अन्तिमे क्षणे त्वं पश्चात्तापं करोषि-त्वं तावत् अन्धः असि!-यदा मृत्युदूतः त्वां गृहीत्वा नयति।
त्वया सर्वाणि वस्तूनि स्वस्य कृते स्थापितानि, परन्तु क्षणमात्रेण सर्वाणि नष्टानि भवन्ति ।
तव बुद्धिः त्वां त्यक्त्वा प्रज्ञा गता, अधुना त्वं कृतदुष्टकर्मणां पश्चात्तापं करोषि ।
कथयति नानक, हे मर्त्य, रात्रौ तृतीये प्रहरणे, तव चैतन्यं प्रेम्णा ईश्वरं प्रति केन्द्रितं भवतु। ||३||
चतुर्थे निशायां वणिक् मित्रे तव शरीरं वृद्धं दुर्बलं च भवति ।
अन्धं गच्छन्ति चक्षुः न पश्यति वणिज मित्र कर्णो न शृणोति वचः ।
तव नेत्राणि अन्धानि गच्छन्ति, तव जिह्वा च स्वादनं कर्तुं असमर्था भवति; त्वं परेषां साहाय्येन एव जीवसि।
अन्तः गुणहीनं कथं शान्तिं लभसे । स्वेच्छा मनमुखः पुनर्जन्मनि आगच्छति याति च।
यदा जीवनस्य सस्यं प्रौढं भवति तदा तत् नमति, भग्नं भवति, नश्यति च; यत् आगच्छति गच्छति तस्मिन् किमर्थं गर्वः भवति?
कथयति नानक, हे मर्त्य, रात्रौ चतुर्थे प्रहरणे, गुरमुखः शबदस्य वचनं परिचिनोति। ||४||
तव निःश्वासोऽन्तं वणिज मित्र स्कन्धौ जरा-अत्याचारिणा भारितम् ।
न कश्चित् गुणस्य त्वयि आगतः, हे मम वणिक् मित्र; दुष्टेन बद्धः गगः च, त्वं प्रेषितः असि।
गुणात्मनुशासनेन प्रयाति न प्रहृत्य जन्ममरणचक्रं न निरुज्झति।
मृत्युदूतः तस्य जालं च तं स्पृशितुं न शक्नोति; प्रेम्णः भक्तिपूजाद्वारा भयसागरं लङ्घयति।
सः मानेन गच्छति, सहजशान्तिं शान्तिं च विलीयते; तस्य सर्वाणि वेदनाः प्रस्थायन्ते।
नानकः वदति यदा मर्त्यः गुरमुखः भवति तदा सच्चिदानन्देन त्राता, सम्मानितः च भवति। ||५||२||
सिरी राग, चतुर्थ मेहल : १.
प्रथमे रात्रौ वणिक् मित्रे त्वां गर्भे स्थापयति ।
ध्यायसि भगवन्तं नाम जपसि मे वणिक् मित्र | त्वं भगवन्नामं चिन्तयसि हर, हर।
हर हर हर नाम जपन् गर्भाग्निमध्ये ध्यात्वा नाम वसन् तव जीवनं धारयति।
जायसे बहिर्भवसि माता पिता च तव मुखं दृष्ट्वा प्रहृष्टौ ।
यस्य बाला यस्यास्ति तं स्मर मर्त्य | गुरमुखत्वेन तं हृदयान्तरं चिन्तयतु।
नानक कथयति मर्त्य प्रथमे रात्रौ प्रहरणे भगवन्तं निवस, यः त्वां प्रसादवृष्टिं करिष्यति। ||१||
द्वितीये रात्रौ वणिक् मित्रे मनः द्वन्द्वप्रेमसक्तम् ।
माता पिता च भवन्तं आलिंगने निकटतया आलिंगयन्ति, "सः मम, सः मम" इति दावान् कुर्वन्ति; तथा बालः पालितः वणिज मित्र |
तव माता पिता च त्वां नित्यं आलिंगने निकटतया आलिंगयन्ति; तेषां मनसि ते मन्यन्ते यत् भवन्तः तेषां पोषणं करिष्यन्ति, तेषां समर्थनं च करिष्यन्ति।
मूढो न वेत्ति यः ददाति; अपि तु दाने लसति।
दुर्लभः गुर्मुखः यः चिन्तयति, ध्यायति, मनसि च प्रेम्णा भगवते आसक्तः भवति।
कथयति नानकः, रात्रौ द्वितीये प्रहरणे, मर्त्य, मृत्युः त्वां कदापि न भक्षयति। ||२||
तृतीये रात्रौ वणिक् मित्रे तव मनः लौकिक-गृह-कार्येषु संलग्नम् अस्ति ।
धनं चिन्तयसि धनं सङ्गृह्णासि मे वणिक् मित्रं न तु भगवन्तं नाम्नं वा चिन्तयसि ।
त्वं कदापि भगवतः नाम हर, हरं न निवससि, यः अन्ते भवतः एकमात्रः सहायकः, समर्थकः च भविष्यति।