શ્રી દસમ ગ્રંથ

પાન - 86

ਸਕਲ ਕਟੇ ਭਟ ਕਟਕ ਕੇ ਪਾਇਕ ਰਥ ਹੈ ਕੁੰਭ ॥

sakal katte bhatt kattak ke paaeik rath hai kunbh |

સૈન્યના તમામ યોદ્ધાઓ, પગપાળા, રથ, ઘોડા અને હાથીઓ માર્યા ગયા છે.

ਯੌ ਸੁਨਿ ਬਚਨ ਅਚਰਜ ਹ੍ਵੈ ਕੋਪ ਕੀਓ ਨ੍ਰਿਪ ਸੁੰਭ ॥੧੦੪॥

yau sun bachan acharaj hvai kop keeo nrip sunbh |104|

આ શબ્દો સાંભળીને અને વિસ્મયમાં રાજા સુંભ ગુસ્સે થયા.104.,

ਚੰਡ ਮੁੰਡ ਦ੍ਵੈ ਦੈਤ ਤਬ ਲੀਨੇ ਸੁੰਭਿ ਹਕਾਰਿ ॥

chandd mundd dvai dait tab leene sunbh hakaar |

પછી રાજાએ બે રાક્ષસો ચંદ અને મુંડને બોલાવ્યા.

ਚਲਿ ਆਏ ਨ੍ਰਿਪ ਸਭਾ ਮਹਿ ਕਰਿ ਲੀਨੇ ਅਸਿ ਢਾਰ ॥੧੦੫॥

chal aae nrip sabhaa meh kar leene as dtaar |105|

જેઓ હાથમાં તલવાર અને ઢાલ લઈને રાજાના દરબારમાં આવ્યા હતા. 105.,

ਅਭਬੰਦਨ ਦੋਨੋ ਕੀਓ ਬੈਠਾਏ ਨ੍ਰਿਪ ਤੀਰਿ ॥

abhabandan dono keeo baitthaae nrip teer |

તેઓ બંનેએ રાજાને પ્રણામ કરીને પ્રણામ કર્યા, જેમણે તેમને તેમની પાસે બેસવા કહ્યું.

ਪਾਨ ਦਏ ਮੁਖ ਤੇ ਕਹਿਓ ਤੁਮ ਦੋਨੋ ਮਮ ਬੀਰ ॥੧੦੬॥

paan de mukh te kahio tum dono mam beer |106|

અને તેમને મસાલેદાર અને ફોલ્ડ કરેલી સોપારી ભેટમાં આપતાં, તેમણે તેમના મોંમાંથી આ રીતે ઉચ્ચાર્યું, "તમે બંને મહાન હીરો છો.��106.

ਨਿਜ ਕਟ ਕੋ ਫੈਂਟਾ ਦਇਓ ਅਰੁ ਜਮਧਰ ਕਰਵਾਰ ॥

nij katt ko fainttaa deio ar jamadhar karavaar |

રાજાએ તેઓને પોતાની કમરબંધી, ખંજર અને તલવાર આપી (અને કહ્યું),

ਲਿਆਵਹੁ ਚੰਡੀ ਬਾਧ ਕੈ ਨਾਤਰ ਡਾਰੋ ਮਾਰ ॥੧੦੭॥

liaavahu chanddee baadh kai naatar ddaaro maar |107|

ચંડીને પકડી લાવો નહીંતર તેને મારી નાખો.��107.,

ਸ੍ਵੈਯਾ ॥

svaiyaa |

સ્વય્યા,

ਕੋਪ ਚੜੇ ਰਨਿ ਚੰਡ ਅਉ ਮੁੰਡ ਸੁ ਲੈ ਚਤੁਰੰਗਨ ਸੈਨ ਭਲੀ ॥

kop charre ran chandd aau mundd su lai chaturangan sain bhalee |

ચંદ અને મુંડ, ભારે ક્રોધ સાથે, ચાર પ્રકારની સુંદર સેના સાથે યુદ્ધભૂમિ તરફ કૂચ કરી.

