श्री गुरु ग्रन्थ साहिबः

पुटः - 43


ਸਿਰੀਰਾਗੁ ਮਹਲਾ ੫ ॥
सिरीरागु महला ५ ॥

सिरी राग, पञ्चम मेहल : १.

ਭਲਕੇ ਉਠਿ ਪਪੋਲੀਐ ਵਿਣੁ ਬੁਝੇ ਮੁਗਧ ਅਜਾਣਿ ॥
भलके उठि पपोलीऐ विणु बुझे मुगध अजाणि ॥

प्रतिदिनं उत्थाय त्वं स्वशरीरं पोषयसि, परन्तु त्वं मूर्खः, अज्ञानी, अबोधः च असि ।

ਸੋ ਪ੍ਰਭੁ ਚਿਤਿ ਨ ਆਇਓ ਛੁਟੈਗੀ ਬੇਬਾਣਿ ॥
सो प्रभु चिति न आइओ छुटैगी बेबाणि ॥

त्वं परमेश्‍वरं न चेतसि, तव शरीरं प्रान्तरे क्षिप्तं भविष्यति।

ਸਤਿਗੁਰ ਸੇਤੀ ਚਿਤੁ ਲਾਇ ਸਦਾ ਸਦਾ ਰੰਗੁ ਮਾਣਿ ॥੧॥
सतिगुर सेती चितु लाइ सदा सदा रंगु माणि ॥१॥

सच्चे गुरुं प्रति स्वस्य चेतनां केन्द्रीकुरुत; आनन्दं भोक्ष्यसे शाश्वतं सदा। ||१||

ਪ੍ਰਾਣੀ ਤੂੰ ਆਇਆ ਲਾਹਾ ਲੈਣਿ ॥
प्राणी तूं आइआ लाहा लैणि ॥

लाभार्जनार्थमिह मर्त्य ।

ਲਗਾ ਕਿਤੁ ਕੁਫਕੜੇ ਸਭ ਮੁਕਦੀ ਚਲੀ ਰੈਣਿ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥
लगा कितु कुफकड़े सभ मुकदी चली रैणि ॥१॥ रहाउ ॥

केषु निरर्थकेषु कार्येषु सक्तः असि ? भवतः जीवन-रात्रिः समाप्तिं गच्छति। ||१||विराम||

ਕੁਦਮ ਕਰੇ ਪਸੁ ਪੰਖੀਆ ਦਿਸੈ ਨਾਹੀ ਕਾਲੁ ॥
कुदम करे पसु पंखीआ दिसै नाही कालु ॥

पशवः पक्षिणः च क्रीडन्ति क्रीडन्ति-मृत्युं न पश्यन्ति।

ਓਤੈ ਸਾਥਿ ਮਨੁਖੁ ਹੈ ਫਾਥਾ ਮਾਇਆ ਜਾਲਿ ॥
ओतै साथि मनुखु है फाथा माइआ जालि ॥

मायाजाले फसन् तैः सह मानवजातिः अपि |

ਮੁਕਤੇ ਸੇਈ ਭਾਲੀਅਹਿ ਜਿ ਸਚਾ ਨਾਮੁ ਸਮਾਲਿ ॥੨॥
मुकते सेई भालीअहि जि सचा नामु समालि ॥२॥

स्मरन्ति सदा नाम भगवतः नाम ते मुक्ताः स्मृताः । ||२||

ਜੋ ਘਰੁ ਛਡਿ ਗਵਾਵਣਾ ਸੋ ਲਗਾ ਮਨ ਮਾਹਿ ॥
जो घरु छडि गवावणा सो लगा मन माहि ॥

तत् निवासं यत् त्वया परित्यज्य रिक्तं कर्तव्यं भविष्यति-त्वं मनसि तस्मिन् आसक्तः असि।

