శ్రీ దశమ్ గ్రంథ్

పేజీ - 201


ਪੁਨਿ ਸੈਨ ਸਮਿਤ੍ਰ ਨਰੇਸ ਬਰੰ ॥
pun sain samitr nares baran |

అప్పుడు 'స్మిత్రా సేన్' అనే (ఒక) గొప్ప రాజు ఉన్నాడు,

ਜਿਹ ਜੁਧ ਲਯੋ ਮਦ੍ਰ ਦੇਸ ਹਰੰ ॥
jih judh layo madr des haran |

పరాక్రమవంతుడు మరియు మహిమాన్వితుడైన రాజు సుమిత్ర, మద్రాదేశాన్ని జయించినవాడు.

ਸੁਮਿਤ੍ਰਾ ਤਿਹ ਧਾਮ ਭਈ ਦੁਹਿਤਾ ॥
sumitraa tih dhaam bhee duhitaa |

అతని ఇంట్లో సుమిత్ర అనే అమ్మాయి పుట్టింది.

ਜਿਹ ਜੀਤ ਲਈ ਸਸ ਸੂਰ ਪ੍ਰਭਾ ॥੧੨॥
jih jeet lee sas soor prabhaa |12|

అతని ఇంట్లో సుమిత్ర అనే కూతురు ఉండేది. ఆ కన్య సూర్యచంద్రుల తేజస్సును జయించినట్లు అనిపించేంత శోభాయమానంగా, ప్రకాశవంతంగా ఉంది.12.

ਸੋਊ ਬਾਰਿ ਸਬੁਧ ਭਈ ਜਬ ਹੀ ॥
soaoo baar sabudh bhee jab hee |

బాలిక స్పృహలోకి రాగానే..

ਅਵਧੇਸਹ ਚੀਨ ਬਰਿਓ ਤਬ ਹੀ ॥
avadhesah cheen bario tab hee |

ఆమె వయస్సు పెరిగినప్పుడు, ఆమె కూడా ఔద్ రాజును వివాహం చేసుకుంది.

ਗਨ ਯਾਹ ਭਯੋ ਕਸਟੁਆਰ ਨ੍ਰਿਪੰ ॥
gan yaah bhayo kasattuaar nripan |

ఇలా చెప్పడం ద్వారా మనం ఇప్పుడు కష్టువార్ రాజే రాష్ట్రాన్ని అంటున్నాం.

ਜਿਹ ਕੇਕਈ ਧਾਮ ਸੁ ਤਾਸੁ ਪ੍ਰਭੰ ॥੧੩॥
jih kekee dhaam su taas prabhan |13|

కైకీ అనే మహిమాన్వితమైన కుమార్తెను కలిగి ఉన్న కైకేయ రాజు విషయంలో కూడా అదే సన్నగా జరిగింది.13.

ਇਨ ਤੇ ਗ੍ਰਹ ਮੋ ਸੁਤ ਜਉਨ ਥੀਓ ॥
ein te grah mo sut jaun theeo |

(దశరథుడు కైకైని వివాహం చేసుకోవాలనే కోరికను వ్యక్తం చేసినప్పుడు, రాజు చెప్పాడు)- దీని నుండి మీ ఇంట్లో పుట్టబోయే కుమారుడు (అతడు రాజ్యానికి అర్హుడౌతాడు).

ਤਬ ਬੈਠ ਨਰੇਸ ਬਿਚਾਰ ਕੀਓ ॥
tab baitth nares bichaar keeo |

రాజు తన కుమార్తెకు పుట్టబోయే కొడుకు గురించి (తన మనస్సులో) ప్రతిబింబించాడు.

ਤਬ ਕੇਕਈ ਨਾਰ ਬਿਚਾਰ ਕਰੀ ॥
tab kekee naar bichaar karee |

అప్పుడు ఆలోచనాత్మకంగా కైకై స్త్రీ వేషం వేసింది,

ਜਿਹ ਤੇ ਸਸਿ ਸੂਰਜ ਸੋਭ ਧਰੀ ॥੧੪॥
jih te sas sooraj sobh dharee |14|

కైకేయి కూడా దాని గురించి ఆలోచించింది, ఆమె సూర్యచంద్రుల వలె చాలా అందంగా ఉంది.14.

