श्री गुरु ग्रन्थ साहिबः

पुटः - 1243


ਲਿਖਿਆ ਹੋਵੈ ਨਾਨਕਾ ਕਰਤਾ ਕਰੇ ਸੁ ਹੋਇ ॥੧॥
लिखिआ होवै नानका करता करे सु होइ ॥१॥

यद् पूर्वनिर्धारितं तत् भवति नानक; यत्प्रजापतिः करोति, तत् सम्भवति। ||१||

ਮਃ ੧ ॥
मः १ ॥

प्रथमः मेहलः : १.

ਰੰਨਾ ਹੋਈਆ ਬੋਧੀਆ ਪੁਰਸ ਹੋਏ ਸਈਆਦ ॥
रंना होईआ बोधीआ पुरस होए सईआद ॥

स्त्रियः सल्लाहकाराः अभवन्, पुरुषाः च लुब्धाः अभवन् ।

ਸੀਲੁ ਸੰਜਮੁ ਸੁਚ ਭੰਨੀ ਖਾਣਾ ਖਾਜੁ ਅਹਾਜੁ ॥
सीलु संजमु सुच भंनी खाणा खाजु अहाजु ॥

विनयः, संयमः, शुद्धिः च पलायिताः; जनाः अभक्ष्यं निषिद्धं भोजनं खादन्ति।

ਸਰਮੁ ਗਇਆ ਘਰਿ ਆਪਣੈ ਪਤਿ ਉਠਿ ਚਲੀ ਨਾਲਿ ॥
सरमु गइआ घरि आपणै पति उठि चली नालि ॥

विनयः तस्याः गृहं त्यक्त्वा गतः मानः तया सह ।

ਨਾਨਕ ਸਚਾ ਏਕੁ ਹੈ ਅਉਰੁ ਨ ਸਚਾ ਭਾਲਿ ॥੨॥
नानक सचा एकु है अउरु न सचा भालि ॥२॥

हे नानक, एकः एव सत्यः प्रभुः अस्ति; अन्यं सत्यं इति अन्वेष्टुं न कष्टं कुर्वन्तु। ||२||

ਪਉੜੀ ॥
पउड़ी ॥

पौरी : १.

ਬਾਹਰਿ ਭਸਮ ਲੇਪਨ ਕਰੇ ਅੰਤਰਿ ਗੁਬਾਰੀ ॥
बाहरि भसम लेपन करे अंतरि गुबारी ॥

बाह्यशरीरं भस्मना लेपयसि, अन्तः तु तमः पूरितः असि ।

ਖਿੰਥਾ ਝੋਲੀ ਬਹੁ ਭੇਖ ਕਰੇ ਦੁਰਮਤਿ ਅਹੰਕਾਰੀ ॥
खिंथा झोली बहु भेख करे दुरमति अहंकारी ॥

त्वं पट्टिकायुक्तं कोटं सर्वाणि सम्यक् वस्त्राणि वस्त्राणि च धारयसि, परन्तु त्वं अद्यापि अहङ्कारपूर्णः, गर्वितः च असि ।

ਸਾਹਿਬ ਸਬਦੁ ਨ ਊਚਰੈ ਮਾਇਆ ਮੋਹ ਪਸਾਰੀ ॥
साहिब सबदु न ऊचरै माइआ मोह पसारी ॥

न त्वं शबद्, स्वामिनः गुरुस्य वचनं जपसि; त्वं मायाविस्तारे सक्तः असि।

ਅੰਤਰਿ ਲਾਲਚੁ ਭਰਮੁ ਹੈ ਭਰਮੈ ਗਾਵਾਰੀ ॥
अंतरि लालचु भरमु है भरमै गावारी ॥

अन्तः, त्वं लोभेन, संशयेन च पूरितः असि; त्वं मूर्ख इव परिभ्रमसि।

ਨਾਨਕ ਨਾਮੁ ਨ ਚੇਤਈ ਜੂਐ ਬਾਜੀ ਹਾਰੀ ॥੧੪॥
नानक नामु न चेतई जूऐ बाजी हारी ॥१४॥

कथयति नानक, त्वं कदापि नाम अपि न चिन्तयसि; त्वं द्यूते जीवनक्रीडां हारितवान्। ||१४||

ਸਲੋਕ ਮਃ ੧ ॥
सलोक मः १ ॥

सलोक, प्रथम मेहल : १.

