श्री गुरु ग्रन्थ साहिबः

पुटः - 23


ਜਿਨਾ ਰਾਸਿ ਨ ਸਚੁ ਹੈ ਕਿਉ ਤਿਨਾ ਸੁਖੁ ਹੋਇ ॥
जिना रासि न सचु है किउ तिना सुखु होइ ॥

येषां सत्यस्य सम्पत्तिः नास्ति-कथं ते शान्तिं प्राप्नुयुः।

ਖੋਟੈ ਵਣਜਿ ਵਣੰਜਿਐ ਮਨੁ ਤਨੁ ਖੋਟਾ ਹੋਇ ॥
खोटै वणजि वणंजिऐ मनु तनु खोटा होइ ॥

तेषां मिथ्यासौदानां व्यवहारेण तेषां मनः शरीरं च मिथ्या भवति।

ਫਾਹੀ ਫਾਥੇ ਮਿਰਗ ਜਿਉ ਦੂਖੁ ਘਣੋ ਨਿਤ ਰੋਇ ॥੨॥
फाही फाथे मिरग जिउ दूखु घणो नित रोइ ॥२॥

जाले गृहीता मृगाः इव घोरं पीडां प्राप्नुवन्ति; ते निरन्तरं दुःखेन क्रन्दन्ति। ||२||

ਖੋਟੇ ਪੋਤੈ ਨਾ ਪਵਹਿ ਤਿਨ ਹਰਿ ਗੁਰ ਦਰਸੁ ਨ ਹੋਇ ॥
खोटे पोतै ना पवहि तिन हरि गुर दरसु न होइ ॥

नकलीमुद्राः कोषे न स्थापिताः; न लभन्ते भगवतः गुरुदृष्टिं धन्यम्।

ਖੋਟੇ ਜਾਤਿ ਨ ਪਤਿ ਹੈ ਖੋਟਿ ਨ ਸੀਝਸਿ ਕੋਇ ॥
खोटे जाति न पति है खोटि न सीझसि कोइ ॥

मिथ्यानां सामाजिकं स्थितिं मानं वा नास्ति। न कश्चित् मिथ्याद्वारा सफलः भवति।

ਖੋਟੇ ਖੋਟੁ ਕਮਾਵਣਾ ਆਇ ਗਇਆ ਪਤਿ ਖੋਇ ॥੩॥
खोटे खोटु कमावणा आइ गइआ पति खोइ ॥३॥

पुनः पुनः मिथ्यावादं कुर्वन्तः जनाः पुनर्जन्मम् आगच्छन्ति गच्छन्ति च, स्वसम्मानं च त्यजन्ति। ||३||

ਨਾਨਕ ਮਨੁ ਸਮਝਾਈਐ ਗੁਰ ਕੈ ਸਬਦਿ ਸਾਲਾਹ ॥
नानक मनु समझाईऐ गुर कै सबदि सालाह ॥

हे नानक गुरुशब्दवचनद्वारा मनः उपदिष्ट, भगवतः स्तुति।

ਰਾਮ ਨਾਮ ਰੰਗਿ ਰਤਿਆ ਭਾਰੁ ਨ ਭਰਮੁ ਤਿਨਾਹ ॥
राम नाम रंगि रतिआ भारु न भरमु तिनाह ॥

नाम्नप्रेमयुक्ताः संशयेन न भारिताः ।

ਹਰਿ ਜਪਿ ਲਾਹਾ ਅਗਲਾ ਨਿਰਭਉ ਹਰਿ ਮਨ ਮਾਹ ॥੪॥੨੩॥
हरि जपि लाहा अगला निरभउ हरि मन माह ॥४॥२३॥

ये भगवतः नाम जपन्ति ते महत् लाभं अर्जयन्ति; तेषां मनसि निर्भयः प्रभुः तिष्ठति। ||४||२३||

ਸਿਰੀਰਾਗੁ ਮਹਲਾ ੧ ਘਰੁ ੨ ॥
सिरीरागु महला १ घरु २ ॥

सिरी राग, प्रथम मेहल, द्वितीय सदन : १.

