શ્રી દસમ ગ્રંથ

પાન - 227

ਮਾਤਾ ਬਾਚ ॥

maataa baach |

માતાનું ભાષણ:

ਕਬਿਤ ॥

kabit |

કબિટ

ਸਭੈ ਸੁਖ ਲੈ ਕੇ ਗਏ ਗਾੜੋ ਦੁਖ ਦੇਤ ਭਏ ਰਾਜਾ ਦਸਰਥ ਜੂ ਕਉ ਕੈ ਕੈ ਆਜ ਪਾਤ ਹੋ ॥

sabhai sukh lai ke ge gaarro dukh det bhe raajaa dasarath joo kau kai kai aaj paat ho |

તેઓ સર્વ સુખ-સુવિધાઓ પોતાની સાથે લઈ ગયા હતા અને અમને ભારે યાતના આપીને તેઓ અમને રાજા દશરથના મૃત્યુની વેદના જોવા માટે છોડી ગયા છે.

ਅਜ ਹੂੰ ਨ ਛੀਜੈ ਬਾਤ ਮਾਨ ਲੀਜੈ ਰਾਜ ਕੀਜੈ ਕਹੋ ਕਾਜ ਕਉਨ ਕੌ ਹਮਾਰੇ ਸ੍ਰੋਣ ਨਾਤ ਹੋ ॥

aj hoon na chheejai baat maan leejai raaj keejai kaho kaaj kaun kau hamaare sron naat ho |

રાજા રામ, આ બધું જોઈને અને સાંભળીને હળવા થતા નથી, હે રામ! હવે અમે જે કહીએ તે સ્વીકારો, કૃપા કરીને કહો, અહીં કોણ બચ્યું છે ભગવાન?

ਰਾਜਸੀ ਕੇ ਧਾਰੌ ਸਾਜ ਸਾਧਨ ਕੈ ਕੀਜੈ ਕਾਜ ਕਹੋ ਰਘੁਰਾਜ ਆਜ ਕਾਹੇ ਕਉ ਸਿਧਾਤ ਹੋ ॥

raajasee ke dhaarau saaj saadhan kai keejai kaaj kaho raghuraaj aaj kaahe kau sidhaat ho |

ઓ રામ! રાજ્યની લગામ લો અને બધા કામ કરો. અમને કહો, તમે હવે કેમ જાઓ છો?

ਤਾਪਸੀ ਕੇ ਭੇਸ ਕੀਨੇ ਜਾਨਕੀ ਕੌ ਸੰਗ ਲੀਨੇ ਮੇਰੇ ਬਨਬਾਸੀ ਮੋ ਉਦਾਸੀ ਦੀਏ ਜਾਤ ਹੋ ॥੨੬੫॥

taapasee ke bhes keene jaanakee kau sang leene mere banabaasee mo udaasee dee jaat ho |265|

હે નિર્વાસિત રામ તપસ્વીના વેશમાં અને જાનકી (સીતા)ને તમારી સાથે લઈને, તમે મને શા માટે દુઃખ આપો છો?265.

ਕਾਰੇ ਕਾਰੇ ਕਰਿ ਬੇਸ ਰਾਜਾ ਜੂ ਕੌ ਛੋਰਿ ਦੇਸ ਤਾਪਸੀ ਕੋ ਕੈ ਭੇਸ ਸਾਥਿ ਹੀ ਸਿਧਾਰਿ ਹੌ ॥

kaare kaare kar bes raajaa joo kau chhor des taapasee ko kai bhes saath hee sidhaar hau |

હું પણ રાજાનો દેશ છોડીને કાળો વસ્ત્ર ધારણ કરીશ, અને તપસ્વી બનીને તમારી સાથે આવીશ.

ਕੁਲ ਹੂੰ ਕੀ ਕਾਨ ਛੋਰੋਂ ਰਾਜਸੀ ਕੇ ਸਾਜ ਤੋਰੋਂ ਸੰਗਿ ਤੇ ਨ ਮੋਰੋਂ ਮੁਖ ਐਸੋ ਕੈ ਬਿਚਾਰਿ ਹੌ ॥

kul hoon kee kaan chhoron raajasee ke saaj toron sang te na moron mukh aaiso kai bichaar hau |

હું કૌટુંબિક વ્યવહાર છોડી દઈશ અને રાજવી વૈભવ છોડી દઈશ, પણ તમારાથી મારું મોઢું ફેરવીશ નહિ.