ਤਿਹ ਬਯਾਹਤ ਮਾਗ ਲਏ ਦੁ ਬਰੰ ॥
tih bayaahat maag le du baran |

పెళ్లి సమయంలో కొందరు రెండేళ్లు అడిగారు.

ਜਿਹ ਤੇ ਅਵਧੇਸ ਕੇ ਪ੍ਰਾਣ ਹਰੰ ॥
jih te avadhes ke praan haran |

వివాహం చేసుకున్న తరువాత, ఆమె రాజు నుండి రెండు వరాలను కోరింది, అది చివరికి అతని మరణానికి దారితీసింది.

ਸਮਝੀ ਨ ਨਰੇਸਰ ਬਾਤ ਹੀਏ ॥
samajhee na naresar baat hee |

మహారాజు మనసులో ఈ విషయం అర్థం కాలేదు

ਤਬ ਹੀ ਤਹ ਕੋ ਬਰ ਦੋਇ ਦੀਏ ॥੧੫॥
tab hee tah ko bar doe dee |15|

ఆ సమయంలో, రాజు (వరాల) రహస్యాన్ని అర్థం చేసుకోలేకపోయాడు మరియు వాటికి తన సమ్మతిని ఇచ్చాడు.15.

ਪੁਨ ਦੇਵ ਅਦੇਵਨ ਜੁਧ ਪਰੋ ॥
pun dev adevan judh paro |

అప్పుడు దేవతలు మరియు రాక్షసుల మధ్య (ఒకప్పుడు) యుద్ధం జరిగింది

ਜਹ ਜੁਧ ਘਣੋ ਨ੍ਰਿਪ ਆਪ ਕਰੋ ॥
jah judh ghano nrip aap karo |

అప్పుడు ఒకసారి దేవతలు మరియు రాక్షసుల మధ్య యుద్ధం జరిగింది, దీనిలో రాజు దేవతల వైపు నుండి కఠినమైన పోరాటం చేసాడు.

ਹਤ ਸਾਰਥੀ ਸਯੰਦਨ ਨਾਰ ਹਕਿਯੋ ॥
hat saarathee sayandan naar hakiyo |

ఆ యుద్ధంలో (రాజు యొక్క) రథసారధి మరణించాడు. (కాబట్టి దశరథుని) భార్య కైకై రథాన్ని (తానే) నడిపింది.

ਯਹ ਕੌਤਕ ਦੇਖ ਨਰੇਸ ਚਕਿਯੋ ॥੧੬॥
yah kauatak dekh nares chakiyo |16|

ఒకసారి రాజు యొక్క యుద్ధ రథసారధి చంపబడ్డాడు మరియు బదులుగా కైకేయి రథాన్ని నడిపింది, అది చూసి రాజు అశాంతి చెందాడు.16.

ਪੁਨ ਰੀਝ ਦਏ ਦੋਊ ਤੀਅ ਬਰੰ ॥
pun reejh de doaoo teea baran |

అప్పుడు రాజు సంతోషించి ఆ స్త్రీకి రెండు వరాలు ఇచ్చాడు

ਚਿਤ ਮੋ ਸੁ ਬਿਚਾਰ ਕਛੂ ਨ ਕਰੰ ॥
chit mo su bichaar kachhoo na karan |

రాజు సంతోషించి మరో రెండు వరాలు ఇచ్చాడు, అతని మనసులో అపనమ్మకం లేదు.

ਕਹੀ ਨਾਟਕ ਮਧ ਚਰਿਤ੍ਰ ਕਥਾ ॥
kahee naattak madh charitr kathaa |

(ఈ) కథ (హనుమాన్) నాటకాలు మరియు (రామాయణం మొదలైనవి) రామ-చరిత్రలలో (వివరంగా) చెప్పబడింది.

ਜਯ ਦੀਨ ਸੁਰੇਸ ਨਰੇਸ ਜਥਾ ॥੧੭॥
jay deen sures nares jathaa |17|

దేవతల రాజైన ఇంద్రుని విజయానికి రాజు ఎలా సహకరించాడో ఈ కథ నాటకంలో చెప్పబడింది.17.

