श्री गुरु ग्रन्थ साहिबः

पुटः - 1014


ਲਾਗੀ ਭੂਖ ਮਾਇਆ ਮਗੁ ਜੋਹੈ ਮੁਕਤਿ ਪਦਾਰਥੁ ਮੋਹਿ ਖਰੇ ॥੩॥
लागी भूख माइआ मगु जोहै मुकति पदारथु मोहि खरे ॥३॥

क्षुधा चालितः मायाधनमार्गं पश्यति; एषः भावात्मकः आसक्तिः मुक्तिनिधिं हरति। ||३||

ਕਰਣ ਪਲਾਵ ਕਰੇ ਨਹੀ ਪਾਵੈ ਇਤ ਉਤ ਢੂਢਤ ਥਾਕਿ ਪਰੇ ॥
करण पलाव करे नही पावै इत उत ढूढत थाकि परे ॥

रुदन् विलपन् च तान् न गृह्णाति; तत्र तत्र अन्वेषयति, श्रान्तः च भवति।

ਕਾਮਿ ਕ੍ਰੋਧਿ ਅਹੰਕਾਰਿ ਵਿਆਪੇ ਕੂੜ ਕੁਟੰਬ ਸਿਉ ਪ੍ਰੀਤਿ ਕਰੇ ॥੪॥
कामि क्रोधि अहंकारि विआपे कूड़ कुटंब सिउ प्रीति करे ॥४॥

यौनकामक्रोधहङ्कारमग्नः स मिथ्याबन्धुषु प्रेम्णा पतति । ||४||

ਖਾਵੈ ਭੋਗੈ ਸੁਣਿ ਸੁਣਿ ਦੇਖੈ ਪਹਿਰਿ ਦਿਖਾਵੈ ਕਾਲ ਘਰੇ ॥
खावै भोगै सुणि सुणि देखै पहिरि दिखावै काल घरे ॥

सः खादति, रमते, शृणोति च पश्यति, अस्मिन् मृत्युगृहे दर्शयितुं वेषं धारयति च।

ਬਿਨੁ ਗੁਰਸਬਦ ਨ ਆਪੁ ਪਛਾਣੈ ਬਿਨੁ ਹਰਿ ਨਾਮ ਨ ਕਾਲੁ ਟਰੇ ॥੫॥
बिनु गुरसबद न आपु पछाणै बिनु हरि नाम न कालु टरे ॥५॥

गुरुशब्दवचनं विना सः आत्मानं न अवगच्छति। भगवन्नाम विना मृत्युः परिहर्तुं न शक्यते । ||५||

ਜੇਤਾ ਮੋਹੁ ਹਉਮੈ ਕਰਿ ਭੂਲੇ ਮੇਰੀ ਮੇਰੀ ਕਰਤੇ ਛੀਨਿ ਖਰੇ ॥
जेता मोहु हउमै करि भूले मेरी मेरी करते छीनि खरे ॥

यथा यथा आसक्तिः अहङ्कारः च तं मोहयन्ति, भ्रमयन्ति च, तथैव सः "मम, मम!", इति आह्वयति, यथा यथा सः हानिम् अनुभवति।

ਤਨੁ ਧਨੁ ਬਿਨਸੈ ਸਹਸੈ ਸਹਸਾ ਫਿਰਿ ਪਛੁਤਾਵੈ ਮੁਖਿ ਧੂਰਿ ਪਰੇ ॥੬॥
तनु धनु बिनसै सहसै सहसा फिरि पछुतावै मुखि धूरि परे ॥६॥

तस्य शरीरं धनं च गच्छति, सः संशयेन, निन्दकताभिः च विदीर्णः भवति; अन्ते सः पश्चात्तापं करोति, पश्चात्तापं च करोति, यदा तस्य मुखस्य उपरि रजः पतति। ||६||

ਬਿਰਧਿ ਭਇਆ ਜੋਬਨੁ ਤਨੁ ਖਿਸਿਆ ਕਫੁ ਕੰਠੁ ਬਿਰੂਧੋ ਨੈਨਹੁ ਨੀਰੁ ਢਰੇ ॥
बिरधि भइआ जोबनु तनु खिसिआ कफु कंठु बिरूधो नैनहु नीरु ढरे ॥

सः वृद्धः भवति, तस्य शरीरं यौवनं च अपव्ययः भवति, तस्य कण्ठः च श्लेष्माभिः निरुद्धः भवति; तस्य नेत्रेभ्यः जलं प्रवहति।

