श्री गुरु ग्रन्थ साहिबः

पुटः - 1053


ਆਪੇ ਬਖਸੇ ਸਚੁ ਦ੍ਰਿੜਾਏ ਮਨੁ ਤਨੁ ਸਾਚੈ ਰਾਤਾ ਹੇ ॥੧੧॥
आपे बखसे सचु द्रिड़ाए मनु तनु साचै राता हे ॥११॥

स्वयं क्षमति, सत्यं च रोपयति। मनः शरीरं च तदा सत्येश्वरेण सह अनुकूलं भवति। ||११||

ਮਨੁ ਤਨੁ ਮੈਲਾ ਵਿਚਿ ਜੋਤਿ ਅਪਾਰਾ ॥
मनु तनु मैला विचि जोति अपारा ॥

दूषितचित्तशरीरान्तर्गतं ज्योतिः अनन्तेश्वरः।

ਗੁਰਮਤਿ ਬੂਝੈ ਕਰਿ ਵੀਚਾਰਾ ॥
गुरमति बूझै करि वीचारा ॥

गुरुशिक्षां विज्ञाय, एतत् चिन्तयति।

ਹਉਮੈ ਮਾਰਿ ਸਦਾ ਮਨੁ ਨਿਰਮਲੁ ਰਸਨਾ ਸੇਵਿ ਸੁਖਦਾਤਾ ਹੇ ॥੧੨॥
हउमै मारि सदा मनु निरमलु रसना सेवि सुखदाता हे ॥१२॥

अहङ्कारं जित्वा मनः सदा निर्मलं भवति; जिह्वाया: शान्तिप्रदं भगवन्तं सेवते। ||१२||

ਗੜ ਕਾਇਆ ਅੰਦਰਿ ਬਹੁ ਹਟ ਬਾਜਾਰਾ ॥
गड़ काइआ अंदरि बहु हट बाजारा ॥

शरीरस्य दुर्गे बहवः दुकानाः, बाजाराः च सन्ति;

ਤਿਸੁ ਵਿਚਿ ਨਾਮੁ ਹੈ ਅਤਿ ਅਪਾਰਾ ॥
तिसु विचि नामु है अति अपारा ॥

तेषां अन्तः नाम, सर्वथा अनन्तेश्वरस्य नाम।

ਗੁਰ ਕੈ ਸਬਦਿ ਸਦਾ ਦਰਿ ਸੋਹੈ ਹਉਮੈ ਮਾਰਿ ਪਛਾਤਾ ਹੇ ॥੧੩॥
गुर कै सबदि सदा दरि सोहै हउमै मारि पछाता हे ॥१३॥

तस्य दरबारे गुरुस्य शबादस्य वचनेन सदा अलङ्कृतः भवति; अहङ्कारं जित्वा भगवन्तं साक्षात्करोति। ||१३||

ਰਤਨੁ ਅਮੋਲਕੁ ਅਗਮ ਅਪਾਰਾ ॥
रतनु अमोलकु अगम अपारा ॥

रत्नम् अमूल्यं दुर्गमं च अनन्तम् |

ਕੀਮਤਿ ਕਵਣੁ ਕਰੇ ਵੇਚਾਰਾ ॥
कीमति कवणु करे वेचारा ॥

कथं तस्य मूल्यं दरिद्रः कृपणः अनुमानं कर्तुं शक्नोति।

ਗੁਰ ਕੈ ਸਬਦੇ ਤੋਲਿ ਤੋਲਾਏ ਅੰਤਰਿ ਸਬਦਿ ਪਛਾਤਾ ਹੇ ॥੧੪॥
गुर कै सबदे तोलि तोलाए अंतरि सबदि पछाता हे ॥१४॥

गुरुस्य शबदस्य वचनस्य माध्यमेन तस्य तौलनं भवति, अतः शब्दस्य गहने साक्षात्कारः भवति। ||१४||

