શ્રી દસમ ગ્રંથ

પાન - 1176


ਬਹੁਰਿ ਮਿਸ੍ਰ ਯਾ ਕੇ ਕਹੁ ਮਾਰੋ ॥੧੫॥
bahur misr yaa ke kahu maaro |15|

પછી હું તેના બ્રાહ્મણને મારી નાખીશ. 15.

ਜਿਨ ਤਹਿ ਯਹ ਉਪਦੇਸ ਦ੍ਰਿੜਾਯੋ ॥
jin teh yah upades drirraayo |

આ ઉપદેશની પુષ્ટિ કોણે કરી છે,

ਤਾ ਤੇ ਮੋ ਸੌ ਨ ਭੋਗ ਕਮਾਯੋ ॥
taa te mo sau na bhog kamaayo |

જેના કારણે (તેણે) મારી સાથે પ્રેમ કર્યો નથી.

ਕੈ ਜੜ ਆਨਿ ਅਬੈ ਮੁਹਿ ਭਜੋ ॥
kai jarr aan abai muhi bhajo |

(કહેવા લાગ્યો) કાં તો ઓ મૂર્ખ! મારી સાથે રમવા આવો.

ਨਾਤਰ ਆਸ ਪ੍ਰਾਨ ਕੀ ਤਜੋ ॥੧੬॥
naatar aas praan kee tajo |16|

નહિંતર, આત્માની આશા છોડી દો. 16.

ਮੂਰਖ ਤਿਹ ਰਤਿ ਦਾਨ ਨ ਦੀਯਾ ॥
moorakh tih rat daan na deeyaa |

(તે) મૂર્ખ તેને દાન ન આપે

ਗ੍ਰਿਹ ਅਪਨੇ ਕਾ ਮਾਰਗ ਲੀਯਾ ॥
grih apane kaa maarag leeyaa |

અને ઘરનો રસ્તો કરી લીધો.

ਅਨਿਕ ਭਾਤਿ ਤਿਨ ਕੀਯਾ ਧਿਕਾਰਾ ॥
anik bhaat tin keeyaa dhikaaraa |

તેણે ઘણી રીતે (રાજ કુમારી)નું અપમાન કર્યું

ਪਾਇਨ ਪਰੀ ਲਾਤ ਸੌ ਮਾਰਾ ॥੧੭॥
paaein paree laat sau maaraa |17|

અને પગ પાસે પડેલાને લાત મારી. 17.

ਰਾਜ ਸੁਤਾ ਕ੍ਰੁਧਿਤ ਅਤਿ ਭਈ ॥
raaj sutaa krudhit at bhee |

રાજ કુમારી ખૂબ ગુસ્સે થઈ ગઈ (અને કહેવા લાગી)

ਇਹ ਜੜ ਮੁਹਿ ਰਤਿ ਦਾਨ ਨ ਦਈ ॥
eih jarr muhi rat daan na dee |

આ મૂર્ખ મને રતિ દાના ન આપી.

ਪ੍ਰਥਮ ਪਕਰਿ ਕਰਿ ਯਾਹਿ ਸੰਘਾਰੋ ॥
pratham pakar kar yaeh sanghaaro |

પહેલા હું તેને પકડીને મારીશ

ਬਹੁਰਿ ਮਿਸ੍ਰ ਯਾ ਕੈ ਕਹ ਮਾਰੋ ॥੧੮॥
bahur misr yaa kai kah maaro |18|

અને પછી હું તેનું મિશ્રણ મારી નાખીશ. 18.

ਅੜਿਲ ॥
arril |

અડગ

ਤਮਕਿ ਤੇਗ ਕੋ ਤਬ ਤਿਹ ਘਾਇ ਪ੍ਰਹਾਰਿਯੋ ॥
tamak teg ko tab tih ghaae prahaariyo |

ત્યારે તેણે ગુસ્સે થઈને તેના પર તલવારથી પ્રહાર કર્યો

ਤਾਹਿ ਪੁਰਖ ਕਹ ਮਾਰਿ ਠੌਰ ਹੀ ਡਾਰਿਯੋ ॥
taeh purakh kah maar tthauar hee ddaariyo |

અને તે વ્યક્તિનું સ્થળ પર જ મોત નીપજ્યું હતું.