ਚਰਣ ਰਹੇ ਕਰ ਕੰਪਣ ਲਾਗੇ ਸਾਕਤ ਰਾਮੁ ਨ ਰਿਦੈ ਹਰੇ ॥੭॥
चरण रहे कर कंपण लागे साकत रामु न रिदै हरे ॥७॥

सः पादौ विफलं करोति, तस्य हस्ताः कम्पन्ते, कम्पन्ते च; अविश्वासः निन्दकः भगवन्तं हृदये न निक्षिपति। ||७||

ਸੁਰਤਿ ਗਈ ਕਾਲੀ ਹੂ ਧਉਲੇ ਕਿਸੈ ਨ ਭਾਵੈ ਰਖਿਓ ਘਰੇ ॥
सुरति गई काली हू धउले किसै न भावै रखिओ घरे ॥

तस्य बुद्धिः विफलं करोति, कृष्णकेशाः श्वेताः भवन्ति, कोऽपि तं स्वगृहे स्थापयितुम् इच्छति एव नास्ति ।

ਬਿਸਰਤ ਨਾਮ ਐਸੇ ਦੋਖ ਲਾਗਹਿ ਜਮੁ ਮਾਰਿ ਸਮਾਰੇ ਨਰਕਿ ਖਰੇ ॥੮॥
बिसरत नाम ऐसे दोख लागहि जमु मारि समारे नरकि खरे ॥८॥

नाम विस्मृत्य, एते एव कलङ्काः ये तस्य लसन्ति; मृत्युदूतः तं ताडयति, नरकं कर्षति च। ||८||

ਪੂਰਬ ਜਨਮ ਕੋ ਲੇਖੁ ਨ ਮਿਟਈ ਜਨਮਿ ਮਰੈ ਕਾ ਕਉ ਦੋਸੁ ਧਰੇ ॥
पूरब जनम को लेखु न मिटई जनमि मरै का कउ दोसु धरे ॥

स्वस्य पूर्वकर्मणां अभिलेखः न मेटयितुं शक्यते; जन्ममरणयोः कः अन्यः दोषी भवति?

ਬਿਨੁ ਗੁਰ ਬਾਦਿ ਜੀਵਣੁ ਹੋਰੁ ਮਰਣਾ ਬਿਨੁ ਗੁਰਸਬਦੈ ਜਨਮੁ ਜਰੇ ॥੯॥
बिनु गुर बादि जीवणु होरु मरणा बिनु गुरसबदै जनमु जरे ॥९॥

गुरुं विना जीवनमरणं निरर्थकं भवति; गुरुस्य शबादस्य वचनं विना जीवनं केवलं दहति। ||९||

ਖੁਸੀ ਖੁਆਰ ਭਏ ਰਸ ਭੋਗਣ ਫੋਕਟ ਕਰਮ ਵਿਕਾਰ ਕਰੇ ॥
खुसी खुआर भए रस भोगण फोकट करम विकार करे ॥

सुखे भुक्ताः भोगाः विनाशं जनयन्ति; भ्रष्टाचारे अभिनयः व्यर्थः भोगः एव।

ਨਾਮੁ ਬਿਸਾਰਿ ਲੋਭਿ ਮੂਲੁ ਖੋਇਓ ਸਿਰਿ ਧਰਮ ਰਾਇ ਕਾ ਡੰਡੁ ਪਰੇ ॥੧੦॥
नामु बिसारि लोभि मूलु खोइओ सिरि धरम राइ का डंडु परे ॥१०॥

नाम विस्मृत्य, लोभेन च गृहीतः, स्वस्य स्रोतः द्रोहं करोति; धर्मन्यायाधीशस्य गदा तस्य शिरसि प्रहरति। ||१०||

ਗੁਰਮੁਖਿ ਰਾਮ ਨਾਮ ਗੁਣ ਗਾਵਹਿ ਜਾ ਕਉ ਹਰਿ ਪ੍ਰਭੁ ਨਦਰਿ ਕਰੇ ॥
गुरमुखि राम नाम गुण गावहि जा कउ हरि प्रभु नदरि करे ॥

गुरमुखाः भगवतः नामस्य गौरवपूर्णस्तुतिं गायन्ति; प्रभुः परमेश्वरः तान् स्वस्य अनुग्रहदृष्ट्या आशीर्वादं ददाति।

ਤੇ ਨਿਰਮਲ ਪੁਰਖ ਅਪਰੰਪਰ ਪੂਰੇ ਤੇ ਜਗ ਮਹਿ ਗੁਰ ਗੋਵਿੰਦ ਹਰੇ ॥੧੧॥
ते निरमल पुरख अपरंपर पूरे ते जग महि गुर गोविंद हरे ॥११॥