ਧਨੁ ਜੋਬਨੁ ਅਰੁ ਫੁਲੜਾ ਨਾਠੀਅੜੇ ਦਿਨ ਚਾਰਿ ॥
धनु जोबनु अरु फुलड़ा नाठीअड़े दिन चारि ॥

धनं, यौवनस्य सौन्दर्यं, पुष्पाणि च कतिपयान् दिनानि अतिथिरूपेण भवन्ति।

ਪਬਣਿ ਕੇਰੇ ਪਤ ਜਿਉ ਢਲਿ ਢੁਲਿ ਜੁੰਮਣਹਾਰ ॥੧॥
पबणि केरे पत जिउ ढलि ढुलि जुंमणहार ॥१॥

जलकुमुदपत्र इव शुष्कं क्षीणं च अन्ते म्रियन्ते । ||१||

ਰੰਗੁ ਮਾਣਿ ਲੈ ਪਿਆਰਿਆ ਜਾ ਜੋਬਨੁ ਨਉ ਹੁਲਾ ॥
रंगु माणि लै पिआरिआ जा जोबनु नउ हुला ॥

सुखी भव प्रिये यावद् यौवनं नवीनं मनोहरम् ।

ਦਿਨ ਥੋੜੜੇ ਥਕੇ ਭਇਆ ਪੁਰਾਣਾ ਚੋਲਾ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥
दिन थोड़ड़े थके भइआ पुराणा चोला ॥१॥ रहाउ ॥

किन्तु तव दिवसाः अल्पाः-भवतः श्रान्ताः, अधुना तव शरीरं वृद्धं जातम्। ||१||विराम||

ਸਜਣ ਮੇਰੇ ਰੰਗੁਲੇ ਜਾਇ ਸੁਤੇ ਜੀਰਾਣਿ ॥
सजण मेरे रंगुले जाइ सुते जीराणि ॥

मम लीला मित्राणि श्मशाने निद्रां गतवन्तः।

ਹੰ ਭੀ ਵੰਞਾ ਡੁਮਣੀ ਰੋਵਾ ਝੀਣੀ ਬਾਣਿ ॥੨॥
हं भी वंञा डुमणी रोवा झीणी बाणि ॥२॥

मम द्विविधत्वे मया अपि गन्तव्यं भविष्यति। अहं दुर्बलस्वरेण रोदिमि। ||२||

ਕੀ ਨ ਸੁਣੇਹੀ ਗੋਰੀਏ ਆਪਣ ਕੰਨੀ ਸੋਇ ॥
की न सुणेही गोरीए आपण कंनी सोइ ॥

पराद् आह्वानं न श्रुतं त्वया सुन्दरात्मवधू?

ਲਗੀ ਆਵਹਿ ਸਾਹੁਰੈ ਨਿਤ ਨ ਪੇਈਆ ਹੋਇ ॥੩॥
लगी आवहि साहुरै नित न पेईआ होइ ॥३॥

भवता स्वश्वशुरस्य समीपं गन्तव्यम्; त्वं मातापितृभिः सह सदा स्थातुं न शक्नोषि। ||३||

ਨਾਨਕ ਸੁਤੀ ਪੇਈਐ ਜਾਣੁ ਵਿਰਤੀ ਸੰਨਿ ॥
नानक सुती पेईऐ जाणु विरती संनि ॥

मातापितृगृहे या सुप्ता सा विपुलदिवसेन लुण्ठिता इति विद्धि नानक ।

ਗੁਣਾ ਗਵਾਈ ਗੰਠੜੀ ਅਵਗਣ ਚਲੀ ਬੰਨਿ ॥੪॥੨੪॥
गुणा गवाई गंठड़ी अवगण चली बंनि ॥४॥२४॥

सा स्वस्य पुण्यगुच्छं नष्टवती अस्ति; दोषाणां एकं सङ्गृह्य सा गच्छति। ||४||२४||

ਸਿਰੀਰਾਗੁ ਮਹਲਾ ੧ ਘਰੁ ਦੂਜਾ ੨ ॥
सिरीरागु महला १ घरु दूजा २ ॥

सिरी राग, प्रथम मेहल, द्वितीय सदन : १.

ਆਪੇ ਰਸੀਆ ਆਪਿ ਰਸੁ ਆਪੇ ਰਾਵਣਹਾਰੁ ॥
आपे रसीआ आपि रसु आपे रावणहारु ॥

स्वयं भोक्ता स एव भोक्ता । सः एव सर्वेषां रविशरः अस्ति।

ਆਪੇ ਹੋਵੈ ਚੋਲੜਾ ਆਪੇ ਸੇਜ ਭਤਾਰੁ ॥੧॥
आपे होवै चोलड़ा आपे सेज भतारु ॥१॥

स एव वधूः वेषे, स्वयं शयने वरः। ||१||

ਰੰਗਿ ਰਤਾ ਮੇਰਾ ਸਾਹਿਬੁ ਰਵਿ ਰਹਿਆ ਭਰਪੂਰਿ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥
रंगि रता मेरा साहिबु रवि रहिआ भरपूरि ॥१॥ रहाउ ॥

मम प्रभुः गुरुः च प्रेम्णा ओतप्रोतः अस्ति; सः सर्वथा सर्वान् व्याप्तः व्याप्तः च अस्ति। ||१||विराम||

