శ్రీ దశమ్ గ్రంథ్

పేజీ - 161


ਮਨੋ ਦੋ ਗਿਰੰ ਜੁਧ ਜੁਟੇ ਸਪਛੰ ॥
mano do giran judh jutte sapachhan |

అలాంటి భయంకరమైన యుద్ధం శంఖాసురుడికి, మచ్చకు మధ్య జరిగింది. రెండు పర్వతాలు ఒకదానితో ఒకటి యుద్ధం చేస్తున్నట్లు స్పష్టంగా కనిపించింది.

ਕਟੇ ਮਾਸ ਟੁਕੰ ਭਖੇ ਗਿਧਿ ਬ੍ਰਿਧੰ ॥
katte maas ttukan bhakhe gidh bridhan |

(శంఖాసురుని) మాంసపు ముక్కలు పడిపోతున్నాయి మరియు వాటిని పెద్ద రాబందులు తింటున్నాయి.

ਹਸੈ ਜੋਗਣੀ ਚਉਸਠਾ ਸੂਰ ਸੁਧੰ ॥੫੨॥
hasai joganee chausatthaa soor sudhan |52|

పెద్ద రాబందులచే మ్రింగివేయబడిన మాంసపు ముక్కలు పడటం ప్రారంభించాయి మరియు ఈ భయంకరమైన యుద్ధాన్ని చూసి అరవై నాలుగు పిశాచాలు (యోగినిలు) నవ్వడం ప్రారంభించాయి.52.

ਕੀਯੋ ਉਧਾਰ ਬੇਦੰ ਹਤੇ ਸੰਖਬੀਰੰ ॥
keeyo udhaar bedan hate sankhabeeran |

శంఖాసురుడిని చంపడం ద్వారా, (చేప) వేదాలను అరువు తెచ్చుకుంది.

ਤਜ੍ਯੋ ਮਛ ਰੂਪੰ ਸਜ੍ਰਯੋ ਸੁੰਦ੍ਰ ਚੀਰ ॥
tajayo machh roopan sajrayo sundr cheer |

శంఖాసురుడిని సంహరించిన తరువాత, మాచ్ (చేప) అవతారం వేదాలను విమోచించాడు మరియు భగవంతుడు, మత్స్య రూపాన్ని విడిచిపెట్టి, అద్భుతమైన వస్త్రాలతో తనను తాను అలంకరించుకున్నాడు.

ਸਬੈ ਦੇਵ ਥਾਪੇ ਕੀਯੋ ਦੁਸਟ ਨਾਸੰ ॥
sabai dev thaape keeyo dusatt naasan |

దేవతలందరినీ (వారి వారి వారి స్థానాలలో) స్థాపించి, దుష్టులను నాశనం చేశాడు.

ਟਰੇ ਸਰਬ ਦਾਨੋ ਭਰੇ ਜੀਵ ਤ੍ਰਾਸੰ ॥੫੩॥
ttare sarab daano bhare jeev traasan |53|

నిరంకుశులను నాశనం చేసిన తరువాత, భగవంతుడు దేవతలందరినీ మళ్లీ స్థాపించాడు మరియు జీవులను భయపెట్టే రాక్షసులు నాశనం చేయబడ్డారు.53.

ਤ੍ਰਿਭੰਗੀ ਛੰਦ ॥
tribhangee chhand |

త్రిభంగి చరణము

ਸੰਖਾਸੁਰ ਮਾਰੇ ਬੇਦ ਉਧਾਰੇ ਸਤ੍ਰ ਸੰਘਾਰੇ ਜਸੁ ਲੀਨੋ ॥
sankhaasur maare bed udhaare satr sanghaare jas leeno |

శంఖాసురుడు అనే రాక్షసుడిని సంహరించడం, వేదాలను విమోచించడం మరియు శత్రువులను నాశనం చేయడం వంటి వాటికి భగవంతుడు గొప్ప ప్రశంసలు అందుకున్నాడు.