तानि भूतानि शुद्धानि सिद्धानि असीमानि अनन्तानि च; इह लोके ते गुरोः विश्वेश्वरस्य मूर्ताः सन्ति। ||११||

ਹਰਿ ਸਿਮਰਹੁ ਗੁਰ ਬਚਨ ਸਮਾਰਹੁ ਸੰਗਤਿ ਹਰਿ ਜਨ ਭਾਉ ਕਰੇ ॥
हरि सिमरहु गुर बचन समारहु संगति हरि जन भाउ करे ॥

भगवतः स्मरणेन ध्यायन्तु; गुरुवचनं ध्यानं चिन्तनं च कुर्वन्तु, भगवतः विनयशीलसेवकैः सह सङ्गतिं कर्तुं च प्रेम कुर्वन्तु।

ਹਰਿ ਜਨ ਗੁਰੁ ਪਰਧਾਨੁ ਦੁਆਰੈ ਨਾਨਕ ਤਿਨ ਜਨ ਕੀ ਰੇਣੁ ਹਰੇ ॥੧੨॥੮॥
हरि जन गुरु परधानु दुआरै नानक तिन जन की रेणु हरे ॥१२॥८॥

भगवतः विनयशीलाः सेवकाः गुरुमूर्तयः सन्ति; ते भगवतः न्यायालये सर्वोच्चाः, आदरणीयाः च सन्ति। नानकः तेषां विनयानां भगवतः भृत्यानां पादरजः अन्वेषयति। ||१२||८||

ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ॥
ੴ सतिगुर प्रसादि ॥

एकः सार्वभौमिकः प्रजापतिः ईश्वरः। सच्चे गुरुप्रसादेन : १.

ਮਾਰੂ ਕਾਫੀ ਮਹਲਾ ੧ ਘਰੁ ੨ ॥
मारू काफी महला १ घरु २ ॥

मारू, काफी, प्रथम मेहल, द्वितीय सदन : १.

ਆਵਉ ਵੰਞਉ ਡੁੰਮਣੀ ਕਿਤੀ ਮਿਤ੍ਰ ਕਰੇਉ ॥
आवउ वंञउ डुंमणी किती मित्र करेउ ॥

द्विबुद्धिः आगच्छति गच्छति, असंख्याकाः मित्राणि च सन्ति ।

ਸਾ ਧਨ ਢੋਈ ਨ ਲਹੈ ਵਾਢੀ ਕਿਉ ਧੀਰੇਉ ॥੧॥
सा धन ढोई न लहै वाढी किउ धीरेउ ॥१॥

आत्मा वधूः भगवतः विरक्तः, तस्याः विश्रामस्थानं नास्ति; सा कथं सान्त्वनीया? ||१||

ਮੈਡਾ ਮਨੁ ਰਤਾ ਆਪਨੜੇ ਪਿਰ ਨਾਲਿ ॥
मैडा मनु रता आपनड़े पिर नालि ॥

मम मनः भर्तुः भगवतः प्रेम्णा अनुकूलम् अस्ति।

ਹਉ ਘੋਲਿ ਘੁਮਾਈ ਖੰਨੀਐ ਕੀਤੀ ਹਿਕ ਭੋਰੀ ਨਦਰਿ ਨਿਹਾਲਿ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥
हउ घोलि घुमाई खंनीऐ कीती हिक भोरी नदरि निहालि ॥१॥ रहाउ ॥

अहं भक्तः, समर्पितः, भगवते यज्ञः; यदि सः मां स्वस्य अनुग्रहदृष्ट्या आशीर्वादं ददाति स्म, क्षणमपि! ||१||विराम||

ਪੇਈਅੜੈ ਡੋਹਾਗਣੀ ਸਾਹੁਰੜੈ ਕਿਉ ਜਾਉ ॥
पेईअड़ै डोहागणी साहुरड़ै किउ जाउ ॥

अहं तिरस्कृतवधूः, मातापितृगृहे परित्यक्तः; कथं इदानीं मम श्वशुराणां समीपं गन्तुं शक्नोमि?