ਜਿਥੈ ਜਾਇ ਤੁਧੁ ਵਰਤਣਾ ਤਿਸ ਕੀ ਚਿੰਤਾ ਨਾਹਿ ॥
जिथै जाइ तुधु वरतणा तिस की चिंता नाहि ॥

तत् च स्थानं यत्र भवता निवासार्थं गन्तव्यं-तस्य विषये भवतः किमपि आदरः नास्ति।

ਫਾਥੇ ਸੇਈ ਨਿਕਲੇ ਜਿ ਗੁਰ ਕੀ ਪੈਰੀ ਪਾਹਿ ॥੩॥
फाथे सेई निकले जि गुर की पैरी पाहि ॥३॥

गुरवपादेषु पतन्ति ये बन्धनात् प्रमुच्यन्ते। ||३||

ਕੋਈ ਰਖਿ ਨ ਸਕਈ ਦੂਜਾ ਕੋ ਨ ਦਿਖਾਇ ॥
कोई रखि न सकई दूजा को न दिखाइ ॥

न कश्चित् भवन्तं तारयितुं शक्नोति-अन्यं मा अन्वेष्टुम्।

ਚਾਰੇ ਕੁੰਡਾ ਭਾਲਿ ਕੈ ਆਇ ਪਇਆ ਸਰਣਾਇ ॥
चारे कुंडा भालि कै आइ पइआ सरणाइ ॥

चतुर्दिक्षु मया अन्वेषणं कृतम्; अहं तस्य अभयारण्यम् अन्वेष्टुं आगतः।

ਨਾਨਕ ਸਚੈ ਪਾਤਿਸਾਹਿ ਡੁਬਦਾ ਲਇਆ ਕਢਾਇ ॥੪॥੩॥੭੩॥
नानक सचै पातिसाहि डुबदा लइआ कढाइ ॥४॥३॥७३॥

हे नानक सच्चे राजा मां बहिः आकृष्य मज्जनात् तारितवान्! ||४||३||७३||

ਸਿਰੀਰਾਗੁ ਮਹਲਾ ੫ ॥
सिरीरागु महला ५ ॥

सिरी राग, पञ्चम मेहल : १.

ਘੜੀ ਮੁਹਤ ਕਾ ਪਾਹੁਣਾ ਕਾਜ ਸਵਾਰਣਹਾਰੁ ॥
घड़ी मुहत का पाहुणा काज सवारणहारु ॥

संक्षिप्तं क्षणं यावत् मनुष्यः भगवतः अतिथिः भवति; सः स्वकार्याणां समाधानं कर्तुं प्रयतते।

ਮਾਇਆ ਕਾਮਿ ਵਿਆਪਿਆ ਸਮਝੈ ਨਾਹੀ ਗਾਵਾਰੁ ॥
माइआ कामि विआपिआ समझै नाही गावारु ॥

मायामैथुनकामनिमग्नः मूर्खः न अवगच्छति।

ਉਠਿ ਚਲਿਆ ਪਛੁਤਾਇਆ ਪਰਿਆ ਵਸਿ ਜੰਦਾਰ ॥੧॥
उठि चलिआ पछुताइआ परिआ वसि जंदार ॥१॥

उत्थाय प्रयाति च पश्चात्तापेन, मृत्युदूतस्य च पङ्क्तौ पतति। ||१||

ਅੰਧੇ ਤੂੰ ਬੈਠਾ ਕੰਧੀ ਪਾਹਿ ॥
अंधे तूं बैठा कंधी पाहि ॥

त्वं पतने नदीतीरे उपविष्टः असि-किं त्वं अन्धः?

ਜੇ ਹੋਵੀ ਪੂਰਬਿ ਲਿਖਿਆ ਤਾ ਗੁਰ ਕਾ ਬਚਨੁ ਕਮਾਹਿ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥
जे होवी पूरबि लिखिआ ता गुर का बचनु कमाहि ॥१॥ रहाउ ॥

यदि भवन्तः एवम् पूर्वनियताः सन्ति तर्हि गुरुशिक्षानुसारं कार्यं कुर्वन्तु। ||१||विराम||

ਹਰੀ ਨਾਹੀ ਨਹ ਡਡੁਰੀ ਪਕੀ ਵਢਣਹਾਰ ॥
हरी नाही नह डडुरी पकी वढणहार ॥

न कञ्चित् अपक्वं अर्धपक्वं पूर्णपक्वं वा पश्यति ।

ਲੈ ਲੈ ਦਾਤ ਪਹੁਤਿਆ ਲਾਵੇ ਕਰਿ ਤਈਆਰੁ ॥
लै लै दात पहुतिआ लावे करि तईआरु ॥

उद्धृत्य शृङ्खलाः आगच्छन्ति कटनकर्तारः ।

ਜਾ ਹੋਆ ਹੁਕਮੁ ਕਿਰਸਾਣ ਦਾ ਤਾ ਲੁਣਿ ਮਿਣਿਆ ਖੇਤਾਰੁ ॥੨॥
जा होआ हुकमु किरसाण दा ता लुणि मिणिआ खेतारु ॥२॥

