श्री गुरु ग्रन्थ साहिबः

पुटः - 491


ਇਹੁ ਕਾਰਣੁ ਕਰਤਾ ਕਰੇ ਜੋਤੀ ਜੋਤਿ ਸਮਾਇ ॥੪॥੩॥੫॥
इहु कारणु करता करे जोती जोति समाइ ॥४॥३॥५॥

एतत् कर्म प्रजापतिना भगवता कृतम्; एकस्य प्रकाशः प्रकाशे विलीयते। ||४||३||५||

ਗੂਜਰੀ ਮਹਲਾ ੩ ॥
गूजरी महला ३ ॥

गूजरी, तृतीय मेहलः १.

ਰਾਮ ਰਾਮ ਸਭੁ ਕੋ ਕਹੈ ਕਹਿਐ ਰਾਮੁ ਨ ਹੋਇ ॥
राम राम सभु को कहै कहिऐ रामु न होइ ॥

सर्वे भगवतः नाम राम राम जपन्ति; न तु तादृशेन जपेन भगवता न लभ्यते।

ਗੁਰਪਰਸਾਦੀ ਰਾਮੁ ਮਨਿ ਵਸੈ ਤਾ ਫਲੁ ਪਾਵੈ ਕੋਇ ॥੧॥
गुरपरसादी रामु मनि वसै ता फलु पावै कोइ ॥१॥

गुरुप्रसादेन भगवान् मनसि निवसितुं आगच्छति, ततः, फलं लभ्यते। ||१||

ਅੰਤਰਿ ਗੋਵਿੰਦ ਜਿਸੁ ਲਾਗੈ ਪ੍ਰੀਤਿ ॥
अंतरि गोविंद जिसु लागै प्रीति ॥

यः मनसि ईश्वरप्रेमं निक्षिपति,

ਹਰਿ ਤਿਸੁ ਕਦੇ ਨ ਵੀਸਰੈ ਹਰਿ ਹਰਿ ਕਰਹਿ ਸਦਾ ਮਨਿ ਚੀਤਿ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥
हरि तिसु कदे न वीसरै हरि हरि करहि सदा मनि चीति ॥१॥ रहाउ ॥

कदापि भगवन्तं न विस्मरति; स चेतनचित्ते हरं हर इति भगवतः नाम जपति। ||१||विराम||

ਹਿਰਦੈ ਜਿਨੑ ਕੈ ਕਪਟੁ ਵਸੈ ਬਾਹਰਹੁ ਸੰਤ ਕਹਾਹਿ ॥
हिरदै जिन कै कपटु वसै बाहरहु संत कहाहि ॥

येषां हृदयं पाखण्डेन पूर्णं भवति, ये केवलं बाह्यप्रदर्शनार्थं साधवः उच्यन्ते

ਤ੍ਰਿਸਨਾ ਮੂਲਿ ਨ ਚੁਕਈ ਅੰਤਿ ਗਏ ਪਛੁਤਾਹਿ ॥੨॥
त्रिसना मूलि न चुकई अंति गए पछुताहि ॥२॥

- तेषां कामाः कदापि न तृप्ताः, अन्ते च शोचिताः प्रस्थायन्ते। ||२||

ਅਨੇਕ ਤੀਰਥ ਜੇ ਜਤਨ ਕਰੈ ਤਾ ਅੰਤਰ ਕੀ ਹਉਮੈ ਕਦੇ ਨ ਜਾਇ ॥
अनेक तीरथ जे जतन करै ता अंतर की हउमै कदे न जाइ ॥

यद्यपि बहुषु तीर्थस्थानेषु स्नानं भवति तथापि तस्य अहङ्कारः कदापि न गच्छति ।

ਜਿਸੁ ਨਰ ਕੀ ਦੁਬਿਧਾ ਨ ਜਾਇ ਧਰਮ ਰਾਇ ਤਿਸੁ ਦੇਇ ਸਜਾਇ ॥੩॥
जिसु नर की दुबिधा न जाइ धरम राइ तिसु देइ सजाइ ॥३॥

स पुरुषः, यस्य द्वैतभावः न प्रयाति - धर्मन्यायाधीशः तं दण्डयिष्यति। ||३||

ਕਰਮੁ ਹੋਵੈ ਸੋਈ ਜਨੁ ਪਾਏ ਗੁਰਮੁਖਿ ਬੂਝੈ ਕੋਈ ॥
करमु होवै सोई जनु पाए गुरमुखि बूझै कोई ॥

स विनयशीलः जीवः यस्य प्रति ईश्वरः दयां वर्षयति, सः तं प्राप्नोति; कियत् अल्पाः गुरमुखाः तम् अवगच्छन्ति।

ਨਾਨਕ ਵਿਚਹੁ ਹਉਮੈ ਮਾਰੇ ਤਾਂ ਹਰਿ ਭੇਟੈ ਸੋਈ ॥੪॥੪॥੬॥
नानक विचहु हउमै मारे तां हरि भेटै सोई ॥४॥४॥६॥

अन्तः अहङ्कारं जयेत् तदा भगवन्तं मिलितुं आगच्छति नानक । ||४||४||६||

ਗੂਜਰੀ ਮਹਲਾ ੩ ॥
गूजरी महला ३ ॥

गूजरी, तृतीय मेहलः १.