ਐਚ ਤਵਨ ਕੀ ਲੋਥਿ ਦਈ ਤਰ ਡਾਰਿ ਕੈ ॥
aaich tavan kee loth dee tar ddaar kai |

તેના શરીરને ખેંચીને જમીન પર સુવડાવી દીધું

ਹੋ ਤਾ ਪਰ ਰਹੀ ਬੈਠਿ ਕਰਿ ਆਸਨ ਮਾਰਿ ਕੈ ॥੧੯॥
ho taa par rahee baitth kar aasan maar kai |19|

અને તેણી તેના પર બેઠી. 19.

ਦੋਹਰਾ ॥
doharaa |

દ્વિ:

ਜਪਮਾਲਾ ਕਰ ਮਹਿ ਗਹੀ ਬੈਠੀ ਆਸਨ ਮਾਰਿ ॥
japamaalaa kar meh gahee baitthee aasan maar |

હાથમાં માળા પકડીને તે આસન પર બેઠી

ਪਠੈ ਸਹਚਰੀ ਪਿਤਾ ਪ੍ਰਤਿ ਲੀਨਾ ਨਿਕਟ ਹਕਾਰਿ ॥੨੦॥
patthai sahacharee pitaa prat leenaa nikatt hakaar |20|

અને દાસીને પિતા પાસે મોકલીને બોલાવી. 20.

ਚੌਪਈ ॥
chauapee |

ચોવીસ:

ਹੰਸ ਕੇਤੁ ਤਬ ਤਾਹਿ ਸਿਧਾਨਾ ॥
hans ket tab taeh sidhaanaa |

પછી રાજા હંસ કેતુ ત્યાં ગયા

ਨਿਰਖਿ ਸੁਤਾ ਤਰ ਮਿਤ੍ਰਕ ਡਰਾਨਾ ॥
nirakh sutaa tar mitrak ddaraanaa |

અને પુત્રની નીચે લોટને જોઈને તે ડરી ગયો.

ਕਹਸਿ ਕੁਅਰਿ ਇਹ ਕਸਿ ਤੁਹਿ ਕਰਾ ॥
kahas kuar ih kas tuhi karaa |

(તેણે) રાજ કુમારીને કહ્યું, તમે આ કોના માટે કર્યું છે

ਬਿਨੁਪਰਾਧ ਯਾ ਕੋ ਜਿਯ ਹਰਾ ॥੨੧॥
binuparaadh yaa ko jiy haraa |21|

અને દોષ વિના તેને મારી નાખ્યો છે. 21.

ਚਿੰਤਾਮਨਿ ਮੁਹਿ ਮੰਤ੍ਰ ਸਿਖਾਯੋ ॥
chintaaman muhi mantr sikhaayo |

(રાજ કુમારીએ જવાબ આપ્યો કે બ્રાહ્મણે) મને ચિંતામણિ મંત્ર શીખવ્યો છે

ਬਹੁ ਬਿਧਿ ਮਿਸ੍ਰ ਉਪਦੇਸ ਦ੍ਰਿੜਾਯੋ ॥
bahu bidh misr upades drirraayo |

અને મિશ્રાએ ઘણી રીતે શિક્ષણની પુષ્ટિ કરી છે

ਜੌ ਇਹ ਰੂਪ ਕੁਅਰ ਤੈ ਮਰਿ ਹੈ ॥
jau ih roop kuar tai mar hai |

કે જો તમે રૂપ કુંવરને મારી નાખો,

ਤਬ ਸਭ ਕਾਜ ਤਿਹਾਰੌ ਸਰਿ ਹੈ ॥੨੨॥
tab sabh kaaj tihaarau sar hai |22|

પછી તમારા બધા કામો બદલાઈ જશે. 22.

ਤਾ ਤੇ ਮੈ ਯਾ ਕੋ ਗਹਿ ਮਾਰਾ ॥
taa te mai yaa ko geh maaraa |

તેથી મેં તેને પકડીને મારી નાખ્યો.

ਸੁਨਹੁ ਪਿਤਾ ਤੁਮ ਬਚਨ ਹਮਾਰਾ ॥
sunahu pitaa tum bachan hamaaraa |

ઓ બાપ! તમે મારી વાત સાંભળો.

