श्री गुरु ग्रन्थ साहिबः

पुटः - 930


ਓਅੰਕਾਰਿ ਸਬਦਿ ਉਧਰੇ ॥
ओअंकारि सबदि उधरे ॥

ओङ्गकारः शब्दस्य माध्यमेन जगतः उद्धारं करोति।

ਓਅੰਕਾਰਿ ਗੁਰਮੁਖਿ ਤਰੇ ॥
ओअंकारि गुरमुखि तरे ॥

ओङ्गकारः गुरमुखान् तारयति।

ਓਨਮ ਅਖਰ ਸੁਣਹੁ ਬੀਚਾਰੁ ॥
ओनम अखर सुणहु बीचारु ॥

विश्वमक्षरप्रजापतिनाथस्य सन्देशं शृणुत |

ਓਨਮ ਅਖਰੁ ਤ੍ਰਿਭਵਣ ਸਾਰੁ ॥੧॥
ओनम अखरु त्रिभवण सारु ॥१॥

विश्वमक्षरः प्रजापतिः प्रभुः त्रैलोक्यसारः। ||१||

ਸੁਣਿ ਪਾਡੇ ਕਿਆ ਲਿਖਹੁ ਜੰਜਾਲਾ ॥
सुणि पाडे किआ लिखहु जंजाला ॥

शृणु पण्डित हे धर्मविद् किमर्थं लौकिकविमर्शं लिखसि ।

ਲਿਖੁ ਰਾਮ ਨਾਮ ਗੁਰਮੁਖਿ ਗੋਪਾਲਾ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥
लिखु राम नाम गुरमुखि गोपाला ॥१॥ रहाउ ॥

गुरमुख इति नाम्ना केवलं भगवतः विश्वेश्वरस्य नाम एव लिखत। ||१||विराम||

ਸਸੈ ਸਭੁ ਜਗੁ ਸਹਜਿ ਉਪਾਇਆ ਤੀਨਿ ਭਵਨ ਇਕ ਜੋਤੀ ॥
ससै सभु जगु सहजि उपाइआ तीनि भवन इक जोती ॥

सस्सा - सः सम्पूर्णं जगत् सहजतया सृष्टवान्; तस्य एकज्योतिः त्रैलोक्यं व्याप्तम् अस्ति।

ਗੁਰਮੁਖਿ ਵਸਤੁ ਪਰਾਪਤਿ ਹੋਵੈ ਚੁਣਿ ਲੈ ਮਾਣਕ ਮੋਤੀ ॥
गुरमुखि वसतु परापति होवै चुणि लै माणक मोती ॥

गुरमुख भूत्वा, वास्तविकं वस्तु प्राप्नुहि; रत्नमुक्तिकान् सङ्गृह्यताम् |

ਸਮਝੈ ਸੂਝੈ ਪੜਿ ਪੜਿ ਬੂਝੈ ਅੰਤਿ ਨਿਰੰਤਰਿ ਸਾਚਾ ॥
समझै सूझै पड़ि पड़ि बूझै अंति निरंतरि साचा ॥

पठितं अध्ययनं च यदि अवगच्छति, अवगच्छति, अवगच्छति च तर्हि अन्ते सः अवगमिष्यति यत् सच्चिदानन्दः स्वस्य नाभिकस्य अन्तः गभीरं निवसति

ਗੁਰਮੁਖਿ ਦੇਖੈ ਸਾਚੁ ਸਮਾਲੇ ਬਿਨੁ ਸਾਚੇ ਜਗੁ ਕਾਚਾ ॥੨॥
गुरमुखि देखै साचु समाले बिनु साचे जगु काचा ॥२॥

गुरमुखः सच्चिदानन्दं पश्यति चिन्तयति च; सत्येश्वरं विना जगत् मिथ्या अस्ति। ||२||

ਧਧੈ ਧਰਮੁ ਧਰੇ ਧਰਮਾ ਪੁਰਿ ਗੁਣਕਾਰੀ ਮਨੁ ਧੀਰਾ ॥
धधै धरमु धरे धरमा पुरि गुणकारी मनु धीरा ॥