ਆਪੇ ਮਾਛੀ ਮਛੁਲੀ ਆਪੇ ਪਾਣੀ ਜਾਲੁ ॥
आपे माछी मछुली आपे पाणी जालु ॥

स एव मत्स्यजीवी मत्स्यश्च; स एव जलं जालं च।

ਆਪੇ ਜਾਲ ਮਣਕੜਾ ਆਪੇ ਅੰਦਰਿ ਲਾਲੁ ॥੨॥
आपे जाल मणकड़ा आपे अंदरि लालु ॥२॥

स्वयं मग्नः स एव प्रलोभनः । ||२||

ਆਪੇ ਬਹੁ ਬਿਧਿ ਰੰਗੁਲਾ ਸਖੀਏ ਮੇਰਾ ਲਾਲੁ ॥
आपे बहु बिधि रंगुला सखीए मेरा लालु ॥

सः एव एतावता प्रकारेण प्रेम करोति। हे भगिन्यात्मवधूः, सः मम प्रियः अस्ति।

ਨਿਤ ਰਵੈ ਸੋਹਾਗਣੀ ਦੇਖੁ ਹਮਾਰਾ ਹਾਲੁ ॥੩॥
नित रवै सोहागणी देखु हमारा हालु ॥३॥

सः सुखिनः आत्मावधूः निरन्तरं रमयति, भोजयति च; केवलं पश्यतु यत् अहं तस्य विना यस्मिन् दुर्दशायां अस्मि! ||३||

ਪ੍ਰਣਵੈ ਨਾਨਕੁ ਬੇਨਤੀ ਤੂ ਸਰਵਰੁ ਤੂ ਹੰਸੁ ॥
प्रणवै नानकु बेनती तू सरवरु तू हंसु ॥

प्रार्थयति नानक, मम प्रार्थनां शृणु- त्वं कुण्डः, त्वं च आत्मा हंसः।

ਕਉਲੁ ਤੂ ਹੈ ਕਵੀਆ ਤੂ ਹੈ ਆਪੇ ਵੇਖਿ ਵਿਗਸੁ ॥੪॥੨੫॥
कउलु तू है कवीआ तू है आपे वेखि विगसु ॥४॥२५॥

त्वमेव दिवा कमलं त्वमेव निशाकुमुदम् । त्वं स्वयम् तान् पश्य आनन्देन प्रफुल्लसि। ||४||२५||

ਸਿਰੀਰਾਗੁ ਮਹਲਾ ੧ ਘਰੁ ੩ ॥
सिरीरागु महला १ घरु ३ ॥

सिरी राग, प्रथम मेहल, तृतीय सदन : १.

ਇਹੁ ਤਨੁ ਧਰਤੀ ਬੀਜੁ ਕਰਮਾ ਕਰੋ ਸਲਿਲ ਆਪਾਉ ਸਾਰਿੰਗਪਾਣੀ ॥
इहु तनु धरती बीजु करमा करो सलिल आपाउ सारिंगपाणी ॥

एतत् शरीरं क्षेत्रं कृत्वा, सुकर्मबीजं रोपयतु। सर्वलोकं हस्ते धारयन् भगवतः नाम्ना जलं ददातु।

ਮਨੁ ਕਿਰਸਾਣੁ ਹਰਿ ਰਿਦੈ ਜੰਮਾਇ ਲੈ ਇਉ ਪਾਵਸਿ ਪਦੁ ਨਿਰਬਾਣੀ ॥੧॥
मनु किरसाणु हरि रिदै जंमाइ लै इउ पावसि पदु निरबाणी ॥१॥

तव मनः कृषकः भवतु; हृदि भगवान् अङ्कुरति निर्वाणावस्थां प्राप्स्यसि । ||१||

ਕਾਹੇ ਗਰਬਸਿ ਮੂੜੇ ਮਾਇਆ ॥
काहे गरबसि मूड़े माइआ ॥

त्वं मूर्ख ! किमर्थं त्वं मायाम् एतावत् गर्वं करोषि ?

ਪਿਤ ਸੁਤੋ ਸਗਲ ਕਾਲਤ੍ਰ ਮਾਤਾ ਤੇਰੇ ਹੋਹਿ ਨ ਅੰਤਿ ਸਖਾਇਆ ॥ ਰਹਾਉ ॥
पित सुतो सगल कालत्र माता तेरे होहि न अंति सखाइआ ॥ रहाउ ॥

पिता, सन्तानः, पतिः, माता च सर्वे बान्धवाः-अन्ते तव सहायकाः न भविष्यन्ति। ||विरामः||

ਬਿਖੈ ਬਿਕਾਰ ਦੁਸਟ ਕਿਰਖਾ ਕਰੇ ਇਨ ਤਜਿ ਆਤਮੈ ਹੋਇ ਧਿਆਈ ॥
बिखै बिकार दुसट किरखा करे इन तजि आतमै होइ धिआई ॥

