شري دسم گرنتھ

صفحو - 295


ਪੁਤ੍ਰ ਭਇਓ ਦੇਵਕੀ ਕੈ ਕੀਰਤਿ ਮਤ ਤਿਹ ਨਾਮੁ ॥
putr bheio devakee kai keerat mat tih naam |

ديوڪي کي پهريون پٽ ٿيو، جنهن جو نالو ’ڪرتمت‘ هو.

ਬਾਸੁਦੇਵ ਲੈ ਤਾਹਿ ਕੌ ਗਯੋ ਕੰਸ ਕੈ ਧਾਮ ॥੪੫॥
baasudev lai taeh kau gayo kans kai dhaam |45|

ديوڪي کي پهريون پٽ ڪرامت نالي ڄائو ۽ واسوديو کيس ڪنس جي گهر وٺي ويو.

ਸਵੈਯਾ ॥
savaiyaa |

سويا

ਲੈ ਕਰਿ ਤਾਤ ਕੋ ਤਾਤ ਚਲਿਯੋ ਜਬ ਹੀ ਨ੍ਰਿਪ ਕੈ ਦਰ ਊਪਰ ਆਇਓ ॥
lai kar taat ko taat chaliyo jab hee nrip kai dar aoopar aaeio |

جڏهن پيءُ (تت) پٽ سان گڏ هليو ويو ۽ بادشاهه ڪنس جي دروازي تي آيو.

ਜਾਇ ਕਹਿਯੋ ਦਰਵਾਨਨ ਸੋ ਤਿਨ ਬੋਲਿ ਕੈ ਭੀਤਰ ਜਾਇ ਜਨਾਇਓ ॥
jaae kahiyo daravaanan so tin bol kai bheetar jaae janaaeio |

جڏهن پيءُ محلات جي دروازي تي پهتو ته هن دربان کان پڇيو ته ڪنس کي خبر ڏيو.

ਕੰਸ ਕਰੀ ਕਰੁਨਾ ਸਿਸੁ ਦੇਖਿ ਕਹਿਓ ਹਮ ਹੂੰ ਤੁਮ ਕੋ ਬਖਸਾਇਓ ॥
kans karee karunaa sis dekh kahio ham hoon tum ko bakhasaaeio |

(ڪنز) ٻار کي ڏٺو ۽ ترس آيو ۽ چيائين ته اسان توکي (هن ٻار کي) بچايو آهي.

ਫੇਰ ਚਲਿਓ ਗ੍ਰਿਹ ਕੋ ਬਸੁਦੇਵ ਤਊ ਮਨ ਮੈ ਕਛੁ ਨ ਸੁਖੁ ਪਾਇਓ ॥੪੬॥
fer chalio grih ko basudev taoo man mai kachh na sukh paaeio |46|

ٻار کي ڏسي ۽ ڪنس تي رحم ڪري چيو، ”مون توکي معاف ڪري ڇڏيو آهي.“ واسوديو پنهنجي گهر ڏانهن موٽي آيو، پر هن جي ذهن ۾ ڪا به خوشي نه رهي.

ਬਸੁਦੇਵ ਬਾਚ ਮਨ ਮੈ ॥
basudev baach man mai |

واسوديو جي ڳالهه هن جي ذهن ۾:

ਦੋਹਰਾ ॥
doharaa |

DOHRA

ਬਾਸੁਦੇਵ ਮਨ ਆਪਨੇ ਕੀਨੋ ਇਹੈ ਬਿਚਾਰ ॥
baasudev man aapane keeno ihai bichaar |

باسوديو پنهنجي ذهن ۾ اهو سوچيو

ਕੰਸ ਮੂੜ ਦੁਰਮਤਿ ਬਡੋ ਯਾ ਕੌ ਡਰਿ ਹੈ ਮਾਰਿ ॥੪੭॥
kans moorr duramat baddo yaa kau ddar hai maar |47|

واسوديو پنهنجي ذهن ۾ سوچيو ته ڪنس هڪ شيطاني عقل وارو ماڻهو آهي، خوف سان، هو ضرور ٻار کي ماري ڇڏيندو.