धधः- ये धर्मश्रद्धां संगृह्य धर्मपुरे निवसन्ति ते योग्याः; तेषां मनः स्थिरं स्थिरं च भवति।

ਧਧੈ ਧੂਲਿ ਪੜੈ ਮੁਖਿ ਮਸਤਕਿ ਕੰਚਨ ਭਏ ਮਨੂਰਾ ॥
धधै धूलि पड़ै मुखि मसतकि कंचन भए मनूरा ॥

धधः- यदि तेषां पादरजः मुखं ललाटं च स्पृशति तर्हि सः लोहात् सुवर्णरूपेण परिणमति।

ਧਨੁ ਧਰਣੀਧਰੁ ਆਪਿ ਅਜੋਨੀ ਤੋਲਿ ਬੋਲਿ ਸਚੁ ਪੂਰਾ ॥
धनु धरणीधरु आपि अजोनी तोलि बोलि सचु पूरा ॥

धन्यः पृथिव्याः आश्रयः; स एव न जायते; तस्य परिमाणं वाक् च सिद्धं सत्यं च।

ਕਰਤੇ ਕੀ ਮਿਤਿ ਕਰਤਾ ਜਾਣੈ ਕੈ ਜਾਣੈ ਗੁਰੁ ਸੂਰਾ ॥੩॥
करते की मिति करता जाणै कै जाणै गुरु सूरा ॥३॥

केवलं प्रजापतिः एव स्वस्य विस्तारं जानाति; स एव वीरं गुरुं जानाति। ||३||

ਙਿਆਨੁ ਗਵਾਇਆ ਦੂਜਾ ਭਾਇਆ ਗਰਬਿ ਗਲੇ ਬਿਖੁ ਖਾਇਆ ॥
ङिआनु गवाइआ दूजा भाइआ गरबि गले बिखु खाइआ ॥

द्वैतप्रेमेण आध्यात्मिकप्रज्ञा नष्टा भवति; मर्त्यः अभिमानेन सड़्गति, विषं खादति च।

ਗੁਰ ਰਸੁ ਗੀਤ ਬਾਦ ਨਹੀ ਭਾਵੈ ਸੁਣੀਐ ਗਹਿਰ ਗੰਭੀਰੁ ਗਵਾਇਆ ॥
गुर रसु गीत बाद नही भावै सुणीऐ गहिर गंभीरु गवाइआ ॥

गुरुगीतस्य उदात्ततत्त्वं निष्प्रयोजनं मन्यते, तस्य श्रवणं न रोचते। गभीरं अगाहं भगवन्तं नष्टं करोति।

ਗੁਰਿ ਸਚੁ ਕਹਿਆ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਲਹਿਆ ਮਨਿ ਤਨਿ ਸਾਚੁ ਸੁਖਾਇਆ ॥
गुरि सचु कहिआ अंम्रितु लहिआ मनि तनि साचु सुखाइआ ॥

गुरुस्य सत्यवचनद्वारा अम्ब्रोसियलमृतं प्राप्यते, मनः शरीरं च सत्येश्वरे आनन्दं प्राप्नोति।

ਆਪੇ ਗੁਰਮੁਖਿ ਆਪੇ ਦੇਵੈ ਆਪੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਪੀਆਇਆ ॥੪॥
आपे गुरमुखि आपे देवै आपे अंम्रितु पीआइआ ॥४॥

सः एव गुरमुखः, सः एव च अम्ब्रोसियलामृतं ददाति; स एव नो पिबितुं नयति ||४||

ਏਕੋ ਏਕੁ ਕਹੈ ਸਭੁ ਕੋਈ ਹਉਮੈ ਗਰਬੁ ਵਿਆਪੈ ॥
एको एकु कहै सभु कोई हउमै गरबु विआपै ॥

सर्वे वदन्ति यत् ईश्वरः एकः एव अस्ति, परन्तु ते अहङ्कारे, अभिमाने च निमग्नाः सन्ति।