ਸਾਧੋ ਮੰਤ੍ਰ ਬੈਠ ਯਾ ਪਰ ਮੈ ॥
saadho mantr baitth yaa par mai |

તેના પર બેસીને મેં મંત્રનો જાપ કર્યો.

ਜੋ ਜਾਨਿਹਿ ਸੋ ਕਰਹੁ ਅਬੈ ਤੈ ॥੨੩॥
jo jaanihi so karahu abai tai |23|

હવે તમને જે યોગ્ય લાગે તે કરો. 23.

ਹੰਸ ਕੇਤੁ ਨ੍ਰਿਪ ਕੋਪ ਭਰਾ ਤਬ ॥
hans ket nrip kop bharaa tab |

જ્યારે હંસ કેતુ રાજે પુત્રવધુની વાત કરી હતી

ਬਚਨ ਸੁਤਾ ਕੌ ਸ੍ਰਵਨ ਸੁਨਾ ਜਬ ॥
bachan sutaa kau sravan sunaa jab |

તેણે પોતાના કાનથી સાંભળ્યું અને ગુસ્સાથી ભરાઈ ગયો.

ਹ੍ਯਾਂ ਲ੍ਰਯਾਵਹੁਾਂ ਤਿਹ ਮਿਸ੍ਰ ਪਕਰਿ ਕੈ ॥
hayaan lrayaavahuaan tih misr pakar kai |

તે મિશ્રણને લો અને તેને અહીં લાવો

ਜੋ ਐਸੇ ਗਯੋ ਮੰਤ੍ਰ ਸਿਖਰਿ ਕੈ ॥੨੪॥
jo aaise gayo mantr sikhar kai |24|

જેણે આવો મંત્ર શીખવ્યો છે. 24.

ਸੁਨਿ ਭ੍ਰਿਤ ਬਚਨ ਉਤਾਇਲ ਧਾਏ ॥
sun bhrit bachan utaaeil dhaae |

(રાજાની) વાત સાંભળીને સેવકો ઉતાવળે ત્યાંથી ચાલ્યા ગયા

ਤਿਹ ਮਿਸ੍ਰਹਿ ਨ੍ਰਿਪ ਪਹਿ ਗਹਿ ਲ੍ਯਾਏ ॥
tih misreh nrip peh geh layaae |

અને તે મિશ્રણ રાજા પાસે લાવ્યો.

ਤਾ ਕਹ ਅਧਿਕ ਜਾਤਨਾ ਦਿਯਾ ॥
taa kah adhik jaatanaa diyaa |

તેણે (બધાએ) તેને ખૂબ જ સજા કરી (અને તેની નિંદા કરી).

ਕਰਮ ਚੰਡਾਰ ਬਿਪ੍ਰ ਹੈ ਕਿਯਾ ॥੨੫॥
karam chanddaar bipr hai kiyaa |25|

બ્રાહ્મણે ચાંડાલનું કામ કર્યું છે. 25.

ਸੁਨਿ ਬਚ ਮਿਸ੍ਰ ਅਚੰਭੈ ਰਹਾ ॥
sun bach misr achanbhai rahaa |

(આ) શબ્દ સાંભળીને મિશ્ર આશ્ચર્ય પામ્યા

ਤ੍ਰਾਹਿ ਤ੍ਰਾਹਿ ਰਾਜਾ ਤਨ ਕਹਾ ॥
traeh traeh raajaa tan kahaa |

અને રાજાને 'ત્રહ ત્રહ' કહેવા લાગ્યા.

ਮੈ ਪ੍ਰਭੁ ਕਰਮ ਨ ਐਸਾ ਕਿਯਾ ॥
mai prabh karam na aaisaa kiyaa |

ઓ રાજન! મેં એવું કામ નથી કર્યું

ਤਵ ਦੁਹਿਤਾ ਕਹ ਮੰਤ੍ਰ ਨ ਦਿਯਾ ॥੨੬॥
tav duhitaa kah mantr na diyaa |26|

અને તમારી દીકરીને મંત્ર આપ્યો નથી. 26.

