श्री गुरु ग्रन्थ साहिबः

पुटः - 246


ਇਸਤਰੀ ਪੁਰਖ ਕਾਮਿ ਵਿਆਪੇ ਜੀਉ ਰਾਮ ਨਾਮ ਕੀ ਬਿਧਿ ਨਹੀ ਜਾਣੀ ॥
इसतरी पुरख कामि विआपे जीउ राम नाम की बिधि नही जाणी ॥

स्त्रीपुरुषाः यौनसम्बन्धे आकृष्टाः भवन्ति; ते भगवतः नाममार्गं न जानन्ति।

ਮਾਤ ਪਿਤਾ ਸੁਤ ਭਾਈ ਖਰੇ ਪਿਆਰੇ ਜੀਉ ਡੂਬਿ ਮੁਏ ਬਿਨੁ ਪਾਣੀ ॥
मात पिता सुत भाई खरे पिआरे जीउ डूबि मुए बिनु पाणी ॥

माता पिता बालकाः भ्रातरः च अतीव प्रियाः, परन्तु ते मज्जन्ति, जलं विना अपि ।

ਡੂਬਿ ਮੁਏ ਬਿਨੁ ਪਾਣੀ ਗਤਿ ਨਹੀ ਜਾਣੀ ਹਉਮੈ ਧਾਤੁ ਸੰਸਾਰੇ ॥
डूबि मुए बिनु पाणी गति नही जाणी हउमै धातु संसारे ॥

जलं विना मग्नाः - मोक्षमार्गं न जानन्ति, अहंकारेण च जगत् भ्रमन्ति।

ਜੋ ਆਇਆ ਸੋ ਸਭੁ ਕੋ ਜਾਸੀ ਉਬਰੇ ਗੁਰ ਵੀਚਾਰੇ ॥
जो आइआ सो सभु को जासी उबरे गुर वीचारे ॥

ये जगति आगच्छन्ति ते सर्वे गमिष्यन्ति। गुरुचिन्तकाः एव त्राताः भविष्यन्ति।

ਗੁਰਮੁਖਿ ਹੋਵੈ ਰਾਮ ਨਾਮੁ ਵਖਾਣੈ ਆਪਿ ਤਰੈ ਕੁਲ ਤਾਰੇ ॥
गुरमुखि होवै राम नामु वखाणै आपि तरै कुल तारे ॥

ये गुरमुखाः भूत्वा भगवतः नाम जपन्ति, ते आत्मानं तारयन्ति, स्वपरिवारमपि तारयन्ति च।

ਨਾਨਕ ਨਾਮੁ ਵਸੈ ਘਟ ਅੰਤਰਿ ਗੁਰਮਤਿ ਮਿਲੇ ਪਿਆਰੇ ॥੨॥
नानक नामु वसै घट अंतरि गुरमति मिले पिआरे ॥२॥

हे नानक नाम भगवतः नाम तेषां हृदयेषु गभीरं तिष्ठति; गुरुशिक्षायाः माध्यमेन ते स्वप्रियं मिलन्ति। ||२||

ਰਾਮ ਨਾਮ ਬਿਨੁ ਕੋ ਥਿਰੁ ਨਾਹੀ ਜੀਉ ਬਾਜੀ ਹੈ ਸੰਸਾਰਾ ॥
राम नाम बिनु को थिरु नाही जीउ बाजी है संसारा ॥

भगवन्नामं विना किमपि स्थिरं न भवति। इदं जगत् केवलं नाटकम् एव अस्ति।

ਦ੍ਰਿੜੁ ਭਗਤਿ ਸਚੀ ਜੀਉ ਰਾਮ ਨਾਮੁ ਵਾਪਾਰਾ ॥
द्रिड़ु भगति सची जीउ राम नामु वापारा ॥

हृदि सत्यं भक्तिपूजां रोपयन्तु, भगवतः नाम व्यापारं कुर्वन्तु।

ਰਾਮ ਨਾਮੁ ਵਾਪਾਰਾ ਅਗਮ ਅਪਾਰਾ ਗੁਰਮਤੀ ਧਨੁ ਪਾਈਐ ॥
राम नामु वापारा अगम अपारा गुरमती धनु पाईऐ ॥

भगवन्नाम्नि व्यापारोऽनन्तोऽप्रपञ्चितः | गुरुशिक्षाद्वारा एतत् धनं लभ्यते।

ਸੇਵਾ ਸੁਰਤਿ ਭਗਤਿ ਇਹ ਸਾਚੀ ਵਿਚਹੁ ਆਪੁ ਗਵਾਈਐ ॥
सेवा सुरति भगति इह साची विचहु आपु गवाईऐ ॥