ਨਾਰਦ ਰਿਖਿ ਬਾਚ ਕੰਸ ਪ੍ਰਤਿ ॥
naarad rikh baach kans prat |

ڪنس کي خطاب ڪندي بابا ناراد جو خطاب:

ਦੋਹਰਾ ॥
doharaa |

DOHRA

ਤਬ ਮੁਨਿ ਆਯੋ ਕੰਸ ਗ੍ਰਿਹਿ ਕਹੀ ਬਾਤ ਸੁਨਿ ਰਾਇ ॥
tab mun aayo kans grihi kahee baat sun raae |

(بسوديو جي گهر موٽڻ تي) پوءِ (نارد) بابا ڪنس جي گهر آيو (۽ هن چيو ته) اي بادشاهه! ٻڌ

ਅਸਟ ਲੀਕ ਕਰ ਕੈ ਗਨੀ ਦੀਨੋ ਭੇਦ ਬਤਾਇ ॥੪੮॥
asatt leek kar kai ganee deeno bhed bataae |48|

پوءِ بابا ناراد ڪنس وٽ آيو ۽ سندس اڳيان اٺ ليڪون ٺاهي کيس ڪي پراسرار ڳالهيون ٻڌايون.

ਅਥ ਭ੍ਰਿਤਨ ਸੌ ਕੰਸ ਬਾਚ ॥
ath bhritan sau kans baach |

ڪنس جو خطاب پنهنجن نوڪرن کي:

ਸਵੈਯਾ ॥
savaiyaa |

سويا

ਬਾਤ ਸੁਨੀ ਜਬ ਨਾਰਦ ਕੀ ਇਹ ਤੋ ਨ੍ਰਿਪ ਕੇ ਮਨ ਮਾਹਿ ਭਈ ਹੈ ॥
baat sunee jab naarad kee ih to nrip ke man maeh bhee hai |

ڪنس جڏهن نرد جون ڳالهيون ٻڌيون ته راجا جي دل ڀرجي وئي.

ਮਾਰਹੁ ਜਾਇ ਇਸੈ ਅਬ ਹੀ ਕਰਿ ਭ੍ਰਿਤਨ ਨੈਨ ਕੀ ਸੈਨ ਦਈ ਹੈ ॥
maarahu jaae isai ab hee kar bhritan nain kee sain dee hai |

جڏهن بادشاهه نرد جي ڳالهه ٻڌي ته هن جي ذهن ۾ اها ڳالهه وڌيڪ گهري ٿي وئي ته هن پنهنجي نوڪرن کي نشانين سان چيو ته ٻار کي فوري طور تي ماري ڇڏيو.

ਦਉਰਿ ਗਏ ਤਿਹ ਆਇਸੁ ਮਾਨ ਕੈ ਬਾਤ ਇਹੈ ਚਲਿ ਲੋਗ ਗਈ ਹੈ ॥
daur ge tih aaeis maan kai baat ihai chal log gee hai |

هن جي اجازت جي تعميل ڪندي، نوڪر (باسديو ڏانهن) ڀڄي ويا ۽ اهو معلوم ٿيو (سڀني ماڻهن کي).

ਪਾਥਰ ਪੈ ਹਨਿ ਕੈ ਘਨ ਜਿਉ ਬਪੁ ਜੀਵਹਿ ਤੇ ਕਰਿ ਭਿੰਨ ਲਈ ਹੈ ॥੪੯॥
paathar pai han kai ghan jiau bap jeeveh te kar bhin lee hai |49|

سندس حڪم ملڻ تي سڀئي (نوڪر) ڀڄي ويا ۽ ٻار کي هڪ دڪان تي هتڙيءَ وانگر ڌڪ هڻي، روح کي جسم کان جدا ڪري ڇڏيو.

ਪ੍ਰਿਥਮ ਪੁਤ੍ਰ ਬਧਹਿ ॥
pritham putr badheh |

پهرين پٽ جو قتل

ਸਵੈਯਾ ॥
savaiyaa |

سويا

ਅਉਰ ਭਯੋ ਸੁਤ ਜੋ ਤਿਹ ਕੇ ਗ੍ਰਿਹਿ ਤਉ ਨ੍ਰਿਪ ਕੰਸ ਮਹਾ ਮਤਿ ਹੀਨੋ ॥
aaur bhayo sut jo tih ke grihi tau nrip kans mahaa mat heeno |

(جڏهن) سندن گهر ۾ ٻيو پٽ پيدا ٿيو، تڏهن ڪنس، جنهن کي وڏو عقيدو هو، (پنهنجي) نوڪر موڪليائين.