ਮੁੰਦ੍ਰਾ ਕਾਨ ਧਾਰੌ ਸਾਰੇ ਮੁਖ ਪੈ ਬਿਭੂਤਿ ਡਾਰੌਂ ਹਠਿ ਕੋ ਨ ਹਾਰੌਂ ਪੂਤ ਰਾਜ ਸਾਜ ਜਾਰਿ ਹੌਂ ॥

mundraa kaan dhaarau saare mukh pai bibhoot ddaarauan hatth ko na haarauan poot raaj saaj jaar hauan |

હું કાનમાં વીંટી પહેરીશ અને મારા શરીર પર રાખ નાખીશ. હું સતત જીવીશ, હે પુત્ર! હું તમામ શાહી સામગ્રીનો ત્યાગ કરીશ.

ਜੁਗੀਆ ਕੋ ਕੀਨੋ ਬੇਸ ਕਉਸਲ ਕੇ ਛੋਰ ਦੇਸ ਰਾਜਾ ਰਾਮਚੰਦ ਜੂ ਕੇ ਸੰਗਿ ਹੀ ਸਿਧਾਰਿ ਹੌਂ ॥੨੬੬॥

jugeea ko keeno bes kausal ke chhor des raajaa raamachand joo ke sang hee sidhaar hauan |266|

હું યોગીનો વેશ ધારણ કરીશ, અને કૌશલ (દેશ) છોડીને, હું રાજા રામ સાથે જઈશ.266.

ਅਪੂਰਬ ਛੰਦ ॥

apoorab chhand |

અપૂર્વ સ્ટેન્ઝા

ਕਾਨਨੇ ਗੇ ਰਾਮ ॥

kaanane ge raam |

રામ ચંદ્ર બાનમાં ગયા છે,

ਧਰਮ ਕਰਮੰ ਧਾਮ ॥

dharam karaman dhaam |

જેઓ ધર્મ-કર્મનું ઘર છે,

ਲਛਨੈ ਲੈ ਸੰਗਿ ॥

lachhanai lai sang |

લછમનને સાથે લઈ ગયા હતા

ਜਾਨਕੀ ਸੁਭੰਗਿ ॥੨੬੭॥

jaanakee subhang |267|

રામ, ધાર્મિક ક્રિયાના નિવાસસ્થાન, લક્ષ્મણ અને જાનકી (સીતા) સાથે જંગલમાં ગયા.267.

ਤਾਤ ਤਿਆਗੇ ਪ੍ਰਾਨ ॥

taat tiaage praan |

પિતાએ જીવ આપી દીધો છે

ਉਤਰੇ ਬਯੋਮਾਨ ॥

autare bayomaan |

વિમાનો ઉતર્યા છે (તેના માટે સ્વર્ગમાંથી).

ਬਿਚਰੇ ਬਿਚਾਰ ॥

bichare bichaar |

(અહીં) ઘણા મંત્રીઓ બેઠા છે

ਮੰਤ੍ਰੀਯੰ ਅਪਾਰ ॥੨੬੮॥

mantreeyan apaar |268|

તે બાજુ પિતાએ અંતિમ શ્વાસ લીધા અને દેવોના હવાઈ વાહનમાં સ્વર્ગ તરફ પ્રયાણ કર્યું. આ તરફ, મંત્રીઓએ પરિસ્થિતિ પર વિચાર કર્યો.268.

ਬੈਠਯੋ ਬਸਿਸਟਿ ॥

baitthayo basisatt |

વશિષ્ઠ બેઠા છે,

ਸਰਬ ਬਿਪ ਇਸਟ ॥

sarab bip isatt |

જે સર્વ બ્રાહ્મણોની પૂજાને લાયક છે.