ਸਿਮ੍ਰਿਤਿ ਸਾਸਤ੍ਰ ਬਹੁਤੁ ਬਿਸਥਾਰਾ ॥
सिम्रिति सासत्र बहुतु बिसथारा ॥

सिमृतानां शास्त्राणां च महाखण्डाः |

ਮਾਇਆ ਮੋਹੁ ਪਸਰਿਆ ਪਾਸਾਰਾ ॥
माइआ मोहु पसरिआ पासारा ॥

केवलं मायायां आसक्तिविस्तारं विस्तारयन्तु।

ਮੂਰਖ ਪੜਹਿ ਸਬਦੁ ਨ ਬੂਝਹਿ ਗੁਰਮੁਖਿ ਵਿਰਲੈ ਜਾਤਾ ਹੇ ॥੧੫॥
मूरख पड़हि सबदु न बूझहि गुरमुखि विरलै जाता हे ॥१५॥

मूर्खाः तान् पठन्ति, परन्तु शब्दवचनं न अवगच्छन्ति। कथं दुर्लभाः सन्ति ये गुरमुखत्वेन अवगच्छन्ति। ||१५||

ਆਪੇ ਕਰਤਾ ਕਰੇ ਕਰਾਏ ॥
आपे करता करे कराए ॥

प्रजापतिः स्वयं करोति, सर्वान् कर्म करोति च।

ਸਚੀ ਬਾਣੀ ਸਚੁ ਦ੍ਰਿੜਾਏ ॥
सची बाणी सचु द्रिड़ाए ॥

तस्य बनीस्य सत्यवचनेन सत्यं गहने एव प्रत्यारोपितं भवति।

ਨਾਨਕ ਨਾਮੁ ਮਿਲੈ ਵਡਿਆਈ ਜੁਗਿ ਜੁਗਿ ਏਕੋ ਜਾਤਾ ਹੇ ॥੧੬॥੯॥
नानक नामु मिलै वडिआई जुगि जुगि एको जाता हे ॥१६॥९॥

हे नानक, नामद्वारा गौरवमहात्म्येन धन्यः भवति, युगेषु एकेश्वरः ज्ञायते। ||१६||९||

ਮਾਰੂ ਮਹਲਾ ੩ ॥
मारू महला ३ ॥

मारू, तृतीय मेहलः १.

ਸੋ ਸਚੁ ਸੇਵਿਹੁ ਸਿਰਜਣਹਾਰਾ ॥
सो सचु सेविहु सिरजणहारा ॥

सत्यं प्रजापतिं भगवन्तं सेवस्व।

ਸਬਦੇ ਦੂਖ ਨਿਵਾਰਣਹਾਰਾ ॥
सबदे दूख निवारणहारा ॥

शबदस्य वचनं दुःखनाशनम्।

ਅਗਮੁ ਅਗੋਚਰੁ ਕੀਮਤਿ ਨਹੀ ਪਾਈ ਆਪੇ ਅਗਮ ਅਥਾਹਾ ਹੇ ॥੧॥
अगमु अगोचरु कीमति नही पाई आपे अगम अथाहा हे ॥१॥

सः दुर्गमः अगाह्यः च अस्ति; तस्य मूल्याङ्कनं कर्तुं न शक्यते। स्वयं दुर्गमोऽप्रमेयः च । ||१||

ਆਪੇ ਸਚਾ ਸਚੁ ਵਰਤਾਏ ॥
आपे सचा सचु वरताए ॥

सत्यं स्वयम् सत्यं व्याप्तं करोति।

ਇਕਿ ਜਨ ਸਾਚੈ ਆਪੇ ਲਾਏ ॥
इकि जन साचै आपे लाए ॥

सः केचन विनयशीलाः भूताः सत्ये संलग्नं करोति।

ਸਾਚੋ ਸੇਵਹਿ ਸਾਚੁ ਕਮਾਵਹਿ ਨਾਮੇ ਸਚਿ ਸਮਾਹਾ ਹੇ ॥੨॥
साचो सेवहि साचु कमावहि नामे सचि समाहा हे ॥२॥

