श्री गुरु ग्रन्थ साहिबः

पुटः - 649


ਮਃ ੩ ॥
मः ३ ॥

तृतीय मेहलः १.

ਸੰਤਾ ਨਾਲਿ ਵੈਰੁ ਕਮਾਵਦੇ ਦੁਸਟਾ ਨਾਲਿ ਮੋਹੁ ਪਿਆਰੁ ॥
संता नालि वैरु कमावदे दुसटा नालि मोहु पिआरु ॥

ते सन्तानाम् उपरि स्वस्य द्वेषं प्रयोजयन्ति, दुष्टपापिनः प्रेम्णा च कुर्वन्ति।

ਅਗੈ ਪਿਛੈ ਸੁਖੁ ਨਹੀ ਮਰਿ ਜੰਮਹਿ ਵਾਰੋ ਵਾਰ ॥
अगै पिछै सुखु नही मरि जंमहि वारो वार ॥

ते अस्मिन् जगति परे वा शान्तिं न प्राप्नुवन्ति; मृत्यवे एव जायन्ते, पुनः पुनः।

ਤ੍ਰਿਸਨਾ ਕਦੇ ਨ ਬੁਝਈ ਦੁਬਿਧਾ ਹੋਇ ਖੁਆਰੁ ॥
त्रिसना कदे न बुझई दुबिधा होइ खुआरु ॥

तेषां क्षुधा कदापि न तृप्ता द्वन्द्वनाशाः ।

ਮੁਹ ਕਾਲੇ ਤਿਨਾ ਨਿੰਦਕਾ ਤਿਤੁ ਸਚੈ ਦਰਬਾਰਿ ॥
मुह काले तिना निंदका तितु सचै दरबारि ॥

एतेषां निन्दकानां मुखानि सच्चिदानन्दस्य न्यायालये कृष्णानि भवन्ति।

ਨਾਨਕ ਨਾਮ ਵਿਹੂਣਿਆ ਨਾ ਉਰਵਾਰਿ ਨ ਪਾਰਿ ॥੨॥
नानक नाम विहूणिआ ना उरवारि न पारि ॥२॥

हे नानक, नाम विना, न ते अस्मिन् तीरे, परे वा आश्रयं विन्दन्ति। ||२||

ਪਉੜੀ ॥
पउड़ी ॥

पौरी : १.

ਜੋ ਹਰਿ ਨਾਮੁ ਧਿਆਇਦੇ ਸੇ ਹਰਿ ਹਰਿ ਨਾਮਿ ਰਤੇ ਮਨ ਮਾਹੀ ॥
जो हरि नामु धिआइदे से हरि हरि नामि रते मन माही ॥

ये भगवन्नाम ध्यायन्ति, ते भगवतः नाम हर, हर, मनसि ओतप्रोताः भवन्ति।

ਜਿਨਾ ਮਨਿ ਚਿਤਿ ਇਕੁ ਅਰਾਧਿਆ ਤਿਨਾ ਇਕਸ ਬਿਨੁ ਦੂਜਾ ਕੋ ਨਾਹੀ ॥
जिना मनि चिति इकु अराधिआ तिना इकस बिनु दूजा को नाही ॥

ये एकेश्वरं चैतन्यमनसा पूजयन्ति तेषां कृते एकेश्वरादन्यः नास्ति ।

ਸੇਈ ਪੁਰਖ ਹਰਿ ਸੇਵਦੇ ਜਿਨ ਧੁਰਿ ਮਸਤਕਿ ਲੇਖੁ ਲਿਖਾਹੀ ॥
सेई पुरख हरि सेवदे जिन धुरि मसतकि लेखु लिखाही ॥

ते एव भगवन्तं सेवन्ते यस्य ललाटेषु तादृशं पूर्वनिर्धारितं दैवं लिखितम् अस्ति।

ਹਰਿ ਕੇ ਗੁਣ ਨਿਤ ਗਾਵਦੇ ਹਰਿ ਗੁਣ ਗਾਇ ਗੁਣੀ ਸਮਝਾਹੀ ॥
हरि के गुण नित गावदे हरि गुण गाइ गुणी समझाही ॥

ते नित्यं भगवतः महिमा स्तुतिं गायन्ति, महिमा भगवतः महिमा गायन्ति च, ते उत्थापिताः भवन्ति।

ਵਡਿਆਈ ਵਡੀ ਗੁਰਮੁਖਾ ਗੁਰ ਪੂਰੈ ਹਰਿ ਨਾਮਿ ਸਮਾਹੀ ॥੧੭॥
वडिआई वडी गुरमुखा गुर पूरै हरि नामि समाही ॥१७॥

महती गुरुमुखानां माहात्म्यं, ये सिद्धगुरुद्वारा भगवतः नाम्नि लीना तिष्ठन्ति। ||१७||

ਸਲੋਕੁ ਮਃ ੩ ॥
सलोकु मः ३ ॥

सलोक, तृतीय मेहल : १.