ਤਬ ਲਗਿ ਰਾਜ ਕੁਅਰਿ ਤਹ ਆਈ ॥
tab lag raaj kuar tah aaee |

ત્યાં સુધી રાજ કુમારી ત્યાં આવી

ਦਿਜਬਰ ਕੇ ਪਾਇਨ ਲਪਟਾਈ ॥
dijabar ke paaein lapattaaee |

અને બ્રાહ્મણના ચરણોમાં ભેટી પડ્યા

ਤੁਮ ਸੁ ਮੰਤ੍ਰ ਜੋ ਹਮਹਿ ਸਿਖਾਯੋ ॥
tum su mantr jo hameh sikhaayo |

(અને કહ્યું) જે મંત્ર તમે મને શીખવ્યો હતો,

ਤਾਹੀ ਬਿਧਿ ਮੈ ਜਾਪ ਕਮਾਯੋ ॥੨੭॥
taahee bidh mai jaap kamaayo |27|

મેં એ જ પદ્ધતિ પ્રમાણે જપ કર્યો છે. 27.

ਅੜਿਲ ॥
arril |

અડગ

ਤਵ ਆਇਸੁ ਹਮ ਮਾਨਿ ਮਨੁਛ ਕਹ ਮਾਰਿਯੋ ॥
tav aaeis ham maan manuchh kah maariyo |

તમારી આજ્ઞાનું પાલન કરીને મેં એક માણસને મારી નાખ્યો છે

ਤਾ ਪਾਛੇ ਚਿੰਤਾਮਨਿ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰਿਯੋ ॥
taa paachhe chintaaman mantr uchaariyo |

અને તે પછી (મેં) ચિંતામણિ મંત્રનો જાપ કર્યો.

ਚਾਰਿ ਪਹਰ ਨਿਸਿ ਜਪਾ ਸੁ ਸਿਧਿ ਨ ਕਛੁ ਭਯੋ ॥
chaar pahar nis japaa su sidh na kachh bhayo |

મેં ચાર કલાક (મંત્ર)નો જાપ કર્યો, પણ કોઈ સિદ્ધિ ન મળી.

ਹੋ ਤਾ ਤੇ ਹਮ ਰਿਸਿ ਠਾਨਿ ਸੁ ਕਹਿ ਨ੍ਰਿਪ ਪ੍ਰਤਿ ਦਯੋ ॥੨੮॥
ho taa te ham ris tthaan su keh nrip prat dayo |28|

તેથી, ક્રોધિત થઈને, મેં રાજાને (બધું) કહ્યું. 28.

ਚੌਪਈ ॥
chauapee |

ચોવીસ:

ਅਬ ਕਿਹ ਕਾਜ ਮੁਕਰਿ ਤੈ ਗਯੋ ॥
ab kih kaaj mukar tai gayo |

તમે હમણાં માટે શું ફેરવ્યું છે?

ਤਬ ਚਿੰਤਾਮਨ ਹਮਹਿ ਦ੍ਰਿੜਯੋ ॥
tab chintaaman hameh drirrayo |

પછી (તમે) મને ચિંતામણિ (મંત્ર)થી દૃઢ બનાવ્યો.

ਅਬ ਕ੍ਯੋ ਨ ਕਹਤ ਨ੍ਰਿਪਤਿ ਕੇ ਤੀਰਾ ॥
ab kayo na kahat nripat ke teeraa |

હવે રાજા કેમ બોલતા નથી (સાચું સત્ય)

ਸਾਚ ਕਹਤ ਕਸ ਲਾਗਤ ਪੀਰਾ ॥੨੯॥
saach kahat kas laagat peeraa |29|

અને સત્ય કહેતી વખતે તમને થોડી પીડા થાય છે? 29.

ਮਿਸ੍ਰ ਚਕ੍ਰਿਤ ਚਹੂੰ ਓਰ ਨਿਹਾਰੈ ॥
misr chakrit chahoon or nihaarai |

મિશ્રા આઘાતમાં આસપાસ જુએ છે.

ਕਹਾ ਭਯੋ ਜਗਦੀਸ ਸੰਭਾਰੈ ॥
kahaa bhayo jagadees sanbhaarai |

(વિચારે છે) શું થયું છે અને ભગવાનને યાદ કરે છે.

