શ્રી દસમ ગ્રંથ

પાન - 1000


ਚੌਪਈ ॥
chauapee |

ચોપાઈ

ਮੂਰਖ ਰਾਵ ਬਾਇ ਮੁਖ ਰਹਿਯੋ ॥
moorakh raav baae mukh rahiyo |

મૂર્ખ રાજા અવાચક રહી ગયો

ਦੇਖਤ ਰਹਿਯੋ ਜਾਰ ਨਹਿੰ ਗਹਿਯੋ ॥
dekhat rahiyo jaar nahin gahiyo |

રાજાએ માથું લટકાવ્યું અને નીચું જોયું જ્યારે પ્રેમી તેને લઈ ગયો.

ਪਾਹਰੂਨ ਜੋ ਖੀਰ ਪਠਾਈ ॥
paaharoon jo kheer patthaaee |

ખીર રક્ષકોને મોકલી,

ਖਾਨ ਲਗੇ ਗ੍ਰੀਵਾ ਨਿਹੁਰਾਈ ॥੨੭॥
khaan lage greevaa nihuraaee |27|

ચોખા-ખીર, જે રક્ષકોને આપવામાં આવી હતી, તેઓ તેમની આંખો નીચે ખોદીને ખાતા રહ્યા. (27)

ਜਿਯਤ ਜਾਰ ਤ੍ਰਿਯ ਘਰ ਪਹੁਚਾਯੋ ॥
jiyat jaar triy ghar pahuchaayo |

(તે) સ્ત્રી તેના પ્રેમીને જીવતા ઘરે લાવી

ਪਾਹਰੂ ਨ ਰਾਜਾ ਲਖ ਪਾਯੋ ॥
paaharoo na raajaa lakh paayo |

તેણીએ તેના પ્રેમીને તેના ઘરે જીવતો પહોંચાડ્યો, જે ન તો રાજા કે રક્ષકો શોધી શક્યા.

ਤਿਹ ਪਹੁਚਾਇ ਸਖੀ ਜਬ ਆਈ ॥
tih pahuchaae sakhee jab aaee |

જ્યારે સખી તેને પહોંચાડીને પાછી આવી,

ਤਬ ਰਾਨੀ ਅਤਿ ਹੀ ਹਰਖਾਈ ॥੨੮॥
tab raanee at hee harakhaaee |28|

તેને છોડ્યા પછી, જ્યારે તેના મિત્રો પાછા આવ્યા, ત્યારે રાનીએ રાહતનો શ્વાસ લીધો.(28)

ਬਹੁਰਿ ਰਾਵ ਰਾਨੀ ਰਤਿ ਕੀਨੀ ॥
bahur raav raanee rat keenee |

પછી રાજાએ રાણી સાથે પ્રેમ કર્યો

ਚਿਤ ਕੀ ਬਾਤ ਤਾਹਿ ਕਹਿ ਦੀਨੀ ॥
chit kee baat taeh keh deenee |

રાજાએ રાની સાથે પ્રેમ કર્યો અને પછી તેને રહસ્ય કહ્યું,

ਕਿਨਹੂੰ ਭ੍ਰਮ ਮੋਰੇ ਚਿਤ ਪਾਯੋ ॥
kinahoon bhram more chit paayo |

કે કોઈએ મારા મનમાં ભ્રમ કર્યો હતો,

ਤਾ ਤੇ ਮੈ ਦੇਖਨਿ ਗ੍ਰਿਹ ਆਯੋ ॥੨੯॥
taa te mai dekhan grih aayo |29|

'કેટલાક શરીરે મારા મનમાં ખરાબ વિચાર મૂક્યો હતો અને તેથી જ હું આજે આવ્યો છું.(29)

ਪੁਨਿ ਰਾਨੀ ਯਹ ਭਾਤਿ ਉਚਾਰੋ ॥
pun raanee yah bhaat uchaaro |

ત્યારે રાણીએ આમ કહ્યું

ਸੁਨੋ ਨ੍ਰਿਪਤਿ ਤੁਮ ਬਚਨ ਹਮਾਰੋ ॥
suno nripat tum bachan hamaaro |

'કૃપા કરીને, મારા રાજા, જે વ્યક્તિએ તમને ગેરમાર્ગે દોર્યા હતા,

ਜਿਨ ਤੁਹਿ ਕਹਿਯੋ ਸੁ ਮੁਹਿ ਕਹਿ ਦੀਜੈ ॥
jin tuhi kahiyo su muhi keh deejai |

તેણે તમને (મારા વિશે) શું કહ્યું તે મને કહો.