ਲਖ ਸਿਉ ਪ੍ਰੀਤਿ ਹੋਵੈ ਲਖ ਜੀਵਣੁ ਕਿਆ ਖੁਸੀਆ ਕਿਆ ਚਾਉ ॥
लख सिउ प्रीति होवै लख जीवणु किआ खुसीआ किआ चाउ ॥

त्वं दशसहस्राणां प्रेम्णा भवितुं शक्नोषि, वर्षसहस्राणि च जीवसि; किन्तु एते भोगाः व्यवसायाः च किं हितकराः?

ਵਿਛੁੜਿਆ ਵਿਸੁ ਹੋਇ ਵਿਛੋੜਾ ਏਕ ਘੜੀ ਮਹਿ ਜਾਇ ॥
विछुड़िआ विसु होइ विछोड़ा एक घड़ी महि जाइ ॥

यदा च त्वया तेभ्यः वियोगः कर्तव्यः तदा सः वियोगः विषवत् भवति, परन्तु ते क्षणमात्रेण गताः भविष्यन्ति।

ਜੇ ਸਉ ਵਰ੍ਹਿਆ ਮਿਠਾ ਖਾਜੈ ਭੀ ਫਿਰਿ ਕਉੜਾ ਖਾਇ ॥
जे सउ वर्हिआ मिठा खाजै भी फिरि कउड़ा खाइ ॥

भवन्तः शतं वर्षाणि यावत् मिष्टान्नं खादन्ति, परन्तु अन्ते, भवन्तः कटुम् अपि खादितुम् अर्हन्ति ।

ਮਿਠਾ ਖਾਧਾ ਚਿਤਿ ਨ ਆਵੈ ਕਉੜਤਣੁ ਧਾਇ ਜਾਇ ॥
मिठा खाधा चिति न आवै कउड़तणु धाइ जाइ ॥

तदा, भवन्तः मिष्टान्नं खादितुम् न स्मरिष्यन्ति; कटुता त्वां व्याप्स्यति।

ਮਿਠਾ ਕਉੜਾ ਦੋਵੈ ਰੋਗ ॥
मिठा कउड़ा दोवै रोग ॥

मधुरं कटुं च उभौ रोगौ ।

ਨਾਨਕ ਅੰਤਿ ਵਿਗੁਤੇ ਭੋਗ ॥
नानक अंति विगुते भोग ॥

तानि खादन् नानक अन्ते विनाशमागमिष्यसि।

ਝਖਿ ਝਖਿ ਝਖਣਾ ਝਗੜਾ ਝਾਖ ॥
झखि झखि झखणा झगड़ा झाख ॥

चिन्ता, मृत्युपर्यन्तं संघर्षः च व्यर्थः।

ਝਖਿ ਝਖਿ ਜਾਹਿ ਝਖਹਿ ਤਿਨੑ ਪਾਸਿ ॥੧॥
झखि झखि जाहि झखहि तिन पासि ॥१॥

चिन्ता-सङ्घर्षेषु उलझिताः जनाः श्रमं कुर्वन्ति । ||१||

ਮਃ ੧ ॥
मः १ ॥

प्रथमः मेहलः : १.