ਦੇਵੇ ਸੁ ਬੁਲਾਯੋ ਰਾਜ ਬਿਠਾਯੋ ਛਤ੍ਰ ਫਿਰਾਯੋ ਸੁਖ ਦੀਨੋ ॥
deve su bulaayo raaj bitthaayo chhatr firaayo sukh deeno |

అతను దేవతల రాజు ఇంద్రుడిని పిలిచి అతనికి రాజరికం మరియు దాని సౌఖ్యాలను అనుగ్రహించాడు.

ਕੋਟੰ ਬਜੇ ਬਾਜੇ ਅਮਰੇਸੁਰ ਗਾਜੇ ਸੁਭ ਘਰਿ ਸਾਜੇ ਸੋਕ ਹਰੇ ॥
kottan baje baaje amaresur gaaje subh ghar saaje sok hare |

లక్షలాది సంగీత వాయిద్యాలు ప్రతిధ్వనించడం ప్రారంభించాయి, దేవతలు ఆనందాన్ని వాయించడం ప్రారంభించారు మరియు ప్రతి ఇంటిలోని దుఃఖం నాశనం చేయబడింది.

ਦੈ ਕੋਟਕ ਦਛਨਾ ਕ੍ਰੋਰ ਪ੍ਰਦਛਨਾ ਆਨਿ ਸੁ ਮਛ ਕੇ ਪਾਇ ਪਰੇ ॥੫੪॥
dai kottak dachhanaa kror pradachhanaa aan su machh ke paae pare |54|

దేవతలందరూ వివిధ రకాల కానుకలు సమర్పించి లక్షలాది ప్రదక్షిణలు చేస్తూ మత్స్యావతార పాదాలకు నమస్కరించారు.54.

ਇਤਿ ਸ੍ਰੀ ਬਚਿਤ੍ਰ ਨਾਟਕ ਗ੍ਰੰਥੇ ਮਛ ਪ੍ਰਥਮ ਅਵਤਾਰ ਸੰਖਾਸੁਰ ਬਧਹ ਸਮਾਪਤਮ ਸਤੁ ਸੁਭਮ ਸਤੁ ॥੧॥
eit sree bachitr naattak granthe machh pratham avataar sankhaasur badhah samaapatam sat subham sat |1|

బచిత్తర్ నాటకంలో శంఖాసురుని మొదటి మచ్ (చేప) అవతారం మరియు వధ వివరణ ముగింపు.

ਅਥ ਕਛ ਅਵਤਾਰ ਕਥਨੰ ॥
ath kachh avataar kathanan |

ఇప్పుడు కచ్ (తాబేలు) అవతారం యొక్క వివరణ ప్రారంభమవుతుంది:

ਭੁਜੰਗ ਪ੍ਰਯਾਤ ਛੰਦ ॥
bhujang prayaat chhand |

భుజంగ్ ప్రయాత్ చరణము

ਕਿਤੋ ਕਾਲ ਬੀਤਯੋ ਕਰਿਯੋ ਦੇਵ ਰਾਜੰ ॥
kito kaal beetayo kariyo dev raajan |

దేవతలను పరిపాలిస్తూ కొంత కాలం గడిచింది.

ਭਰੇ ਰਾਜ ਧਾਮੰ ਸੁਭੰ ਸਰਬ ਸਾਜੰ ॥
bhare raaj dhaaman subhan sarab saajan |

దేవతల రాజు ఇంద్రుడు చాలా కాలం పాలించాడు మరియు అతని రాజభవనాలు అన్ని సౌకర్యాలతో నిండి ఉన్నాయి.