ते सत्यं भगवन्तं सेवन्ते सत्यं च आचरन्ति; नामद्वारा ते सत्येश्वरे लीना भवन्ति। ||२||

ਧੁਰਿ ਭਗਤਾ ਮੇਲੇ ਆਪਿ ਮਿਲਾਏ ॥
धुरि भगता मेले आपि मिलाए ॥

प्राइमल भगवान् स्वभक्तान् स्वसङ्घे एकीकरोति।

ਸਚੀ ਭਗਤੀ ਆਪੇ ਲਾਏ ॥
सची भगती आपे लाए ॥

सः तान् सच्चिदानन्दपूजने संलग्नं करोति।

ਸਾਚੀ ਬਾਣੀ ਸਦਾ ਗੁਣ ਗਾਵੈ ਇਸੁ ਜਨਮੈ ਕਾ ਲਾਹਾ ਹੇ ॥੩॥
साची बाणी सदा गुण गावै इसु जनमै का लाहा हे ॥३॥

यः भगवतः गौरवं स्तुतिं सदा गायति, तस्य बनिस्य सत्यवचनेन, सः अस्य जीवनस्य लाभं अर्जयति। ||३||

ਗੁਰਮੁਖਿ ਵਣਜੁ ਕਰਹਿ ਪਰੁ ਆਪੁ ਪਛਾਣਹਿ ॥
गुरमुखि वणजु करहि परु आपु पछाणहि ॥

गुरमुखः व्यापारं करोति, स्वस्य आत्मानं च अवगच्छति।

ਏਕਸ ਬਿਨੁ ਕੋ ਅਵਰੁ ਨ ਜਾਣਹਿ ॥
एकस बिनु को अवरु न जाणहि ॥

एकेश्वरात् परं न जानाति।

ਸਚਾ ਸਾਹੁ ਸਚੇ ਵਣਜਾਰੇ ਪੂੰਜੀ ਨਾਮੁ ਵਿਸਾਹਾ ਹੇ ॥੪॥
सचा साहु सचे वणजारे पूंजी नामु विसाहा हे ॥४॥

सत्यं बैंकरः, सत्यं च तस्य व्यापारिणः, ये नामस्य वणिजं क्रीणन्ति। ||४||

ਆਪੇ ਸਾਜੇ ਸ੍ਰਿਸਟਿ ਉਪਾਏ ॥
आपे साजे स्रिसटि उपाए ॥

सः एव विश्वस्य स्वरूपं निर्माति, सृजति च।

ਵਿਰਲੇ ਕਉ ਗੁਰਸਬਦੁ ਬੁਝਾਏ ॥
विरले कउ गुरसबदु बुझाए ॥

सः कतिपयान् गुरुस्य शब्दस्य साक्षात्कारं कर्तुं प्रेरयति।

ਸਤਿਗੁਰੁ ਸੇਵਹਿ ਸੇ ਜਨ ਸਾਚੇ ਕਾਟੇ ਜਮ ਕਾ ਫਾਹਾ ਹੇ ॥੫॥
सतिगुरु सेवहि से जन साचे काटे जम का फाहा हे ॥५॥

ये विनयशीलाः सत्त्वाः सत्यगुरुं सेवन्ते। सः तेषां कण्ठात् मृत्युपाशं विदारयति। ||५||

