श्री गुरु ग्रन्थ साहिबः

पुटः - 138


ਆਇਆ ਗਇਆ ਮੁਇਆ ਨਾਉ ॥
आइआ गइआ मुइआ नाउ ॥

सः आगतः सः च गतः, अधुना, तस्य नाम अपि मृतम्।

ਪਿਛੈ ਪਤਲਿ ਸਦਿਹੁ ਕਾਵ ॥
पिछै पतलि सदिहु काव ॥

तस्य गमनानन्तरं पत्रेषु भोजनं प्रदत्तं, पक्षिणः आगत्य खादितुम् आहूताः ।

ਨਾਨਕ ਮਨਮੁਖਿ ਅੰਧੁ ਪਿਆਰੁ ॥
नानक मनमुखि अंधु पिआरु ॥

हे नानक स्वेच्छा मनमुखाः अन्धकारं प्रीयन्ते |

ਬਾਝੁ ਗੁਰੂ ਡੁਬਾ ਸੰਸਾਰੁ ॥੨॥
बाझु गुरू डुबा संसारु ॥२॥

गुरुं विना जगत् मज्जति। ||२||

ਮਃ ੧ ॥
मः १ ॥

प्रथमः मेहलः : १.

ਦਸ ਬਾਲਤਣਿ ਬੀਸ ਰਵਣਿ ਤੀਸਾ ਕਾ ਸੁੰਦਰੁ ਕਹਾਵੈ ॥
दस बालतणि बीस रवणि तीसा का सुंदरु कहावै ॥

दशवर्षे सः बालकः अस्ति; विंशतिवर्षे यौवने त्रिंशत् वर्षे च सुन्दरः इति उच्यते।

ਚਾਲੀਸੀ ਪੁਰੁ ਹੋਇ ਪਚਾਸੀ ਪਗੁ ਖਿਸੈ ਸਠੀ ਕੇ ਬੋਢੇਪਾ ਆਵੈ ॥
चालीसी पुरु होइ पचासी पगु खिसै सठी के बोढेपा आवै ॥

चत्वारिंशत् वर्षे सः जीवनपूर्णः अस्ति; पञ्चाशमे तस्य पादः स्खलति, षष्टि वर्षे जरा तस्य उपरि भवति।

ਸਤਰਿ ਕਾ ਮਤਿਹੀਣੁ ਅਸੀਹਾਂ ਕਾ ਵਿਉਹਾਰੁ ਨ ਪਾਵੈ ॥
सतरि का मतिहीणु असीहां का विउहारु न पावै ॥

सप्ततिवर्षे तस्य बुद्धिः नष्टा भवति, अशीतिवर्षे सः कार्याणि कर्तुं न शक्नोति ।

ਨਵੈ ਕਾ ਸਿਹਜਾਸਣੀ ਮੂਲਿ ਨ ਜਾਣੈ ਅਪ ਬਲੁ ॥
नवै का सिहजासणी मूलि न जाणै अप बलु ॥

नवति वर्षे सः शयने शयनं करोति, तस्य दुर्बलतां ज्ञातुं न शक्नोति ।

ਢੰਢੋਲਿਮੁ ਢੂਢਿਮੁ ਡਿਠੁ ਮੈ ਨਾਨਕ ਜਗੁ ਧੂਏ ਕਾ ਧਵਲਹਰੁ ॥੩॥
ढंढोलिमु ढूढिमु डिठु मै नानक जगु धूए का धवलहरु ॥३॥

एतावत्कालं अन्विष्य अन्वेष्य नानक धूमभवनमात्रं जगत् मया दृष्टम् । ||३||

ਪਉੜੀ ॥
पउड़ी ॥

पौरी : १.

ਤੂੰ ਕਰਤਾ ਪੁਰਖੁ ਅਗੰਮੁ ਹੈ ਆਪਿ ਸ੍ਰਿਸਟਿ ਉਪਾਤੀ ॥
तूं करता पुरखु अगंमु है आपि स्रिसटि उपाती ॥

त्वं प्रजापति भगवन् अगाह्य असि। त्वया एव विश्वं सृष्टम्, २.