ਤਿਸੁ ਜਨ ਸਾਂਤਿ ਸਦਾ ਮਤਿ ਨਿਹਚਲ ਜਿਸ ਕਾ ਅਭਿਮਾਨੁ ਗਵਾਏ ॥
तिसु जन सांति सदा मति निहचल जिस का अभिमानु गवाए ॥

सः विनयशीलः सत्त्वः यः स्वस्य अहङ्कारं निवारयति सः शान्तिं प्राप्नोति; सः नित्यं स्थिरबुद्ध्या धन्यः अस्ति।

ਸੋ ਜਨੁ ਨਿਰਮਲੁ ਜਿ ਗੁਰਮੁਖਿ ਬੂਝੈ ਹਰਿ ਚਰਣੀ ਚਿਤੁ ਲਾਏ ॥੧॥
सो जनु निरमलु जि गुरमुखि बूझै हरि चरणी चितु लाए ॥१॥

सः विनयः निर्मलः शुद्धः अस्ति, यः गुरमुखत्वेन भगवन्तं अवगत्य भगवतः चरणेषु स्वस्य चैतन्यं केन्द्रीक्रियते। ||१||

ਹਰਿ ਚੇਤਿ ਅਚੇਤ ਮਨਾ ਜੋ ਇਛਹਿ ਸੋ ਫਲੁ ਹੋਈ ॥
हरि चेति अचेत मना जो इछहि सो फलु होई ॥

अचेतनचित्त मे तिष्ठ त्वं कामफलं प्राप्स्यसि ।

ਗੁਰਪਰਸਾਦੀ ਹਰਿ ਰਸੁ ਪਾਵਹਿ ਪੀਵਤ ਰਹਹਿ ਸਦਾ ਸੁਖੁ ਹੋਈ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥
गुरपरसादी हरि रसु पावहि पीवत रहहि सदा सुखु होई ॥१॥ रहाउ ॥

गुरुप्रसादेन त्वं भगवतः उदात्तं अमृतं प्राप्स्यसि; तस्य नित्यं पिबन् भवतः शाश्वती शान्तिः भविष्यति। ||१||विराम||

ਸਤਿਗੁਰੁ ਭੇਟੇ ਤਾ ਪਾਰਸੁ ਹੋਵੈ ਪਾਰਸੁ ਹੋਇ ਤ ਪੂਜ ਕਰਾਏ ॥
सतिगुरु भेटे ता पारसु होवै पारसु होइ त पूज कराए ॥

यदा सत्गुरुं मिलति तदा सः दार्शनिकस्य शिला भवति, अन्येषां परिवर्तनक्षमतायुक्तः, भगवतः पूजां प्रेरयति।

ਜੋ ਉਸੁ ਪੂਜੇ ਸੋ ਫਲੁ ਪਾਏ ਦੀਖਿਆ ਦੇਵੈ ਸਾਚੁ ਬੁਝਾਏ ॥੨॥
जो उसु पूजे सो फलु पाए दीखिआ देवै साचु बुझाए ॥२॥

आराधने भगवन्तं पूजयति, तस्य फलं लभते; अन्येषां उपदिश्य सत्यं प्रकाशयति। ||२||

ਵਿਣੁ ਪਾਰਸੈ ਪੂਜ ਨ ਹੋਵਈ ਵਿਣੁ ਮਨ ਪਰਚੇ ਅਵਰਾ ਸਮਝਾਏ ॥
विणु पारसै पूज न होवई विणु मन परचे अवरा समझाए ॥

दार्शनिकशिला न भूत्वा अन्येषां भगवतः पूजां कर्तुं न प्रेरयति; स्वचित्तं विना उपदिश्य कथं परान् उपदिशेत्।

ਗੁਰੂ ਸਦਾਏ ਅਗਿਆਨੀ ਅੰਧਾ ਕਿਸੁ ਓਹੁ ਮਾਰਗਿ ਪਾਏ ॥੩॥
गुरू सदाए अगिआनी अंधा किसु ओहु मारगि पाए ॥३॥

