुटः: 1364 - 1377
सलोक सेख फरीद के पुटः: 1377 - 1385
सवईए स्री मुखबाक महला 5 पुटः: 1385 - 1389
सवईए महले पहिले के पुटः: 1389 - 1390
सवईए महले दूजे के पुटः: 1391 - 1392
सवईए महले तीजे के पुटः: 1392 - 1396
सवईए महले चौथे के पुटः: 1396 - 1406
सवईए महले पंजवे के पुटः: 1406 - 1409
सलोक वारा ते वधीक पुटः: 1410 - 1426
सलोक महला 9 पुटः: 1426 - 1429
मुंदावणी महला 5 पुटः: 1429 - 1429
रागमाला पुटः: 1430 - 1430