ਗਜੰ ਬਾਜ ਬੀਣੰ ਬਿਨਾ ਰਤਨ ਭੂਪੰ ॥
gajan baaj beenan binaa ratan bhoopan |

(కానీ ఇప్పటికీ) ఏనుగులు, గుర్రాలు, బీన్స్ మొదలైన రత్నాలను కోల్పోయిన (దేవతల)

ਕਰਿਯੋ ਬਿਸਨ ਬੀਚਾਰ ਚਿਤੰ ਅਨੂਪੰ ॥੧॥
kariyo bisan beechaar chitan anoopan |1|

అయితే ఈ రాజు ఏనుగులు, గుర్రాలు మరియు ఆభరణాలు లేనివాడు అని విష్ణువు తన మనస్సులో ఒక ప్రత్యేకమైన ఆలోచనను ఒకసారి ప్రతిబింబించాడు (కాబట్టి ఈ దిశలో ఏదైనా చేయాలి).

ਸਬੈ ਦੇਵ ਏਕਤ੍ਰ ਕੀਨੇ ਪੁਰਿੰਦ੍ਰੰ ॥
sabai dev ekatr keene purindran |

విష్ణువు (పురీందర్) దేవతలందరినీ సమీకరించాడు

ਸਸੰ ਸੂਰਜੰ ਆਦਿ ਲੈ ਕੈ ਉਪਿੰਦ੍ਰੰ ॥
sasan soorajan aad lai kai upindran |

ఇంద్రుడు చంద్రునితో సహా దేవతలందరినీ ఒకచోట చేర్చాడు. సూర్య మరియు ఉపేంద్ర.

ਹੁਤੇ ਦਈਤ ਜੇ ਲੋਕ ਮਧ੍ਰਯੰ ਹੰਕਾਰੀ ॥
hute deet je lok madhrayan hankaaree |

ప్రపంచంలో ఉన్న గర్వించదగిన దిగ్గజాలు,

ਭਏ ਏਕਠੇ ਭ੍ਰਾਤਿ ਭਾਵੰ ਬਿਚਾਰੀ ॥੨॥
bhe ekatthe bhraat bhaavan bichaaree |2|

ఈ సమావేశాన్ని తమపై కొంత వ్యూహంగా భావించి, గర్వించదగిన రాక్షసులు కూడా ఒకచోట చేరారు.2.

ਬਦ੍ਯੋ ਅਰਧੁ ਅਰਧੰ ਦੁਹੂੰ ਬਾਟਿ ਲੀਬੋ ॥
badayo aradh aradhan duhoon baatt leebo |

(సముద్రాన్ని మథనం చేసే ముందు) (సముద్రాన్ని మథనం చేసినప్పుడు బయటకు వచ్చినది) ఇద్దరూ (దేవతలు మరియు రాక్షసులు) సగం పంచుకోవాలని నిర్ణయించారు.

ਸਬੋ ਬਾਤ ਮਾਨੀ ਯਹੇ ਕਾਮ ਕੀਬੋ ॥
sabo baat maanee yahe kaam keebo |

ఇప్పుడు రెండు గ్రూపులు ఏదైతే సాధించాలో, అదే సమానంగా పంపిణీ చేయాలని నిర్ణయించుకున్నారు. ఈ ప్రతిపాదనకు అందరూ అంగీకరించడంతో పనులు ప్రారంభమయ్యాయి

ਕਰੋ ਮਥਨੀ ਕੂਟ ਮੰਦ੍ਰਾਚਲੇਯੰ ॥
karo mathanee koott mandraachaleyan |

మంద్రాచల్ పర్వతాన్ని మధని చేసింది

ਤਕ੍ਰਯੋ ਛੀਰ ਸਾਮੁੰਦ੍ਰ ਦੇਅੰ ਅਦੇਯੰ ॥੩॥
takrayo chheer saamundr dean adeyan |3|

దేవతలు మరియు రాక్షసులు ఇద్దరూ క్షీరసాగరాన్ని మథించడం, మందాచల పర్వతాన్ని మథనం చేయడం వంటి కార్యక్రమాన్ని పరిష్కరించారు.3.