एषा निःस्वार्थसेवा, ध्यानं, भक्तिः च सत्या, यदि भवन्तः स्वार्थं, अभिमानं च अन्तःतः निवारयन्ति।

ਹਮ ਮਤਿ ਹੀਣ ਮੂਰਖ ਮੁਗਧ ਅੰਧੇ ਸਤਿਗੁਰਿ ਮਾਰਗਿ ਪਾਏ ॥
हम मति हीण मूरख मुगध अंधे सतिगुरि मारगि पाए ॥

अहं निरर्थकः, मूर्खः, मूर्खः, अन्धः च अस्मि, परन्तु सत्यगुरुः मां मार्गे स्थापितवान्।

ਨਾਨਕ ਗੁਰਮੁਖਿ ਸਬਦਿ ਸੁਹਾਵੇ ਅਨਦਿਨੁ ਹਰਿ ਗੁਣ ਗਾਏ ॥੩॥
नानक गुरमुखि सबदि सुहावे अनदिनु हरि गुण गाए ॥३॥

हे नानक गुरमुखाः शबादविभूषिताः; रात्रौ दिवा च भगवतः महिमा स्तुतिं गायन्ति। ||३||

ਆਪਿ ਕਰਾਏ ਕਰੇ ਆਪਿ ਜੀਉ ਆਪੇ ਸਬਦਿ ਸਵਾਰੇ ॥
आपि कराए करे आपि जीउ आपे सबदि सवारे ॥

सः स्वयमेव कार्यं करोति, अन्येषां च कार्यं कर्तुं प्रेरयति; सः एव अस्मान् स्वस्य शब्दवचनेन अलङ्करोति।

ਆਪੇ ਸਤਿਗੁਰੁ ਆਪਿ ਸਬਦੁ ਜੀਉ ਜੁਗੁ ਜੁਗੁ ਭਗਤ ਪਿਆਰੇ ॥
आपे सतिगुरु आपि सबदु जीउ जुगु जुगु भगत पिआरे ॥

स एव सच्चः गुरुः, स एव च शब्दः; प्रत्येकं युगे सः स्वभक्तान् प्रेम करोति।

ਜੁਗੁ ਜੁਗੁ ਭਗਤ ਪਿਆਰੇ ਹਰਿ ਆਪਿ ਸਵਾਰੇ ਆਪੇ ਭਗਤੀ ਲਾਏ ॥
जुगु जुगु भगत पिआरे हरि आपि सवारे आपे भगती लाए ॥

युगे युगे सः स्वभक्तान् प्रेम करोति; भगवान् एव तान् अलङ्करोति, स्वयं च तान् भक्त्या पूजयितुं आज्ञापयति।

ਆਪੇ ਦਾਨਾ ਆਪੇ ਬੀਨਾ ਆਪੇ ਸੇਵ ਕਰਾਏ ॥
आपे दाना आपे बीना आपे सेव कराए ॥

स्वयं सर्वज्ञः, स्वयं च सर्वदर्शनः; सः अस्मान् स्वस्य सेवां कर्तुं प्रेरयति।

ਆਪੇ ਗੁਣਦਾਤਾ ਅਵਗੁਣ ਕਾਟੇ ਹਿਰਦੈ ਨਾਮੁ ਵਸਾਏ ॥
आपे गुणदाता अवगुण काटे हिरदै नामु वसाए ॥

स एव पुण्यदा, दोषनाशकः च; सः अस्माकं हृदयस्य अन्तः स्वस्य नाम निवासं करोति।

ਨਾਨਕ ਸਦ ਬਲਿਹਾਰੀ ਸਚੇ ਵਿਟਹੁ ਆਪੇ ਕਰੇ ਕਰਾਏ ॥੪॥੪॥
नानक सद बलिहारी सचे विटहु आपे करे कराए ॥४॥४॥

नानकः सदा यज्ञः सत् भगवतः स्वयं कर्ता कारणहेतुः। ||४||४||

ਗਉੜੀ ਮਹਲਾ ੩ ॥
गउड़ी महला ३ ॥

गौरी, तृतीय मेहलः : १.

ਗੁਰ ਕੀ ਸੇਵਾ ਕਰਿ ਪਿਰਾ ਜੀਉ ਹਰਿ ਨਾਮੁ ਧਿਆਏ ॥
गुर की सेवा करि पिरा जीउ हरि नामु धिआए ॥

गुरुं सेवस्व प्रियात्मने; भगवतः नाम ध्याय।

ਮੰਞਹੁ ਦੂਰਿ ਨ ਜਾਹਿ ਪਿਰਾ ਜੀਉ ਘਰਿ ਬੈਠਿਆ ਹਰਿ ਪਾਏ ॥
मंञहु दूरि न जाहि पिरा जीउ घरि बैठिआ हरि पाए ॥