ਰੰਗ ਪਰੰਗ ਉਪਾਰਜਨਾ ਬਹੁ ਬਹੁ ਬਿਧਿ ਭਾਤੀ ॥
रंग परंग उपारजना बहु बहु बिधि भाती ॥

तस्य वर्णाः गुणाः विविधाः च एतावता प्रकारेण रूपैः च।

ਤੂੰ ਜਾਣਹਿ ਜਿਨਿ ਉਪਾਈਐ ਸਭੁ ਖੇਲੁ ਤੁਮਾਤੀ ॥
तूं जाणहि जिनि उपाईऐ सभु खेलु तुमाती ॥

त्वया सृष्टं त्वमेव तत् अवगच्छ । इदं सर्वं भवतः क्रीडा अस्ति।

ਇਕਿ ਆਵਹਿ ਇਕਿ ਜਾਹਿ ਉਠਿ ਬਿਨੁ ਨਾਵੈ ਮਰਿ ਜਾਤੀ ॥
इकि आवहि इकि जाहि उठि बिनु नावै मरि जाती ॥

केचन आगच्छन्ति, केचन उत्तिष्ठन्ति, गच्छन्ति च; नाम विना तु सर्वे म्रियन्ते।

ਗੁਰਮੁਖਿ ਰੰਗਿ ਚਲੂਲਿਆ ਰੰਗਿ ਹਰਿ ਰੰਗਿ ਰਾਤੀ ॥
गुरमुखि रंगि चलूलिआ रंगि हरि रंगि राती ॥

गुरमुखाः खसखसस्य गहनेन किरमिजीवर्णेन ओतप्रोताः सन्ति; ते भगवतः प्रेमस्य वर्णेन रञ्जिताः भवन्ति।

ਸੋ ਸੇਵਹੁ ਸਤਿ ਨਿਰੰਜਨੋ ਹਰਿ ਪੁਰਖੁ ਬਿਧਾਤੀ ॥
सो सेवहु सति निरंजनो हरि पुरखु बिधाती ॥

अतः सत्यस्य शुद्धस्य भगवतः परमशक्तिमान् दैवस्य शिल्पकारस्य सेवां कुर्वन्तु।

ਤੂੰ ਆਪੇ ਆਪਿ ਸੁਜਾਣੁ ਹੈ ਵਡ ਪੁਰਖੁ ਵਡਾਤੀ ॥
तूं आपे आपि सुजाणु है वड पुरखु वडाती ॥

त्वं स्वयं सर्वज्ञ असि। हे भगवन् महान्तोऽसि!

ਜੋ ਮਨਿ ਚਿਤਿ ਤੁਧੁ ਧਿਆਇਦੇ ਮੇਰੇ ਸਚਿਆ ਬਲਿ ਬਲਿ ਹਉ ਤਿਨ ਜਾਤੀ ॥੧॥
जो मनि चिति तुधु धिआइदे मेरे सचिआ बलि बलि हउ तिन जाती ॥१॥

ये त्वां ध्यायन्ति तेभ्यः सच्चिदानन्दं यज्ञोऽस्मि सत्येश्वर । ||१||

ਸਲੋਕ ਮਃ ੧ ॥
सलोक मः १ ॥

सलोक, प्रथम मेहल : १.

