श्री गुरु ग्रन्थ साहिबः

पुटः - 1279


ਮਨਮੁਖ ਦੂਜੀ ਤਰਫ ਹੈ ਵੇਖਹੁ ਨਦਰਿ ਨਿਹਾਲਿ ॥
मनमुख दूजी तरफ है वेखहु नदरि निहालि ॥

स्वेच्छा मन्मुखः गलत् पक्षे अस्ति। एतत् भवन्तः स्वचक्षुषा द्रष्टुं शक्नुवन्ति।

ਫਾਹੀ ਫਾਥੇ ਮਿਰਗ ਜਿਉ ਸਿਰਿ ਦੀਸੈ ਜਮਕਾਲੁ ॥
फाही फाथे मिरग जिउ सिरि दीसै जमकालु ॥

मृग इव जाले गृह्यते; मृत्युदूतः तस्य शिरसि भ्रमति।

ਖੁਧਿਆ ਤ੍ਰਿਸਨਾ ਨਿੰਦਾ ਬੁਰੀ ਕਾਮੁ ਕ੍ਰੋਧੁ ਵਿਕਰਾਲੁ ॥
खुधिआ त्रिसना निंदा बुरी कामु क्रोधु विकरालु ॥

क्षुधा, तृष्णा, निन्दा च दुष्टाः; कामः क्रोधः च घोरः भवति।

ਏਨੀ ਅਖੀ ਨਦਰਿ ਨ ਆਵਈ ਜਿਚਰੁ ਸਬਦਿ ਨ ਕਰੇ ਬੀਚਾਰੁ ॥
एनी अखी नदरि न आवई जिचरु सबदि न करे बीचारु ॥

एते चक्षुषा न दृश्यन्ते, यावत् त्वं शबदस्य वचनं चिन्तयसि।

ਤੁਧੁ ਭਾਵੈ ਸੰਤੋਖੀਆਂ ਚੂਕੈ ਆਲ ਜੰਜਾਲੁ ॥
तुधु भावै संतोखीआं चूकै आल जंजालु ॥

यः भवतः प्रियः सन्तुष्टः भवति; तस्य सर्वाणि उलझनानि गतानि।

ਮੂਲੁ ਰਹੈ ਗੁਰੁ ਸੇਵਿਐ ਗੁਰ ਪਉੜੀ ਬੋਹਿਥੁ ॥
मूलु रहै गुरु सेविऐ गुर पउड़ी बोहिथु ॥

गुरूं सेवां कुर्वन् तस्य राजधानी संरक्षिता भवति। गुरुः सीढी तथा नौका।

ਨਾਨਕ ਲਗੀ ਤਤੁ ਲੈ ਤੂੰ ਸਚਾ ਮਨਿ ਸਚੁ ॥੧॥
नानक लगी ततु लै तूं सचा मनि सचु ॥१॥

हे नानक, यः भगवतासक्तः सत्त्वं प्राप्नोति; सत्ये भगवन् लभ्यते यदा मनः सत्यम् । ||१||

ਮਹਲਾ ੧ ॥
महला १ ॥

प्रथमः मेहलः : १.

ਹੇਕੋ ਪਾਧਰੁ ਹੇਕੁ ਦਰੁ ਗੁਰ ਪਉੜੀ ਨਿਜ ਥਾਨੁ ॥
हेको पाधरु हेकु दरु गुर पउड़ी निज थानु ॥

एकः मार्गः एकः द्वारः च अस्ति। गुरुः स्वस्थानं प्राप्तुं सीढी अस्ति।

ਰੂੜਉ ਠਾਕੁਰੁ ਨਾਨਕਾ ਸਭਿ ਸੁਖ ਸਾਚਉ ਨਾਮੁ ॥੨॥
रूड़उ ठाकुरु नानका सभि सुख साचउ नामु ॥२॥

अस्माकं प्रभुः स्वामी च एतावत् सुन्दरः नानक; सर्वं आरामं शान्तिं च सत्येश्वरस्य नाम्ना अस्ति। ||२||

ਪਉੜੀ ॥
पउड़ी ॥

पौरी : १.