मा मां त्यजस्व प्रियात्मनि - स्वसत्त्वस्य गृहस्य अन्तः उपविष्टः भगवन्तं प्राप्स्यसि।

ਘਰਿ ਬੈਠਿਆ ਹਰਿ ਪਾਏ ਸਦਾ ਚਿਤੁ ਲਾਏ ਸਹਜੇ ਸਤਿ ਸੁਭਾਏ ॥
घरि बैठिआ हरि पाए सदा चितु लाए सहजे सति सुभाए ॥

भवन्तः स्वस्य सत्त्वस्य गृहस्य अन्तः उपविश्य, नित्यं भगवते स्वस्य चैतन्यं केन्द्रीकृत्य, सत्या सहजश्रद्धया भगवन्तं प्राप्नुयुः।

ਗੁਰ ਕੀ ਸੇਵਾ ਖਰੀ ਸੁਖਾਲੀ ਜਿਸ ਨੋ ਆਪਿ ਕਰਾਏ ॥
गुर की सेवा खरी सुखाली जिस नो आपि कराए ॥

गुरुसेवाया महती शान्तिः भवति; ते एव कुर्वन्ति, येषां कृते भगवान् प्रेरयति।

ਨਾਮੋ ਬੀਜੇ ਨਾਮੋ ਜੰਮੈ ਨਾਮੋ ਮੰਨਿ ਵਸਾਏ ॥
नामो बीजे नामो जंमै नामो मंनि वसाए ॥

नामबीजं रोपयन्ति, नाम च अन्तः प्ररोहति; नाम मनसः अन्तः तिष्ठति।

ਨਾਨਕ ਸਚਿ ਨਾਮਿ ਵਡਿਆਈ ਪੂਰਬਿ ਲਿਖਿਆ ਪਾਏ ॥੧॥
नानक सचि नामि वडिआई पूरबि लिखिआ पाए ॥१॥

हे नानक, सत्यनाम्नि गौरवपूर्णं माहात्म्यम् अवलम्बते; सिद्धपूर्वनिर्दिष्टेन दैवेन लभ्यते। ||१||

ਹਰਿ ਕਾ ਨਾਮੁ ਮੀਠਾ ਪਿਰਾ ਜੀਉ ਜਾ ਚਾਖਹਿ ਚਿਤੁ ਲਾਏ ॥
हरि का नामु मीठा पिरा जीउ जा चाखहि चितु लाए ॥

भगवतः नाम तावत् मधुरं प्रिये; तस्य स्वादनं कुरुत, तस्मिन् च स्वस्य चैतन्यं केन्द्रीकुरुत।

ਰਸਨਾ ਹਰਿ ਰਸੁ ਚਾਖੁ ਮੁਯੇ ਜੀਉ ਅਨ ਰਸ ਸਾਦ ਗਵਾਏ ॥
रसना हरि रसु चाखु मुये जीउ अन रस साद गवाए ॥

जिह्वाया भगवतः उदात्ततत्त्वं आस्वादय, अन्यरसभोगान् परित्यागं कुरु ।

ਸਦਾ ਹਰਿ ਰਸੁ ਪਾਏ ਜਾ ਹਰਿ ਭਾਏ ਰਸਨਾ ਸਬਦਿ ਸੁਹਾਏ ॥
सदा हरि रसु पाए जा हरि भाए रसना सबदि सुहाए ॥

भगवतः प्रीतिं कृत्वा नित्यं तत्त्वं प्राप्स्यसि; तव जिह्वा तस्य शब्दवचनेन अलङ्कृता भविष्यति।

ਨਾਮੁ ਧਿਆਏ ਸਦਾ ਸੁਖੁ ਪਾਏ ਨਾਮਿ ਰਹੈ ਲਿਵ ਲਾਏ ॥
नामु धिआए सदा सुखु पाए नामि रहै लिव लाए ॥

नाम भगवतः नाम ध्यात्वा स्थायिशान्तिः प्राप्यते; अतः प्रेम्णा नाम केन्द्रितः तिष्ठतु।

ਨਾਮੇ ਉਪਜੈ ਨਾਮੇ ਬਿਨਸੈ ਨਾਮੇ ਸਚਿ ਸਮਾਏ ॥
नामे उपजै नामे बिनसै नामे सचि समाए ॥

नामतः वयं उत्पद्यन्ते, नाम च गमिष्यामः; नामद्वारा वयं सत्ये लीनाः स्मः।

ਨਾਨਕ ਨਾਮੁ ਗੁਰਮਤੀ ਪਾਈਐ ਆਪੇ ਲਏ ਲਵਾਏ ॥੨॥
नानक नामु गुरमती पाईऐ आपे लए लवाए ॥२॥

हे नानक गुरुशिक्षाद्वारा नाम लभ्यते; सः एव अस्मान् तस्मिन् संलग्नं करोति। ||२||

ਏਹ ਵਿਡਾਣੀ ਚਾਕਰੀ ਪਿਰਾ ਜੀਉ ਧਨ ਛੋਡਿ ਪਰਦੇਸਿ ਸਿਧਾਏ ॥
एह विडाणी चाकरी पिरा जीउ धन छोडि परदेसि सिधाए ॥