ਸਤਿਗੁਰ ਕੀ ਸੇਵਾ ਗਾਖੜੀ ਸਿਰੁ ਦੀਜੈ ਆਪੁ ਗਵਾਇ ॥
सतिगुर की सेवा गाखड़ी सिरु दीजै आपु गवाइ ॥

सत्यगुरुसेवा अतीव कठिना भवति; शिरः समर्प्य, आत्मदम्भं च निर्मूलयतु।

ਸਬਦਿ ਮਰਹਿ ਫਿਰਿ ਨਾ ਮਰਹਿ ਤਾ ਸੇਵਾ ਪਵੈ ਸਭ ਥਾਇ ॥
सबदि मरहि फिरि ना मरहि ता सेवा पवै सभ थाइ ॥

शब्दवचने यः म्रियते, तस्य पुनः कदापि मृत्युः न भविष्यति; तस्य सेवा सर्वथा अनुमोदिता अस्ति।

ਪਾਰਸ ਪਰਸਿਐ ਪਾਰਸੁ ਹੋਵੈ ਸਚਿ ਰਹੈ ਲਿਵ ਲਾਇ ॥
पारस परसिऐ पारसु होवै सचि रहै लिव लाइ ॥

दार्शनिकशिलां स्पृशन् दार्शनिकशिला भवति, या सीसं सुवर्णरूपेण परिणमयति; सत्येश्वरे प्रेम्णा आसक्ताः तिष्ठन्तु।

ਜਿਸੁ ਪੂਰਬਿ ਹੋਵੈ ਲਿਖਿਆ ਤਿਸੁ ਸਤਿਗੁਰੁ ਮਿਲੈ ਪ੍ਰਭੁ ਆਇ ॥
जिसु पूरबि होवै लिखिआ तिसु सतिगुरु मिलै प्रभु आइ ॥

यस्य तादृशं पूर्वनिर्धारितं दैवं भवति, सः सत्यगुरुं ईश्वरं च मिलितुं आगच्छति।

ਨਾਨਕ ਗਣਤੈ ਸੇਵਕੁ ਨਾ ਮਿਲੈ ਜਿਸੁ ਬਖਸੇ ਸੋ ਪਵੈ ਥਾਇ ॥੧॥
नानक गणतै सेवकु ना मिलै जिसु बखसे सो पवै थाइ ॥१॥

हे नानक भगवतः सेवकः स्वलेखात् न मिलति; स एव ग्राह्यः, यं भगवता क्षमते। ||१||

ਮਃ ੩ ॥
मः ३ ॥

तृतीय मेहलः १.

ਮਹਲੁ ਕੁਮਹਲੁ ਨ ਜਾਣਨੀ ਮੂਰਖ ਅਪਣੈ ਸੁਆਇ ॥
महलु कुमहलु न जाणनी मूरख अपणै सुआइ ॥

मूर्खाः शुभाशुभयोः भेदं न जानन्ति; स्वार्थैः वञ्चिताः भवन्ति।

ਸਬਦੁ ਚੀਨਹਿ ਤਾ ਮਹਲੁ ਲਹਹਿ ਜੋਤੀ ਜੋਤਿ ਸਮਾਇ ॥
सबदु चीनहि ता महलु लहहि जोती जोति समाइ ॥

किन्तु यदि ते शब्दवचनस्य चिन्तनं कुर्वन्ति तर्हि ते भगवतः सान्निध्यस्य भवनं प्राप्नुवन्ति, तेषां प्रकाशः प्रकाशे विलीयते।

ਸਦਾ ਸਚੇ ਕਾ ਭਉ ਮਨਿ ਵਸੈ ਤਾ ਸਭਾ ਸੋਝੀ ਪਾਇ ॥
सदा सचे का भउ मनि वसै ता सभा सोझी पाइ ॥

ईश्वरभयं तेषां मनसि सर्वदा भवति, अतः ते सर्वं अवगन्तुं आगच्छन्ति।

ਸਤਿਗੁਰੁ ਅਪਣੈ ਘਰਿ ਵਰਤਦਾ ਆਪੇ ਲਏ ਮਿਲਾਇ ॥
सतिगुरु अपणै घरि वरतदा आपे लए मिलाइ ॥

सच्चः गुरुः अन्तः गृहेषु व्याप्तः अस्ति; सः एव तान् भगवता सह मिश्रयति।

ਨਾਨਕ ਸਤਿਗੁਰਿ ਮਿਲਿਐ ਸਭ ਪੂਰੀ ਪਈ ਜਿਸ ਨੋ ਕਿਰਪਾ ਕਰੇ ਰਜਾਇ ॥੨॥
नानक सतिगुरि मिलिऐ सभ पूरी पई जिस नो किरपा करे रजाइ ॥२॥

हे नानक, ते सत्यगुरुं मिलन्ति, तेषां सर्वे कामाः सिद्धाः भवन्ति, यदि भगवान् स्वप्रसादं प्रयच्छति तथा च इच्छति। ||२||

ਪਉੜੀ ॥
पउड़ी ॥

पौरी : १.