ਜੀਉ ਪਾਇ ਤਨੁ ਸਾਜਿਆ ਰਖਿਆ ਬਣਤ ਬਣਾਇ ॥
जीउ पाइ तनु साजिआ रखिआ बणत बणाइ ॥

सः आत्मानं तस्मिन् शरीरे स्थापयति स्म यत् सः निर्मितवान्। स सृष्टिं सृष्टिं रक्षति।

ਅਖੀ ਦੇਖੈ ਜਿਹਵਾ ਬੋਲੈ ਕੰਨੀ ਸੁਰਤਿ ਸਮਾਇ ॥
अखी देखै जिहवा बोलै कंनी सुरति समाइ ॥

चक्षुषा पश्यन्ति, जिह्वाभिः च वदन्ति; कर्णैः मनः जागरूकतां प्रति आनयन्ति।

ਪੈਰੀ ਚਲੈ ਹਥੀ ਕਰਣਾ ਦਿਤਾ ਪੈਨੈ ਖਾਇ ॥
पैरी चलै हथी करणा दिता पैनै खाइ ॥

पादैः गच्छन्ति, हस्तेन च कार्यं कुर्वन्ति; यत् दत्तं तत् धारयन्ति खादन्ति च।

ਜਿਨਿ ਰਚਿ ਰਚਿਆ ਤਿਸਹਿ ਨ ਜਾਣੈ ਅੰਧਾ ਅੰਧੁ ਕਮਾਇ ॥
जिनि रचि रचिआ तिसहि न जाणै अंधा अंधु कमाइ ॥

न ते विदुः सृष्टिं सृष्टिम् । अन्धमूर्खाः कुर्वन्ति कृष्णकर्माणि।

ਜਾ ਭਜੈ ਤਾ ਠੀਕਰੁ ਹੋਵੈ ਘਾੜਤ ਘੜੀ ਨ ਜਾਇ ॥
जा भजै ता ठीकरु होवै घाड़त घड़ी न जाइ ॥

यदा पिण्डस्य कलशः भग्नः भग्नः भवति तदा पुनः सृजितुं न शक्यते ।

ਨਾਨਕ ਗੁਰ ਬਿਨੁ ਨਾਹਿ ਪਤਿ ਪਤਿ ਵਿਣੁ ਪਾਰਿ ਨ ਪਾਇ ॥੧॥
नानक गुर बिनु नाहि पति पति विणु पारि न पाइ ॥१॥

गुरुं विना नानक मानं नास्ति; मानं विना कश्चित् पारं न वहति। ||१||

ਮਃ ੨ ॥
मः २ ॥

द्वितीयः मेहलः : १.

ਦੇਂਦੇ ਥਾਵਹੁ ਦਿਤਾ ਚੰਗਾ ਮਨਮੁਖਿ ਐਸਾ ਜਾਣੀਐ ॥
देंदे थावहु दिता चंगा मनमुखि ऐसा जाणीऐ ॥

ते दानस्य स्थाने दानं प्राधान्यं ददति; तादृशं स्वेच्छा मनमुखानां मार्गः।

ਸੁਰਤਿ ਮਤਿ ਚਤੁਰਾਈ ਤਾ ਕੀ ਕਿਆ ਕਰਿ ਆਖਿ ਵਖਾਣੀਐ ॥
सुरति मति चतुराई ता की किआ करि आखि वखाणीऐ ॥

तेषां बुद्धिः, तेषां अवगमनं, तेषां चतुरता वा कश्चित् किं वदेत् ।

ਅੰਤਰਿ ਬਹਿ ਕੈ ਕਰਮ ਕਮਾਵੈ ਸੋ ਚਹੁ ਕੁੰਡੀ ਜਾਣੀਐ ॥
अंतरि बहि कै करम कमावै सो चहु कुंडी जाणीऐ ॥

स्वगृहे उपविश्य यानि कर्माणि करोति तानि दूरं दूरं चतुर्दिशं ज्ञायन्ते।

ਜੋ ਧਰਮੁ ਕਮਾਵੈ ਤਿਸੁ ਧਰਮ ਨਾਉ ਹੋਵੈ ਪਾਪਿ ਕਮਾਣੈ ਪਾਪੀ ਜਾਣੀਐ ॥
जो धरमु कमावै तिसु धरम नाउ होवै पापि कमाणै पापी जाणीऐ ॥