ਕਾਪੜੁ ਕਾਠੁ ਰੰਗਾਇਆ ਰਾਂਗਿ ॥
कापड़ु काठु रंगाइआ रांगि ॥

तेषां सुन्दराणि वस्त्राणि, विविधवर्णानां फर्निचराणि च सन्ति ।

ਘਰ ਗਚ ਕੀਤੇ ਬਾਗੇ ਬਾਗ ॥
घर गच कीते बागे बाग ॥

तेषां गृहाणि सुन्दराणि श्वेतवर्णानि सन्ति।

ਸਾਦ ਸਹਜ ਕਰਿ ਮਨੁ ਖੇਲਾਇਆ ॥
साद सहज करि मनु खेलाइआ ॥

सुखे, शान्तिषु च मनःक्रीडां क्रीडन्ति।

ਤੈ ਸਹ ਪਾਸਹੁ ਕਹਣੁ ਕਹਾਇਆ ॥
तै सह पासहु कहणु कहाइआ ॥

त्वां प्रभो यदा त्वामुपगम्यन्ते तदा ते प्रोक्ताः भविष्यन्ति ।

ਮਿਠਾ ਕਰਿ ਕੈ ਕਉੜਾ ਖਾਇਆ ॥
मिठा करि कै कउड़ा खाइआ ॥

मधुरं मन्यन्ते, अतः कटुं खादन्ति।

ਤਿਨਿ ਕਉੜੈ ਤਨਿ ਰੋਗੁ ਜਮਾਇਆ ॥
तिनि कउड़ै तनि रोगु जमाइआ ॥

कटुरोगः शरीरे वर्धते।

ਜੇ ਫਿਰਿ ਮਿਠਾ ਪੇੜੈ ਪਾਇ ॥
जे फिरि मिठा पेड़ै पाइ ॥

यदि पश्चात् मधुरं प्राप्नुवन्ति ।

ਤਉ ਕਉੜਤਣੁ ਚੂਕਸਿ ਮਾਇ ॥
तउ कउड़तणु चूकसि माइ ॥

तदा तेषां कटुता गमिष्यति मातः।

ਨਾਨਕ ਗੁਰਮੁਖਿ ਪਾਵੈ ਸੋਇ ॥
नानक गुरमुखि पावै सोइ ॥

हे नानक गुरमुखः धन्यः प्राप्तः

ਜਿਸ ਨੋ ਪ੍ਰਾਪਤਿ ਲਿਖਿਆ ਹੋਇ ॥੨॥
जिस नो प्रापति लिखिआ होइ ॥२॥

यत् सः प्राप्तुं पूर्वनिर्धारितः अस्ति। ||२||

ਪਉੜੀ ॥
पउड़ी ॥

पौरी : १.

ਜਿਨ ਕੈ ਹਿਰਦੈ ਮੈਲੁ ਕਪਟੁ ਹੈ ਬਾਹਰੁ ਧੋਵਾਇਆ ॥
जिन कै हिरदै मैलु कपटु है बाहरु धोवाइआ ॥

येषां हृदयं वञ्चनमलिनम्, बहिः प्रक्षाल्यताम्।

ਕੂੜੁ ਕਪਟੁ ਕਮਾਵਦੇ ਕੂੜੁ ਪਰਗਟੀ ਆਇਆ ॥
कूड़ु कपटु कमावदे कूड़ु परगटी आइआ ॥

अनृतं वञ्चनं च कुर्वन्ति, तेषां मिथ्यात्वं च प्रकाशते।

ਅੰਦਰਿ ਹੋਇ ਸੁ ਨਿਕਲੈ ਨਹ ਛਪੈ ਛਪਾਇਆ ॥
अंदरि होइ सु निकलै नह छपै छपाइआ ॥

यत् तेषां अन्तः अस्ति, तत् बहिः आगच्छति; न गोपनेन गोपनं कर्तुं शक्यते।

ਕੂੜੈ ਲਾਲਚਿ ਲਗਿਆ ਫਿਰਿ ਜੂਨੀ ਪਾਇਆ ॥
कूड़ै लालचि लगिआ फिरि जूनी पाइआ ॥

मिथ्यालोभसक्तः मर्त्यः पुनर्जन्मं प्रति मुहुर्मुहुः ।

ਨਾਨਕ ਜੋ ਬੀਜੈ ਸੋ ਖਾਵਣਾ ਕਰਤੈ ਲਿਖਿ ਪਾਇਆ ॥੧੫॥
नानक जो बीजै सो खावणा करतै लिखि पाइआ ॥१५॥

नानक, यानि मर्त्यवनस्पतयः स भक्षयितव्याः। प्रजापतिना भगवता अस्माकं दैवं लिखितम्। ||१५||

ਸਲੋਕ ਮਃ ੨ ॥
सलोक मः २ ॥

सलोक, द्वितीय मेहल : १.

