श्री गुरु ग्रन्थ साहिबः

पुटः - 19


ਦਰਿ ਘਰਿ ਢੋਈ ਨ ਲਹੈ ਦਰਗਹ ਝੂਠੁ ਖੁਆਰੁ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥
दरि घरि ढोई न लहै दरगह झूठु खुआरु ॥१॥ रहाउ ॥

इह लोके शरणं न प्राप्स्यसि; परलोके मिथ्या भूत्वा दुःखं प्राप्स्यसि। ||१||विराम||

ਆਪਿ ਸੁਜਾਣੁ ਨ ਭੁਲਈ ਸਚਾ ਵਡ ਕਿਰਸਾਣੁ ॥
आपि सुजाणु न भुलई सचा वड किरसाणु ॥

सच्चः प्रभुः एव सर्वान् जानाति; सः न त्रुटिं करोति। सः विश्वस्य महान् कृषकः अस्ति।

ਪਹਿਲਾ ਧਰਤੀ ਸਾਧਿ ਕੈ ਸਚੁ ਨਾਮੁ ਦੇ ਦਾਣੁ ॥
पहिला धरती साधि कै सचु नामु दे दाणु ॥

प्रथमं भूमिं सज्जीकरोति, ततः सत्यनामबीजं रोपयति ।

ਨਉ ਨਿਧਿ ਉਪਜੈ ਨਾਮੁ ਏਕੁ ਕਰਮਿ ਪਵੈ ਨੀਸਾਣੁ ॥੨॥
नउ निधि उपजै नामु एकु करमि पवै नीसाणु ॥२॥

एकेश्वरस्य नाम्ना नव निधयः उत्पद्यन्ते। तस्य प्रसादेन वयं तस्य ध्वजं चिह्नं च प्राप्नुमः। ||२||

ਗੁਰ ਕਉ ਜਾਣਿ ਨ ਜਾਣਈ ਕਿਆ ਤਿਸੁ ਚਜੁ ਅਚਾਰੁ ॥
गुर कउ जाणि न जाणई किआ तिसु चजु अचारु ॥

केचिद् अतीव ज्ञानिनो भवन्ति, परन्तु यदि ते गुरुं न जानन्ति तर्हि तेषां जीवनस्य किं प्रयोजनम्?

ਅੰਧੁਲੈ ਨਾਮੁ ਵਿਸਾਰਿਆ ਮਨਮੁਖਿ ਅੰਧ ਗੁਬਾਰੁ ॥
अंधुलै नामु विसारिआ मनमुखि अंध गुबारु ॥

अन्धाः विस्मृताः नाम भगवतः नाम। स्वेच्छा मनमुखाः सर्वथा अन्धकारे सन्ति।

ਆਵਣੁ ਜਾਣੁ ਨ ਚੁਕਈ ਮਰਿ ਜਨਮੈ ਹੋਇ ਖੁਆਰੁ ॥੩॥
आवणु जाणु न चुकई मरि जनमै होइ खुआरु ॥३॥

पुनर्जन्मनि तेषां आगमनगमनं न समाप्तं भवति; मृत्युपुनर्जन्मयोः माध्यमेन ते अपव्ययन्ते। ||३||

ਚੰਦਨੁ ਮੋਲਿ ਅਣਾਇਆ ਕੁੰਗੂ ਮਾਂਗ ਸੰਧੂਰੁ ॥
चंदनु मोलि अणाइआ कुंगू मांग संधूरु ॥

वधू चन्दनतैलं गन्धं च क्रीत्वा केशेषु बहुमात्रायां प्रयोक्तुं शक्नोति;

