श्री गुरु ग्रन्थ साहिबः

पुटः - 323


ਨਾਨਕ ਲੜਿ ਲਾਇ ਉਧਾਰਿਅਨੁ ਦਯੁ ਸੇਵਿ ਅਮਿਤਾ ॥੧੯॥
नानक लड़ि लाइ उधारिअनु दयु सेवि अमिता ॥१९॥

हे नानक अनन्तेश्वरं सेवस्व; तस्य वस्त्रस्य पार्श्वभागं गृहाण, सः त्वां तारयिष्यति। ||१९||

ਸਲੋਕ ਮਃ ੫ ॥
सलोक मः ५ ॥

सलोक, पञ्चम मेहलः १.

ਧੰਧੜੇ ਕੁਲਾਹ ਚਿਤਿ ਨ ਆਵੈ ਹੇਕੜੋ ॥
धंधड़े कुलाह चिति न आवै हेकड़ो ॥

लौकिककार्याणि अलाभानि, यदि एकेश्वरः मनसि न आगच्छति।

ਨਾਨਕ ਸੇਈ ਤੰਨ ਫੁਟੰਨਿ ਜਿਨਾ ਸਾਂਈ ਵਿਸਰੈ ॥੧॥
नानक सेई तंन फुटंनि जिना सांई विसरै ॥१॥

नानक स्वामिं विस्मरितानां शरीराणि विदारयिष्यन्ति। ||१||

ਮਃ ੫ ॥
मः ५ ॥

पञ्चमः मेहलः १.

ਪਰੇਤਹੁ ਕੀਤੋਨੁ ਦੇਵਤਾ ਤਿਨਿ ਕਰਣੈਹਾਰੇ ॥
परेतहु कीतोनु देवता तिनि करणैहारे ॥

भूतं प्रजापतिना दूतरूपेण परिणतम् अस्ति।

ਸਭੇ ਸਿਖ ਉਬਾਰਿਅਨੁ ਪ੍ਰਭਿ ਕਾਜ ਸਵਾਰੇ ॥
सभे सिख उबारिअनु प्रभि काज सवारे ॥

ईश्वरः सर्वान् सिक्खान् मुक्तवान्, तेषां कार्याणि च निराकृतवान्।

ਨਿੰਦਕ ਪਕੜਿ ਪਛਾੜਿਅਨੁ ਝੂਠੇ ਦਰਬਾਰੇ ॥
निंदक पकड़ि पछाड़िअनु झूठे दरबारे ॥

सः निन्दकान् गृहीत्वा भूमौ क्षिप्तवान्, स्वस्य न्यायालये च तान् मिथ्या इति घोषितवान्।

ਨਾਨਕ ਕਾ ਪ੍ਰਭੁ ਵਡਾ ਹੈ ਆਪਿ ਸਾਜਿ ਸਵਾਰੇ ॥੨॥
नानक का प्रभु वडा है आपि साजि सवारे ॥२॥

नानकस्य ईश्वरः गौरवपूर्णः महान् च अस्ति; स्वयं सृजति शोभयति च। ||२||

ਪਉੜੀ ॥
पउड़ी ॥

पौरी : १.

ਪ੍ਰਭੁ ਬੇਅੰਤੁ ਕਿਛੁ ਅੰਤੁ ਨਾਹਿ ਸਭੁ ਤਿਸੈ ਕਰਣਾ ॥
प्रभु बेअंतु किछु अंतु नाहि सभु तिसै करणा ॥

ईश्वरः असीमितः अस्ति; तस्य सीमा नास्ति; स एव सर्वं करोति ।

ਅਗਮ ਅਗੋਚਰੁ ਸਾਹਿਬੋ ਜੀਆਂ ਕਾ ਪਰਣਾ ॥
अगम अगोचरु साहिबो जीआं का परणा ॥

दुर्गमः अगम्यः प्रभुः स्वामी च तस्य भूतानाम् आश्रयः।

ਹਸਤ ਦੇਇ ਪ੍ਰਤਿਪਾਲਦਾ ਭਰਣ ਪੋਖਣੁ ਕਰਣਾ ॥
हसत देइ प्रतिपालदा भरण पोखणु करणा ॥

हस्तं दत्त्वा पोषयति, पोषयति च; सः पूरकः पूरकः च अस्ति।

ਮਿਹਰਵਾਨੁ ਬਖਸਿੰਦੁ ਆਪਿ ਜਪਿ ਸਚੇ ਤਰਣਾ ॥
मिहरवानु बखसिंदु आपि जपि सचे तरणा ॥

स्वयं दयालुः क्षमाशीलः। सत्यनामजप्य, एकः तारितः भवति।

ਜੋ ਤੁਧੁ ਭਾਵੈ ਸੋ ਭਲਾ ਨਾਨਕ ਦਾਸ ਸਰਣਾ ॥੨੦॥
जो तुधु भावै सो भला नानक दास सरणा ॥२०॥

यद् त्वां प्रीणयति - तदेव भद्रम्; दास नानकः तव अभयारण्यम् अन्वेषयति। ||२०||

ਸਲੋਕ ਮਃ ੫ ॥
सलोक मः ५ ॥

सलोक, पञ्चम मेहलः १.