ਕਥਾ ਕਹਾਣੀ ਬੇਦਂੀ ਆਣੀ ਪਾਪੁ ਪੁੰਨੁ ਬੀਚਾਰੁ ॥
कथा कहाणी बेदीं आणी पापु पुंनु बीचारु ॥

वेदाः कथा आख्यायिकाः, दुष्टगुणविचाराः च ।

ਦੇ ਦੇ ਲੈਣਾ ਲੈ ਲੈ ਦੇਣਾ ਨਰਕਿ ਸੁਰਗਿ ਅਵਤਾਰ ॥
दे दे लैणा लै लै देणा नरकि सुरगि अवतार ॥

यददत्तं लभन्ते, यद्प्राप्तं च ददति। स्वर्गे नरके च पुनर्जन्म भवन्ति।

ਉਤਮ ਮਧਿਮ ਜਾਤੀਂ ਜਿਨਸੀ ਭਰਮਿ ਭਵੈ ਸੰਸਾਰੁ ॥
उतम मधिम जातीं जिनसी भरमि भवै संसारु ॥

उच्चनीचः, सामाजिकवर्गः, स्थितिः च - अन्धविश्वासे नष्टः जगत् भ्रमति।

ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਬਾਣੀ ਤਤੁ ਵਖਾਣੀ ਗਿਆਨ ਧਿਆਨ ਵਿਚਿ ਆਈ ॥
अंम्रित बाणी ततु वखाणी गिआन धिआन विचि आई ॥

गुरबानी इत्यस्य अम्ब्रोसियलशब्दः यथार्थस्य सारं घोषयति। आध्यात्मिकं प्रज्ञा ध्यानं च तस्मिन् निहितम् अस्ति।

ਗੁਰਮੁਖਿ ਆਖੀ ਗੁਰਮੁਖਿ ਜਾਤੀ ਸੁਰਤਂੀ ਕਰਮਿ ਧਿਆਈ ॥
गुरमुखि आखी गुरमुखि जाती सुरतीं करमि धिआई ॥

गुरमुखाः जपन्ति, गुरमुखाः तत् अवगच्छन्ति। सहजतया जागरूकाः तत् ध्यानं कुर्वन्ति।

ਹੁਕਮੁ ਸਾਜਿ ਹੁਕਮੈ ਵਿਚਿ ਰਖੈ ਹੁਕਮੈ ਅੰਦਰਿ ਵੇਖੈ ॥
हुकमु साजि हुकमै विचि रखै हुकमै अंदरि वेखै ॥

आज्ञायाः हुकमेण सः विश्वं निर्मितवान्, स्वस्य हुकमे सः तत् पालयति। स्वस्य हुकमद्वारा सः तत् स्वस्य दृष्टिपातस्य अधः स्थापयति।

ਨਾਨਕ ਅਗਹੁ ਹਉਮੈ ਤੁਟੈ ਤਾਂ ਕੋ ਲਿਖੀਐ ਲੇਖੈ ॥੧॥
नानक अगहु हउमै तुटै तां को लिखीऐ लेखै ॥१॥

हे नानक, यदि मर्त्यः गमनात् पूर्वं स्वस्य अहङ्कारं भग्नं करोति, यथा पूर्वनिर्धारितं, तर्हि सः अनुमोदितः भवति। ||१||

ਮਃ ੧ ॥
मः १ ॥

प्रथमः मेहलः : १.