ਧੰਨੁ ਧਨੁ ਭਾਗ ਤਿਨਾ ਭਗਤ ਜਨਾ ਜੋ ਹਰਿ ਨਾਮਾ ਹਰਿ ਮੁਖਿ ਕਹਤਿਆ ॥
धंनु धनु भाग तिना भगत जना जो हरि नामा हरि मुखि कहतिआ ॥

धन्यं धन्यं तेषां भक्तानां सौभाग्यम्, ये मुखेन भगवतः नाम उच्चारयन्ति।

ਧਨੁ ਧਨੁ ਭਾਗ ਤਿਨਾ ਸੰਤ ਜਨਾ ਜੋ ਹਰਿ ਜਸੁ ਸ੍ਰਵਣੀ ਸੁਣਤਿਆ ॥
धनु धनु भाग तिना संत जना जो हरि जसु स्रवणी सुणतिआ ॥

धन्यं धन्यं तेषां सन्तानां सौभाग्यं ये कर्णैः भगवतः स्तुतिं शृण्वन्ति।

ਧਨੁ ਧਨੁ ਭਾਗ ਤਿਨਾ ਸਾਧ ਜਨਾ ਹਰਿ ਕੀਰਤਨੁ ਗਾਇ ਗੁਣੀ ਜਨ ਬਣਤਿਆ ॥
धनु धनु भाग तिना साध जना हरि कीरतनु गाइ गुणी जन बणतिआ ॥

धन्यं धन्यं तेषां पवित्रजनानाम् सौभाग्यं, ये भगवतः स्तुतिकीर्तनं गायन्ति, तथा च सद्गुणाः भवन्ति।

ਧਨੁ ਧਨੁ ਭਾਗ ਤਿਨਾ ਗੁਰਮੁਖਾ ਜੋ ਗੁਰਸਿਖ ਲੈ ਮਨੁ ਜਿਣਤਿਆ ॥
धनु धनु भाग तिना गुरमुखा जो गुरसिख लै मनु जिणतिआ ॥

धन्यं धन्यं तेषां गुरमुखानां सौभाग्यं गुरसिखरूपेण जीवन्ति, मनः जित्वा च।

ਸਭ ਦੂ ਵਡੇ ਭਾਗ ਗੁਰਸਿਖਾ ਕੇ ਜੋ ਗੁਰ ਚਰਣੀ ਸਿਖ ਪੜਤਿਆ ॥੧੮॥
सभ दू वडे भाग गुरसिखा के जो गुर चरणी सिख पड़तिआ ॥१८॥

परन्तु सर्वेभ्यः महत्तमं सौभाग्यं, गुरुपदेषु पतन्तः गुरुशिखानां। ||१८||

ਸਲੋਕੁ ਮਃ ੩ ॥
सलोकु मः ३ ॥

सलोक, तृतीय मेहल : १.

ਬ੍ਰਹਮੁ ਬਿੰਦੈ ਤਿਸ ਦਾ ਬ੍ਰਹਮਤੁ ਰਹੈ ਏਕ ਸਬਦਿ ਲਿਵ ਲਾਇ ॥
ब्रहमु बिंदै तिस दा ब्रहमतु रहै एक सबदि लिव लाइ ॥

यः ईश्वरं जानाति, यः प्रेम्णा शबादस्य एकस्मिन् वचने स्वस्य ध्यानं केन्द्रीक्रियते, सः स्वस्य आध्यात्मिकताम् अक्षुण्णं करोति।

ਨਵ ਨਿਧੀ ਅਠਾਰਹ ਸਿਧੀ ਪਿਛੈ ਲਗੀਆ ਫਿਰਹਿ ਜੋ ਹਰਿ ਹਿਰਦੈ ਸਦਾ ਵਸਾਇ ॥
नव निधी अठारह सिधी पिछै लगीआ फिरहि जो हरि हिरदै सदा वसाइ ॥

सिद्धानां नव निधिः अष्टादश आध्यात्मिकशक्तयः च तं अनुवर्तन्ते, यः भगवन्तं हृदये निहितं करोति।

ਬਿਨੁ ਸਤਿਗੁਰ ਨਾਉ ਨ ਪਾਈਐ ਬੁਝਹੁ ਕਰਿ ਵੀਚਾਰੁ ॥
बिनु सतिगुर नाउ न पाईऐ बुझहु करि वीचारु ॥

सत्यगुरुं विना नाम न लभ्यते; एतत् अवगत्य चिन्तयतु।

ਨਾਨਕ ਪੂਰੈ ਭਾਗਿ ਸਤਿਗੁਰੁ ਮਿਲੈ ਸੁਖੁ ਪਾਏ ਜੁਗ ਚਾਰਿ ॥੧॥
नानक पूरै भागि सतिगुरु मिलै सुखु पाए जुग चारि ॥१॥

हे नानक, सम्यक् शुभ दैवद्वारा सत्यगुरुं मिलित्वा, शान्तिं च लभते, चतुर्युगेषु। ||१||

ਮਃ ੩ ॥
मः ३ ॥

तृतीय मेहलः १.