ਸੇਵਕ ਭੇਜ ਦਏ ਤਿਨ ਲਿਆਇ ਕੈ ਪਾਥਰ ਪੈ ਹਨਿ ਕੈ ਫੁਨਿ ਦੀਨੋ ॥
sevak bhej de tin liaae kai paathar pai han kai fun deeno |

هڪ ٻيو پٽ جيڪو ديوڪي ۽ واسوديو کي پيدا ٿيو هو، جنهن کي به بدمعاشي ڪنن جي حڪم تي قتل ڪيو ويو هو، ان جي نوڪرن کيس دڪان تي ڌڪ هڻي لاش ماءُ پيءُ جي حوالي ڪيو.

ਸੋਰ ਪਰਿਯੋ ਸਬ ਹੀ ਪੁਰ ਮੈ ਕਬਿ ਨੈ ਤਿਹ ਕੋ ਜਸੁ ਇਉ ਲਖਿ ਲੀਨੋ ॥
sor pariyo sab hee pur mai kab nai tih ko jas iau lakh leeno |

(ٻئي پٽ جي موت تي) سڄي ماٿرا پوري ۾ شور مچي ويو. جنهن جو نمونو شاعر کي هن ريت هلڻو آهي

ਇੰਦ੍ਰ ਮੂਓ ਸੁਨਿ ਕੈ ਰਨ ਮੈ ਮਿਲ ਕੈ ਸੁਰ ਮੰਡਲ ਰੋਦਨ ਕੀਨੋ ॥੫੦॥
eindr mooo sun kai ran mai mil kai sur manddal rodan keeno |50|

ان سنگين ڏوهه جو ٻڌي سڄي شهر ۾ وڏو شور مچي ويو ۽ شاعر کي اندرا جي موت تي ديوتا جي روئڻ وانگر اهو گوڙ ظاهر ٿيو.

ਅਉਰ ਭਯੋ ਸੁਤ ਜੋ ਤਿਹ ਕੇ ਗ੍ਰਿਹ ਨਾਮ ਧਰਿਓ ਤਿਹ ਕੋ ਤਿਨ ਹੂੰ ਜੈ ॥
aaur bhayo sut jo tih ke grih naam dhario tih ko tin hoon jai |

سندن گهر ۾ هڪ ٻيو پٽ پيدا ٿيو، جنهن جو نالو ”جيئي“ رکيو ويو.

ਮਾਰ ਦਯੋ ਸੁਨਿ ਕੈ ਨ੍ਰਿਪ ਕੰਸ ਸੁ ਪਾਥਰ ਪੈ ਹਨਿ ਡਾਰਿਓ ਖੂੰਜੈ ॥
maar dayo sun kai nrip kans su paathar pai han ddaario khoonjai |

سندن گهر ۾ هڪ ٻيو پٽ ڄائو، جنهن جو نالو جيا رکيو ويو، پر ڪنس جي بادشاهه کيس پٿر تي به ڌڪ هنيو.

ਸੀਸ ਕੇ ਬਾਰ ਉਖਾਰਤ ਦੇਵਕੀ ਰੋਦਨ ਚੋਰਨ ਤੈ ਘਰਿ ਗੂੰਜੈ ॥
sees ke baar ukhaarat devakee rodan choran tai ghar goonjai |

ديوڪي مٿي جا وار کلائي ٿي، گهر گونججي ٿو (تنهنڪري) هن جي روئڻ ۽ رڙ سان (’چورن‘).

ਜਿਉ ਰੁਤਿ ਅੰਤੁ ਬਸੰਤ ਸਮੈ ਨਭਿ ਕੋ ਜਿਮ ਜਾਤ ਪੁਕਾਰਤ ਕੂੰਜੈ ॥੫੧॥
jiau rut ant basant samai nabh ko jim jaat pukaarat koonjai |51|

ديوڪي پنهنجي مٿي جا وار ڪڍڻ لڳي ۽ ائين روئڻ لڳي، جيئن بهار جي موسم ۾ آسمان ۾ ڪرونچا نالي پکي.