ਤਿੰਨਾ ਭੁਖ ਨ ਕਾ ਰਹੀ ਜਿਸ ਦਾ ਪ੍ਰਭੁ ਹੈ ਸੋਇ ॥
तिंना भुख न का रही जिस दा प्रभु है सोइ ॥

यस्य ईश्वरस्य भवति तस्य क्षुधा नास्ति।

ਨਾਨਕ ਚਰਣੀ ਲਗਿਆ ਉਧਰੈ ਸਭੋ ਕੋਇ ॥੧॥
नानक चरणी लगिआ उधरै सभो कोइ ॥१॥

तस्य पादयोः पतति सर्वो नानक त्रायते । ||१||

ਮਃ ੫ ॥
मः ५ ॥

पञ्चमः मेहलः १.

ਜਾਚਿਕੁ ਮੰਗੈ ਨਿਤ ਨਾਮੁ ਸਾਹਿਬੁ ਕਰੇ ਕਬੂਲੁ ॥
जाचिकु मंगै नित नामु साहिबु करे कबूलु ॥

यदि याचकः प्रतिदिनं भगवतः नाम याचते तर्हि तस्य भगवतः स्वामी च तस्य याचनां पूरयिष्यति।

ਨਾਨਕ ਪਰਮੇਸਰੁ ਜਜਮਾਨੁ ਤਿਸਹਿ ਭੁਖ ਨ ਮੂਲਿ ॥੨॥
नानक परमेसरु जजमानु तिसहि भुख न मूलि ॥२॥

हे नानक, परमेश्वरः परम उदारगणः; तस्य किमपि अभावः सर्वथा नास्ति। ||२||

ਪਉੜੀ ॥
पउड़ी ॥

पौरी : १.

ਮਨੁ ਰਤਾ ਗੋਵਿੰਦ ਸੰਗਿ ਸਚੁ ਭੋਜਨੁ ਜੋੜੇ ॥
मनु रता गोविंद संगि सचु भोजनु जोड़े ॥

विश्वेश्वरेण मनः ओतप्रोत करणं सत्यं भोजनं वेषं च।

ਪ੍ਰੀਤਿ ਲਗੀ ਹਰਿ ਨਾਮ ਸਿਉ ਏ ਹਸਤੀ ਘੋੜੇ ॥
प्रीति लगी हरि नाम सिउ ए हसती घोड़े ॥

भगवन्नाम्नि प्रेम्णः आलिंगनं तु अश्वगजानां धारणम् ।

ਰਾਜ ਮਿਲਖ ਖੁਸੀਆ ਘਣੀ ਧਿਆਇ ਮੁਖੁ ਨ ਮੋੜੇ ॥
राज मिलख खुसीआ घणी धिआइ मुखु न मोड़े ॥

भगवन्तं दृढतया ध्यानं सम्पत्तिराज्येषु शासनं सर्वभोगभोगं च ।

ਢਾਢੀ ਦਰਿ ਪ੍ਰਭ ਮੰਗਣਾ ਦਰੁ ਕਦੇ ਨ ਛੋੜੇ ॥
ढाढी दरि प्रभ मंगणा दरु कदे न छोड़े ॥

वादकः ईश्वरस्य द्वारे याचनां करोति - सः तत् द्वारं कदापि न त्यक्ष्यति।

ਨਾਨਕ ਮਨਿ ਤਨਿ ਚਾਉ ਏਹੁ ਨਿਤ ਪ੍ਰਭ ਕਉ ਲੋੜੇ ॥੨੧॥੧॥ ਸੁਧੁ ਕੀਚੇ
नानक मनि तनि चाउ एहु नित प्रभ कउ लोड़े ॥२१॥१॥ सुधु कीचे

नानकस्य मनसि शरीरे च एषा आकांक्षा अस्ति - सः ईश्वरं प्रति निरन्तरं आकांक्षति। ||२१||१|| सुध कीचाय||

ਰਾਗੁ ਗਉੜੀ ਭਗਤਾਂ ਕੀ ਬਾਣੀ ॥
रागु गउड़ी भगतां की बाणी ॥

राग गौरी, भक्तों का वचन : १.