ਮੁਕਲਿਯੋ ਕਾਗਦ ॥

mukaliyo kaagad |

(ભારતને) પત્ર મોકલ્યો.

ਪਠਏ ਮਾਗਧ ॥੨੬੯॥

patthe maagadh |269|

બધા બ્રાહ્મણોમાંના પ્રતિષ્ઠિત બ્રાહ્મણ વસિષ્ઠની સલાહ સ્વીકારવામાં આવી. મગધને પત્ર લખીને મોકલવામાં આવ્યો હતો.269.

ਸੰਕੜੇਸਾ ਵੰਤ ॥

sankarresaa vant |

પ્રતિનિધિ સામંતશાહી (બેઠેલા)

ਮਤਏ ਮਤੰਤ ॥

mate matant |

દરખાસ્તો કરી

ਮੁਕਲੇ ਕੇ ਦੂਤ ॥

mukale ke doot |

અને પવનના પુત્ર તરીકે ઝડપી

ਪਉਨ ਕੇ ਸੇ ਪੂਤ ॥੨੭੦॥

paun ke se poot |270|

ખૂબ જ સંક્ષિપ્ત ચર્ચા કરવામાં આવી હતી અને હનુમાન જેવા ઘણા ઝડપથી ચાલતા સંદેશવાહકો મોકલવામાં આવ્યા હતા.270.

ਅਸਟਨ ਦਯੰਲਾਖ ॥

asattan dayanlaakh |

આઠ નદીઓ પાર કરીને

ਦੂਤ ਗੇ ਚਰਬਾਖ ॥

doot ge charabaakh |

સુજન દત ગયો.

ਭਰਤ ਆਗੇ ਜਹਾ ॥

bharat aage jahaa |

આગળ જ્યાં ભરત (રહેતા હતા,

ਜਾਤ ਭੇ ਤੇ ਤਹਾ ॥੨੭੧॥

jaat bhe te tahaa |271|

દસ સંદેશવાહકો, જેઓ તેમના કાર્યમાં નિષ્ણાત હતા, તેઓને શોધીને ભરત જ્યાં રહેતો હતો ત્યાં મોકલવામાં આવ્યો.271.

ਉਚਰੇ ਸੰਦੇਸ ॥

auchare sandes |

(ભારતના સંદેશવાહક)એ સંદેશો આપ્યો

ਊਰਧ ਗੇ ਅਉਧੇਸ ॥

aooradh ge aaudhes |

તે રાજા દશરથ સ્વર્ગમાં (ઉપરની તરફ) ગયા છે.

ਪਤ੍ਰ ਬਾਚੇ ਭਲੇ ॥

patr baache bhale |

(ભરત) પત્ર સારી રીતે વાંચો

ਲਾਗ ਸੰਗੰ ਚਲੇ ॥੨੭੨॥

laag sangan chale |272|

તે સંદેશવાહકોએ સંદેશો પહોંચાડ્યો અને કહ્યું કે રાજા દશરથ મૃત્યુ પામ્યા છે, ભરતે પત્ર વાંચ્યો અને તેમની સાથે આવ્યો.272.

ਕੋਪ ਜੀਯੰ ਜਗਯੋ ॥

kop jeeyan jagayo |

(ભારતના) આત્મામાં ક્રોધ ઉત્પન્ન થયો,

ਧਰਮ ਭਰਮੰ ਭਗਯੋ ॥

dharam bharaman bhagayo |

ધર્મનો ભ્રમ ગયો,

ਕਾਸਮੀਰੰ ਤਜਯੋ ॥

kaasameeran tajayo |

કાશ્મીર છોડી દીધું

ਰਾਮ ਰਾਮੰ ਭਜਯੋ ॥੨੭੩॥

raam raaman bhajayo |273|

તેના મનમાં ક્રોધ ભભૂકી ઉઠ્યો અને તેમાંથી ધર્મ અને આદરની ભાવના અદૃશ્ય થઈ ગઈ. તેઓએ કાશ્મીર છોડ્યું (અને પરત ફરવાનું શરૂ કર્યું) અને ભગવાનને યાદ કરવા લાગ્યા.273.