ਚੋਆ ਚੰਦਨੁ ਬਹੁ ਘਣਾ ਪਾਨਾ ਨਾਲਿ ਕਪੂਰੁ ॥
चोआ चंदनु बहु घणा पाना नालि कपूरु ॥

ताम्बूलपत्रकर्पूरेण च निःश्वासं मधुरं कुर्यात् ।

ਜੇ ਧਨ ਕੰਤਿ ਨ ਭਾਵਈ ਤ ਸਭਿ ਅਡੰਬਰ ਕੂੜੁ ॥੪॥
जे धन कंति न भावई त सभि अडंबर कूड़ु ॥४॥

किन्तु यदि एषा वधूः भर्तुः भगवतः न रोचते तर्हि एतानि सर्वाणि जालानि मिथ्या एव। ||४||

ਸਭਿ ਰਸ ਭੋਗਣ ਬਾਦਿ ਹਹਿ ਸਭਿ ਸੀਗਾਰ ਵਿਕਾਰ ॥
सभि रस भोगण बादि हहि सभि सीगार विकार ॥

तस्याः सर्वभोगभोगः व्यर्थः सर्वालङ्कारः भ्रष्टः ।

ਜਬ ਲਗੁ ਸਬਦਿ ਨ ਭੇਦੀਐ ਕਿਉ ਸੋਹੈ ਗੁਰਦੁਆਰਿ ॥
जब लगु सबदि न भेदीऐ किउ सोहै गुरदुआरि ॥

यावत् सा शब्देन विद्धा न भवति तावत् गुरुद्वारे कथं सुन्दरी दृश्यते?

ਨਾਨਕ ਧੰਨੁ ਸੁਹਾਗਣੀ ਜਿਨ ਸਹ ਨਾਲਿ ਪਿਆਰੁ ॥੫॥੧੩॥
नानक धंनु सुहागणी जिन सह नालि पिआरु ॥५॥१३॥

धन्या सा भाग्यशालिनी भर्तृप्रभो नानक । ||५||१३||

ਸਿਰੀਰਾਗੁ ਮਹਲਾ ੧ ॥
सिरीरागु महला १ ॥

सिरी राग, प्रथम मेहल : १.

ਸੁੰਞੀ ਦੇਹ ਡਰਾਵਣੀ ਜਾ ਜੀਉ ਵਿਚਹੁ ਜਾਇ ॥
सुंञी देह डरावणी जा जीउ विचहु जाइ ॥

शून्यशरीरं घोरं भवति, यदा आत्मा अन्तः निर्गच्छति।

ਭਾਹਿ ਬਲੰਦੀ ਵਿਝਵੀ ਧੂਉ ਨ ਨਿਕਸਿਓ ਕਾਇ ॥
भाहि बलंदी विझवी धूउ न निकसिओ काइ ॥

ज्वलति प्राणाग्निः निष्पद्यते श्वासधूमः पुनः ।

ਪੰਚੇ ਰੁੰਨੇ ਦੁਖਿ ਭਰੇ ਬਿਨਸੇ ਦੂਜੈ ਭਾਇ ॥੧॥
पंचे रुंने दुखि भरे बिनसे दूजै भाइ ॥१॥

पञ्च बान्धवाः (इन्द्रियाणि) रुदन्ति, विलपन्ति च दुःखदं, द्वैतप्रेमेण अपव्यययन्ति च। ||१||

ਮੂੜੇ ਰਾਮੁ ਜਪਹੁ ਗੁਣ ਸਾਰਿ ॥
मूड़े रामु जपहु गुण सारि ॥

त्वं मूर्ख: भगवतः नाम जपस्व, गुणं च रक्ष।

ਹਉਮੈ ਮਮਤਾ ਮੋਹਣੀ ਸਭ ਮੁਠੀ ਅਹੰਕਾਰਿ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥
हउमै ममता मोहणी सभ मुठी अहंकारि ॥१॥ रहाउ ॥

अहङ्कारः स्वामित्वं च अतीव लोभप्रदं भवति; अहङ्कारस्य अभिमानेन सर्वेषां लुण्ठनं कृतम् अस्ति। ||१||विराम||