ੴ ਸਤਿ ਨਾਮੁ ਕਰਤਾ ਪੁਰਖੁ ਗੁਰਪ੍ਰਸਾਦਿ ॥
ੴ सति नामु करता पुरखु गुरप्रसादि ॥

एकः सार्वभौमिकः प्रजापतिः ईश्वरः। सत्यं नाम । सृजनात्मकः व्यक्तिः । गुरुप्रसादेन : १.

ਗਉੜੀ ਗੁਆਰੇਰੀ ਸ੍ਰੀ ਕਬੀਰ ਜੀਉ ਕੇ ਚਉਪਦੇ ੧੪ ॥
गउड़ी गुआरेरी स्री कबीर जीउ के चउपदे १४ ॥

गौरी ग्वारायरी, कबीर जी के चौदह चौ-पढ़ाय:

ਅਬ ਮੋਹਿ ਜਲਤ ਰਾਮ ਜਲੁ ਪਾਇਆ ॥
अब मोहि जलत राम जलु पाइआ ॥

अहं अग्निना आसीत्, परन्तु अधुना भगवतः नामजलं प्राप्तवान्।

ਰਾਮ ਉਦਕਿ ਤਨੁ ਜਲਤ ਬੁਝਾਇਆ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥
राम उदकि तनु जलत बुझाइआ ॥१॥ रहाउ ॥

एतेन भगवतः नामजलेन मम ज्वलन्तं शरीरं शीतलं कृतम्। ||१||विराम||

ਮਨੁ ਮਾਰਣ ਕਾਰਣਿ ਬਨ ਜਾਈਐ ॥
मनु मारण कारणि बन जाईऐ ॥

मनः वशं कर्तुं केचन वनेषु गच्छन्ति;

ਸੋ ਜਲੁ ਬਿਨੁ ਭਗਵੰਤ ਨ ਪਾਈਐ ॥੧॥
सो जलु बिनु भगवंत न पाईऐ ॥१॥

किन्तु तत् जलं भगवन्तं परमेश्वरं विना न लभ्यते। ||१||

ਜਿਹ ਪਾਵਕ ਸੁਰਿ ਨਰ ਹੈ ਜਾਰੇ ॥
जिह पावक सुरि नर है जारे ॥

स अग्निर्दूतान् मर्त्यान् च भक्षितवान्,

ਰਾਮ ਉਦਕਿ ਜਨ ਜਲਤ ਉਬਾਰੇ ॥੨॥
राम उदकि जन जलत उबारे ॥२॥

किन्तु भगवतः नामजलं तस्य विनयशीलसेवकान् दाहात् तारयति। ||२||

ਭਵ ਸਾਗਰ ਸੁਖ ਸਾਗਰ ਮਾਹੀ ॥
भव सागर सुख सागर माही ॥

भयङ्कर-लोक-सागरे शान्ति-सागरः अस्ति।

ਪੀਵਿ ਰਹੇ ਜਲ ਨਿਖੁਟਤ ਨਾਹੀ ॥੩॥
पीवि रहे जल निखुटत नाही ॥३॥

अहं तत् निरन्तरं पिबामि, परन्तु एतत् जलं कदापि न क्षीणं भवति। ||३||

ਕਹਿ ਕਬੀਰ ਭਜੁ ਸਾਰਿੰਗਪਾਨੀ ॥
कहि कबीर भजु सारिंगपानी ॥

कबीरः वदति, ध्यात्वा स्पन्दनं कुरु यथा वर्षपक्षी जलं स्मरति।

ਰਾਮ ਉਦਕਿ ਮੇਰੀ ਤਿਖਾ ਬੁਝਾਨੀ ॥੪॥੧॥
राम उदकि मेरी तिखा बुझानी ॥४॥१॥

भगवन्नामजलेन मम तृष्णा शमितवती। ||४||१||

ਗਉੜੀ ਕਬੀਰ ਜੀ ॥
गउड़ी कबीर जी ॥

गौरी, कबीर जी : १.