अन्यस्य कृते कार्यं करणं वधूं त्यक्त्वा परदेशं गमनमिव ।

ਦੂਜੈ ਕਿਨੈ ਸੁਖੁ ਨ ਪਾਇਓ ਪਿਰਾ ਜੀਉ ਬਿਖਿਆ ਲੋਭਿ ਲੁਭਾਏ ॥
दूजै किनै सुखु न पाइओ पिरा जीउ बिखिआ लोभि लुभाए ॥

द्वन्द्वे न कश्चित् शान्तिं लब्धं प्रिये; त्वं भ्रष्टाचारस्य लोभस्य च लोभी असि।

ਬਿਖਿਆ ਲੋਭਿ ਲੁਭਾਏ ਭਰਮਿ ਭੁਲਾਏ ਓਹੁ ਕਿਉ ਕਰਿ ਸੁਖੁ ਪਾਏ ॥
बिखिआ लोभि लुभाए भरमि भुलाए ओहु किउ करि सुखु पाए ॥

भ्रष्टालोलुब्धः संशयमोहितः कथं कोऽपि शान्तिं लभेत्।

ਚਾਕਰੀ ਵਿਡਾਣੀ ਖਰੀ ਦੁਖਾਲੀ ਆਪੁ ਵੇਚਿ ਧਰਮੁ ਗਵਾਏ ॥
चाकरी विडाणी खरी दुखाली आपु वेचि धरमु गवाए ॥

अपरिचितानाम् कृते कार्यं करणं अतीव दुःखदं भवति; एवं कृत्वा आत्मानं विक्रीय धर्मश्रद्धा नष्टा भवति।


सूचिः (1 - 1430)
जप पुटः: 1 - 8
सो दर पुटः: 8 - 10
सो पुरख पुटः: 10 - 12
सोहला पुटः: 12 - 13
सिरी राग पुटः: 14 - 93
राग माझ पुटः: 94 - 150
राग गउड़ी पुटः: 151 - 346
राग आसा पुटः: 347 - 488
राग गूजरी पुटः: 489 - 526
राग देवगणधारी पुटः: 527 - 536
राग बिहागड़ा पुटः: 537 - 556
राग वढ़हंस पुटः: 557 - 594
राग सोरठ पुटः: 595 - 659
राग धनसारी पुटः: 660 - 695
राग जैतसरी पुटः: 696 - 710
राग तोडी पुटः: 711 - 718
राग बैराडी पुटः: 719 - 720
राग तिलंग पुटः: 721 - 727
राग सूही पुटः: 728 - 794
राग बिलावल पुटः: 795 - 858
राग गोंड पुटः: 859 - 875
राग रामकली पुटः: 876 - 974
राग नट नारायण पुटः: 975 - 983
राग माली पुटः: 984 - 988
राग मारू पुटः: 989 - 1106
राग तुखारी पुटः: 1107 - 1117
राग केदारा पुटः: 1118 - 1124
राग भैरौ पुटः: 1125 - 1167
राग वसंत पुटः: 1168 - 1196
राग सारंगस पुटः: 1197 - 1253
राग मलार पुटः: 1254 - 1293
राग कानडा पुटः: 1294 - 1318
राग कल्याण पुटः: 1319 - 1326
राग प्रभाती पुटः: 1327 - 1351
राग जयवंती पुटः: 1352 - 1359
सलोक सहस्रकृति पुटः: 1353 - 1360
गाथा महला 5 पुटः: 1360 - 1361
फुनहे महला 5 पुटः: 1361 - 1363
चौबोले महला 5 पुटः: 1363 - 1364
सलोक भगत कबीर जिओ के पुटः: 1364 - 1377
सलोक सेख फरीद के पुटः: 1377 - 1385
सवईए स्री मुखबाक महला 5 पुटः: 1385 - 1389
सवईए महले पहिले के पुटः: 1389 - 1390
सवईए महले दूजे के पुटः: 1391 - 1392
सवईए महले तीजे के पुटः: 1392 - 1396
सवईए महले चौथे के पुटः: 1396 - 1406
सवईए महले पंजवे के पुटः: 1406 - 1409
सलोक वारा ते वधीक पुटः: 1410 - 1426
सलोक महला 9 पुटः: 1426 - 1429
मुंदावणी महला 5 पुटः: 1429 - 1429
रागमाला पुटः: 1430 - 1430