ਜਿਨੀ ਨਾਮੁ ਵਿਸਾਰਿਆ ਦੂਜੀ ਕਾਰੈ ਲਗਿ ॥
जिनी नामु विसारिआ दूजी कारै लगि ॥

नाम भगवतः नाम विस्मृताः द्वन्द्वप्रकरणेषु सक्ताः।

ਦੁਬਿਧਾ ਲਾਗੇ ਪਚਿ ਮੁਏ ਅੰਤਰਿ ਤ੍ਰਿਸਨਾ ਅਗਿ ॥
दुबिधा लागे पचि मुए अंतरि त्रिसना अगि ॥

द्वन्द्वसक्ताः सड़न्ति म्रियन्ते च; अन्तः कामाग्निना पूरिताः भवन्ति।

ਗੁਰਿ ਰਾਖੇ ਸੇ ਉਬਰੇ ਹੋਰਿ ਮੁਠੀ ਧੰਧੈ ਠਗਿ ॥੨॥
गुरि राखे से उबरे होरि मुठी धंधै ठगि ॥२॥

ये गुरुणा रक्षिताः त्राता भवन्ति; अन्ये सर्वे वञ्चिताः लुण्ठिताः च वञ्चिताः लौकिककार्यैः। ||२||

ਮੁਈ ਪਰੀਤਿ ਪਿਆਰੁ ਗਇਆ ਮੁਆ ਵੈਰੁ ਵਿਰੋਧੁ ॥
मुई परीति पिआरु गइआ मुआ वैरु विरोधु ॥

प्रेम म्रियते, स्नेहः च विलुप्तः भवति। द्वेषः परकीयः च म्रियन्ते।

ਧੰਧਾ ਥਕਾ ਹਉ ਮੁਈ ਮਮਤਾ ਮਾਇਆ ਕ੍ਰੋਧੁ ॥
धंधा थका हउ मुई ममता माइआ क्रोधु ॥

उलझनानि समाप्ताः, अहङ्कारः च म्रियते, मायासङ्गः, स्वामित्वं, क्रोधं च सह।

ਕਰਮਿ ਮਿਲੈ ਸਚੁ ਪਾਈਐ ਗੁਰਮੁਖਿ ਸਦਾ ਨਿਰੋਧੁ ॥੩॥
करमि मिलै सचु पाईऐ गुरमुखि सदा निरोधु ॥३॥

तस्य कृपां ये प्राप्यन्ते ते सत्यं प्राप्नुवन्ति। गुरमुखाः सदा सन्तुलितनिग्रहे निवसन्ति। ||३||

ਸਚੀ ਕਾਰੈ ਸਚੁ ਮਿਲੈ ਗੁਰਮਤਿ ਪਲੈ ਪਾਇ ॥
सची कारै सचु मिलै गुरमति पलै पाइ ॥

सच्चकर्मणा सत्येश्वरः मिलति, गुरुशिक्षा च लभ्यते।

ਸੋ ਨਰੁ ਜੰਮੈ ਨਾ ਮਰੈ ਨਾ ਆਵੈ ਨਾ ਜਾਇ ॥
सो नरु जंमै ना मरै ना आवै ना जाइ ॥

ततः, ते जन्ममरणयोः अधीनाः न भवन्ति; पुनर्जन्मनि न आगच्छन्ति गच्छन्ति च।

ਨਾਨਕ ਦਰਿ ਪਰਧਾਨੁ ਸੋ ਦਰਗਹਿ ਪੈਧਾ ਜਾਇ ॥੪॥੧੪॥
नानक दरि परधानु सो दरगहि पैधा जाइ ॥४॥१४॥

भगवद्वारे ते नानक आदरणीयाः; ते भगवतः प्राङ्गणे सम्मानेन वस्त्रं धारयन्ति। ||४||१४||

ਸਿਰੀਰਾਗੁ ਮਹਲ ੧ ॥
सिरीरागु महल १ ॥

सिरी राग, प्रथम मेहल : १.

