శ్రీ దశమ్ గ్రంథ్

పేజీ - 322


ਦੋਹਰਾ ॥
doharaa |

దోహ్రా

ਸਮੈ ਭਲੈ ਇਕ ਘਾਤ ਸਿਉ ਹ੍ਵੈ ਇਕਤ੍ਰ ਸਭ ਬਾਲ ॥
samai bhalai ik ghaat siau hvai ikatr sabh baal |

ఒకరోజు ఒక శుభ ముహూర్తంలో గోపికలందరూ సమావేశమయ్యారు

ਅੰਗ ਸਭੈ ਗਿਨਨੈ ਲਗੀ ਕਰਿ ਕੈ ਬਾਤ ਰਸਾਲ ॥੨੯੧॥
ang sabhai ginanai lagee kar kai baat rasaal |291|

ఒకానొక సందర్భంలో, అమ్మాయిలందరూ (గోపికలు) కలిసి మధురంగా మాట్లాడుకుంటూ కృష్ణుని వివిధ అవయవాలను వర్ణించడం ప్రారంభించారు.291.

ਸਵੈਯਾ ॥
savaiyaa |

స్వయ్య

ਕੋਊ ਕਹੈ ਹਰਿ ਕੋ ਮੁਖ ਸੁੰਦਰ ਕੋਊ ਕਹੈ ਸੁਭ ਨਾਕ ਬਨਿਯੋ ਹੈ ॥
koaoo kahai har ko mukh sundar koaoo kahai subh naak baniyo hai |

కృష్ణుడి ముఖం ఆకర్షణీయంగా ఉందని ఎవరో అంటారు, కృష్ణుడి ముక్కు రంధ్రము విజయవంతమైనదని అంటారు

ਕੋਊ ਕਹੈ ਕਟਿ ਕੇਹਰਿ ਸੀ ਤਨ ਕੰਚਨ ਸੋ ਰਿਝਿ ਕਾਹੂ ਗਨਿਯੋ ਹੈ ॥
koaoo kahai katt kehar see tan kanchan so rijh kaahoo ganiyo hai |

కృష్ణుడి నడుము సింహంలా ఉందని ఎవరో ఆనందంతో అంటుంటే మరికొందరు కృష్ణుడి శరీరం బంగారంతో తయారైందని అంటున్నారు.

ਨੈਨ ਕੁਰੰਗ ਸੇ ਕੋਊ ਗਨੈ ਜਸੁ ਤਾ ਛਬਿ ਕੋ ਕਬਿ ਸ੍ਯਾਮ ਭਨਿਯੋ ਹੈ ॥
nain kurang se koaoo ganai jas taa chhab ko kab sayaam bhaniyo hai |

కోయి (కృష్ణుని) నాన్ జింకలా లెక్క. ఆ అందాన్ని శ్యామ్‌కవి వర్ణించాడు

ਲੋਗਨ ਮੈ ਜਿਮ ਜੀਵ ਬਨਿਯੋ ਤਿਨ ਕੇ ਤਨ ਮੈ ਤਿਮ ਕਾਨ੍ਰਹ ਮਨਿਯੋ ਹੈ ॥੨੯੨॥
logan mai jim jeev baniyo tin ke tan mai tim kaanrah maniyo hai |292|

ఎవరో కళ్లకు డో యొక్క పోలికను ఇస్తారు మరియు కవి శ్యామ్ మానవ శరీరంలోని ఆత్మ వలె, గోపికలందరి మనస్సులలో కృష్ణుడు వ్యాపించి ఉంటాడని చెప్పారు.292.

ਕਾਨ੍ਰਹ ਕੋ ਪੇਖਿ ਕਲਾਨਿਧਿ ਸੌ ਮੁਖ ਰੀਝ ਰਹੀ ਸਭ ਹੀ ਬ੍ਰਿਜ ਬਾਰਾ ॥
kaanrah ko pekh kalaanidh sau mukh reejh rahee sabh hee brij baaraa |

చంద్రుని వంటి కృష్ణుని ముఖాన్ని చూసి బ్రజ బాలికలందరూ సంతోషిస్తున్నారు

ਮੋਹਿ ਰਹੇ ਭਗਵਾਨ ਉਤੇ ਇਨਹੂੰ ਦੁਰਗਾ ਬਰੁ ਚੇਟਕ ਡਾਰਾ ॥
mohi rahe bhagavaan ute inahoon duragaa bar chettak ddaaraa |

ఇటువైపు కృష్ణుడు గోపికలందరిచే ఆకర్షితుడయ్యాడు మరియు అటువైపు దుర్గ ప్రసాదించిన వరం కారణంగా గోపికలు అసహనానికి గురవుతున్నారు.