ਮੈ ਗਲਿ ਅਉਗਣ ਮੁਠੜੀ ਬਿਨੁ ਪਿਰ ਝੂਰਿ ਮਰਾਉ ॥੨॥
मै गलि अउगण मुठड़ी बिनु पिर झूरि मराउ ॥२॥

अहं मम दोषान् कण्ठे धारयामि; पतिं विना भगवन्तं शोचमानोऽस्मि, मृत्योः अपव्ययः च। ||२||

ਪੇਈਅੜੈ ਪਿਰੁ ਸੰਮਲਾ ਸਾਹੁਰੜੈ ਘਰਿ ਵਾਸੁ ॥
पेईअड़ै पिरु संमला साहुरड़ै घरि वासु ॥

किन्तु यदि मम मातापितृगृहे पतिं भगवन्तं स्मरामि तर्हि अद्यापि श्वशुरगृहे निवासं कर्तुं आगमिष्यामि।

ਸੁਖਿ ਸਵੰਧਿ ਸੋਹਾਗਣੀ ਪਿਰੁ ਪਾਇਆ ਗੁਣਤਾਸੁ ॥੩॥
सुखि सवंधि सोहागणी पिरु पाइआ गुणतासु ॥३॥

सुखिनः आत्मा-वधूः शान्तिपूर्वकं निद्रां कुर्वन्ति; ते स्वपतिं भगवन्तं गुणनिधिं विन्दन्ति। ||३||

ਲੇਫੁ ਨਿਹਾਲੀ ਪਟ ਕੀ ਕਾਪੜੁ ਅੰਗਿ ਬਣਾਇ ॥
लेफु निहाली पट की कापड़ु अंगि बणाइ ॥

तेषां कम्बलगद्दा च क्षौमनिर्मितानि शरीरे वस्त्राणि तथैव च ।

ਪਿਰੁ ਮੁਤੀ ਡੋਹਾਗਣੀ ਤਿਨ ਡੁਖੀ ਰੈਣਿ ਵਿਹਾਇ ॥੪॥
पिरु मुती डोहागणी तिन डुखी रैणि विहाइ ॥४॥

अशुद्धान् आत्मा वधूः भगवता तिरस्कुर्वति। तेषां जीवन-रात्रिः दुःखेन गच्छति। ||४||


सूचिः (1 - 1430)
जप पुटः: 1 - 8
सो दर पुटः: 8 - 10
सो पुरख पुटः: 10 - 12
सोहला पुटः: 12 - 13
सिरी राग पुटः: 14 - 93
राग माझ पुटः: 94 - 150
राग गउड़ी पुटः: 151 - 346
राग आसा पुटः: 347 - 488
राग गूजरी पुटः: 489 - 526
राग देवगणधारी पुटः: 527 - 536
राग बिहागड़ा पुटः: 537 - 556
राग वढ़हंस पुटः: 557 - 594
राग सोरठ पुटः: 595 - 659
राग धनसारी पुटः: 660 - 695
राग जैतसरी पुटः: 696 - 710
राग तोडी पुटः: 711 - 718
राग बैराडी पुटः: 719 - 720
राग तिलंग पुटः: 721 - 727
राग सूही पुटः: 728 - 794
राग बिलावल पुटः: 795 - 858
राग गोंड पुटः: 859 - 875
राग रामकली पुटः: 876 - 974
राग नट नारायण पुटः: 975 - 983
राग माली पुटः: 984 - 988
राग मारू पुटः: 989 - 1106
राग तुखारी पुटः: 1107 - 1117
राग केदारा पुटः: 1118 - 1124
राग भैरौ पुटः: 1125 - 1167
राग वसंत पुटः: 1168 - 1196
राग सारंगस पुटः: 1197 - 1253
राग मलार पुटः: 1254 - 1293
राग कानडा पुटः: 1294 - 1318
राग कल्याण पुटः: 1319 - 1326
राग प्रभाती पुटः: 1327 - 1351
राग जयवंती पुटः: 1352 - 1359
सलोक सहस्रकृति पुटः: 1353 - 1360
गाथा महला 5 पुटः: 1360 - 1361
फुनहे महला 5 पुटः: 1361 - 1363
चौबोले महला 5 पुटः: 1363 - 1364
सलोक भगत कबीर जिओ के पुटः: 1364 - 1377
सलोक सेख फरीद के पुटः: 1377 - 1385
सवईए स्री मुखबाक महला 5 पुटः: 1385 - 1389
सवईए महले पहिले के पुटः: 1389 - 1390
सवईए महले दूजे के पुटः: 1391 - 1392
सवईए महले तीजे के पुटः: 1392 - 1396
सवईए महले चौथे के पुटः: 1396 - 1406
सवईए महले पंजवे के पुटः: 1406 - 1409
सलोक वारा ते वधीक पुटः: 1410 - 1426
सलोक महला 9 पुटः: 1426 - 1429
मुंदावणी महला 5 पुटः: 1429 - 1429
रागमाला पुटः: 1430 - 1430