ਆਪੀਨੑੈ ਆਪੁ ਸਾਜਿ ਆਪੁ ਪਛਾਣਿਆ ॥
आपीनै आपु साजि आपु पछाणिआ ॥

सः एव स्वयमेव सृष्टवान्; सः एव आत्मानं अवगच्छति।

ਅੰਬਰੁ ਧਰਤਿ ਵਿਛੋੜਿ ਚੰਦੋਆ ਤਾਣਿਆ ॥
अंबरु धरति विछोड़ि चंदोआ ताणिआ ॥

आकाशं पृथिवीं च विभज्य वितानं प्रसारितवान् ।

ਵਿਣੁ ਥੰਮੑਾ ਗਗਨੁ ਰਹਾਇ ਸਬਦੁ ਨੀਸਾਣਿਆ ॥
विणु थंमा गगनु रहाइ सबदु नीसाणिआ ॥

स्तम्भं विना सः आकाशं समर्थयति, स्वस्य शब्दस्य चिह्नद्वारा।

ਸੂਰਜੁ ਚੰਦੁ ਉਪਾਇ ਜੋਤਿ ਸਮਾਣਿਆ ॥
सूरजु चंदु उपाइ जोति समाणिआ ॥

सृजन् सूर्यं चन्द्रं च तेषु ज्योतिं प्रविष्टवान् ।

ਕੀਏ ਰਾਤਿ ਦਿਨੰਤੁ ਚੋਜ ਵਿਡਾਣਿਆ ॥
कीए राति दिनंतु चोज विडाणिआ ॥

सः रात्रौ दिवा च सृष्टवान्; अद्भुतानि तस्य चमत्कारिकानि नाटकानि सन्ति।

ਤੀਰਥ ਧਰਮ ਵੀਚਾਰ ਨਾਵਣ ਪੁਰਬਾਣਿਆ ॥
तीरथ धरम वीचार नावण पुरबाणिआ ॥

तेन तीर्थानां पवित्राणि तीर्थानि सृष्टानि, यत्र जनाः धर्मधर्मचिन्तनं कुर्वन्ति, विशेषेषु अवसरेषु शुद्धिस्नानं कुर्वन्ति च।

ਤੁਧੁ ਸਰਿ ਅਵਰੁ ਨ ਕੋਇ ਕਿ ਆਖਿ ਵਖਾਣਿਆ ॥
तुधु सरि अवरु न कोइ कि आखि वखाणिआ ॥

त्वत्समः अन्यः नास्ति; कथं त्वां वक्तुं वर्णयिष्यामः च?

ਸਚੈ ਤਖਤਿ ਨਿਵਾਸੁ ਹੋਰ ਆਵਣ ਜਾਣਿਆ ॥੧॥
सचै तखति निवासु होर आवण जाणिआ ॥१॥

त्वं सत्यस्य सिंहासने उपविष्टः असि; अन्ये सर्वे पुनर्जन्मनि आगच्छन्ति गच्छन्ति च। ||१||

ਸਲੋਕ ਮਃ ੧ ॥
सलोक मः १ ॥

सलोक, प्रथम मेहल : १.

ਨਾਨਕ ਸਾਵਣਿ ਜੇ ਵਸੈ ਚਹੁ ਓਮਾਹਾ ਹੋਇ ॥
नानक सावणि जे वसै चहु ओमाहा होइ ॥

हे नानक सावनमासे यदा वर्षा भवति तदा चत्वारः आनन्दिताः भवन्ति ।

ਨਾਗਾਂ ਮਿਰਗਾਂ ਮਛੀਆਂ ਰਸੀਆਂ ਘਰਿ ਧਨੁ ਹੋਇ ॥੧॥
नागां मिरगां मछीआं रसीआं घरि धनु होइ ॥१॥

सर्पं मृगं मत्स्यं च धनिनः भोगार्थिनः | ||१||

ਮਃ ੧ ॥
मः १ ॥

प्रथमः मेहलः : १.

ਨਾਨਕ ਸਾਵਣਿ ਜੇ ਵਸੈ ਚਹੁ ਵੇਛੋੜਾ ਹੋਇ ॥
नानक सावणि जे वसै चहु वेछोड़ा होइ ॥

हे नानक, यदा सावनमासे वर्षा भवति तदा चत्वारः विरहदुःखं प्राप्नुवन्ति ।

ਗਾਈ ਪੁਤਾ ਨਿਰਧਨਾ ਪੰਥੀ ਚਾਕਰੁ ਹੋਇ ॥੨॥
गाई पुता निरधना पंथी चाकरु होइ ॥२॥

गोवत्सानां दीनानां पथिकानां भृत्यानां च | ||२||

ਪਉੜੀ ॥
पउड़ी ॥

पौरी : १.

ਤੂ ਸਚਾ ਸਚਿਆਰੁ ਜਿਨਿ ਸਚੁ ਵਰਤਾਇਆ ॥
तू सचा सचिआरु जिनि सचु वरताइआ ॥

सत्योऽसि सत्येश्वर; त्वं True Justice वितरसि।

ਬੈਠਾ ਤਾੜੀ ਲਾਇ ਕਵਲੁ ਛਪਾਇਆ ॥
बैठा ताड़ी लाइ कवलु छपाइआ ॥

पद्मवत् त्वं आदिम आकाशसमाधिं उपविशसि; त्वं दृष्ट्या निगूढः असि।

ਬ੍ਰਹਮੈ ਵਡਾ ਕਹਾਇ ਅੰਤੁ ਨ ਪਾਇਆ ॥
ब्रहमै वडा कहाइ अंतु न पाइआ ॥

ब्रह्मा महान् उच्यते, स तु तव सीमां न जानाति।

ਨਾ ਤਿਸੁ ਬਾਪੁ ਨ ਮਾਇ ਕਿਨਿ ਤੂ ਜਾਇਆ ॥
ना तिसु बापु न माइ किनि तू जाइआ ॥

भवतः पिता वा माता वा नास्ति; केन त्वां जनयत्?