अतः दुष्टतां, दुष्टतां, भ्रष्टतां च निष्कासयन्तु; एतानि त्यक्त्वा भवतः आत्मा ईश्वरं ध्यातु।

ਜਪੁ ਤਪੁ ਸੰਜਮੁ ਹੋਹਿ ਜਬ ਰਾਖੇ ਕਮਲੁ ਬਿਗਸੈ ਮਧੁ ਆਸ੍ਰਮਾਈ ॥੨॥
जपु तपु संजमु होहि जब राखे कमलु बिगसै मधु आस्रमाई ॥२॥

जपे तपसा ध्यानात्मनुशासनं च तव रक्षकाः भवन्ति, ततः पद्मं प्रफुल्लितं भवति, मधु च स्रवति। ||२||

ਬੀਸ ਸਪਤਾਹਰੋ ਬਾਸਰੋ ਸੰਗ੍ਰਹੈ ਤੀਨਿ ਖੋੜਾ ਨਿਤ ਕਾਲੁ ਸਾਰੈ ॥
बीस सपताहरो बासरो संग्रहै तीनि खोड़ा नित कालु सारै ॥

सप्तविंशतितत्त्वानि वशे आनय, जीवनस्य त्रिषु चरणेषु मृत्युं स्मर्यताम् ।

ਦਸ ਅਠਾਰ ਮੈ ਅਪਰੰਪਰੋ ਚੀਨੈ ਕਹੈ ਨਾਨਕੁ ਇਵ ਏਕੁ ਤਾਰੈ ॥੩॥੨੬॥
दस अठार मै अपरंपरो चीनै कहै नानकु इव एकु तारै ॥३॥२६॥

अनन्तं भगवन्तं पश्य दशदिशेषु सर्वेषु प्रकृतिविविधेषु च। कथयति नानक एवं प्रकारेण एकः भगवान् त्वां पारं वहति। ||३||२६||


सूचिः (1 - 1430)
जप पुटः: 1 - 8
सो दर पुटः: 8 - 10
सो पुरख पुटः: 10 - 12
सोहला पुटः: 12 - 13
सिरी राग पुटः: 14 - 93
राग माझ पुटः: 94 - 150
राग गउड़ी पुटः: 151 - 346
राग आसा पुटः: 347 - 488
राग गूजरी पुटः: 489 - 526
राग देवगणधारी पुटः: 527 - 536
राग बिहागड़ा पुटः: 537 - 556
राग वढ़हंस पुटः: 557 - 594
राग सोरठ पुटः: 595 - 659
राग धनसारी पुटः: 660 - 695
राग जैतसरी पुटः: 696 - 710
राग तोडी पुटः: 711 - 718
राग बैराडी पुटः: 719 - 720
राग तिलंग पुटः: 721 - 727
राग सूही पुटः: 728 - 794
राग बिलावल पुटः: 795 - 858
राग गोंड पुटः: 859 - 875
राग रामकली पुटः: 876 - 974
राग नट नारायण पुटः: 975 - 983
राग माली पुटः: 984 - 988
राग मारू पुटः: 989 - 1106
राग तुखारी पुटः: 1107 - 1117
राग केदारा पुटः: 1118 - 1124
राग भैरौ पुटः: 1125 - 1167
राग वसंत पुटः: 1168 - 1196
राग सारंगस पुटः: 1197 - 1253
राग मलार पुटः: 1254 - 1293
राग कानडा पुटः: 1294 - 1318
राग कल्याण पुटः: 1319 - 1326
राग प्रभाती पुटः: 1327 - 1351
राग जयवंती पुटः: 1352 - 1359
सलोक सहस्रकृति पुटः: 1353 - 1360
गाथा महला 5 पुटः: 1360 - 1361
फुनहे महला 5 पुटः: 1361 - 1363
चौबोले महला 5 पुटः: 1363 - 1364
सलोक भगत कबीर जिओ के पुटः: 1364 - 1377
सलोक सेख फरीद के पुटः: 1377 - 1385
सवईए स्री मुखबाक महला 5 पुटः: 1385 - 1389
सवईए महले पहिले के पुटः: 1389 - 1390
सवईए महले दूजे के पुटः: 1391 - 1392
सवईए महले तीजे के पुटः: 1392 - 1396
सवईए महले चौथे के पुटः: 1396 - 1406
सवईए महले पंजवे के पुटः: 1406 - 1409
सलोक वारा ते वधीक पुटः: 1410 - 1426
सलोक महला 9 पुटः: 1426 - 1429
मुंदावणी महला 5 पुटः: 1429 - 1429
रागमाला पुटः: 1430 - 1430