यदा भूमिस्वामी आदेशं ददाति तदा ते सस्यं छित्त्वा परिमाणं कुर्वन्ति। ||२||

ਪਹਿਲਾ ਪਹਰੁ ਧੰਧੈ ਗਇਆ ਦੂਜੈ ਭਰਿ ਸੋਇਆ ॥
पहिला पहरु धंधै गइआ दूजै भरि सोइआ ॥

प्रथमा प्रहरणं निरर्थककार्येषु गच्छति, द्वितीया च गभीरनिद्रायां गच्छति।

ਤੀਜੈ ਝਾਖ ਝਖਾਇਆ ਚਉਥੈ ਭੋਰੁ ਭਇਆ ॥
तीजै झाख झखाइआ चउथै भोरु भइआ ॥

तृतीये ते बकवासं वदन्ति, चतुर्थप्रहरणं यदा आगच्छति तदा मृत्युदिवसः आगतः।

ਕਦ ਹੀ ਚਿਤਿ ਨ ਆਇਓ ਜਿਨਿ ਜੀਉ ਪਿੰਡੁ ਦੀਆ ॥੩॥
कद ही चिति न आइओ जिनि जीउ पिंडु दीआ ॥३॥

देहात्मप्रदानस्य विचारः मनसि कदापि न प्रविशति। ||३||

ਸਾਧਸੰਗਤਿ ਕਉ ਵਾਰਿਆ ਜੀਉ ਕੀਆ ਕੁਰਬਾਣੁ ॥
साधसंगति कउ वारिआ जीउ कीआ कुरबाणु ॥

अहं पवित्रसङ्घस्य साधसंगतस्य भक्तः अस्मि; तेभ्यः आत्मानं समर्पयामि।

ਜਿਸ ਤੇ ਸੋਝੀ ਮਨਿ ਪਈ ਮਿਲਿਆ ਪੁਰਖੁ ਸੁਜਾਣੁ ॥
जिस ते सोझी मनि पई मिलिआ पुरखु सुजाणु ॥

तेषां माध्यमेन मम मनसि अवगमनं प्रविष्टम्, अहं च सर्वज्ञं भगवतः ईश्वरं मिलितवान्।

ਨਾਨਕ ਡਿਠਾ ਸਦਾ ਨਾਲਿ ਹਰਿ ਅੰਤਰਜਾਮੀ ਜਾਣੁ ॥੪॥੪॥੭੪॥
नानक डिठा सदा नालि हरि अंतरजामी जाणु ॥४॥४॥७४॥

नानकः पश्यति भगवन्तं सदा सह-ेश्वरं, अन्तःज्ञं, हृदयानां अन्वेषकं। ||४||४||७४||

ਸਿਰੀਰਾਗੁ ਮਹਲਾ ੫ ॥
सिरीरागु महला ५ ॥

सिरी राग, पञ्चम मेहल : १.

ਸਭੇ ਗਲਾ ਵਿਸਰਨੁ ਇਕੋ ਵਿਸਰਿ ਨ ਜਾਉ ॥
सभे गला विसरनु इको विसरि न जाउ ॥

सर्वं विस्मरामि किन्तु एकेश्वरं मा विस्मरामि ।

ਧੰਧਾ ਸਭੁ ਜਲਾਇ ਕੈ ਗੁਰਿ ਨਾਮੁ ਦੀਆ ਸਚੁ ਸੁਆਉ ॥
धंधा सभु जलाइ कै गुरि नामु दीआ सचु सुआउ ॥

मम सर्वे दुष्टाः अनुसन्धानाः दग्धाः; गुरुणा मां जीवनस्य यथार्थं वस्तुनाम् आशीर्वादं दत्तवान्।

ਆਸਾ ਸਭੇ ਲਾਹਿ ਕੈ ਇਕਾ ਆਸ ਕਮਾਉ ॥
आसा सभे लाहि कै इका आस कमाउ ॥

अन्यान् सर्वान् आशान् त्यक्त्वा, एकस्याः आशायाः उपरि अवलम्ब्य।

ਜਿਨੀ ਸਤਿਗੁਰੁ ਸੇਵਿਆ ਤਿਨ ਅਗੈ ਮਿਲਿਆ ਥਾਉ ॥੧॥
जिनी सतिगुरु सेविआ तिन अगै मिलिआ थाउ ॥१॥

सत्यगुरुसेवकाः लोके स्थानं लभन्ते परतः। ||१||

ਮਨ ਮੇਰੇ ਕਰਤੇ ਨੋ ਸਾਲਾਹਿ ॥
मन मेरे करते नो सालाहि ॥

हे मम मनः प्रजापतिं स्तुवन्तु।

ਸਭੇ ਛਡਿ ਸਿਆਣਪਾ ਗੁਰ ਕੀ ਪੈਰੀ ਪਾਹਿ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥
सभे छडि सिआणपा गुर की पैरी पाहि ॥१॥ रहाउ ॥