ਕਰਿ ਉਪਦੇਸ ਬਹੁਤ ਬਿਧਿ ਹਾਰਾ ॥
kar upades bahut bidh haaraa |

(રાજા પસાર થયા) વિવિધ રીતે ઉપદેશ આપીને (અર્થાત વિનંતી કરીને અને પરિસ્થિતિને સ્પષ્ટ કરવાનો પ્રયાસ કરીને) પરાજિત થયો.

ਭੇਦ ਅਭੇਦ ਨ੍ਰਿਪ ਕਛੁ ਨ ਬਿਚਾਰਾ ॥੩੦॥
bhed abhed nrip kachh na bichaaraa |30|

પરંતુ રાજાએ કોઈ પણ બાબતને નિર્વિવાદ ગણી ન હતી. 30.

ਦੋਹਰਾ ॥
doharaa |

દ્વિ:

ਫਾਸੀ ਤਿਹ ਮਿਸ੍ਰਹਿ ਦਿਯਾ ਹੰਸ ਕੇਤੁ ਰਿਸਿ ਮਾਨਿ ॥
faasee tih misreh diyaa hans ket ris maan |

રાજા હંસ કેતુએ ગુસ્સે થઈને તે મિશ્રાને ફાંસી આપી દીધી.

ਹੰਸ ਮਤੀ ਕਹ ਜਿਹ ਸਿਖ੍ਯੋ ਐਸੋ ਮੰਤ੍ਰ ਬਿਧਾਨ ॥੩੧॥
hans matee kah jih sikhayo aaiso mantr bidhaan |31|

જેમણે હંસ મતિને આવો મંત્ર શીખવવાની વ્યવસ્થા કરી હતી. 31.

ਜਿਹ ਨ ਭਜੀ ਤਿਹ ਘੈ ਹਨਾ ਇਹ ਛਲ ਮਿਸ੍ਰਹਿ ਮਾਰਿ ॥
jih na bhajee tih ghai hanaa ih chhal misreh maar |

જેણે લિપ્ત ન કર્યું તેને માર માર્યો અને આ યુક્તિથી મિશ્રાને પણ મારી નાખ્યો.

ਇਹ ਬਿਧਿ ਨ੍ਰਿਪ ਕ੍ਰੁਧਿਤ ਕੀਯਾ ਹੰਸ ਮਤੀ ਬਰ ਨਾਰਿ ॥੩੨॥
eih bidh nrip krudhit keeyaa hans matee bar naar |32|

હંસ મતિ સ્ત્રીએ આ રીતે રાજાને ગુસ્સે કર્યો. 32.

ਇਤਿ ਸ੍ਰੀ ਚਰਿਤ੍ਰ ਪਖ੍ਯਾਨੇ ਤ੍ਰਿਯਾ ਚਰਿਤ੍ਰੇ ਮੰਤ੍ਰੀ ਭੂਪ ਸੰਬਾਦੇ ਦੋਇ ਸੌ ਅਠਾਵਨ ਚਰਿਤ੍ਰ ਸਮਾਪਤਮ ਸਤੁ ਸੁਭਮ ਸਤੁ ॥੨੫੮॥੪੮੮੮॥ਅਫਜੂੰ॥
eit sree charitr pakhayaane triyaa charitre mantree bhoop sanbaade doe sau atthaavan charitr samaapatam sat subham sat |258|4888|afajoon|

શ્રી ચારિત્રોપાખ્યાનના ત્રિય ચરિત્રના મંત્રી ભૂપ સંબદના 258મા ચરિત્રનું અહીં સમાપન છે, બધું જ શુભ છે. 258.4888. ચાલે છે

ਦੋਹਰਾ ॥
doharaa |

દ્વિ:

ਰੁਦ੍ਰ ਕੇਤੁ ਰਾਜਾ ਹੁਤੋ ਰਾਸਟ੍ਰ ਦੇਸ ਕੋ ਨਾਹਿ ॥
rudr ket raajaa huto raasattr des ko naeh |

રાજા રુદ્ર કેતુ 'રાષ્ટ્ર' દેશના રાજા હતા