ਕਾਨਿ ਟਿਕੈ ਗ੍ਰਿਹ ਅਉਰ ਬਿਖੈ ਤਿਹ ਕੋ ਅਤਿ ਹੀ ਜਸੁ ਸ੍ਯਾਮ ਉਚਾਰਾ ॥
kaan ttikai grih aaur bikhai tih ko at hee jas sayaam uchaaraa |

(అయినప్పటికీ) చెవి మరొక ఇంట్లో ఉంటుంది. కవి శ్యామ్ ఆ ఉత్తమ్ యష్‌ని ఇలా అర్థం చేసుకున్నాడు

ਜੀਵ ਇਕਤ੍ਰ ਰਹੈ ਤਿਨ ਕੋ ਇਮ ਟੂਟ ਗਏ ਜਿਉ ਮ੍ਰਿਨਾਲ ਕੀ ਤਾਰਾ ॥੨੯੩॥
jeev ikatr rahai tin ko im ttoott ge jiau mrinaal kee taaraa |293|

గోపికల అసహనాన్ని పెంచడానికి, కొంతకాలం వేరే ఇంట్లో ఉంటారు, అప్పుడు కమలం యొక్క గొట్టం యొక్క తీగలను సులభంగా పగులగొట్టినట్లు గోపికలందరి హృదయాలు పగిలిపోయాయి.293.

ਨੇਹੁ ਲਗਿਯੋ ਇਨ ਕੋ ਹਰਿ ਸੌ ਅਰੁ ਨੇਹੁ ਲਗਿਯੋ ਹਰਿ ਕੋ ਇਨ ਨਾਰੇ ॥
nehu lagiyo in ko har sau ar nehu lagiyo har ko in naare |

కృష్ణుడు మరియు గోపికల పరస్పర ప్రేమ పెరుగుతూనే ఉంది

ਚੈਨ ਪਰੈ ਦੁਹ ਕੋ ਨਹਿ ਦ੍ਵੈ ਪਲ ਨ੍ਰਹਾਵਨ ਜਾਵਤ ਹੋਤ ਸਵਾਰੇ ॥
chain parai duh ko neh dvai pal nrahaavan jaavat hot savaare |

రెండు వైపులా చంచలమైన అనుభూతి మరియు అనేక సార్లు స్నానానికి వెళ్తారు

ਸ੍ਯਾਮ ਭਏ ਭਗਵਾਨ ਇਨੈ ਬਸਿ ਦੈਤਨ ਕੇ ਜਿਹ ਤੇ ਦਲ ਹਾਰੇ ॥
sayaam bhe bhagavaan inai bas daitan ke jih te dal haare |

అంతకుముందు రాక్షసుల శక్తులను ఓడించిన కృష్ణుడు ఇప్పుడు గోపికల అధీనంలోకి వచ్చాడు

ਖੇਲ ਦਿਖਾਵਤ ਹੈ ਜਗ ਕੌ ਦਿਨ ਥੋਰਨ ਮੈ ਅਬ ਕੰਸ ਪਛਾਰੇ ॥੨੯੪॥
khel dikhaavat hai jag kau din thoran mai ab kans pachhaare |294|

ఇప్పుడు ప్రపంచానికి తన రసిక నాటకాన్ని ప్రదర్శిస్తున్నాడు మరియు కొన్ని రోజుల తర్వాత, అతను కంసుడిని పడగొట్టాడు.294.

ਉਤ ਜਾਗਤ ਸ੍ਯਾਮ ਇਤੈ ਗੁਪੀਆ ਕਬਿ ਸ੍ਯਾਮ ਕਹੈ ਹਿਤ ਕੈ ਸੰਗਿ ਤਾ ਕੇ ॥
aut jaagat sayaam itai gupeea kab sayaam kahai hit kai sang taa ke |

శ్యామ్ కవులు అంటారు, అక్కడ కృష్ణుడు మేల్కొంటాడు మరియు ఇక్కడ అతని పట్ల ఆసక్తి ఉన్న గోపికలు (మేల్కొంటారు).

ਰੀਝ ਰਹੀ ਤਿਹ ਪੈ ਸਭ ਹੀ ਪਿਖਿ ਨੈਨਨ ਸੋ ਫੁਨਿ ਕਾਨ੍ਰਹਰ ਬਾਕੇ ॥
reejh rahee tih pai sabh hee pikh nainan so fun kaanrahar baake |

ఒకవైపు గోపికలు మెలకువగా ఉంటారని, మరోవైపు కృష్ణుడికి రాత్రి నిద్ర పట్టడం లేదని, కృష్ణుడిని కళ్లారా చూసి ముగ్ధులవుతారని కవి శ్యామ్ చెప్పారు.