ਅੰਤਰਿ ਬਾਹਰਿ ਏਕੁ ਪਛਾਣੈ ਇਉ ਘਰੁ ਮਹਲੁ ਸਿਞਾਪੈ ॥
अंतरि बाहरि एकु पछाणै इउ घरु महलु सिञापै ॥

एकः ईश्वरः अन्तः बहिश्च अस्ति इति अवगच्छन्तु; एतत् अवगच्छतु यत् तस्य सान्निध्यस्य भवनं भवतः हृदयस्य गृहस्य अन्तः अस्ति।

ਪ੍ਰਭੁ ਨੇੜੈ ਹਰਿ ਦੂਰਿ ਨ ਜਾਣਹੁ ਏਕੋ ਸ੍ਰਿਸਟਿ ਸਬਾਈ ॥
प्रभु नेड़ै हरि दूरि न जाणहु एको स्रिसटि सबाई ॥

ईश्वरः समीपे अस्ति; ईश्वरः दूरम् अस्ति इति मा मन्यताम्। एकेश्वरः सम्पूर्णं जगत् व्याप्नोति।

ਏਕੰਕਾਰੁ ਅਵਰੁ ਨਹੀ ਦੂਜਾ ਨਾਨਕ ਏਕੁ ਸਮਾਈ ॥੫॥
एकंकारु अवरु नही दूजा नानक एकु समाई ॥५॥

तत्र एकस्मिन् विश्वप्रजापति भगवते; अन्यः सर्वथा नास्ति। हे नानक एकेश्वरे विलीन हो। ||५||

ਇਸੁ ਕਰਤੇ ਕਉ ਕਿਉ ਗਹਿ ਰਾਖਉ ਅਫਰਿਓ ਤੁਲਿਓ ਨ ਜਾਈ ॥
इसु करते कउ किउ गहि राखउ अफरिओ तुलिओ न जाई ॥

कथं त्वं प्रजापतिं स्ववशं स्थापयितुं शक्नोषि ? सः गृहीतुं न प्रमेयितुं वा न शक्नोति।

ਮਾਇਆ ਕੇ ਦੇਵਾਨੇ ਪ੍ਰਾਣੀ ਝੂਠਿ ਠਗਉਰੀ ਪਾਈ ॥
माइआ के देवाने प्राणी झूठि ठगउरी पाई ॥

माया मर्त्यं उन्मत्तं कृतवान्; सा मिथ्याविषं औषधं प्रदत्तवती अस्ति।

ਲਬਿ ਲੋਭਿ ਮੁਹਤਾਜਿ ਵਿਗੂਤੇ ਇਬ ਤਬ ਫਿਰਿ ਪਛੁਤਾਈ ॥
लबि लोभि मुहताजि विगूते इब तब फिरि पछुताई ॥

लोभलोभसक्तः मर्त्यः नष्टः भवति, ततः पश्चात् पश्चात्तापं कृत्वा पश्चात्तापं करोति।

ਏਕੁ ਸਰੇਵੈ ਤਾ ਗਤਿ ਮਿਤਿ ਪਾਵੈ ਆਵਣੁ ਜਾਣੁ ਰਹਾਈ ॥੬॥
एकु सरेवै ता गति मिति पावै आवणु जाणु रहाई ॥६॥

अतः एकेश्वरस्य सेवां कुरुत, मोक्षस्य अवस्थां च प्राप्नुत; तव आगमनं गमनं च निवर्तते। ||६||