ਤਬ ਸੇਸ ਕੇ ਸੀਸ ਧਰਾ ਲਰਜੀ ਜਨੁ ਮਧਿ ਤਰੰਗਨਿ ਨਾਵ ਹਲੀ ॥

tab ses ke sees dharaa larajee jan madh tarangan naav halee |

તે સમયે નદીમાં નાવની જેમ શેષનાગાના મસ્તક પર પૃથ્વી ધ્રૂજી ઉઠી.

ਖੁਰ ਬਾਜਨ ਧੂਰ ਉਡੀ ਨਭਿ ਕੋ ਕਵਿ ਕੇ ਮਨ ਤੇ ਉਪਮਾ ਨ ਟਲੀ ॥

khur baajan dhoor uddee nabh ko kav ke man te upamaa na ttalee |

ઘોડાઓના ખૂંખાર સાથે આકાશ તરફ ઉછળતી ધૂળની કવિએ મનમાં દૃઢ કલ્પના કરી,

ਭਵ ਭਾਰ ਅਪਾਰ ਨਿਵਾਰਨ ਕੋ ਧਰਨੀ ਮਨੋ ਬ੍ਰਹਮ ਕੇ ਲੋਕ ਚਲੀ ॥੧੦੮॥

bhav bhaar apaar nivaaran ko dharanee mano braham ke lok chalee |108|

કે પૃથ્વી તેના પ્રચંડ બોજને દૂર કરવા માટે પ્રાર્થના કરવા માટે ભગવાનના શહેર તરફ જઈ રહી છે.108.,

ਦੋਹਰਾ ॥

doharaa |

દોહરા,

ਚੰਡ ਮੁੰਡ ਦੈਤਨ ਦੁਹੂੰ ਸਬਨ ਪ੍ਰਬਲ ਦਲੁ ਲੀਨ ॥

chandd mundd daitan duhoon saban prabal dal leen |

ચંદ અને મુંડ બંને રાક્ષસો પોતાની સાથે યોદ્ધાઓની મોટી સેના લઈ ગયા.

ਨਿਕਟਿ ਜਾਇ ਗਿਰ ਘੇਰਿ ਕੈ ਮਹਾ ਕੁਲਾਹਲ ਕੀਨ ॥੧੦੯॥

nikatt jaae gir gher kai mahaa kulaahal keen |109|

પર્વતની નજીક પહોંચીને, તેઓએ તેને ઘેરી લીધું અને ભારે હોબાળો મચાવ્યો.109.,

ਸ੍ਵੈਯਾ ॥

svaiyaa |

સ્વય્યા,

ਜਬ ਕਾਨ ਸੁਨੀ ਧੁਨਿ ਦੈਤਨ ਕੀ ਤਬ ਕੋਪੁ ਕੀਓ ਗਿਰਜਾ ਮਨ ਮੈ ॥

jab kaan sunee dhun daitan kee tab kop keeo girajaa man mai |

જ્યારે દેવીએ રાક્ષસોનો કોલાહલ સાંભળ્યો, ત્યારે તેના મનમાં ભારે ક્રોધ ભરાઈ ગયો.

ਚੜਿ ਸਿੰਘ ਸੁ ਸੰਖ ਬਜਾਇ ਚਲੀ ਸਭਿ ਆਯੁਧ ਧਾਰ ਤਬੈ ਤਨ ਮੈ ॥

charr singh su sankh bajaae chalee sabh aayudh dhaar tabai tan mai |

તેણી તરત જ આગળ વધી, તેણીના સિંહ પર સવાર થઈ, તેણીનો શંખ ફૂંક્યો અને તેના શરીર પર તમામ શસ્ત્રો લઈ ગઈ.,