ਪ੍ਰੇਮ ਛਕੀ ਨ ਪਰੈ ਇਨ ਕੋ ਕਲਿ ਕਾਮ ਬਢਿਯੋ ਅਤਿ ਹੀ ਤਨ ਵਾ ਕੇ ॥
prem chhakee na parai in ko kal kaam badtiyo at hee tan vaa ke |

వారు కేవలం ప్రేమతో తృప్తి చెందరు మరియు వారి శరీరాలలో కామం పెరుగుతోంది

ਖੇਲਹਿ ਪ੍ਰਾਤਹਿ ਕਾਲ ਭਏ ਹਮ ਨਾਹਿ ਲਖੈ ਹਮ ਕੈ ਜਨ ਗਾ ਕੇ ॥੨੯੫॥
kheleh praateh kaal bhe ham naeh lakhai ham kai jan gaa ke |295|

కృష్ణునితో ఆడుకుంటుండగా పగలు తెల్లవారుజామునే వారికి స్పృహ లేదు.295.

ਪ੍ਰਾਤ ਭਯੋ ਚੁਹਲਾਤ ਚਿਰੀ ਜਲਜਾਤ ਖਿਰੇ ਬਨ ਗਾਇ ਛਿਰਾਨੀ ॥
praat bhayo chuhalaat chiree jalajaat khire ban gaae chhiraanee |

రోజు తెల్లవారుజామున పిచ్చుకల కిలకిలరావాలు మొదలయ్యాయి

ਗੋਪ ਜਗੇ ਪਤਿ ਗੋਪ ਜਗਿਯੋ ਕਬਿ ਸ੍ਯਾਮ ਜਗੀ ਅਰੁ ਗੋਪਨਿ ਰਾਨੀ ॥
gop jage pat gop jagiyo kab sayaam jagee ar gopan raanee |

ఆవులను అడవికి తరిమికొట్టారు, గోపాలను మేల్కొల్పారు, నందుడు లేచాడు, తల్లి యశోద కూడా మేల్కొంది.

ਜਾਗ ਉਠੇ ਤਬ ਹੀ ਕਰੁਨਾਨਿਧਿ ਜਾਗਿ ਉਠਿਯੋ ਮੁਸਲੀਧਰ ਮਾਨੀ ॥
jaag utthe tab hee karunaanidh jaag utthiyo musaleedhar maanee |

కృష్ణుడు కూడా లేచాడు, బలరాం కూడా లేచాడు

ਗੋਪ ਗਏ ਉਤ ਨ੍ਰਹਾਨ ਕਰੈ ਇਤ ਕਾਨ੍ਰਹ ਚਲੇ ਗੁਪੀਆ ਨਿਜਕਾਨੀ ॥੨੯੬॥
gop ge ut nrahaan karai it kaanrah chale gupeea nijakaanee |296|

అటువైపు గోపికలు స్నానానికి వెళ్లగా ఇటువైపు కృష్ణుడు గోపికల వద్దకు వెళ్లాడు.296.

ਬਾਤ ਕਹੈ ਰਸ ਕੀ ਹਸ ਕੈ ਨਹਿ ਅਉਰ ਕਥਾ ਰਸ ਕੀ ਕੋਊ ਭਾਖੈ ॥
baat kahai ras kee has kai neh aaur kathaa ras kee koaoo bhaakhai |

గోపికలు నవ్వుతూ రసిక చర్చలో బిజీగా ఉన్నారు

ਚੰਚਲ ਸ੍ਰੀਪਤਿ ਕੇ ਅਪੁਨੇ ਦ੍ਰਿਗ ਮੋਹਿ ਤਿਨੈ ਬਤੀਆ ਇਹ ਆਖੈ ॥
chanchal sreepat ke apune drig mohi tinai bateea ih aakhai |

చురుకైన కృష్ణుడిని తమ కళ్లతో ఆకర్షిస్తూ గోపికలు ఇలా అన్నారు

ਬਾਤ ਨ ਜਾਨਤ ਹੋ ਰਸ ਕੀ ਰਸ ਜਾਨਤ ਸੋ ਨਰ ਜੋ ਰਸ ਗਾਖੈ ॥
baat na jaanat ho ras kee ras jaanat so nar jo ras gaakhai |

�������������������������������������������������� ������� �������� ������������������������������� ���������������������������������������������������������� �������������������దీవి ఏ గురించి ఏదీ ఏదీ తెలియ‌దు.