ਭੰਨੈ ਘੜੇ ਸਵਾਰੇ ਸਾਜੇ ॥
भंनै घड़े सवारे साजे ॥

सर्वभूतानि नाशयति सृजति, अलंकारयति, कल्पयति च ।

ਮਾਇਆ ਮੋਹਿ ਦੂਜੈ ਜੰਤ ਪਾਜੇ ॥
माइआ मोहि दूजै जंत पाजे ॥

द्वन्द्व-सक्ति-माया च तान् संलजयति।

ਮਨਮੁਖ ਫਿਰਹਿ ਸਦਾ ਅੰਧੁ ਕਮਾਵਹਿ ਜਮ ਕਾ ਜੇਵੜਾ ਗਲਿ ਫਾਹਾ ਹੇ ॥੬॥
मनमुख फिरहि सदा अंधु कमावहि जम का जेवड़ा गलि फाहा हे ॥६॥

स्वेच्छा मनमुखाः अन्धं कुर्वन्तः सदा भ्रमन्ति। तेषां कण्ठे मृत्युः तस्य पाशं तारितवान् अस्ति। ||६||

ਆਪੇ ਬਖਸੇ ਗੁਰ ਸੇਵਾ ਲਾਏ ॥
आपे बखसे गुर सेवा लाए ॥

स्वयं क्षमति, गुरवे सेवां कर्तुं च अस्मान् आज्ञापयति।

ਗੁਰਮਤੀ ਨਾਮੁ ਮੰਨਿ ਵਸਾਏ ॥
गुरमती नामु मंनि वसाए ॥

गुरुशिक्षाद्वारा नाम मनसः अन्तः निवासं कर्तुं आगच्छति।

ਅਨਦਿਨੁ ਨਾਮੁ ਧਿਆਏ ਸਾਚਾ ਇਸੁ ਜਗ ਮਹਿ ਨਾਮੋ ਲਾਹਾ ਹੇ ॥੭॥
अनदिनु नामु धिआए साचा इसु जग महि नामो लाहा हे ॥७॥

रात्रिदिनं नाम ध्याय सच्चे भगवतः नाम, संसारे नाम लाभं अर्जय। ||७||

ਆਪੇ ਸਚਾ ਸਚੀ ਨਾਈ ॥
आपे सचा सची नाई ॥

स्वयं सत्यं तस्य नाम सत्यम्।

ਗੁਰਮੁਖਿ ਦੇਵੈ ਮੰਨਿ ਵਸਾਈ ॥
गुरमुखि देवै मंनि वसाई ॥

गुरमुखः प्रयच्छति, मनसि च निषेधयति।

ਜਿਨ ਮਨਿ ਵਸਿਆ ਸੇ ਜਨ ਸੋਹਹਿ ਤਿਨ ਸਿਰਿ ਚੂਕਾ ਕਾਹਾ ਹੇ ॥੮॥
जिन मनि वसिआ से जन सोहहि तिन सिरि चूका काहा हे ॥८॥

आर्याः उच्छ्रिताः च ते, येषां मनसि भगवान् तिष्ठति। तेषां शिरः कलहरहिताः सन्ति। ||८||

ਅਗਮ ਅਗੋਚਰੁ ਕੀਮਤਿ ਨਹੀ ਪਾਈ ॥
अगम अगोचरु कीमति नही पाई ॥

सः दुर्गमः अगाह्यः च अस्ति; तस्य मूल्यस्य मूल्याङ्कनं कर्तुं न शक्यते।

ਗੁਰਪਰਸਾਦੀ ਮੰਨਿ ਵਸਾਈ ॥
गुरपरसादी मंनि वसाई ॥

गुरुप्रसादेन सः मनसः अन्तः वसति।

ਸਦਾ ਸਬਦਿ ਸਾਲਾਹੀ ਗੁਣਦਾਤਾ ਲੇਖਾ ਕੋਇ ਨ ਮੰਗੈ ਤਾਹਾ ਹੇ ॥੯॥
सदा सबदि सालाही गुणदाता लेखा कोइ न मंगै ताहा हे ॥९॥