ਕਿਆ ਗਭਰੂ ਕਿਆ ਬਿਰਧਿ ਹੈ ਮਨਮੁਖ ਤ੍ਰਿਸਨਾ ਭੁਖ ਨ ਜਾਇ ॥
किआ गभरू किआ बिरधि है मनमुख त्रिसना भुख न जाइ ॥

युवा वा वृद्धः वा स्वेच्छा मनमुखः क्षुधापिपासां न पलायितुं न शक्नोति।

ਗੁਰਮੁਖਿ ਸਬਦੇ ਰਤਿਆ ਸੀਤਲੁ ਹੋਏ ਆਪੁ ਗਵਾਇ ॥
गुरमुखि सबदे रतिआ सीतलु होए आपु गवाइ ॥

गुरमुखाः शब्दवचनेन ओतप्रोताः सन्ति; स्वाभिमानं नष्टं कृत्वा शान्तिं प्राप्नुवन्ति।

ਅੰਦਰੁ ਤ੍ਰਿਪਤਿ ਸੰਤੋਖਿਆ ਫਿਰਿ ਭੁਖ ਨ ਲਗੈ ਆਇ ॥
अंदरु त्रिपति संतोखिआ फिरि भुख न लगै आइ ॥

अन्तः तृप्ताः तृप्ताः च भवन्ति; ते पुनः कदापि क्षुधां न अनुभवन्ति।


सूचिः (1 - 1430)
जप पुटः: 1 - 8
सो दर पुटः: 8 - 10
सो पुरख पुटः: 10 - 12
सोहला पुटः: 12 - 13
सिरी राग पुटः: 14 - 93
राग माझ पुटः: 94 - 150
राग गउड़ी पुटः: 151 - 346
राग आसा पुटः: 347 - 488
राग गूजरी पुटः: 489 - 526
राग देवगणधारी पुटः: 527 - 536
राग बिहागड़ा पुटः: 537 - 556
राग वढ़हंस पुटः: 557 - 594
राग सोरठ पुटः: 595 - 659
राग धनसारी पुटः: 660 - 695
राग जैतसरी पुटः: 696 - 710
राग तोडी पुटः: 711 - 718
राग बैराडी पुटः: 719 - 720
राग तिलंग पुटः: 721 - 727
राग सूही पुटः: 728 - 794
राग बिलावल पुटः: 795 - 858
राग गोंड पुटः: 859 - 875
राग रामकली पुटः: 876 - 974
राग नट नारायण पुटः: 975 - 983
राग माली पुटः: 984 - 988
राग मारू पुटः: 989 - 1106
राग तुखारी पुटः: 1107 - 1117
राग केदारा पुटः: 1118 - 1124
राग भैरौ पुटः: 1125 - 1167
राग वसंत पुटः: 1168 - 1196
राग सारंगस पुटः: 1197 - 1253
राग मलार पुटः: 1254 - 1293
राग कानडा पुटः: 1294 - 1318
राग कल्याण पुटः: 1319 - 1326
राग प्रभाती पुटः: 1327 - 1351
राग जयवंती पुटः: 1352 - 1359
सलोक सहस्रकृति पुटः: 1353 - 1360
गाथा महला 5 पुटः: 1360 - 1361
फुनहे महला 5 पुटः: 1361 - 1363
चौबोले महला 5 पुटः: 1363 - 1364
सलोक भगत कबीर जिओ के पुटः: 1364 - 1377
सलोक सेख फरीद के पुटः: 1377 - 1385
सवईए स्री मुखबाक महला 5 पुटः: 1385 - 1389
सवईए महले पहिले के पुटः: 1389 - 1390
सवईए महले दूजे के पुटः: 1391 - 1392
सवईए महले तीजे के पुटः: 1392 - 1396
सवईए महले चौथे के पुटः: 1396 - 1406
सवईए महले पंजवे के पुटः: 1406 - 1409
सलोक वारा ते वधीक पुटः: 1410 - 1426
सलोक महला 9 पुटः: 1426 - 1429
मुंदावणी महला 5 पुटः: 1429 - 1429
रागमाला पुटः: 1430 - 1430