ਪ੍ਰੀਤਿ ਪੜੈ ਕਰਿ ਪ੍ਰੀਤਿ ਕੜੈ ਰਸ ਰੀਤਿਨ ਚੀਤ ਸੁਨੋ ਸੋਈ ਚਾਖੈ ॥੨੯੭॥
preet parrai kar preet karrai ras reetin cheet suno soee chaakhai |297|

ప్రేమలో పడి సారాంశం గురించి మాట్లాడటంలో ఆనందాన్ని అనుభవించినప్పుడే ప్రేమలో లోతు వస్తుంది.297.

ਗੋਪੀ ਬਾਚ ਕਾਨ੍ਰਹ ਸੋ ॥
gopee baach kaanrah so |

కృష్ణుడిని ఉద్దేశించి గోపికల ప్రసంగం:

ਸਵੈਯਾ ॥
savaiyaa |

స్వయ్య

ਮੀਤ ਕਹੋ ਰਸ ਰੀਤਿ ਸਬੈ ਹਮ ਪ੍ਰੀਤਿ ਭਈ ਸੁਨਬੇ ਬਤੀਆ ਕੀ ॥
meet kaho ras reet sabai ham preet bhee sunabe bateea kee |

ఓ మిత్రమా! మేము సారాంశం గురించి వినడానికి వెళ్ళాము

ਅਉਰ ਭਈ ਤੁਹਿ ਦੇਖਨਿ ਕੀ ਤੁਮ ਪ੍ਰੀਤਿ ਭਈ ਹਮਰੀ ਛਤੀਆ ਕੀ ॥
aaur bhee tuhi dekhan kee tum preet bhee hamaree chhateea kee |

మేము మిమ్మల్ని చూడాలనుకుంటున్నాము మరియు మీరు మా చనుమొనల చనుమొనలను ఇష్టపడుతున్న సారాన్ని గ్రహించే విధానాన్ని మాకు అర్థమయ్యేలా చేయండి

ਰੀਝਿ ਲਗੀ ਕਹਨੇ ਮੁਖ ਤੇ ਹਸਿ ਸੁੰਦਰ ਬਾਤ ਇਸੀ ਗਤੀਆ ਕੀ ॥
reejh lagee kahane mukh te has sundar baat isee gateea kee |

చిరునవ్వుతో ఇలాంటి పనులు సంతోషంగా చేస్తున్నారు.

ਨੇਹ ਲਗਿਯੋ ਹਰਿ ਸੋ ਭਈ ਮੋਛਨ ਹੋਤਿ ਇਤੀ ਗਤਿ ਹੈ ਸੁ ਤ੍ਰੀਆ ਕੀ ॥੨੯੮॥
neh lagiyo har so bhee mochhan hot itee gat hai su treea kee |298|

గోపికలు కృష్ణునితో అలాంటి మాటలు మాట్లాడతారు మరియు కృష్ణుని ప్రేమలో వారు అపస్మారక స్థితికి చేరుకోవడం ఆ స్త్రీల పరిస్థితి.298.

ਇਤਿ ਸ੍ਰੀ ਦਸਮ ਸਕੰਧ ਬਚਿਤ੍ਰ ਨਾਟਕ ਗ੍ਰੰਥੇ ਕ੍ਰਿਸਨਾਵਤਾਰੇ ਚੀਰ ਹਰਨ ਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤੰ ॥
eit sree dasam sakandh bachitr naattak granthe krisanaavataare cheer haran dhiaae samaapatan |

బచిత్తర్ నాటకంలో కృష్ణ అవతారంలో (దశమ స్కంధం ఆధారంగా) ↵బట్టల దొంగతనం అనే శీర్షికతో అధ్యాయం ముగింపు.