ਗਿਰ ਤੇ ਉਤਰੀ ਦਲ ਬੈਰਨ ਕੈ ਪਰ ਯੌ ਉਪਮਾ ਉਪਜੀ ਮਨ ਮੈ ॥

gir te utaree dal bairan kai par yau upamaa upajee man mai |

તેણી દુશ્મનના દળો પર પર્વત પરથી નીચે ઉતરી અને કવિને લાગ્યું,

ਨਭ ਤੇ ਬਹਰੀ ਲਖਿ ਛੂਟ ਪਰੀ ਜਨੁ ਕੂਕ ਕੁਲੰਗਨ ਕੇ ਗਨ ਮੈ ॥੧੧੦॥

nabh te baharee lakh chhoott paree jan kook kulangan ke gan mai |110|

કે બાજ આકાશમાંથી ક્રેન્સ અને સ્પેરોના ટોળા પર નીચે ઉતર્યો છે.110.,

ਚੰਡ ਕੁਵੰਡ ਤੇ ਬਾਨ ਛੁਟੇ ਇਕ ਤੇ ਦਸ ਸਉ ਤੇ ਸਹੰਸ ਤਹ ਬਾਢੇ ॥

chandd kuvandd te baan chhutte ik te das sau te sahans tah baadte |

ચંડીના ધનુષમાંથી એક બાણની સંખ્યા વધીને દસ, એકસો અને એક હજાર થઈ જાય છે.

ਲਛਕੁ ਹੁਇ ਕਰਿ ਜਾਇ ਲਗੇ ਤਨ ਦੈਤਨ ਮਾਝ ਰਹੇ ਗਡਿ ਗਾਢੇ ॥

lachhak hue kar jaae lage tan daitan maajh rahe gadd gaadte |

પછી એક લાખ બની જાય છે અને રાક્ષસોના શરીરને તેના લક્ષ્યને વીંધે છે અને ત્યાં સ્થિર રહે છે.

ਕੋ ਕਵਿ ਤਾਹਿ ਸਰਾਹ ਕਰੈ ਅਤਿਸੈ ਉਪਮਾ ਜੁ ਭਈ ਬਿਨੁ ਕਾਢੇ ॥

ko kav taeh saraah karai atisai upamaa ju bhee bin kaadte |

તે તીરો કાઢ્યા વિના, કયા કવિ તેમની પ્રશંસા કરી શકે છે અને યોગ્ય સરખામણી કરી શકે છે.

ਫਾਗੁਨਿ ਪਉਨ ਕੇ ਗਉਨ ਭਏ ਜਨੁ ਪਾਤੁ ਬਿਹੀਨ ਰਹੇ ਤਰੁ ਠਾਢੇ ॥੧੧੧॥

faagun paun ke gaun bhe jan paat biheen rahe tar tthaadte |111|

એવું લાગે છે કે ફાલ્ગુનનો પવન ફૂંકાતાં વૃક્ષો પાંદડા વિના ઊભા છે.111.,

ਮੁੰਡ ਲਈ ਕਰਵਾਰ ਹਕਾਰ ਕੈ ਕੇਹਰਿ ਕੇ ਅੰਗ ਅੰਗ ਪ੍ਰਹਾਰੇ ॥

mundd lee karavaar hakaar kai kehar ke ang ang prahaare |

રાક્ષસ મુંડે તેની તલવાર પકડી અને જોરથી બૂમો પાડી, સિંહના અંગો પર ઘણા પ્રહાર કર્યા.

ਫਿਰ ਦਈ ਤਨ ਦਉਰ ਕੇ ਗਉਰਿ ਕੋ ਘਾਇਲ ਕੈ ਨਿਕਸੀ ਅੰਗ ਧਾਰੇ ॥

fir dee tan daur ke gaur ko ghaaeil kai nikasee ang dhaare |

પછી ખૂબ જ ઝડપથી, તેણે દેવીના શરીર પર એક ફટકો આપ્યો, તેને ઘાયલ કરી અને પછી તલવાર બહાર કાઢી.,

ਸ੍ਰਉਨ ਭਰੀ ਥਹਰੈ ਕਰਿ ਦੈਤ ਕੇ ਕੋ ਉਪਮਾ ਕਵਿ ਅਉਰ ਬਿਚਾਰੇ ॥

sraun bharee thaharai kar dait ke ko upamaa kav aaur bichaare |

લોહીથી લથપથ, રાક્ષસના હાથમાં તલવાર કંપાય છે, કવિ શું સરખામણી આપી શકે.

ਪਾਨ ਗੁਮਾਨ ਸੋ ਖਾਇ ਅਘਾਇ ਮਨੋ ਜਮੁ ਆਪੁਨੀ ਜੀਭ ਨਿਹਾਰੇ ॥੧੧੨॥

paan gumaan so khaae aghaae mano jam aapunee jeebh nihaare |112|

મૃત્યુના દેવતા, યમ, તેની સંતોષ માટે સોપારી ખાધા પછી, તેની બહાર નીકળેલી જીભને ગર્વથી જોઈ રહ્યા છે. 112.,

ਘਾਉ ਕੈ ਦੈਤ ਚਲਿਓ ਜਬ ਹੀ ਤਬ ਦੇਵੀ ਨਿਖੰਗ ਤੇ ਬਾਨ ਸੁ ਕਾਢੇ ॥

ghaau kai dait chalio jab hee tab devee nikhang te baan su kaadte |

જ્યારે દેવીને ઘાયલ કરીને રાક્ષસ પાછો આવ્યો, ત્યારે તેણે તેના તરંગમાંથી એક શાફ્ટ કાઢી.,

ਕਾਨ ਪ੍ਰਮਾਨ ਲਉ ਖੈਚ ਕਮਾਨ ਚਲਾਵਤ ਏਕ ਅਨੇਕ ਹੁਇ ਬਾਢੇ ॥

kaan pramaan lau khaich kamaan chalaavat ek anek hue baadte |

તેણીએ ધનુષ્યને તેના કાન સુધી ખેંચ્યું અને તીરને છોડ્યું, જે સંખ્યામાં ખૂબ જ વધી ગયું.,

ਮੁੰਡ ਲੈ ਢਾਲ ਦਈ ਮੁਖ ਓਟਿ ਧਸੇ ਤਿਹ ਮਧਿ ਰਹੇ ਗਡਿ ਗਾਢੇ ॥

mundd lai dtaal dee mukh ott dhase tih madh rahe gadd gaadte |

રાક્ષસ મુંડે તેની ઢાલ ચહેરાની આગળ મૂકી છે અને તીર ઢાલમાં સ્થિર છે.

ਮਾਨਹੁ ਕੂਰਮ ਪੀਠ ਪੈ ਨੀਠ ਭਏ ਸਹਸ ਫਨਿ ਕੇ ਫਨ ਠਾਢੇ ॥੧੧੩॥

maanahu kooram peetth pai neetth bhe sahas fan ke fan tthaadte |113|

એવું લાગતું હતું કે કાચબાની પીઠ પર બેઠેલા શેષનાગાના કૂંડાઓ ટટ્ટાર ઊભા છે.113.,

ਸਿੰਘਹਿ ਪ੍ਰੇਰ ਕੈ ਆਗੈ ਭਈ ਕਰਿ ਮੈ ਅਸਿ ਲੈ ਬਰ ਚੰਡ ਸੰਭਾਰਿਓ ॥

singheh prer kai aagai bhee kar mai as lai bar chandd sanbhaario |

સિંહને સંભાળીને, દેવી આગળ વધી અને હાથમાં તલવાર પકડી, તેણે પોતાની જાતને ટકાવી લીધી,

ਮਾਰਿ ਕੇ ਧੂਰਿ ਕੀਏ ਚਕਚੂਰ ਗਿਰੇ ਅਰਿ ਪੂਰ ਮਹਾ ਰਨ ਪਾਰਿਓ ॥

maar ke dhoor kee chakachoor gire ar poor mahaa ran paario |

અને એક ભયંકર યુદ્ધ શરૂ કર્યું, ધૂળમાં લપસીને માર્યા ગયા અને દુશ્મનના અસંખ્ય યોદ્ધાઓને મેશ કર્યા.

ਫੇਰਿ ਕੇ ਘੇਰਿ ਲਇਓ ਰਨ ਮਾਹਿ ਸੁ ਮੁੰਡ ਕੋ ਮੁੰਡ ਜੁਦਾ ਕਰਿ ਮਾਰਿਓ ॥

fer ke gher leio ran maeh su mundd ko mundd judaa kar maario |

સિંહને પાછળ લઈ જઈને તેણે સામેથી દુશ્મનને ઘેરી લીધો અને એવો ફટકો આપ્યો કે મુંડનું માથું તેના શરીરથી અલગ થઈ ગયું,

ਐਸੇ ਪਰਿਓ ਧਰਿ ਊਪਰ ਜਾਇ ਜਿਉ ਬੇਲਹਿ ਤੇ ਕਦੂਆ ਕਟਿ ਡਾਰਿਓ ