శ్రీ దశమ్ గ్రంథ్

పేజీ - 349


ਮਨਿ ਯੌ ਉਪਜੀ ਉਪਮਾ ਨਹਿ ਚੰਦ ਕੀ ਚਾਦਨੀ ਜੋਬਨ ਵਾਰਨ ਮੈ ॥੫੪੭॥
man yau upajee upamaa neh chand kee chaadanee joban vaaran mai |547|

వారిని చూడగానే చంద్రుడు తన వెన్నెల యవ్వనాన్ని త్యాగం చేస్తున్నాడనిపిస్తుంది.547.

ਚੰਦ੍ਰਭਗਾ ਬਾਚ ਰਾਧੇ ਪ੍ਰਤਿ ॥
chandrabhagaa baach raadhe prat |

రాధను ఉద్దేశించి చందర్భాగ ప్రసంగం:

ਸਵੈਯਾ ॥
savaiyaa |

స్వయ్య

ਬਤੀਯਾ ਫੁਨਿ ਚੰਦ੍ਰਭਗਾ ਮੁਖ ਤੇ ਇਹ ਭਾਤਿ ਕਹੀ ਬ੍ਰਿਖਭਾਨ ਸੁਤਾ ਸੋ ॥
bateeyaa fun chandrabhagaa mukh te ih bhaat kahee brikhabhaan sutaa so |

అప్పుడు చంద్రభాగుడు (తన) ముఖం నుండి రాధతో ఇలా మాట్లాడాడు. (ఓ రాధా!)

ਆਵਹੁ ਖੇਲ ਕਰੇ ਹਰਿ ਸੋ ਹਮ ਨਾਹਕ ਖੇਲ ਕਰੋ ਤੁਮ ਕਾ ਸੋ ॥
aavahu khel kare har so ham naahak khel karo tum kaa so |

చందర్భాగుడు రాధతో ఇలా అన్నాడు, మీరు ఎవరితో రసిక నాటకంలో నిష్ఫలంగా మునిగిపోయారో! రండి, కృష్ణుడితో ఆడుకుందాం

ਤਾ ਕੀ ਪ੍ਰਭਾ ਕਬਿ ਸ੍ਯਾਮ ਕਹੈ ਉਪਜੀ ਹੈ ਜੋਊ ਅਪਨੇ ਮਨੂਆ ਸੋ ॥
taa kee prabhaa kab sayaam kahai upajee hai joaoo apane manooaa so |

కవి శ్యామ్ మాట్లాడుతూ, అతని అందం నా మనసులోనే ఉద్భవించింది.

ਗ੍ਵਾਰਿਨ ਜੋਤਿ ਤਰਈਯਨ ਕੀ ਛਪਗੀ ਦੁਤਿ ਰਾਧਿਕਾ ਚੰਦ੍ਰਕਲਾ ਸੋ ॥੫੪੮॥
gvaarin jot tareeyan kee chhapagee dut raadhikaa chandrakalaa so |548|

రాధ యొక్క అతీంద్రియ శక్తి వెలుగులో, గోపికల వంటి మట్టి-దీపం యొక్క కాంతి తనను తాను దాచిపెట్టిందని కవి ఆ దృశ్య సౌందర్యాన్ని వర్ణించాడు.548.

ਰਾਧੇ ਬਾਚ ॥
raadhe baach |

రాధ ప్రసంగం:

ਸਵੈਯਾ ॥
savaiyaa |

స్వయ్య

ਸੁਨਿ ਚੰਦ੍ਰਭਗਾ ਕੀ ਸਭੈ ਬਤੀਯਾ ਬ੍ਰਿਖਭਾਨ ਸੁਤਾ ਤਬ ਐਸੇ ਕਹਿਯੋ ਹੈ ॥
sun chandrabhagaa kee sabhai bateeyaa brikhabhaan sutaa tab aaise kahiyo hai |

చంద్రభాగుని మాటలన్నీ విని రాధ ఇలా అన్నది ఓ సఖీ! వినండి,

ਯਾਹੀ ਕੇ ਹੇਤ ਸੁਨੋ ਸਜਨੀ ਹਮ ਲੋਕਨ ਕੋ ਉਪਹਾਸ ਸਹਿਯੋ ਹੈ ॥
yaahee ke het suno sajanee ham lokan ko upahaas sahiyo hai |

చందర్భాగుని మాటలు విని రాధ ఆమెతో, ఓ మిత్రమా! ఈ లక్ష్యం కోసం, నేను ప్రజల హేళనలను భరించాను

ਸ੍ਰਉਨਨ ਮੈ ਸੁਨਿ ਰਾਸ ਕਥਾ ਤਬ ਹੀ ਮਨ ਮੈ ਹਮ ਧ੍ਯਾਨ ਗਹਿਯੋ ਹੈ ॥
sraunan mai sun raas kathaa tab hee man mai ham dhayaan gahiyo hai |

(ఎప్పుడు) మన చెవులతో రస కథను విన్నాము, అప్పటి నుండి మన మనస్సులో (దానిని) స్థిరపరచుకున్నాము.

ਸ੍ਯਾਮ ਕਹੈ ਅਖੀਆ ਪਿਖ ਕੈ ਹਮਰੇ ਮਨ ਕੋ ਤਨ ਮੋਹਿ ਰਹਿਯੋ ਹੈ ॥੫੪੯॥
sayaam kahai akheea pikh kai hamare man ko tan mohi rahiyo hai |549|

రసిక నాటకం గురించి వింటూ, నా దృష్టి ఇటువైపు మళ్లింది మరియు కృష్ణుడిని నా కళ్లతో చూసి, నా మనసు పరవశించింది.549.

ਤਬ ਚੰਦ੍ਰਭਗਾ ਇਹ ਭਾਤਿ ਕਹਿਯੋ ਸਜਨੀ ਹਮਰੀ ਬਤੀਆ ਸੁਨਿ ਲੀਜੈ ॥
tab chandrabhagaa ih bhaat kahiyo sajanee hamaree bateea sun leejai |

చంద్రభాగుడు ఇలా అన్నాడు, ఓ సఖీ! నా మాట వినండి (జాగ్రత్తగా).

ਦੇਖਹੁ ਸ੍ਯਾਮ ਬਿਰਾਜਤ ਹੈ ਜਿਹ ਕੇ ਮੁਖ ਕੇ ਪਿਖਏ ਫੁਨਿ ਜੀਜੈ ॥
dekhahu sayaam biraajat hai jih ke mukh ke pikhe fun jeejai |

అప్పుడు చందర్బ్జగ ఇలా అన్నాడు, ఓ మిత్రమా! నేను చెప్పేది వినండి మరియు చూడండి, కృష్ణుడు అక్కడ కూర్చున్నాడు మరియు అతనిని చూడగానే మేమంతా సజీవంగా ఉన్నాము

ਜਾ ਕੇ ਕਰੇ ਮਿਤ ਹੋਇ ਖੁਸੀ ਸੁਨੀਐ ਉਠ ਕੈ ਸੋਊ ਕਾਜ ਕਰੀਜੈ ॥
jaa ke kare mit hoe khusee suneeai utth kai soaoo kaaj kareejai |

(మరింత) వినండి, ఏది (పని) స్నేహితుడికి సంతోషాన్ని కలిగిస్తుందో, ఆ పనిని చేపట్టి (త్వరగా) చేయాలి.

ਤਾਹੀ ਤੇ ਰਾਧੇ ਕਹੋ ਤੁਮ ਸੋ ਅਬ ਚਾਰ ਭਈ ਤੁ ਬਿਚਾਰ ਨ ਕੀਜੈ ॥੫੫੦॥
taahee te raadhe kaho tum so ab chaar bhee tu bichaar na keejai |550|

మిత్రుడు సంతోషించిన పని, ఆ పని జరగాలి కాబట్టి, ఓ రాధా! ఇప్పుడు మీరు ఈ మార్గాన్ని అవలంబించినప్పుడు, మీ మనస్సులో ఇతర ఆలోచనలు ఉండకూడదని నేను మీకు చెప్తున్నాను.

ਕਬਿਯੋ ਬਾਚ ॥
kabiyo baach |

కవి ప్రసంగం:

ਸਵੈਯਾ ॥
savaiyaa |

స్వయ్య

ਕਾਨ੍ਰਹ ਕੇ ਭੇਟਨ ਪਾਇ ਚਲੀ ਬਤੀਯਾ ਸੁਨਿ ਚੰਦ੍ਰਭਗਾ ਫੁਨਿ ਕੈਸੇ ॥
kaanrah ke bhettan paae chalee bateeyaa sun chandrabhagaa fun kaise |

చంద్రభాగుని మాటలు విని, (రాధ) శ్రీకృష్ణుని పాదాలను పూజించడానికి ఎలా వెళ్ళింది.

ਮਾਨਹੁ ਨਾਗ ਸੁਤਾ ਇਹ ਸੁੰਦਰਿ ਤਿਆਗਿ ਚਲੀ ਗ੍ਰਿਹਿ ਪਤ੍ਰ ਧਰੈ ਸੇ ॥
maanahu naag sutaa ih sundar tiaag chalee grihi patr dharai se |

రాధ కృష్ణుని ప్రాప్తి కోసం చందర్భాగుని మాటలు వినడం ప్రారంభించింది మరియు ఆమె తన ఇంటిని విడిచిపెట్టిన నాగ-కుమార్తెలా కనిపించింది.

ਗ੍ਵਾਰਨਿ ਮੰਦਰਿ ਤੇ ਨਿਕਸੀ ਕਬਿ ਸ੍ਯਾਮ ਕਹੈ ਉਪਮਾ ਤਿਹ ਐਸੇ ॥
gvaaran mandar te nikasee kab sayaam kahai upamaa tih aaise |

కవి శ్యామ్ మాట్లాడుతూ, గోపికలు తమ ఇళ్లను విడిచిపెట్టిన ఉదాహరణను ఇలా చెప్పవచ్చు.

ਮਾਨਹੁ ਸ੍ਯਾਮ ਘਨੈ ਤਜਿ ਕੈ ਪ੍ਰਗਟੀ ਹੈ ਸੋਊ ਬਿਜਲੀ ਦੁਤਿ ਜੈਸੇ ॥੫੫੧॥
maanahu sayaam ghanai taj kai pragattee hai soaoo bijalee dut jaise |551|

గుడి నుండి బయటకు వచ్చే గోపికల ఉపమానాన్ని ఇస్తూ, వారు మేఘాలను విడిచిపెట్టి, మెరుపు లతలు యొక్క అభివ్యక్తిగా కనిపిస్తారని కవి చెప్పాడు.551.

ਰਾਸਹਿ ਕੀ ਰਚਨਾ ਭਗਵਾਨ ਕਹੈ ਕਬਿ ਸ੍ਯਾਮ ਬਚਿਤ੍ਰ ਕਰੀ ਹੈ ॥
raaseh kee rachanaa bhagavaan kahai kab sayaam bachitr karee hai |

శ్రీకృష్ణుడు రసిక నాటక రంగాన్ని అద్భుతంగా సృష్టించాడు

ਰਾਜਤ ਹੈ ਤਰਏ ਜਮੁਨਾ ਅਤਿ ਹੀ ਤਹ ਚਾਦਨੀ ਚੰਦ ਕਰੀ ਹੈ ॥
raajat hai tare jamunaa at hee tah chaadanee chand karee hai |

దిగువన, యమునా చంద్రకాంతి వంటి ప్రవాహాలతో ప్రవహిస్తోంది

ਸੇਤ ਪਟੈ ਸੰਗ ਰਾਜਤ ਗ੍ਵਾਰਿਨ ਤਾ ਕੀ ਪ੍ਰਭਾ ਕਬਿ ਨੇ ਸੁ ਕਰੀ ਹੈ ॥
set pattai sang raajat gvaarin taa kee prabhaa kab ne su karee hai |

గోపికలు తెల్లని వస్త్రాలతో అలంకరిస్తారు. అతని ప్రకాశాన్ని కవి ఈ క్రింది విధంగా వర్ణించాడు:

ਮਾਨਹੁ ਰਾਸ ਬਗੀਚਨ ਮੈ ਇਹ ਫੂਲਨ ਕੀ ਫੁਲਵਾਰਿ ਜਰੀ ਹੈ ॥੫੫੨॥
maanahu raas bageechan mai ih foolan kee fulavaar jaree hai |552|

గోపికలు తెల్లని వస్త్రాలలో అద్భుతంగా కనిపిస్తారు మరియు వారు రసిక ఆటల అడవిలో పూల తోటలా కనిపిస్తారు.552.

ਚੰਦ੍ਰਭਗਾ ਹੂੰ ਕੋ ਮਾਨਿ ਕਹਿਯੋ ਬ੍ਰਿਖਭਾਨ ਸੁਤਾ ਹਰਿ ਪਾਇਨ ਲਾਗੀ ॥
chandrabhagaa hoon ko maan kahiyo brikhabhaan sutaa har paaein laagee |

చందర్భాగానికి విధేయత చూపుతూ, రాధ కృష్ణుని పాదాలను తాకింది

ਮੈਨ ਸੀ ਸੁੰਦਰ ਮੂਰਤਿ ਪੇਖਿ ਕੈ ਤਾਹੀ ਕੇ ਦੇਖਿਬੇ ਕੋ ਅਨੁਰਾਗੀ ॥
main see sundar moorat pekh kai taahee ke dekhibe ko anuraagee |

అతన్ని చూడగానే కృష్ణుడిలో మనోహరమైన చిత్రపటంలా కలిసిపోయింది

ਸੋਵਤ ਥੀ ਜਨੁ ਲਾਜ ਕੀ ਨੀਦ ਮੈ ਲਾਜ ਕੀ ਨੀਦ ਤਜੀ ਅਬ ਜਾਗੀ ॥
sovat thee jan laaj kee need mai laaj kee need tajee ab jaagee |

ఇప్పటి వరకు సిగ్గుతో కూడిన నిద్రలో మునిగిపోయింది, కానీ ఆ సిగ్గు కూడా నిద్రను వదలి లేచింది.

ਜਾ ਕੋ ਮੁਨੀ ਨਹਿ ਅੰਤੁ ਲਹੈ ਇਹ ਤਾਹੀ ਸੋ ਖੇਲ ਕਰੈ ਬਡਭਾਗੀ ॥੫੫੩॥
jaa ko munee neh ant lahai ih taahee so khel karai baddabhaagee |553|

ఋషులు ఎవరి రహస్యాన్ని గ్రహించలేకపోయారో, అదృష్టవంతురాలైన రాధిక అతనితో ఆడుకోవడంలో మునిగిపోయింది.553.

ਕਾਨ੍ਰਹ ਬਾਚ ਰਾਧਾ ਸੋ ॥
kaanrah baach raadhaa so |

రాధను ఉద్దేశించి కృష్ణుడి ప్రసంగం:

ਦੋਹਰਾ ॥
doharaa |

దోహ్రా

ਕ੍ਰਿਸਨ ਰਾਧਿਕਾ ਸੰਗ ਕਹਿਯੋ ਅਤਿ ਹੀ ਬਿਹਸਿ ਕੈ ਬਾਤ ॥
krisan raadhikaa sang kahiyo at hee bihas kai baat |

కృష్ణుడు నవ్వుతూ రాధతో ఇలా అన్నాడు.

ਖੇਲਹੁ ਗਾਵਹੁ ਪ੍ਰੇਮ ਸੋ ਸੁਨਿ ਸਮ ਕੰਚਨ ਗਾਤ ॥੫੫੪॥
khelahu gaavahu prem so sun sam kanchan gaat |554|

కృష్ణుడు నవ్వుతూ రాధతో ఇలా అన్నాడు, ఓ బంగారు దేహానికి ప్రియతమా! మీరు నవ్వుతూ ఆడుతూనే ఉంటారు.

ਕ੍ਰਿਸਨ ਬਾਤ ਸੁਨਿ ਰਾਧਿਕਾ ਅਤਿ ਹੀ ਬਿਹਸਿ ਕੈ ਚੀਤ ॥
krisan baat sun raadhikaa at hee bihas kai cheet |

కృష్ణుడి మాటలు విని రాధ మనసులో నవ్వుకుంది (చాలా సంతోషించింది).

ਰਾਸ ਬਿਖੈ ਗਾਵਨ ਲਗੀ ਗ੍ਵਾਰਿਨ ਸੋ ਮਿਲਿ ਗੀਤ ॥੫੫੫॥
raas bikhai gaavan lagee gvaarin so mil geet |555|

కృష్ణుని మాటలు విని, రాధ, తన మనసులో నవ్వుతూ, రసిక నాటకంలో గోపికలతో కలిసి పాడటం ప్రారంభించింది.555.

ਸਵੈਯਾ ॥
savaiyaa |

స్వయ్య

ਚੰਦ੍ਰਭਗਾ ਅਰੁ ਚੰਦ੍ਰਮੁਖੀ ਮਿਲ ਕੈ ਬ੍ਰਿਖਭਾਨੁ ਸੁਤਾ ਸੰਗ ਗਾਵੈ ॥
chandrabhagaa ar chandramukhee mil kai brikhabhaan sutaa sang gaavai |

చంద్రభాగ మరియు చంద్రముఖి (అంటే సఖిలు) రాధతో పాటు పాటలు పాడటం ప్రారంభించారు.

ਸੋਰਠਿ ਸਾਰੰਗ ਸੁਧ ਮਲਾਰ ਬਿਲਾਵਲ ਭੀਤਰ ਤਾਨ ਬਸਾਵੈ ॥
soratth saarang sudh malaar bilaaval bheetar taan basaavai |

చందర్‌భాగ మరియు చంద్రముఖి రాధతో కలిసి పాడటం ప్రారంభించారు మరియు సోరత్, సారంగ్, శుద్ధ్ మల్హర్ మరియు బిలావల్‌ల రాగాలను పెంచారు.