अज्ञः अन्धः आत्मानं गुरुं कथयति, परन्तु कस्मै मार्गं दर्शयति? ||३||

ਨਾਨਕ ਵਿਣੁ ਨਦਰੀ ਕਿਛੂ ਨ ਪਾਈਐ ਜਿਸੁ ਨਦਰਿ ਕਰੇ ਸੋ ਪਾਏ ॥
नानक विणु नदरी किछू न पाईऐ जिसु नदरि करे सो पाए ॥

तस्य दयायाः विना नानक न किञ्चन लभ्यते । यस्य उपरि प्रसादकटाक्षं क्षिपति, तं प्राप्नोति।

ਗੁਰਪਰਸਾਦੀ ਦੇ ਵਡਿਆਈ ਅਪਣਾ ਸਬਦੁ ਵਰਤਾਏ ॥੪॥੫॥੭॥
गुरपरसादी दे वडिआई अपणा सबदु वरताए ॥४॥५॥७॥

गुरुप्रसादेन ईश्वरः महत्त्वं ददाति, स्वस्य शब्दस्य वचनं च प्रक्षेपयति। ||४||५||७||

ਗੂਜਰੀ ਮਹਲਾ ੩ ਪੰਚਪਦੇ ॥
गूजरी महला ३ पंचपदे ॥

गूजरी, तृतीय मेहल, पंच-पाधय: १.

ਨਾ ਕਾਸੀ ਮਤਿ ਊਪਜੈ ਨਾ ਕਾਸੀ ਮਤਿ ਜਾਇ ॥
ना कासी मति ऊपजै ना कासी मति जाइ ॥

न बनारे प्रज्ञा निष्पद्यते, न च बनारसे प्रज्ञा नष्टा भवति।

ਸਤਿਗੁਰ ਮਿਲਿਐ ਮਤਿ ਊਪਜੈ ਤਾ ਇਹ ਸੋਝੀ ਪਾਇ ॥੧॥
सतिगुर मिलिऐ मति ऊपजै ता इह सोझी पाइ ॥१॥

सत्यगुरुं मिलित्वा प्रज्ञा उत्पाद्यते, ततः, एतत् अवगमनं लभते। ||१||

ਹਰਿ ਕਥਾ ਤੂੰ ਸੁਣਿ ਰੇ ਮਨ ਸਬਦੁ ਮੰਨਿ ਵਸਾਇ ॥
हरि कथा तूं सुणि रे मन सबदु मंनि वसाइ ॥

भगवतः प्रवचनं शृणु मनः, तस्य वचनस्य शब्दं मनसि निषेधय।

ਇਹ ਮਤਿ ਤੇਰੀ ਥਿਰੁ ਰਹੈ ਤਾਂ ਭਰਮੁ ਵਿਚਹੁ ਜਾਇ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥
इह मति तेरी थिरु रहै तां भरमु विचहु जाइ ॥१॥ रहाउ ॥

यदि तव बुद्धिः स्थिरा स्थिरा च तिष्ठति तर्हि संशयः भवतः अन्तः प्रस्थास्यति । ||१||विराम||

ਹਰਿ ਚਰਣ ਰਿਦੈ ਵਸਾਇ ਤੂ ਕਿਲਵਿਖ ਹੋਵਹਿ ਨਾਸੁ ॥
हरि चरण रिदै वसाइ तू किलविख होवहि नासु ॥

भगवतः चरणकमलं हृदये निक्षिप्य पापं मेटयिष्यते ।

ਪੰਚ ਭੂ ਆਤਮਾ ਵਸਿ ਕਰਹਿ ਤਾ ਤੀਰਥ ਕਰਹਿ ਨਿਵਾਸੁ ॥੨॥
पंच भू आतमा वसि करहि ता तीरथ करहि निवासु ॥२॥

यदि तव आत्मा पञ्चतत्त्वान् अतितिष्ठति तर्हि सत्ययात्रास्थाने गृहं प्राप्तुं आगमिष्यसि । ||२||

ਮਨਮੁਖਿ ਇਹੁ ਮਨੁ ਮੁਗਧੁ ਹੈ ਸੋਝੀ ਕਿਛੂ ਨ ਪਾਇ ॥
मनमुखि इहु मनु मुगधु है सोझी किछू न पाइ ॥

आत्मकेन्द्रितस्य मनमुखस्य एतत् मनः तावत् मूर्खम् अस्ति; न सर्वथा किमपि अवगमनं प्राप्नोति।

ਹਰਿ ਕਾ ਨਾਮੁ ਨ ਬੁਝਈ ਅੰਤਿ ਗਇਆ ਪਛੁਤਾਇ ॥੩॥
हरि का नामु न बुझई अंति गइआ पछुताइ ॥३॥

भगवतः नाम न अवगच्छति; अन्ते पश्चात्तापं कृत्वा प्रस्थायति। ||३||

ਇਹੁ ਮਨੁ ਕਾਸੀ ਸਭਿ ਤੀਰਥ ਸਿਮ੍ਰਿਤਿ ਸਤਿਗੁਰ ਦੀਆ ਬੁਝਾਇ ॥
इहु मनु कासी सभि तीरथ सिम्रिति सतिगुर दीआ बुझाइ ॥