ਅਰਿ ਜੀਤਿ ਅਨੇਕ ਅਨੇਕ ਬਿਧੰ ॥
ar jeet anek anek bidhan |

దశరథుడు అనేక విధాలుగా శత్రువులను జయించాడు

ਸਭ ਕਾਜ ਨਰੇਸ੍ਵਰ ਕੀਨ ਸਿਧੰ ॥
sabh kaaj naresvar keen sidhan |

రాజు చాలా మంది శత్రువులను జయించడం ద్వారా తన హృదయ కోరికలను నెరవేర్చుకున్నాడు.

ਦਿਨ ਰੈਣ ਬਿਹਾਰਤ ਮਧਿ ਬਣੰ ॥
din rain bihaarat madh banan |

(దశరథ మహారాజు) అడవిలో పగలు రాత్రి వేటాడుతూ గడిపేవాడు.

ਜਲ ਲੈਨ ਦਿਜਾਇ ਤਹਾ ਸ੍ਰਵਣੰ ॥੧੮॥
jal lain dijaae tahaa sravanan |18|

అతను తన సమయాన్ని ఎక్కువగా కోటలలో గడిపాడు. ఒకసారి శర్వణ్ కుమార్ అనే బ్రాహ్మణుడు నీటి కోసం అక్కడ తిరుగుతున్నాడు.18.

ਪਿਤ ਮਾਤ ਤਜੇ ਦੋਊ ਅੰਧ ਭੂਯੰ ॥
pit maat taje doaoo andh bhooyan |

(శ్రవణుడు అతనిని విడిచిపెట్టాడు) ఇద్దరు అంధులైన తల్లిదండ్రులను భూమిపై ఉంచారు

ਗਹਿ ਪਾਤ੍ਰ ਚਲਿਯੋ ਜਲੁ ਲੈਨ ਸੁਯੰ ॥
geh paatr chaliyo jal lain suyan |

గుడ్డి తల్లిదండ్రులను ఎక్కడో ఒకచోట వదిలి, కొడుకు చేతిలో కాడ పట్టుకుని నీళ్ల కోసం వచ్చాడు.

ਮੁਨਿ ਨੋ ਦਿਤ ਕਾਲ ਸਿਧਾਰ ਤਹਾ ॥
mun no dit kaal sidhaar tahaa |

(శ్రవణ) జ్ఞానవంతుని ప్రేరేయుడు అక్కడికి వెళ్ళాడు,

ਨ੍ਰਿਪ ਬੈਠ ਪਤਊਵਨ ਬਾਧ ਜਹਾ ॥੧੯॥
nrip baitth ptaoovan baadh jahaa |19|

ఆ బ్రాహ్మణ ఋషి మరణం ద్వారా అక్కడికి పంపబడ్డాడు, అక్కడ రాజు ఒక గుడారంలో విశ్రాంతి తీసుకుంటున్నాడు.19.

ਭਭਕੰਤ ਘਟੰ ਅਤਿ ਨਾਦਿ ਹੁਅੰ ॥
bhabhakant ghattan at naad huan |

(నీటిని నింపడం ద్వారా) కుండ నుండి చప్పుడు శబ్దం వచ్చింది

ਧੁਨਿ ਕਾਨ ਪਰੀ ਅਜ ਰਾਜ ਸੁਅੰ ॥
dhun kaan paree aj raaj suan |

కాడలో నీళ్ళు నింపుతున్న శబ్దం రాజుకు వినిపించింది.

ਗਹਿ ਪਾਣ ਸੁ ਬਾਣਹਿ ਤਾਨ ਧਨੰ ॥
geh paan su baaneh taan dhanan |

(అప్పట్లో) చేతిలో బాణం పట్టుకుని విల్లు లాగాడు

ਮ੍ਰਿਗ ਜਾਣ ਦਿਜੰ ਸਰ ਸੁਧ ਹਨੰ ॥੨੦॥
mrig jaan dijan sar sudh hanan |20|

రాజు ఆ బాణాన్ని విల్లులో అమర్చి లాగి ఆ బ్రాహ్మణుడిని జింకగా భావించి అతనిపై బాణం వేసి చంపాడు.20.