ਕਰੀ ਮਥਕਾ ਬਾਸਕੰ ਸਿੰਧ ਮਧੰ ॥
karee mathakaa baasakan sindh madhan |

సముద్రంలో ఛిర్ (మంద్రాచల్ పర్వతంలోని మకరందాన్ని కదిలించడానికి) పాముని నేత్రగా మార్చింది.

ਮਥੈ ਲਾਗ ਦੋਊ ਭਏ ਅਧੁ ਅਧੰ ॥
mathai laag doaoo bhe adh adhan |

వాసుకి అనే సర్పాన్ని మథన కర్ర యొక్క తాడుగా చేసి, పాల్గొనేవారిని సమానంగా విభజించి, తాడు యొక్క రెండు చివరలను గట్టిగా పట్టుకున్నారు.

ਸਿਰੰ ਦੈਤ ਲਾਗੇ ਗਹੀ ਪੁਛ ਦੇਵੰ ॥
siran dait laage gahee puchh devan |

దిగ్గజాలు తల వైపు మరియు దేవతలు తోక పట్టుకున్నారు.

ਮਥ੍ਰਯੋ ਛੀਰ ਸਿੰਧੰ ਮਨੋ ਮਾਟਕੇਵੰ ॥੪॥
mathrayo chheer sindhan mano maattakevan |4|

రాక్షసులు తల ప్రక్కను, దేవతలు తోకను పట్టుకున్నారు, వారు పాత్రలోని పెరుగు లాగా చిందరవందర చేశారు.4.

ਇਸੋ ਕਉਣ ਬੀਯੋ ਧਰੇ ਭਾਰੁ ਪਬੰ ॥
eiso kaun beeyo dhare bhaar paban |

పర్వత బరువును ఇంకెవరు భరించగలరు?

ਉਠੇ ਕਾਪ ਬੀਰੰ ਦਿਤ੍ਰਯਾਦਿਤ੍ਰਯ ਸਬੰ ॥
autthe kaap beeran ditrayaaditray saban |

పర్వతం యొక్క భారాన్ని ఎవరు భరించగలరు (ప్రయోజనం కోసం ఒక స్థావరం అవసరం కాబట్టి) ఎవరు శక్తివంతమైన హీరో కావచ్చు అనే ఆలోచనను ఇప్పుడు వారు ప్రతిబింబించారు? ఇది విన్న దిత్య, ఆదిత్య మొదలైన వీరులు అసంబద్ధమైన ప్రలోభాలకు లోనవుతూ వణికిపోయారు.

ਤਬੈ ਆਪ ਹੀ ਬਿਸਨ ਮੰਤ੍ਰੰ ਬਿਚਾਰਿਯੋ ॥
tabai aap hee bisan mantran bichaariyo |

అప్పుడు విష్ణువు తానే (పర్వతం మునిగిపోకూడదని) అనుకున్నాడు.

ਤਰੇ ਪਰਬਤੰ ਕਛਪੰ ਰੂਪ ਧਾਰਿਯੋ ॥੫॥
tare parabatan kachhapan roop dhaariyo |5|

అప్పుడు దేవతలు మరియు రాక్షసుల ఈ కష్టాన్ని గమనించి, విష్ణువు స్వయంగా దాని గురించి ఆలోచించాడు మరియు కచ్ (తాబేలు) రూపంలో తనను తాను మార్చుకున్నాడు, పర్వతం దిగువన కూర్చున్నాడు.5.

ਇਤਿ ਸ੍ਰੀ ਬਚਿਤ੍ਰ ਨਾਟਕ ਗ੍ਰੰਥੇ ਕਛੁ ਦੁਤੀਆ ਅਉਤਾਰ ਬਰਨਨੰ ਸੰਪੂਰਨਮ ਸਤੁ ਸੁਭਮ ਸਤੁ ॥੨॥
eit sree bachitr naattak granthe kachh duteea aautaar barananan sanpooranam sat subham sat |2|

రెండవ కచ్ (తాబేలు) యొక్క వివరణ ముగింపు, బచిత్తర్ నాటకంలో అవతారం.2.