ਨਾਤਰ ਆਸ ਨ ਹਮਰੀ ਕੀਜੈ ॥੩੦॥
naatar aas na hamaree keejai |30|

'તમારે તે મને જાહેર કરવું પડશે નહીંતર તમે મારા પ્રેમને ભૂલી જાઓ છો.'(30)

ਜਬ ਰਾਨੀ ਇਹ ਭਾਤਿ ਸੁਨਾਈ ॥
jab raanee ih bhaat sunaaee |

જ્યારે રાણીએ આ વાત કહી

ਤਬ ਰਾਜੇ ਸੋ ਸਖੀ ਬਤਾਈ ॥
tab raaje so sakhee bataaee |

રાણીએ આગ્રહ કર્યો ત્યારે રાજાએ તેને દાસીનું નામ કહ્યું.

ਜੋ ਤੁਮ ਕਹਿਯੋ ਸਾਚੀ ਪਹੁਚਾਵੋ ॥
jo tum kahiyo saachee pahuchaavo |

(પછી રાણીએ પેલી સખીને બોલાવીને કહ્યું) તમે (રાજાને) જે કહ્યું છે તે સાચું સાબિત કરો.

ਨਾਤਰ ਧਾਮ ਮ੍ਰਿਤੁ ਕੇ ਜਾਵੋ ॥੩੧॥
naatar dhaam mrit ke jaavo |31|

'તમે તેણીને સાચા માનો છો, જો એમ હોય તો, હું પ્રાર્થના કરું છું, મને મારી નાખવામાં આવે.(31)

ਰਾਨਿਨ ਕੋ ਕੋਊ ਦੋਸ ਲਗਾਵੈ ॥
raanin ko koaoo dos lagaavai |

એક રાણીઓને પણ દોષ આપે છે,

ਜਿਨ ਕੌ ਜਗਤ ਸੀਸ ਨਿਹੁਰਾਵੈ ॥
jin kau jagat sees nihuraavai |

'રાણી પર કોણ શંકા કરી શકે, જેને આખો શબ્દ વંદન કરે.'

ਝੂਠੀ ਸਖੀ ਜਾਨਿ ਬਧ ਕੀਨੋ ॥
jhootthee sakhee jaan badh keeno |

(રાણીએ) સખીને જૂઠ ગણીને મોતને ઘાટ ઉતારી દીધો.

ਮੂਰਖ ਰਾਵ ਭੇਦ ਨਹਿ ਚੀਨੋ ॥੩੨॥
moorakh raav bhed neh cheeno |32|

તેણીને જૂઠું માનીને, દાસીને મારી નાખવામાં આવી અને મૂર્ખ રાજાએ સત્ય શોધી શક્યું નહીં.(32)

ਦੋਹਰਾ ॥
doharaa |

દોહીરા

ਰਾਜਾ ਕੌ ਕਰਿ ਬਸਿ ਲਿਯੋ ਦੀਨੋ ਜਾਰ ਨਿਕਾਰਿ ॥
raajaa kau kar bas liyo deeno jaar nikaar |

ભાગી જવાનો પ્રેમ મેળવ્યા પછી, તેણીએ રાજા પર વિજય મેળવ્યો હતો,

ਸਖਿਯਨ ਮੈ ਸਾਚੀ ਭਈ ਤੌਨੈ ਸਖੀ ਸੰਘਾਰਿ ॥੩੩॥
sakhiyan mai saachee bhee tauanai sakhee sanghaar |33|

અને નોકરાણીની હત્યા કરીને તેણે તેની પ્રામાણિકતા પણ સ્થાપિત કરી.(33)(1)

ਇਤਿ ਸ੍ਰੀ ਚਰਿਤ੍ਰ ਪਖ੍ਯਾਨੇ ਤ੍ਰਿਯਾ ਚਰਿਤ੍ਰੇ ਮੰਤ੍ਰੀ ਭੂਪ ਸੰਬਾਦੇ ਇਕ ਸੌ ਬਤੀਸਵੋ ਚਰਿਤ੍ਰ ਸਮਾਪਤਮ ਸਤੁ ਸੁਭਮ ਸਤੁ ॥੧੩੨॥੨੬੨੪॥ਅਫਜੂੰ॥
eit sree charitr pakhayaane triyaa charitre mantree bhoop sanbaade ik sau bateesavo charitr samaapatam sat subham sat |132|2624|afajoon|

રાજા અને મંત્રીની શુભ ચરિત્રની વાતચીતની 132મી ઉપમા, આશીર્વાદ સાથે પૂર્ણ. (132)(2622)

ਦੋਹਰਾ ॥
doharaa |

દોહીરા

ਹੁਗਲੀ ਬੰਦਰ ਕੋ ਹੁਤੋ ਹਿੰਮਤ ਸਿੰਘ ਨ੍ਰਿਪ ਏਕ ॥
hugalee bandar ko huto hinmat singh nrip ek |