ਮਾਧਉ ਜਲ ਕੀ ਪਿਆਸ ਨ ਜਾਇ ॥
माधउ जल की पिआस न जाइ ॥

नाम्नजलपिपासा मम भगवन् न गमिष्यति ।

ਜਲ ਮਹਿ ਅਗਨਿ ਉਠੀ ਅਧਿਕਾਇ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥
जल महि अगनि उठी अधिकाइ ॥१॥ रहाउ ॥

तस्मिन् जले मम तृष्णायाः अग्निः अधिकं प्रज्वलति। ||१||विराम||

ਤੂੰ ਜਲਨਿਧਿ ਹਉ ਜਲ ਕਾ ਮੀਨੁ ॥
तूं जलनिधि हउ जल का मीनु ॥

त्वं जलसागरोऽसि तस्मिन् जले मत्स्यमात्रः ।

ਜਲ ਮਹਿ ਰਹਉ ਜਲਹਿ ਬਿਨੁ ਖੀਨੁ ॥੧॥
जल महि रहउ जलहि बिनु खीनु ॥१॥

तस्मिन् जले अहं तिष्ठामि; तत् जलं विना अहं नश्यामि स्म। ||१||

ਤੂੰ ਪਿੰਜਰੁ ਹਉ ਸੂਅਟਾ ਤੋਰ ॥
तूं पिंजरु हउ सूअटा तोर ॥

त्वं पञ्जरः, अहं च तव शुकः ।

ਜਮੁ ਮੰਜਾਰੁ ਕਹਾ ਕਰੈ ਮੋਰ ॥੨॥
जमु मंजारु कहा करै मोर ॥२॥

अतः मृत्युबिडालः मम किं कर्तुं शक्नोति ? ||२||

ਤੂੰ ਤਰਵਰੁ ਹਉ ਪੰਖੀ ਆਹਿ ॥
तूं तरवरु हउ पंखी आहि ॥

त्वं वृक्षः, अहं च पक्षी।

ਮੰਦਭਾਗੀ ਤੇਰੋ ਦਰਸਨੁ ਨਾਹਿ ॥੩॥
मंदभागी तेरो दरसनु नाहि ॥३॥

अहं तावत् दुर्भाग्यपूर्णः - अहं भवतः दर्शनस्य धन्यदृष्टिं न पश्यामि! ||३||


सूचिः (1 - 1430)
जप पुटः: 1 - 8
सो दर पुटः: 8 - 10
सो पुरख पुटः: 10 - 12
सोहला पुटः: 12 - 13
सिरी राग पुटः: 14 - 93
राग माझ पुटः: 94 - 150
राग गउड़ी पुटः: 151 - 346
राग आसा पुटः: 347 - 488
राग गूजरी पुटः: 489 - 526
राग देवगणधारी पुटः: 527 - 536
राग बिहागड़ा पुटः: 537 - 556
राग वढ़हंस पुटः: 557 - 594
राग सोरठ पुटः: 595 - 659
राग धनसारी पुटः: 660 - 695
राग जैतसरी पुटः: 696 - 710
राग तोडी पुटः: 711 - 718
राग बैराडी पुटः: 719 - 720
राग तिलंग पुटः: 721 - 727
राग सूही पुटः: 728 - 794
राग बिलावल पुटः: 795 - 858
राग गोंड पुटः: 859 - 875
राग रामकली पुटः: 876 - 974
राग नट नारायण पुटः: 975 - 983
राग माली पुटः: 984 - 988
राग मारू पुटः: 989 - 1106
राग तुखारी पुटः: 1107 - 1117
राग केदारा पुटः: 1118 - 1124
राग भैरौ पुटः: 1125 - 1167
राग वसंत पुटः: 1168 - 1196
राग सारंगस पुटः: 1197 - 1253
राग मलार पुटः: 1254 - 1293
राग कानडा पुटः: 1294 - 1318
राग कल्याण पुटः: 1319 - 1326
राग प्रभाती पुटः: 1327 - 1351
राग जयवंती पुटः: 1352 - 1359
सलोक सहस्रकृति पुटः: 1353 - 1360
गाथा महला 5 पुटः: 1360 - 1361
फुनहे महला 5 पुटः: 1361 - 1363
चौबोले महला 5 पुटः: 1363 - 1364
सलोक भगत कबीर जिओ के पुटः: 1364 - 1377
सलोक सेख फरीद के पुटः: 1377 - 1385
सवईए स्री मुखबाक महला 5 पुटः: 1385 - 1389
सवईए महले पहिले के पुटः: 1389 - 1390
सवईए महले दूजे के पुटः: 1391 - 1392
सवईए महले तीजे के पुटः: 1392 - 1396
सवईए महले चौथे के पुटः: 1396 - 1406
सवईए महले पंजवे के पुटः: 1406 - 1409
सलोक वारा ते वधीक पुटः: 1410 - 1426
सलोक महला 9 पुटः: 1426 - 1429
मुंदावणी महला 5 पुटः: 1429 - 1429
रागमाला पुटः: 1430 - 1430