ਏਕੁ ਅਚਾਰੁ ਰੰਗੁ ਇਕੁ ਰੂਪੁ ॥
एकु अचारु रंगु इकु रूपु ॥

एकेश्वरः सर्वकर्मसु वर्णरूपेषु च।

ਪਉਣ ਪਾਣੀ ਅਗਨੀ ਅਸਰੂਪੁ ॥
पउण पाणी अगनी असरूपु ॥

वायुजलाग्निद्वारा बहुरूपेषु प्रकटितः भवति।

ਏਕੋ ਭਵਰੁ ਭਵੈ ਤਿਹੁ ਲੋਇ ॥
एको भवरु भवै तिहु लोइ ॥

एकः आत्मा त्रैलोक्येषु भ्रमति।

ਏਕੋ ਬੂਝੈ ਸੂਝੈ ਪਤਿ ਹੋਇ ॥
एको बूझै सूझै पति होइ ॥

एकेश्वरं विज्ञाय विज्ञाय च मान्यते ।

ਗਿਆਨੁ ਧਿਆਨੁ ਲੇ ਸਮਸਰਿ ਰਹੈ ॥
गिआनु धिआनु ले समसरि रहै ॥

अध्यात्मप्रज्ञाध्यानयोः सङ्गृह्य स तुलावस्थायां वसति।

ਗੁਰਮੁਖਿ ਏਕੁ ਵਿਰਲਾ ਕੋ ਲਹੈ ॥
गुरमुखि एकु विरला को लहै ॥

कथं दुर्लभाः ये गुरमुखत्वेन एकेश्वरं प्राप्नुवन्ति।

ਜਿਸ ਨੋ ਦੇਇ ਕਿਰਪਾ ਤੇ ਸੁਖੁ ਪਾਏ ॥
जिस नो देइ किरपा ते सुखु पाए ॥

ते एव शान्तिं प्राप्नुवन्ति, याम् भगवतः प्रसादेन आशीर्वादं ददाति।

ਗੁਰੂ ਦੁਆਰੈ ਆਖਿ ਸੁਣਾਏ ॥੭॥
गुरू दुआरै आखि सुणाए ॥७॥

गुरद्वारे गुरुद्वारे भगवन्तं वदन्ति शृण्वन्ति च। ||७||

ਊਰਮ ਧੂਰਮ ਜੋਤਿ ਉਜਾਲਾ ॥
ऊरम धूरम जोति उजाला ॥

तस्य ज्योतिः समुद्रं पृथिवीं च प्रकाशयति।

ਤੀਨਿ ਭਵਣ ਮਹਿ ਗੁਰ ਗੋਪਾਲਾ ॥
तीनि भवण महि गुर गोपाला ॥

त्रिषु लोकेषु, गुरुः विश्वेश्वरः।

ਊਗਵਿਆ ਅਸਰੂਪੁ ਦਿਖਾਵੈ ॥
ऊगविआ असरूपु दिखावै ॥

भगवान् स्वस्य विविधानि रूपाणि प्रकाशयति;

ਕਰਿ ਕਿਰਪਾ ਅਪੁਨੈ ਘਰਿ ਆਵੈ ॥
करि किरपा अपुनै घरि आवै ॥

अनुग्रहं दत्त्वा हृदयस्य गृहं प्रविशति।

ਊਨਵਿ ਬਰਸੈ ਨੀਝਰ ਧਾਰਾ ॥
ऊनवि बरसै नीझर धारा ॥

मेघाः नीचाः लम्बन्ते, वर्षा च प्रवहति ।

ਊਤਮ ਸਬਦਿ ਸਵਾਰਣਹਾਰਾ ॥
ऊतम सबदि सवारणहारा ॥

भगवान् शबदस्य उदात्तवचनेन अलंकारयति, उन्नमयति च।

ਇਸੁ ਏਕੇ ਕਾ ਜਾਣੈ ਭੇਉ ॥
इसु एके का जाणै भेउ ॥

एकदेवस्य रहस्यं यः जानाति, .