यः धर्मात् जीवति सः धर्मात्मा इति ज्ञायते; यः पापं करोति सः पापः इति प्रसिद्धः।

ਤੂੰ ਆਪੇ ਖੇਲ ਕਰਹਿ ਸਭਿ ਕਰਤੇ ਕਿਆ ਦੂਜਾ ਆਖਿ ਵਖਾਣੀਐ ॥
तूं आपे खेल करहि सभि करते किआ दूजा आखि वखाणीऐ ॥

त्वं स्वयं सर्वं नाटकं प्रवर्तयसि प्रजापति। किमर्थं अन्यस्य विषये वक्तव्यम् ?

ਜਿਚਰੁ ਤੇਰੀ ਜੋਤਿ ਤਿਚਰੁ ਜੋਤੀ ਵਿਚਿ ਤੂੰ ਬੋਲਹਿ ਵਿਣੁ ਜੋਤੀ ਕੋਈ ਕਿਛੁ ਕਰਿਹੁ ਦਿਖਾ ਸਿਆਣੀਐ ॥
जिचरु तेरी जोति तिचरु जोती विचि तूं बोलहि विणु जोती कोई किछु करिहु दिखा सिआणीऐ ॥

यावत् तव ज्योतिः शरीरस्य अन्तः अस्ति तावत् त्वं तत् ज्योतिः माध्यमेन वदसि । तव प्रकाशं विना कः किमपि कर्तुं शक्नोति ? एतादृशं किमपि चतुरं दर्शयतु!

ਨਾਨਕ ਗੁਰਮੁਖਿ ਨਦਰੀ ਆਇਆ ਹਰਿ ਇਕੋ ਸੁਘੜੁ ਸੁਜਾਣੀਐ ॥੨॥
नानक गुरमुखि नदरी आइआ हरि इको सुघड़ु सुजाणीऐ ॥२॥

हे नानक भगवान् एव सिद्धः सर्वज्ञः; सः गुरमुखाय प्रकटितः भवति। ||२||

ਪਉੜੀ ॥
पउड़ी ॥

पौरी : १.

ਤੁਧੁ ਆਪੇ ਜਗਤੁ ਉਪਾਇ ਕੈ ਤੁਧੁ ਆਪੇ ਧੰਧੈ ਲਾਇਆ ॥
तुधु आपे जगतु उपाइ कै तुधु आपे धंधै लाइआ ॥

त्वया एव जगत् निर्मितं त्वया एव तत् कार्यं कृतम् ।

ਮੋਹ ਠਗਉਲੀ ਪਾਇ ਕੈ ਤੁਧੁ ਆਪਹੁ ਜਗਤੁ ਖੁਆਇਆ ॥
मोह ठगउली पाइ कै तुधु आपहु जगतु खुआइआ ॥

भावात्मकसङ्गस्य औषधं प्रशासयन् त्वया एव जगत् भ्रष्टम् ।

ਤਿਸਨਾ ਅੰਦਰਿ ਅਗਨਿ ਹੈ ਨਹ ਤਿਪਤੈ ਭੁਖਾ ਤਿਹਾਇਆ ॥
तिसना अंदरि अगनि है नह तिपतै भुखा तिहाइआ ॥

कामाग्निः अन्तः गहनः अस्ति; अतृप्ताः जनाः क्षुधार्ताः तृष्णाश्च तिष्ठन्ति।

ਸਹਸਾ ਇਹੁ ਸੰਸਾਰੁ ਹੈ ਮਰਿ ਜੰਮੈ ਆਇਆ ਜਾਇਆ ॥
सहसा इहु संसारु है मरि जंमै आइआ जाइआ ॥

अयं संसारः भ्रमः एव; म्रियते पुनर्जन्म च-आयाति गच्छति पुनर्जन्मनि।

ਬਿਨੁ ਸਤਿਗੁਰ ਮੋਹੁ ਨ ਤੁਟਈ ਸਭਿ ਥਕੇ ਕਰਮ ਕਮਾਇਆ ॥
बिनु सतिगुर मोहु न तुटई सभि थके करम कमाइआ ॥