ਗਿਰ ਗਯੋ ਸੁ ਲਗੇ ਸਰ ਸੁਧ ਮੁਨੰ ॥
gir gayo su lage sar sudh munan |

బాణం తగిలిన వెంటనే ముని పడిపోయాడు.

ਨਿਸਰੀ ਮੁਖ ਤੇ ਹਹਕਾਰ ਧੁਨੰ ॥
nisaree mukh te hahakaar dhunan |

బాణం తగిలిన తపస్వి కింద పడిపోయింది మరియు అతని నోటి నుండి విలాపం వినిపించింది.

ਮ੍ਰਿਗਨਾਤ ਕਹਾ ਨ੍ਰਿਪ ਜਾਇ ਲਹੈ ॥
mriganaat kahaa nrip jaae lahai |

జింక ఎక్కడ చనిపోయింది? (తెలుసుకోవడానికి) రాజు (సరస్సు అవతలి వైపు) వెళ్ళాడు.

ਦਿਜ ਦੇਖ ਦੋਊ ਕਰ ਦਾਤ ਗਹੈ ॥੨੧॥
dij dekh doaoo kar daat gahai |21|

జింక మరణించిన ప్రదేశాన్ని చూసినందుకు రాజు అక్కడికి వెళ్లాడు, కానీ ఆ బ్రాహ్మణుడిని చూసి బాధతో అతని పళ్ల కింద వేలితో నొక్కాడు.21.

ਸਰਵਣ ਬਾਚਿ ॥
saravan baach |

శ్రవణ్ ప్రసంగం:

ਕਛੁ ਪ੍ਰਾਨ ਰਹੇ ਤਿਹ ਮਧ ਤਨੰ ॥
kachh praan rahe tih madh tanan |

శ్రావణుడి శరీరంలో (ఇప్పటికీ) కొన్ని ప్రాణాలు నివసించాయి.

ਨਿਕਰੰਤ ਕਹਾ ਜੀਅ ਬਿਪ੍ਰ ਨ੍ਰਿਪੰ ॥
nikarant kahaa jeea bipr nripan |

శ్రవణ్ శరీరంలో ఇంకా కొంత ప్రాణం ఉంది. తన తుది శ్వాసలో, ఆ బ్రాహ్మణుడు ఇలా అన్నాడు:

ਮੁਰ ਤਾਤ ਰੁ ਮਾਤ ਨ੍ਰਿਚਛ ਪਰੇ ॥
mur taat ru maat nrichachh pare |

అంధులైన నా తల్లిదండ్రులు అబద్ధాలు చెబుతున్నారు

ਤਿਹ ਪਾਨ ਪਿਆਇ ਨ੍ਰਿਪਾਧ ਮਰੇ ॥੨੨॥
tih paan piaae nripaadh mare |22|

మా అమ్మా నాన్నలు అంధులు, ఆ వైపు పడి ఉన్నారు. నువ్వు అక్కడికి వెళ్లి వాళ్ళకి నీళ్ళు తాగించండి, నేను ప్రశాంతంగా చనిపోతాను.

ਪਾਧੜੀ ਛੰਦ ॥
paadharree chhand |

పద్ధ్రాయి చరణము

ਬਿਨ ਚਛ ਭੂਪ ਦੋਊ ਤਾਤ ਮਾਤ ॥
bin chachh bhoop doaoo taat maat |

ఓ రాజన్! (నా) తల్లిదండ్రులిద్దరూ అంధులు. నేను మీకు ఇది చెప్తున్నాను.

ਤਿਨ ਦੇਹ ਪਾਨ ਤੁਹ ਕਹੌਂ ਬਾਤ ॥
tin deh paan tuh kahauan baat |

ఓ రాజా! నా తల్లితండ్రులు ఇద్దరూ కంటిచూపు లేకుండా ఉన్నారు, నా మాట విని వారికి నీరు ఇవ్వండి.