सर्वान् चतुराः युक्तिं त्यक्त्वा, गुरुपादेषु पततु। ||१||विराम||

ਦੁਖ ਭੁਖ ਨਹ ਵਿਆਪਈ ਜੇ ਸੁਖਦਾਤਾ ਮਨਿ ਹੋਇ ॥
दुख भुख नह विआपई जे सुखदाता मनि होइ ॥

पीडा क्षुधा च त्वां न पीडयिष्यति, यदि भवतः मनसि शान्तिदाता आगच्छति।

ਕਿਤ ਹੀ ਕੰਮਿ ਨ ਛਿਜੀਐ ਜਾ ਹਿਰਦੈ ਸਚਾ ਸੋਇ ॥
कित ही कंमि न छिजीऐ जा हिरदै सचा सोइ ॥

न कश्चित् उपक्रमः विफलः भविष्यति, यदा सच्चिदानन्दः भवतः हृदये सदा भवति।

ਜਿਸੁ ਤੂੰ ਰਖਹਿ ਹਥ ਦੇ ਤਿਸੁ ਮਾਰਿ ਨ ਸਕੈ ਕੋਇ ॥
जिसु तूं रखहि हथ दे तिसु मारि न सकै कोइ ॥

न कश्चित् तं हन्तुं शक्नोति यस्मै त्वं भगवन् हस्तं दत्त्वा रक्षसि।

ਸੁਖਦਾਤਾ ਗੁਰੁ ਸੇਵੀਐ ਸਭਿ ਅਵਗਣ ਕਢੈ ਧੋਇ ॥੨॥
सुखदाता गुरु सेवीऐ सभि अवगण कढै धोइ ॥२॥

शान्तिप्रदं गुरुं सेवस्व; स तव दोषान् सर्वान् अपहरति प्रक्षालयिष्यति च। ||२||

ਸੇਵਾ ਮੰਗੈ ਸੇਵਕੋ ਲਾਈਆਂ ਅਪੁਨੀ ਸੇਵ ॥
सेवा मंगै सेवको लाईआं अपुनी सेव ॥

सेवितुं याचते भृत्यः तव सेवानिषिद्धान् ।


सूचिः (1 - 1430)
जप पुटः: 1 - 8
सो दर पुटः: 8 - 10
सो पुरख पुटः: 10 - 12
सोहला पुटः: 12 - 13
सिरी राग पुटः: 14 - 93
राग माझ पुटः: 94 - 150
राग गउड़ी पुटः: 151 - 346
राग आसा पुटः: 347 - 488
राग गूजरी पुटः: 489 - 526
राग देवगणधारी पुटः: 527 - 536
राग बिहागड़ा पुटः: 537 - 556
राग वढ़हंस पुटः: 557 - 594
राग सोरठ पुटः: 595 - 659
राग धनसारी पुटः: 660 - 695
राग जैतसरी पुटः: 696 - 710
राग तोडी पुटः: 711 - 718
राग बैराडी पुटः: 719 - 720
राग तिलंग पुटः: 721 - 727
राग सूही पुटः: 728 - 794
राग बिलावल पुटः: 795 - 858
राग गोंड पुटः: 859 - 875
राग रामकली पुटः: 876 - 974
राग नट नारायण पुटः: 975 - 983
राग माली पुटः: 984 - 988
राग मारू पुटः: 989 - 1106
राग तुखारी पुटः: 1107 - 1117
राग केदारा पुटः: 1118 - 1124
राग भैरौ पुटः: 1125 - 1167
राग वसंत पुटः: 1168 - 1196
राग सारंगस पुटः: 1197 - 1253
राग मलार पुटः: 1254 - 1293
राग कानडा पुटः: 1294 - 1318
राग कल्याण पुटः: 1319 - 1326
राग प्रभाती पुटः: 1327 - 1351
राग जयवंती पुटः: 1352 - 1359
सलोक सहस्रकृति पुटः: 1353 - 1360
गाथा महला 5 पुटः: 1360 - 1361
फुनहे महला 5 पुटः: 1361 - 1363
चौबोले महला 5 पुटः: 1363 - 1364
सलोक भगत कबीर जिओ के पुटः: 1364 - 1377
सलोक सेख फरीद के पुटः: 1377 - 1385
सवईए स्री मुखबाक महला 5 पुटः: 1385 - 1389
सवईए महले पहिले के पुटः: 1389 - 1390
सवईए महले दूजे के पुटः: 1391 - 1392
सवईए महले तीजे के पुटः: 1392 - 1396
सवईए महले चौथे के पुटः: 1396 - 1406
सवईए महले पंजवे के पुटः: 1406 - 1409
सलोक वारा ते वधीक पुटः: 1410 - 1426
सलोक महला 9 पुटः: 1426 - 1429
मुंदावणी महला 5 पुटः: 1429 - 1429
रागमाला पुटः: 1430 - 1430