ਤਨੁ ਜਲਿ ਬਲਿ ਮਾਟੀ ਭਇਆ ਮਨੁ ਮਾਇਆ ਮੋਹਿ ਮਨੂਰੁ ॥
तनु जलि बलि माटी भइआ मनु माइआ मोहि मनूरु ॥

शरीरं भस्म भवति; मायाप्रेमेण मनः जङ्गमयुक्तं भवति।

ਅਉਗਣ ਫਿਰਿ ਲਾਗੂ ਭਏ ਕੂਰਿ ਵਜਾਵੈ ਤੂਰੁ ॥
अउगण फिरि लागू भए कूरि वजावै तूरु ॥

दोषाः शत्रवः भवन्ति, असत्यं च आक्रमणस्य गुञ्जनं फूत्करोति।

ਬਿਨੁ ਸਬਦੈ ਭਰਮਾਈਐ ਦੁਬਿਧਾ ਡੋਬੇ ਪੂਰੁ ॥੧॥
बिनु सबदै भरमाईऐ दुबिधा डोबे पूरु ॥१॥

शाबादवचनं विना जनाः पुनर्जन्मनि नष्टाः भ्रमन्ति। द्वैतप्रेमेण बहुजनाः मग्नाः अभवन् । ||१||

ਮਨ ਰੇ ਸਬਦਿ ਤਰਹੁ ਚਿਤੁ ਲਾਇ ॥
मन रे सबदि तरहु चितु लाइ ॥

हे मनः तरतु पारं, शाबादं प्रति चैतन्यं केन्द्रीकृत्य।

ਜਿਨਿ ਗੁਰਮੁਖਿ ਨਾਮੁ ਨ ਬੂਝਿਆ ਮਰਿ ਜਨਮੈ ਆਵੈ ਜਾਇ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥
जिनि गुरमुखि नामु न बूझिआ मरि जनमै आवै जाइ ॥१॥ रहाउ ॥

ये गुरमुख न भवन्ति ते नाम न अवगच्छन्ति; ते म्रियन्ते, पुनर्जन्मनि आगच्छन्ति गच्छन्ति च। ||१||विराम||

ਤਨੁ ਸੂਚਾ ਸੋ ਆਖੀਐ ਜਿਸੁ ਮਹਿ ਸਾਚਾ ਨਾਉ ॥
तनु सूचा सो आखीऐ जिसु महि साचा नाउ ॥

तत् शरीरं शुद्धं प्रोक्तं यस्मिन् सत्यनाम तिष्ठति।

ਭੈ ਸਚਿ ਰਾਤੀ ਦੇਹੁਰੀ ਜਿਹਵਾ ਸਚੁ ਸੁਆਉ ॥
भै सचि राती देहुरी जिहवा सचु सुआउ ॥

सत्यभयेन युक्तं शरीरं यस्य जिह्वा सत्यतां आस्वादयति ।

ਸਚੀ ਨਦਰਿ ਨਿਹਾਲੀਐ ਬਹੁੜਿ ਨ ਪਾਵੈ ਤਾਉ ॥੨॥
सची नदरि निहालीऐ बहुड़ि न पावै ताउ ॥२॥

सत्येश्वरस्य प्रसाददृष्ट्या आनन्दं आनीयते। न पुनः गर्भाग्निना गन्तव्यः । ||२||

ਸਾਚੇ ਤੇ ਪਵਨਾ ਭਇਆ ਪਵਨੈ ਤੇ ਜਲੁ ਹੋਇ ॥
साचे ते पवना भइआ पवनै ते जलु होइ ॥

सत्येश्वरात् वायुः, वायुतः जलं च ।

ਜਲ ਤੇ ਤ੍ਰਿਭਵਣੁ ਸਾਜਿਆ ਘਟਿ ਘਟਿ ਜੋਤਿ ਸਮੋਇ ॥
जल ते त्रिभवणु साजिआ घटि घटि जोति समोइ ॥