ਅਥ ਛੀਰ ਸਮੁੰਦ੍ਰ ਮਥਨ ਚਉਦਹ ਰਤਨ ਕਥਨੰ ॥
ath chheer samundr mathan chaudah ratan kathanan |

ఇప్పుడు మిల్కోసియన్ మరియు పద్నాలుగు ఆభరణాల చురింగ్ యొక్క వివరణ ప్రారంభమవుతుంది:

ਸ੍ਰੀ ਭਗਉਤੀ ਜੀ ਸਹਾਇ ॥
sree bhgautee jee sahaae |

శ్రీ భగవతి జీ (ప్రాథమిక శక్తి) సహాయకారిగా ఉండనివ్వండి.

ਤੋਟਕ ਛੰਦ ॥
tottak chhand |

తోటక్ చరణం

ਮਿਲਿ ਦੇਵ ਅਦੇਵਨ ਸਿੰਧੁ ਮਥਿਯੋ ॥
mil dev adevan sindh mathiyo |

దేవతలు, రాక్షసులు కలిసి సముద్రాన్ని మథనం చేశారు.

ਕਬਿ ਸ੍ਯਾਮ ਕਵਿਤਨ ਮਧਿ ਕਥਿਯੋ ॥
kab sayaam kavitan madh kathiyo |

దేవతలు మరియు రాక్షసులు ఇద్దరూ కలిసి సముద్రాన్ని మథనం చేసారు, దీనిని కవి శ్యామ్ పద్యంలో వివరించాడు.

ਤਬ ਰਤਨ ਚਤੁਰਦਸ ਯੋ ਨਿਕਸੇ ॥
tab ratan chaturadas yo nikase |

అప్పుడు ఈ క్రింది విధంగా పద్నాలుగు రత్నాలు వెలువడ్డాయి.

ਅਸਿਤਾ ਨਿਸਿ ਮੋ ਸਸਿ ਸੇ ਬਿਗਸੇ ॥੧॥
asitaa nis mo sas se bigase |1|

అప్పుడు పద్నాలుగు ఆభరణాలు, రాత్రి సమయంలో చంద్రుడు సొగసైనదిగా కనిపిస్తున్నట్లుగా, సముద్రం నుండి తమ తేజస్సుతో ఉద్భవించాయి.1.

ਅਮਰਾਤਕ ਸੀਸ ਕੀ ਓਰ ਹੂਅੰ ॥
amaraatak sees kee or hooan |

జెయింట్స్ (మనుషులు) (బాస్క్ సర్పెంట్) తల వైపు జరిగింది.

ਮਿਲਿ ਪੂਛ ਗਹੀ ਦਿਸਿ ਦੇਵ ਦੂਅੰ ॥
mil poochh gahee dis dev dooan |

రాక్షసులు వాసుకిని తల వైపు నుండి, దేవతలను తోక వైపు నుండి పట్టుకున్నారు.

ਰਤਨੰ ਨਿਕਸੇ ਬਿਗਸੇ ਸਸਿ ਸੇ ॥
ratanan nikase bigase sas se |

(ది) బయటకు వచ్చిన ఆభరణాలు (అవి) చంద్రునిలా ప్రకాశించాయి

ਜਨੁ ਘੂਟਨ ਲੇਤ ਅਮੀ ਰਸ ਕੇ ॥੨॥
jan ghoottan let amee ras ke |2|

సముద్రం నుండి వెలువడుతున్న ఆభరణాలను చూసి, వారు అమృతం తాగినట్లు సంతోషించారు.2.

ਨਿਕਸ੍ਰਯੋ ਧਨੁ ਸਾਇਕ ਸੁਧ ਸਿਤੰ ॥
nikasrayo dhan saaeik sudh sitan |

(మొదట) స్వచ్ఛమైన తెల్లటి విల్లు మరియు బాణం బయటకు వచ్చాయి.