હુગલીના થાંભલા પર હિમંત સિંહ નામના રાજા હતા. ત્યાં,

ਤਹਾ ਜਹਾਜ ਜਹਾਨ ਕੇ ਲਾਗਹਿ ਆਨਿ ਅਨੇਕ ॥੧॥
tahaa jahaaj jahaan ke laageh aan anek |1|

દુનિયાભરના જહાજો આવતા હતા.(1)

ਚੌਪਈ ॥
chauapee |

ચોપાઈ

ਸੁਜਨਿ ਕੁਅਰਿ ਤਾ ਕੀ ਬਰ ਨਾਰੀ ॥
sujan kuar taa kee bar naaree |

સુજાની કુરી તેની સુંદર પત્ની હતી.

ਜਨੁਕ ਚੰਦ੍ਰ ਮੌ ਚੀਰਿ ਨਿਕਾਰੀ ॥
januk chandr mau cheer nikaaree |

સુજન કુમારી તેની સુંદર પત્ની હતી; તેણીને ચંદ્રની બહાર લઈ જવામાં આવી હોવાનું જણાયું હતું.

ਜੋਬਨ ਜੇਬ ਅਧਿਕ ਤਿਹ ਸੋਹੈ ॥
joban jeb adhik tih sohai |

તેનું કામ અને ડેકોરેશન ખૂબ જ સુંદર હતું.

ਸੁਰ ਨਰ ਨਾਗ ਅਸੁਰ ਮਨ ਮੋਹੈ ॥੨॥
sur nar naag asur man mohai |2|

તેણીની યુવાની કોઈ સીમા જાણતી ન હતી અને, દેવતાઓ, દાનવો, મનુષ્યો અને સરિસૃપ પણ તેણીની દૃષ્ટિ પર મંત્રમુગ્ધ થઈ ગયા હતા.(2)

ਪਰਮ ਸਿੰਘ ਰਾਜਾ ਅਤਿ ਭਾਰੋ ॥
param singh raajaa at bhaaro |

પરમ સિંહ નામનો એક મહાન રાજા હતો.

ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਜਗ ਮਹਿ ਉਜਿਯਾਰੋ ॥
param purakh jag meh ujiyaaro |

પરમ સિંહ એક મહાન રાજા હતા. તેમને ઉદાર માનવામાં આવતા હતા

ਤਾ ਕੀ ਦੇਹ ਰੂਪ ਅਤਿ ਝਮਕੈ ॥
taa kee deh roop at jhamakai |

તેના શરીરનો આકાર આકર્ષક હતો.

ਮਾਨਹੁ ਦਿਪਤ ਦਾਮਨੀ ਦਮਕੈ ॥੩॥
maanahu dipat daamanee damakai |3|

વ્યક્તિ તેમની મુદ્રા આકાશમાં વીજળીનું પ્રતીક હતું.(3)

ਦੋਹਰਾ ॥
doharaa |

દોહીરા

ਸੁਜਨਿ ਕੁਅਰਿ ਤਾ ਕੋ ਮਹਾ ਰੀਝੀ ਰੂਪ ਨਿਹਾਰਿ ॥
sujan kuar taa ko mahaa reejhee roop nihaar |

સુજન કુમારી તેની સુંદરતા માટે આટલી પડી ગઈ,

ਗਿਰੀ ਮੂਰਛਨਾ ਹ੍ਵੈ ਧਰਨਿ ਮਾਰ ਕਰੀ ਬਿਸੰਭਾਰਿ ॥੪॥
giree moorachhanaa hvai dharan maar karee bisanbhaar |4|

કે તેણીએ તેનું ભાન ગુમાવ્યું અને જમીન પર સપાટ પડી.(4)

ਅੜਿਲ ॥
arril |

એરિલ

ਪਠੇ ਸਹਚਰੀ ਲੀਨੌ ਤਾਹਿ ਬੁਲਾਇ ਕੈ ॥
patthe sahacharee leenau taeh bulaae kai |

તેણીએ તેની નોકરડીને મોકલી અને તેને બોલાવી.

ਰਤਿ ਮਾਨੀ ਤਿਹ ਸੰਗ ਸੁ ਮੋਦ ਬਢਾਇ ਕੈ ॥
rat maanee tih sang su mod badtaae kai |

તેણીએ તેની સાથે લવમેકિંગનો આનંદ માણ્યો,

ਬਹੁਰਿ ਬਿਦਾ ਕਰਿ ਦਿਯੋ ਅਧਿਕ ਸੁਖ ਪਾਇਯੋ ॥
bahur bidaa kar diyo adhik sukh paaeiyo |

અને, પછી, તેને વિદાય આપો,