ਕਬਿਤੁ ॥
kabit |

ڪيبٽ

ਚਉਥੋ ਪੁਤ੍ਰ ਭਇਓ ਸੋ ਭੀ ਕੰਸ ਮਾਰ ਦਇਓ ਤਿਹ ਸੋਕ ਬੜਵਾ ਕੀ ਲਾਟੈ ਮਨ ਮੈ ਜਗਤ ਹੈ ॥
chautho putr bheio so bhee kans maar deio tih sok barravaa kee laattai man mai jagat hai |

چوٿون پٽ ڄائو ۽ کيس به ڪنس مارائي ڇڏيو، ديوڪي ۽ واسوديو جي دلين ۾ غم جا شعلا ٻرڻ لڳا.

ਪਰੀ ਹੈਗੀ ਦਾਸੀ ਮਹਾ ਮੋਹ ਹੂੰ ਕੀ ਫਾਸੀ ਬੀਚ ਗਈ ਮਿਟ ਸੋਭਾ ਪੈ ਉਦਾਸੀ ਹੀ ਪਗਤ ਹੈ ॥
paree haigee daasee mahaa moh hoon kee faasee beech gee mitt sobhaa pai udaasee hee pagat hai |

ديوڪي جو سمورو حُسن هن جي ڳچيءَ ۾ وڏي جڪڙ جي ڦڙيءَ سان ختم ٿي ويو ۽ هوءَ وڏي پريشانيءَ ۾ غرق ٿي وئي.

ਕੈਧੋ ਤੁਮ ਨਾਥ ਹ੍ਵੈ ਸਨਾਥ ਹਮ ਹੂੰ ਪੈ ਹੂੰਜੈ ਪਤਿ ਕੀ ਨ ਗਤਿ ਔਰ ਤਨ ਕੀ ਨ ਗਤਿ ਹੈ ॥
kaidho tum naath hvai sanaath ham hoon pai hoonjai pat kee na gat aauar tan kee na gat hai |

هوءَ چوي ٿي ته اي منهنجا خدا! تون ڪهڙي قسم جو رب آهين ۽ اسان ڪهڙي قسم جا محفوظ ماڻهو آهيون؟ اسان کي نه ته ڪا عزت ملي آهي ۽ نه ئي ڪو جسماني تحفظ مليو آهي

ਭਈ ਉਪਹਾਸੀ ਦੇਹ ਪੂਤਨ ਬਿਨਾਸੀ ਅਬਿਨਾਸੀ ਤੇਰੀ ਹਾਸੀ ਨ ਹਮੈ ਗਾਸੀ ਸੀ ਲਗਤ ਹੈ ॥੫੨॥
bhee upahaasee deh pootan binaasee abinaasee teree haasee na hamai gaasee see lagat hai |52|

اسان جي پٽ جي موت جي ڪري، اسان کي به مذاق ڪيو پيو وڃي، اي امر رب! توهان جي اهڙي ظالمانه مذاق اسان کي تير وانگر تيزيءَ سان ڇڪي رهي آهي.���52.

ਸਵੈਯਾ ॥
savaiyaa |

سويا

ਪਾਚਵੋ ਪੁਤ੍ਰ ਭਯੋ ਸੁਨਿ ਕੰਸ ਸੁ ਪਾਥਰ ਸੋ ਹਨਿ ਮਾਰਿ ਦਯੋ ਹੈ ॥
paachavo putr bhayo sun kans su paathar so han maar dayo hai |

جڏهن پنجون پٽ ڄائو ته ڪنس کيس به پٿر هڻي ماري وڌو.

ਸ੍ਵਾਸ ਗਯੋ ਨਭਿ ਕੇ ਮਗ ਮੈ ਤਨ ਤਾ ਕੋ ਕਿਧੌ ਜਮੁਨਾ ਮੈ ਗਯੋ ਹੈ ॥
svaas gayo nabh ke mag mai tan taa ko kidhau jamunaa mai gayo hai |

پنجين پٽ جي ڄمڻ جي خبر ٻڌي ڪنس کي به دڪان تي ڌڪ هڻي ماري وڌو ته ٻار جو روح آسمان ڏانهن هليو ويو ۽ سندس جسم وهندڙ وهڪري ۾ ملي ويو.

ਸੋ ਸੁਨਿ ਕੈ ਪੁਨਿ ਸ੍ਰੋਨਨ ਦੇਵਕੀ ਸੋਕ ਸੋ ਸਾਸ ਉਸਾਸ ਲਯੋ ਹੈ ॥
so sun kai pun sronan devakee sok so saas usaas layo hai |

(اها) خبر ٻڌي ديوڪي وري غم ۾ رڙ ڪئي.