जलात् सः त्रैलोक्यं सृष्टवान्; प्रत्येकं हृदये सः स्वस्य प्रकाशं प्रविष्टवान्।

ਨਿਰਮਲੁ ਮੈਲਾ ਨਾ ਥੀਐ ਸਬਦਿ ਰਤੇ ਪਤਿ ਹੋਇ ॥੩॥
निरमलु मैला ना थीऐ सबदि रते पति होइ ॥३॥

अमलः प्रभुः दूषितः न भवति। शबादस्य अनुकूलः सन् सम्मानः प्राप्यते। ||३||

ਇਹੁ ਮਨੁ ਸਾਚਿ ਸੰਤੋਖਿਆ ਨਦਰਿ ਕਰੇ ਤਿਸੁ ਮਾਹਿ ॥
इहु मनु साचि संतोखिआ नदरि करे तिसु माहि ॥

सत्यतया सन्तुष्टं मनः यस्य सः भगवतः प्रसादकटाक्षेण धन्यः भवति।


सूचिः (1 - 1430)
जप पुटः: 1 - 8
सो दर पुटः: 8 - 10
सो पुरख पुटः: 10 - 12
सोहला पुटः: 12 - 13
सिरी राग पुटः: 14 - 93
राग माझ पुटः: 94 - 150
राग गउड़ी पुटः: 151 - 346
राग आसा पुटः: 347 - 488
राग गूजरी पुटः: 489 - 526
राग देवगणधारी पुटः: 527 - 536
राग बिहागड़ा पुटः: 537 - 556
राग वढ़हंस पुटः: 557 - 594
राग सोरठ पुटः: 595 - 659
राग धनसारी पुटः: 660 - 695
राग जैतसरी पुटः: 696 - 710
राग तोडी पुटः: 711 - 718
राग बैराडी पुटः: 719 - 720
राग तिलंग पुटः: 721 - 727
राग सूही पुटः: 728 - 794
राग बिलावल पुटः: 795 - 858
राग गोंड पुटः: 859 - 875
राग रामकली पुटः: 876 - 974
राग नट नारायण पुटः: 975 - 983
राग माली पुटः: 984 - 988
राग मारू पुटः: 989 - 1106
राग तुखारी पुटः: 1107 - 1117
राग केदारा पुटः: 1118 - 1124
राग भैरौ पुटः: 1125 - 1167
राग वसंत पुटः: 1168 - 1196
राग सारंगस पुटः: 1197 - 1253
राग मलार पुटः: 1254 - 1293
राग कानडा पुटः: 1294 - 1318
राग कल्याण पुटः: 1319 - 1326
राग प्रभाती पुटः: 1327 - 1351
राग जयवंती पुटः: 1352 - 1359
सलोक सहस्रकृति पुटः: 1353 - 1360
गाथा महला 5 पुटः: 1360 - 1361
फुनहे महला 5 पुटः: 1361 - 1363
चौबोले महला 5 पुटः: 1363 - 1364
सलोक भगत कबीर जिओ के पुटः: 1364 - 1377
सलोक सेख फरीद के पुटः: 1377 - 1385
सवईए स्री मुखबाक महला 5 पुटः: 1385 - 1389
सवईए महले पहिले के पुटः: 1389 - 1390
सवईए महले दूजे के पुटः: 1391 - 1392
सवईए महले तीजे के पुटः: 1392 - 1396
सवईए महले चौथे के पुटः: 1396 - 1406
सवईए महले पंजवे के पुटः: 1406 - 1409
सलोक वारा ते वधीक पुटः: 1410 - 1426
सलोक महला 9 पुटः: 1426 - 1429
मुंदावणी महला 5 पुटः: 1429 - 1429
रागमाला पुटः: 1430 - 1430