ਰੀਝ ਰਹੀ ਬ੍ਰਿਜ ਹੂੰ ਕੀ ਤ੍ਰੀਯਾ ਸੋਊ ਰੀਝ ਰਹੈ ਧੁਨਿ ਜੋ ਸੁਨਿ ਪਾਵੈ ॥
reejh rahee brij hoon kee treeyaa soaoo reejh rahai dhun jo sun paavai |

బ్రజా స్త్రీలు ఆకర్షితులయ్యారు మరియు ఆ ట్యూన్ వింటే, అతను పరవశించిపోయాడు

ਸੋ ਸੁਨ ਕੈ ਇਨ ਪੈ ਹਿਤ ਕੈ ਬਨ ਤਿਆਗਿ ਮ੍ਰਿਗੀ ਮ੍ਰਿਗ ਅਉ ਚਲਿ ਆਵੈ ॥੫੫੬॥
so sun kai in pai hit kai ban tiaag mrigee mrig aau chal aavai |556|

ఆ స్వరాన్ని వింటూ అడవిలోని జింకలు కూడా ఇటువైపు కదిలాయి.556.

ਤਿਨ ਸੇਾਂਧੁਰ ਮਾਗ ਦਈ ਸਿਰ ਪੈ ਰਸ ਸੋ ਤਿਨ ਕੋ ਅਤਿ ਹੀ ਮਨੁ ਭੀਨੋ ॥
tin seaandhur maag dee sir pai ras so tin ko at hee man bheeno |

గోపికలు తలపై ఉన్న వెంట్రుకలను వెన్నెముకతో నింపారు మరియు వారి మనస్సు ఆనందంతో నిండిపోయింది

ਬੇਸਰ ਆਡ ਸੁ ਕੰਠਸਿਰੀ ਅਰੁ ਮੋਤਿਸਿਰੀ ਹੂੰ ਕੋ ਸਾਜ ਨਵੀਨੋ ॥
besar aadd su kantthasiree ar motisiree hoon ko saaj naveeno |

వారు ముక్కు-ఆభరణాలు, హారాలు మరియు ముత్యాల దండలతో తమను తాము అలంకరించుకున్నారు

ਭੂਖਨ ਅੰਗ ਸਭੈ ਸਜਿ ਸੁੰਦਰਿ ਆਖਨ ਭੀਤਰ ਕਾਜਰ ਦੀਨੋ ॥
bhookhan ang sabhai saj sundar aakhan bheetar kaajar deeno |

గోపికలు, తమ అవయవాలన్నిటినీ ఆభరణాలతో అలంకరించి, వారి కళ్ళకు ప్రతిరూపాన్ని పూసుకున్నారు

ਤਾਹੀ ਸੁ ਤੇ ਕਬਿ ਸ੍ਯਾਮ ਕਹੈ ਭਗਵਾਨ ਕੋ ਚਿਤ ਚੁਰਾਇ ਕੈ ਲੀਨੋ ॥੫੫੭॥
taahee su te kab sayaam kahai bhagavaan ko chit churaae kai leeno |557|

ఈ విధంగా వారు శ్రీకృష్ణుని మనసును దోచుకున్నారని కవి శ్యామ్ చెప్పారు.557.

ਚੰਦ ਕੀ ਚਾਦਨੀ ਮੈ ਕਬਿ ਸ੍ਯਾਮ ਜਬੈ ਹਰਿ ਖੇਲਨਿ ਰਾਸ ਲਗਿਯੋ ਹੈ ॥
chand kee chaadanee mai kab sayaam jabai har khelan raas lagiyo hai |

కృష్ణుడు చంద్రకాంతిలో ఆడుకోవడం ప్రారంభించినప్పుడు, రాధిక ముఖం అతనికి చంద్రుడిలా కనిపించింది

ਰਾਧੇ ਕੋ ਆਨਨ ਸੁੰਦਰ ਪੇਖਿ ਕੈ ਚਾਦ ਸੋ ਤਾਹੀ ਕੇ ਬੀਚ ਪਗਿਯੋ ਹੈ ॥
raadhe ko aanan sundar pekh kai chaad so taahee ke beech pagiyo hai |

ఆమె కృష్ణుని హృదయాన్ని భద్రపరుస్తుంది