ਅਥ ਬਿਪਨ ਗ੍ਰਿਹ ਗੋਪ ਪਠੈਬੋ ॥
ath bipan grih gop patthaibo |

ఇప్పుడు బ్రాహ్మణుల ఇళ్లకు గోపాలను పంపడం గురించిన వివరణ

ਦੋਹਰਾ ॥
doharaa |

దోహ్రా

ਕੈ ਕ੍ਰੀੜਾ ਇਨ ਸੋ ਕ੍ਰਿਸਨ ਕੈ ਜਮੁਨਾ ਇਸਨਾਨੁ ॥
kai kreerraa in so krisan kai jamunaa isanaan |

వారితో (గోపికలు) క్రీడలు ఆడటం మరియు జామ్నాలో స్నానం చేయడం ద్వారా

ਬਹੁਰ ਸ੍ਯਾਮ ਬਨ ਕੋ ਗਏ ਗਊ ਸੁ ਤ੍ਰਿਨਨ ਚਰਾਨ ॥੨੯੯॥
bahur sayaam ban ko ge gaoo su trinan charaan |299|

గోపికలతో విలాసవంతమైన ఆటలు ఆడి స్నానం చేసి కృష్ణుడు ఆవులను మేపడానికి అడవికి వెళ్ళాడు.299.

ਕ੍ਰਿਸਨ ਸਰਾਹਤ ਤਰਨ ਕੋ ਬਨ ਮੈ ਆਗੇ ਗਏ ॥
krisan saraahat taran ko ban mai aage ge |

కృష్ణుడు బృచలకు నమస్కరిస్తూ ముందుకు నడుస్తున్నాడు (దారిలో పడిపోవడం),

ਸੰਗ ਗ੍ਵਾਰ ਜੇਤੇ ਹੁਤੇ ਤੇ ਸਭ ਭੂਖਿ ਭਏ ॥੩੦੦॥
sang gvaar jete hute te sabh bhookh bhe |300|

అందగత్తెలను స్తుతిస్తూ కృష్ణుడు మరింత ముందుకు వెళ్లగా అతనితో ఉన్న గోపబాలురు ఆకలితో అలమటించారు.300.

ਸਵੈਯਾ ॥
savaiyaa |

స్వయ్య

ਪਤ੍ਰ ਭਲੇ ਤਿਨ ਕੇ ਸੁਭ ਫੂਲ ਭਲੇ ਫਲ ਹੈ ਸੁਭ ਸੋਭ ਸੁਹਾਈ ॥
patr bhale tin ke subh fool bhale fal hai subh sobh suhaaee |

ఆ చెట్ల ఆకులు మంచివి,

ਭੂਖ ਲਗੇ ਘਰ ਕੋ ਉਮਗੇ ਪੈ ਬਿਰਾਜਨ ਕੋ ਸੁਖਦਾ ਪਰਛਾਈ ॥
bhookh lage ghar ko umage pai biraajan ko sukhadaa parachhaaee |

ఇంటికి వచ్చే సమయంలో వాటి పూలు, పండ్లు, నీడ అన్నీ బాగుంటాయి.

ਕਾਨ੍ਰਹ ਤਰੈ ਤਿਹ ਕੇ ਮੁਰਲੀ ਗਹਿ ਕੈ ਕਰ ਮੋ ਮੁਖ ਸਾਥ ਬਜਾਈ ॥
kaanrah tarai tih ke muralee geh kai kar mo mukh saath bajaaee |

ఆ చెట్ల కింద కృష్ణుడు తన వేణువును వాయించాడు

ਠਾਢਿ ਰਹਿਯੋ ਸੁਨਿ ਪਉਨ ਘਰੀ ਇਕ ਥਕਤ ਰਹੀ ਜਮੁਨਾ ਉਰਝਾਈ ॥੩੦੧॥
tthaadt rahiyo sun paun gharee ik thakat rahee jamunaa urajhaaee |301|

అతని వేణువు స్వరం విని కాసేపు గాలి ఆగిపోయినట్లు అనిపించి యమున కూడా చిక్కుకుపోయింది.301.

ਮਾਲਸਿਰੀ ਅਰੁ ਜੈਤਸਿਰੀ ਸੁਭ ਸਾਰੰਗ ਬਾਜਤ ਹੈ ਅਰੁ ਗਉਰੀ ॥
maalasiree ar jaitasiree subh saarang baajat hai ar gauree |

(వేణువు) మాలసిరి, జయసిరి, సారంగ్ మరియు గౌరీ రాగాలు వాయించబడతాయి.

ਸੋਰਠਿ ਸੁਧ ਮਲਾਰ ਬਿਲਾਵਲ ਮੀਠੀ ਹੈ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਤੇ ਨਹ ਕਉਰੀ ॥
soratth sudh malaar bilaaval meetthee hai amrit te nah kauree |

కృష్ణుడు తన వేణువుపై మల్శ్రీ, జైత్శ్రీ, సారంగ్, గౌరీ, సోరత్, శుద్ధ్ మల్హర్ వంటి సంగీత రీతులను మరియు అమృతం వంటి మధురమైన బిలావల్‌ను ప్లే చేస్తాడు.