ਬੇਦੁ ਪੁਕਾਰੇ ਪੁੰਨੁ ਪਾਪੁ ਸੁਰਗ ਨਰਕ ਕਾ ਬੀਉ ॥
बेदु पुकारे पुंनु पापु सुरग नरक का बीउ ॥

दुष्कृतं च गुणं च स्वर्गनरकबीजं वेदैः प्रख्यातम् ।

ਜੋ ਬੀਜੈ ਸੋ ਉਗਵੈ ਖਾਂਦਾ ਜਾਣੈ ਜੀਉ ॥
जो बीजै सो उगवै खांदा जाणै जीउ ॥

यत् रोप्यते, तत् वर्धयिष्यति। आत्मा स्वकर्मफलं खादति, अवगच्छति च।

ਗਿਆਨੁ ਸਲਾਹੇ ਵਡਾ ਕਰਿ ਸਚੋ ਸਚਾ ਨਾਉ ॥
गिआनु सलाहे वडा करि सचो सचा नाउ ॥

योऽध्यात्मप्रज्ञां महतीं प्रशंसति स सत्यनाम्नि सत्यवादी भवति।

ਸਚੁ ਬੀਜੈ ਸਚੁ ਉਗਵੈ ਦਰਗਹ ਪਾਈਐ ਥਾਉ ॥
सचु बीजै सचु उगवै दरगह पाईऐ थाउ ॥

यदा सत्यं रोप्यते तदा सत्यं वर्धते। भगवतः प्राङ्गणे भवन्तः स्वस्य मानस्थानं प्राप्नुयुः।


सूचिः (1 - 1430)
जप पुटः: 1 - 8
सो दर पुटः: 8 - 10
सो पुरख पुटः: 10 - 12
सोहला पुटः: 12 - 13
सिरी राग पुटः: 14 - 93
राग माझ पुटः: 94 - 150
राग गउड़ी पुटः: 151 - 346
राग आसा पुटः: 347 - 488
राग गूजरी पुटः: 489 - 526
राग देवगणधारी पुटः: 527 - 536
राग बिहागड़ा पुटः: 537 - 556
राग वढ़हंस पुटः: 557 - 594
राग सोरठ पुटः: 595 - 659
राग धनसारी पुटः: 660 - 695
राग जैतसरी पुटः: 696 - 710
राग तोडी पुटः: 711 - 718
राग बैराडी पुटः: 719 - 720
राग तिलंग पुटः: 721 - 727
राग सूही पुटः: 728 - 794
राग बिलावल पुटः: 795 - 858
राग गोंड पुटः: 859 - 875
राग रामकली पुटः: 876 - 974
राग नट नारायण पुटः: 975 - 983
राग माली पुटः: 984 - 988
राग मारू पुटः: 989 - 1106
राग तुखारी पुटः: 1107 - 1117
राग केदारा पुटः: 1118 - 1124
राग भैरौ पुटः: 1125 - 1167
राग वसंत पुटः: 1168 - 1196
राग सारंगस पुटः: 1197 - 1253
राग मलार पुटः: 1254 - 1293
राग कानडा पुटः: 1294 - 1318
राग कल्याण पुटः: 1319 - 1326
राग प्रभाती पुटः: 1327 - 1351
राग जयवंती पुटः: 1352 - 1359
सलोक सहस्रकृति पुटः: 1353 - 1360
गाथा महला 5 पुटः: 1360 - 1361
फुनहे महला 5 पुटः: 1361 - 1363
चौबोले महला 5 पुटः: 1363 - 1364
सलोक भगत कबीर जिओ के पुटः: 1364 - 1377
सलोक सेख फरीद के पुटः: 1377 - 1385
सवईए स्री मुखबाक महला 5 पुटः: 1385 - 1389
सवईए महले पहिले के पुटः: 1389 - 1390
सवईए महले दूजे के पुटः: 1391 - 1392
सवईए महले तीजे के पुटः: 1392 - 1396
सवईए महले चौथे के पुटः: 1396 - 1406
सवईए महले पंजवे के पुटः: 1406 - 1409
सलोक वारा ते वधीक पुटः: 1410 - 1426
सलोक महला 9 पुटः: 1426 - 1429
मुंदावणी महला 5 पुटः: 1429 - 1429
रागमाला पुटः: 1430 - 1430