ਨਾ ਤਿਸੁ ਰੂਪੁ ਨ ਰੇਖ ਵਰਨ ਸਬਾਇਆ ॥
ना तिसु रूपु न रेख वरन सबाइआ ॥

भवतः रूपं वा विशेषता वा नास्ति; त्वं सर्वान् सामाजिकवर्गान् अतिक्रमसि।

ਨਾ ਤਿਸੁ ਭੁਖ ਪਿਆਸ ਰਜਾ ਧਾਇਆ ॥
ना तिसु भुख पिआस रजा धाइआ ॥

न तव क्षुधा न तृष्णा; त्वं तृप्तः तृप्तः च असि।

ਗੁਰ ਮਹਿ ਆਪੁ ਸਮੋਇ ਸਬਦੁ ਵਰਤਾਇਆ ॥
गुर महि आपु समोइ सबदु वरताइआ ॥

त्वया गुरवे विलीनः कृतः; त्वं तव शबादस्य वचनस्य माध्यमेन व्याप्तः असि।

ਸਚੇ ਹੀ ਪਤੀਆਇ ਸਚਿ ਸਮਾਇਆ ॥੨॥
सचे ही पतीआइ सचि समाइआ ॥२॥

सच्चिदानन्दप्रीते सति मर्त्यः सत्ये विलीयते । ||२||

ਸਲੋਕ ਮਃ ੧ ॥
सलोक मः १ ॥

सलोक, प्रथम मेहल : १.

ਵੈਦੁ ਬੁਲਾਇਆ ਵੈਦਗੀ ਪਕੜਿ ਢੰਢੋਲੇ ਬਾਂਹ ॥
वैदु बुलाइआ वैदगी पकड़ि ढंढोले बांह ॥

वैद्यः आहूतः; सः मम बाहुं स्पृशन् मम नाडीं अनुभवति स्म।

ਭੋਲਾ ਵੈਦੁ ਨ ਜਾਣਈ ਕਰਕ ਕਲੇਜੇ ਮਾਹਿ ॥੧॥
भोला वैदु न जाणई करक कलेजे माहि ॥१॥

मनसि वेदना न जानाति स्म मूर्ख वैद्यः | ||१||

ਮਃ ੨ ॥
मः २ ॥

द्वितीयः मेहलः : १.

ਵੈਦਾ ਵੈਦੁ ਸੁਵੈਦੁ ਤੂ ਪਹਿਲਾਂ ਰੋਗੁ ਪਛਾਣੁ ॥
वैदा वैदु सुवैदु तू पहिलां रोगु पछाणु ॥

हे वैद्य, त्वं समर्थः वैद्यः, यदि प्रथमं रोगस्य निदानं करोषि ।

ਐਸਾ ਦਾਰੂ ਲੋੜਿ ਲਹੁ ਜਿਤੁ ਵੰਞੈ ਰੋਗਾ ਘਾਣਿ ॥
ऐसा दारू लोड़ि लहु जितु वंञै रोगा घाणि ॥

एवंविधं औषधं विधेय येन सर्वव्याधिः चिकित्सितः भवेत् ।

ਜਿਤੁ ਦਾਰੂ ਰੋਗ ਉਠਿਅਹਿ ਤਨਿ ਸੁਖੁ ਵਸੈ ਆਇ ॥
जितु दारू रोग उठिअहि तनि सुखु वसै आइ ॥

तत् औषधं प्रदास्यतु, यत् रोगस्य चिकित्सां करिष्यति, शान्तिं च आगत्य शरीरे निवासं कर्तुं ददातु।

ਰੋਗੁ ਗਵਾਇਹਿ ਆਪਣਾ ਤ ਨਾਨਕ ਵੈਦੁ ਸਦਾਇ ॥੨॥
रोगु गवाइहि आपणा त नानक वैदु सदाइ ॥२॥

स्वव्याधिविमुक्ते एव नानक वैद्य इति ख्यातः । ||२||

ਪਉੜੀ ॥
पउड़ी ॥

पौरी : १.