ਮੋਹ ਭਯੋ ਅਤਿ ਤਾ ਦਿਨ ਮੈ ਮਨੋ ਯਾਹੀ ਤੇ ਮੋਹ ਪ੍ਰਕਾਸ ਭਯੋ ਹੈ ॥੫੩॥
moh bhayo at taa din mai mano yaahee te moh prakaas bhayo hai |53|

اهو ٻڌي ديوڪي رڙيون ڪرڻ لڳيون ۽ ان لاڳاپي جي ڪري کيس ايڏو وڏو ڏک ٿيو جو ڄڻ ته هن وصل کي جنم ڏنو.

ਦੇਵਕੀ ਬੇਨਤੀ ਬਾਚ ॥
devakee benatee baach |

ديوڪي جي دعا بابت تقرير:

ਕਬਿਤੁ ॥
kabit |

ڪيبٽ

ਪੁਤ੍ਰ ਭਇਓ ਛਠੋ ਬੰਸ ਸੋ ਭੀ ਮਾਰਿ ਡਾਰਿਓ ਕੰਸ ਦੇਵਕੀ ਪੁਕਾਰੀ ਨਾਥ ਬਾਤ ਸੁਨਿ ਲੀਜੀਐ ॥
putr bheio chhattho bans so bhee maar ddaario kans devakee pukaaree naath baat sun leejeeai |

ڇهين پٽ (بسوديو) جي قبيلي ۾ پيدا ٿيو، جنهن کي به ڪنس قتل ڪيو. تڏهن ديوڪي سڏ ڪيو، اي خدا! ٻڌو (هاڻي مون کي).

ਕੀਜੀਐ ਅਨਾਥ ਨ ਸਨਾਥ ਮੇਰੇ ਦੀਨਾਨਾਥ ਹਮੈ ਮਾਰ ਦੀਜੀਐ ਕਿ ਯਾ ਕੋ ਮਾਰ ਦੀਜੀਐ ॥
keejeeai anaath na sanaath mere deenaanaath hamai maar deejeeai ki yaa ko maar deejeeai |

جڏهن ڇهين پٽ کي به ڪنس قتل ڪيو، تڏهن ديوڪيءَ خدا جي آڏو اهڙيءَ طرح دعا ڪئي ته، اي غريبن جا مالڪ! يا ته اسان کي ماريو يا ڪنسا کي ماريو

ਕੰਸ ਬਡੋ ਪਾਪੀ ਜਾ ਕੋ ਲੋਭ ਭਯੋ ਜਾਪੀ ਸੋਈ ਕੀਜੀਐ ਹਮਾਰੀ ਦਸਾ ਜਾ ਤੇ ਸੁਖੀ ਜੀਜੀਐ ॥
kans baddo paapee jaa ko lobh bhayo jaapee soee keejeeai hamaaree dasaa jaa te sukhee jeejeeai |

ڇو ته ڪنس وڏو گنهگار آهي، جنهن کي لالچ لڳي ٿي. (هاڻي) اسان کي اهڙو ڪر ته (اسان) خوشيءَ سان رهي سگهون.

ਸ੍ਰੋਨਨ ਮੈ ਸੁਨਿ ਅਸਵਾਰੀ ਗਜ ਵਾਰੀ ਕਰੋ ਲਾਈਐ ਨ ਢੀਲ ਅਬ ਦੋ ਮੈ ਏਕ ਕੀਜੀਐ ॥੫੪॥
sronan mai sun asavaaree gaj vaaree karo laaeeai na dteel ab do mai ek keejeeai |54|

ڪنس هڪ وڏو گنهگار آهي، جنهن کي ماڻهو پنهنجو بادشاهه سمجهن ٿا ۽ جنهن کي ياد ڪن ٿا اي رب! هن کي اهڙي حالت ۾ رکو جيئن تو اسان کي رکيو آهي، مون ٻڌو آهي ته تو هاٿي جي جان بچائي آهي، هاڻي دير نه ڪر، مهرباني ڪري ڪو به ڪم ڪري.

ਇਤਿ ਛਠਵੋਂ ਪੁਤ੍ਰ ਬਧਹ ॥
eit chhatthavon putr badhah |

ڇهين پٽ جي قتل جي حوالي سان بيان جي پڄاڻي.