सच्चे गुरुं विना भावात्मकः आसक्तिः न भग्नः। शून्यकर्माणि कुर्वन्तः सर्वे श्रान्ताः अभवन् ।

ਗੁਰਮਤੀ ਨਾਮੁ ਧਿਆਈਐ ਸੁਖਿ ਰਜਾ ਜਾ ਤੁਧੁ ਭਾਇਆ ॥
गुरमती नामु धिआईऐ सुखि रजा जा तुधु भाइआ ॥

गुरुशिक्षानुवर्तकाः नाम भगवतः नाम ध्यायन्ति। आनन्दशान्तिपूर्णाः ते भवतः इच्छां समर्पयन्ति।

ਕੁਲੁ ਉਧਾਰੇ ਆਪਣਾ ਧੰਨੁ ਜਣੇਦੀ ਮਾਇਆ ॥
कुलु उधारे आपणा धंनु जणेदी माइआ ॥

ते स्वकुटुम्बान् पूर्वजान् च तारयन्ति; धन्याः ये मातरः प्रसूताः |


सूचिः (1 - 1430)
जप पुटः: 1 - 8
सो दर पुटः: 8 - 10
सो पुरख पुटः: 10 - 12
सोहला पुटः: 12 - 13
सिरी राग पुटः: 14 - 93
राग माझ पुटः: 94 - 150
राग गउड़ी पुटः: 151 - 346
राग आसा पुटः: 347 - 488
राग गूजरी पुटः: 489 - 526
राग देवगणधारी पुटः: 527 - 536
राग बिहागड़ा पुटः: 537 - 556
राग वढ़हंस पुटः: 557 - 594
राग सोरठ पुटः: 595 - 659
राग धनसारी पुटः: 660 - 695
राग जैतसरी पुटः: 696 - 710
राग तोडी पुटः: 711 - 718
राग बैराडी पुटः: 719 - 720
राग तिलंग पुटः: 721 - 727
राग सूही पुटः: 728 - 794
राग बिलावल पुटः: 795 - 858
राग गोंड पुटः: 859 - 875
राग रामकली पुटः: 876 - 974
राग नट नारायण पुटः: 975 - 983
राग माली पुटः: 984 - 988
राग मारू पुटः: 989 - 1106
राग तुखारी पुटः: 1107 - 1117
राग केदारा पुटः: 1118 - 1124
राग भैरौ पुटः: 1125 - 1167
राग वसंत पुटः: 1168 - 1196
राग सारंगस पुटः: 1197 - 1253
राग मलार पुटः: 1254 - 1293
राग कानडा पुटः: 1294 - 1318
राग कल्याण पुटः: 1319 - 1326
राग प्रभाती पुटः: 1327 - 1351
राग जयवंती पुटः: 1352 - 1359
सलोक सहस्रकृति पुटः: 1353 - 1360
गाथा महला 5 पुटः: 1360 - 1361
फुनहे महला 5 पुटः: 1361 - 1363
चौबोले महला 5 पुटः: 1363 - 1364
सलोक भगत कबीर जिओ के पुटः: 1364 - 1377
सलोक सेख फरीद के पुटः: 1377 - 1385
सवईए स्री मुखबाक महला 5 पुटः: 1385 - 1389
सवईए महले पहिले के पुटः: 1389 - 1390
सवईए महले दूजे के पुटः: 1391 - 1392
सवईए महले तीजे के पुटः: 1392 - 1396
सवईए महले चौथे के पुटः: 1396 - 1406
सवईए महले पंजवे के पुटः: 1406 - 1409
सलोक वारा ते वधीक पुटः: 1410 - 1426
सलोक महला 9 पुटः: 1426 - 1429
मुंदावणी महला 5 पुटः: 1429 - 1429
रागमाला पुटः: 1430 - 1430