ਬ੍ਰਹਮਾ ਬਿਸਨੁ ਮਹੇਸੁ ਦੇਵ ਉਪਾਇਆ ॥
ब्रहमा बिसनु महेसु देव उपाइआ ॥

ब्रह्मा विष्णुश्च शिवश्च देवताश्च सृष्टाः |

ਬ੍ਰਹਮੇ ਦਿਤੇ ਬੇਦ ਪੂਜਾ ਲਾਇਆ ॥
ब्रहमे दिते बेद पूजा लाइआ ॥

ब्रह्मा वेदं दत्तं, ईश्वरं पूजयितुं च आज्ञापितः।

ਦਸ ਅਵਤਾਰੀ ਰਾਮੁ ਰਾਜਾ ਆਇਆ ॥
दस अवतारी रामु राजा आइआ ॥

दशावताराः, रामो राजा च सत्त्वम्।

ਦੈਤਾ ਮਾਰੇ ਧਾਇ ਹੁਕਮਿ ਸਬਾਇਆ ॥
दैता मारे धाइ हुकमि सबाइआ ॥

तस्य इच्छानुसारेण ते सर्वे राक्षसान् शीघ्रं हन्ति स्म ।

ਈਸ ਮਹੇਸੁਰੁ ਸੇਵ ਤਿਨੑੀ ਅੰਤੁ ਨ ਪਾਇਆ ॥
ईस महेसुरु सेव तिनी अंतु न पाइआ ॥

शिवः सेवते, परन्तु तस्य सीमां न लभते।

ਸਚੀ ਕੀਮਤਿ ਪਾਇ ਤਖਤੁ ਰਚਾਇਆ ॥
सची कीमति पाइ तखतु रचाइआ ॥

सत्यस्य सिद्धान्तेषु स्वसिंहासनं स्थापितवान् ।

ਦੁਨੀਆ ਧੰਧੈ ਲਾਇ ਆਪੁ ਛਪਾਇਆ ॥
दुनीआ धंधै लाइ आपु छपाइआ ॥

सः सर्वं जगत् स्वकार्यं प्रति आज्ञापितवान्, सः तु दृष्ट्या निगूढं धारयति।


सूचिः (1 - 1430)
जप पुटः: 1 - 8
सो दर पुटः: 8 - 10
सो पुरख पुटः: 10 - 12
सोहला पुटः: 12 - 13
सिरी राग पुटः: 14 - 93
राग माझ पुटः: 94 - 150
राग गउड़ी पुटः: 151 - 346
राग आसा पुटः: 347 - 488
राग गूजरी पुटः: 489 - 526
राग देवगणधारी पुटः: 527 - 536
राग बिहागड़ा पुटः: 537 - 556
राग वढ़हंस पुटः: 557 - 594
राग सोरठ पुटः: 595 - 659
राग धनसारी पुटः: 660 - 695
राग जैतसरी पुटः: 696 - 710
राग तोडी पुटः: 711 - 718
राग बैराडी पुटः: 719 - 720
राग तिलंग पुटः: 721 - 727
राग सूही पुटः: 728 - 794
राग बिलावल पुटः: 795 - 858
राग गोंड पुटः: 859 - 875
राग रामकली पुटः: 876 - 974
राग नट नारायण पुटः: 975 - 983
राग माली पुटः: 984 - 988
राग मारू पुटः: 989 - 1106
राग तुखारी पुटः: 1107 - 1117
राग केदारा पुटः: 1118 - 1124
राग भैरौ पुटः: 1125 - 1167
राग वसंत पुटः: 1168 - 1196
राग सारंगस पुटः: 1197 - 1253
राग मलार पुटः: 1254 - 1293
राग कानडा पुटः: 1294 - 1318
राग कल्याण पुटः: 1319 - 1326
राग प्रभाती पुटः: 1327 - 1351
राग जयवंती पुटः: 1352 - 1359
सलोक सहस्रकृति पुटः: 1353 - 1360
गाथा महला 5 पुटः: 1360 - 1361
फुनहे महला 5 पुटः: 1361 - 1363
चौबोले महला 5 पुटः: 1363 - 1364
सलोक भगत कबीर जिओ के पुटः: 1364 - 1377
सलोक सेख फरीद के पुटः: 1377 - 1385
सवईए स्री मुखबाक महला 5 पुटः: 1385 - 1389
सवईए महले पहिले के पुटः: 1389 - 1390
सवईए महले दूजे के पुटः: 1391 - 1392
सवईए महले तीजे के पुटः: 1392 - 1396
सवईए महले चौथे के पुटः: 1396 - 1406
सवईए महले पंजवे के पुटः: 1406 - 1409
सलोक वारा ते वधीक पुटः: 1410 - 1426
सलोक महला 9 पुटः: 1426 - 1429
मुंदावणी महला 5 पुटः: 1429 - 1429
रागमाला पुटः: 1430 - 1430