अस्मिन् मनसि बनारसाः सर्वे पवित्राः तीर्थाः शास्त्राणि च प्राप्यन्ते; सत्यगुरुः एतत् व्याख्यातवान्।

ਅਠਸਠਿ ਤੀਰਥ ਤਿਸੁ ਸੰਗਿ ਰਹਹਿ ਜਿਨ ਹਰਿ ਹਿਰਦੈ ਰਹਿਆ ਸਮਾਇ ॥੪॥
अठसठि तीरथ तिसु संगि रहहि जिन हरि हिरदै रहिआ समाइ ॥४॥

अष्टषष्टिः तीर्थस्थानानि एकेन सह तिष्ठन्ति, यस्य हृदयं भगवता पूर्णम्। ||४||

ਨਾਨਕ ਸਤਿਗੁਰ ਮਿਲਿਐ ਹੁਕਮੁ ਬੁਝਿਆ ਏਕੁ ਵਸਿਆ ਮਨਿ ਆਇ ॥
नानक सतिगुर मिलिऐ हुकमु बुझिआ एकु वसिआ मनि आइ ॥

हे नानक, सच्चिगुरुं मिलित्वा भगवतः इच्छाक्रमः विज्ञायते, एकेश्वरः मनसि निवसति।

ਜੋ ਤੁਧੁ ਭਾਵੈ ਸਭੁ ਸਚੁ ਹੈ ਸਚੇ ਰਹੈ ਸਮਾਇ ॥੫॥੬॥੮॥
जो तुधु भावै सभु सचु है सचे रहै समाइ ॥५॥६॥८॥

ये तव प्रियाः सत्या भगवन् सत्याः । ते त्वयि लीनाः तिष्ठन्ति। ||५||६||८||


सूचिः (1 - 1430)
जप पुटः: 1 - 8
सो दर पुटः: 8 - 10
सो पुरख पुटः: 10 - 12
सोहला पुटः: 12 - 13
सिरी राग पुटः: 14 - 93
राग माझ पुटः: 94 - 150
राग गउड़ी पुटः: 151 - 346
राग आसा पुटः: 347 - 488
राग गूजरी पुटः: 489 - 526
राग देवगणधारी पुटः: 527 - 536
राग बिहागड़ा पुटः: 537 - 556
राग वढ़हंस पुटः: 557 - 594
राग सोरठ पुटः: 595 - 659
राग धनसारी पुटः: 660 - 695
राग जैतसरी पुटः: 696 - 710
राग तोडी पुटः: 711 - 718
राग बैराडी पुटः: 719 - 720
राग तिलंग पुटः: 721 - 727
राग सूही पुटः: 728 - 794
राग बिलावल पुटः: 795 - 858
राग गोंड पुटः: 859 - 875
राग रामकली पुटः: 876 - 974
राग नट नारायण पुटः: 975 - 983
राग माली पुटः: 984 - 988
राग मारू पुटः: 989 - 1106
राग तुखारी पुटः: 1107 - 1117
राग केदारा पुटः: 1118 - 1124
राग भैरौ पुटः: 1125 - 1167
राग वसंत पुटः: 1168 - 1196
राग सारंगस पुटः: 1197 - 1253
राग मलार पुटः: 1254 - 1293
राग कानडा पुटः: 1294 - 1318
राग कल्याण पुटः: 1319 - 1326
राग प्रभाती पुटः: 1327 - 1351
राग जयवंती पुटः: 1352 - 1359
सलोक सहस्रकृति पुटः: 1353 - 1360
गाथा महला 5 पुटः: 1360 - 1361
फुनहे महला 5 पुटः: 1361 - 1363
चौबोले महला 5 पुटः: 1363 - 1364
सलोक भगत कबीर जिओ के पुटः: 1364 - 1377
सलोक सेख फरीद के पुटः: 1377 - 1385
सवईए स्री मुखबाक महला 5 पुटः: 1385 - 1389
सवईए महले पहिले के पुटः: 1389 - 1390
सवईए महले दूजे के पुटः: 1391 - 1392
सवईए महले तीजे के पुटः: 1392 - 1396
सवईए महले चौथे के पुटः: 1396 - 1406
सवईए महले पंजवे के पुटः: 1406 - 1409
सलोक वारा ते वधीक पुटः: 1410 - 1426
सलोक महला 9 पुटः: 1426 - 1429
मुंदावणी महला 5 पुटः: 1429 - 1429
रागमाला पुटः: 1430 - 1430