ਆਪੇ ਕਰਤਾ ਆਪੇ ਦੇਉ ॥੮॥
आपे करता आपे देउ ॥८॥

स्वयं प्रजापतिः स्वयं दिव्यः प्रभुः अस्ति। ||८||

ਉਗਵੈ ਸੂਰੁ ਅਸੁਰ ਸੰਘਾਰੈ ॥
उगवै सूरु असुर संघारै ॥

सूर्योदयसमये राक्षसाः हन्ति;

ਊਚਉ ਦੇਖਿ ਸਬਦਿ ਬੀਚਾਰੈ ॥
ऊचउ देखि सबदि बीचारै ॥

मर्त्यः ऊर्ध्वं पश्यति, शब्दं च चिन्तयति।

ਊਪਰਿ ਆਦਿ ਅੰਤਿ ਤਿਹੁ ਲੋਇ ॥
ऊपरि आदि अंति तिहु लोइ ॥

आदमन्तात् परं भगवान् त्रैलोक्यात् परः।

ਆਪੇ ਕਰੈ ਕਥੈ ਸੁਣੈ ਸੋਇ ॥
आपे करै कथै सुणै सोइ ॥

स्वयं करोति, वदति, शृणोति च।


सूचिः (1 - 1430)
जप पुटः: 1 - 8
सो दर पुटः: 8 - 10
सो पुरख पुटः: 10 - 12
सोहला पुटः: 12 - 13
सिरी राग पुटः: 14 - 93
राग माझ पुटः: 94 - 150
राग गउड़ी पुटः: 151 - 346
राग आसा पुटः: 347 - 488
राग गूजरी पुटः: 489 - 526
राग देवगणधारी पुटः: 527 - 536
राग बिहागड़ा पुटः: 537 - 556
राग वढ़हंस पुटः: 557 - 594
राग सोरठ पुटः: 595 - 659
राग धनसारी पुटः: 660 - 695
राग जैतसरी पुटः: 696 - 710
राग तोडी पुटः: 711 - 718
राग बैराडी पुटः: 719 - 720
राग तिलंग पुटः: 721 - 727
राग सूही पुटः: 728 - 794
राग बिलावल पुटः: 795 - 858
राग गोंड पुटः: 859 - 875
राग रामकली पुटः: 876 - 974
राग नट नारायण पुटः: 975 - 983
राग माली पुटः: 984 - 988
राग मारू पुटः: 989 - 1106
राग तुखारी पुटः: 1107 - 1117
राग केदारा पुटः: 1118 - 1124
राग भैरौ पुटः: 1125 - 1167
राग वसंत पुटः: 1168 - 1196
राग सारंगस पुटः: 1197 - 1253
राग मलार पुटः: 1254 - 1293
राग कानडा पुटः: 1294 - 1318
राग कल्याण पुटः: 1319 - 1326
राग प्रभाती पुटः: 1327 - 1351
राग जयवंती पुटः: 1352 - 1359
सलोक सहस्रकृति पुटः: 1353 - 1360
गाथा महला 5 पुटः: 1360 - 1361
फुनहे महला 5 पुटः: 1361 - 1363
चौबोले महला 5 पुटः: 1363 - 1364
सलोक भगत कबीर जिओ के पुटः: 1364 - 1377
सलोक सेख फरीद के पुटः: 1377 - 1385
सवईए स्री मुखबाक महला 5 पुटः: 1385 - 1389
सवईए महले पहिले के पुटः: 1389 - 1390
सवईए महले दूजे के पुटः: 1391 - 1392
सवईए महले तीजे के पुटः: 1392 - 1396
सवईए महले चौथे के पुटः: 1396 - 1406
सवईए महले पंजवे के पुटः: 1406 - 1409
सलोक वारा ते वधीक पुटः: 1410 - 1426
सलोक महला 9 पुटः: 1426 - 1429
मुंदावणी महला 5 पुटः: 1429 - 1429
रागमाला पुटः: 1430 - 1430