न कश्चित् तं व्यक्तिं उत्तरदाहयति, यः शबदस्य वचनं स्तुति, गुणदाता। ||९||

ਬ੍ਰਹਮਾ ਬਿਸਨੁ ਰੁਦ੍ਰੁ ਤਿਸ ਕੀ ਸੇਵਾ ॥
ब्रहमा बिसनु रुद्रु तिस की सेवा ॥

ब्रह्मा विष्णुश्च शिवश्च तं सेवन्ते |

ਅੰਤੁ ਨ ਪਾਵਹਿ ਅਲਖ ਅਭੇਵਾ ॥
अंतु न पावहि अलख अभेवा ॥

अदृष्टस्य अविज्ञातस्य भगवतः अपि सीमां न लभन्ते।

ਜਿਨ ਕਉ ਨਦਰਿ ਕਰਹਿ ਤੂ ਅਪਣੀ ਗੁਰਮੁਖਿ ਅਲਖੁ ਲਖਾਹਾ ਹੇ ॥੧੦॥
जिन कउ नदरि करहि तू अपणी गुरमुखि अलखु लखाहा हे ॥१०॥

ये तव प्रसादकटाक्षेण धन्याः गुरमुखाः भूत्वा दुर्बोधं विज्ञायन्ते। ||१०||


सूचिः (1 - 1430)
जप पुटः: 1 - 8
सो दर पुटः: 8 - 10
सो पुरख पुटः: 10 - 12
सोहला पुटः: 12 - 13
सिरी राग पुटः: 14 - 93
राग माझ पुटः: 94 - 150
राग गउड़ी पुटः: 151 - 346
राग आसा पुटः: 347 - 488
राग गूजरी पुटः: 489 - 526
राग देवगणधारी पुटः: 527 - 536
राग बिहागड़ा पुटः: 537 - 556
राग वढ़हंस पुटः: 557 - 594
राग सोरठ पुटः: 595 - 659
राग धनसारी पुटः: 660 - 695
राग जैतसरी पुटः: 696 - 710
राग तोडी पुटः: 711 - 718
राग बैराडी पुटः: 719 - 720
राग तिलंग पुटः: 721 - 727
राग सूही पुटः: 728 - 794
राग बिलावल पुटः: 795 - 858
राग गोंड पुटः: 859 - 875
राग रामकली पुटः: 876 - 974
राग नट नारायण पुटः: 975 - 983
राग माली पुटः: 984 - 988
राग मारू पुटः: 989 - 1106
राग तुखारी पुटः: 1107 - 1117
राग केदारा पुटः: 1118 - 1124
राग भैरौ पुटः: 1125 - 1167
राग वसंत पुटः: 1168 - 1196
राग सारंगस पुटः: 1197 - 1253
राग मलार पुटः: 1254 - 1293
राग कानडा पुटः: 1294 - 1318
राग कल्याण पुटः: 1319 - 1326
राग प्रभाती पुटः: 1327 - 1351
राग जयवंती पुटः: 1352 - 1359
सलोक सहस्रकृति पुटः: 1353 - 1360
गाथा महला 5 पुटः: 1360 - 1361
फुनहे महला 5 पुटः: 1361 - 1363
चौबोले महला 5 पुटः: 1363 - 1364
सलोक भगत कबीर जिओ के पुटः: 1364 - 1377
सलोक सेख फरीद के पुटः: 1377 - 1385
सवईए स्री मुखबाक महला 5 पुटः: 1385 - 1389
सवईए महले पहिले के पुटः: 1389 - 1390
सवईए महले दूजे के पुटः: 1391 - 1392
सवईए महले तीजे के पुटः: 1392 - 1396
सवईए महले चौथे के पुटः: 1396 - 1406
सवईए महले पंजवे के पुटः: 1406 - 1409
सलोक वारा ते वधीक पुटः: 1410 - 1426
सलोक महला 9 पुटः: 1426 - 1429
मुंदावणी महला 5 पुटः: 1429 - 1429
रागमाला पुटः: 1430 - 1430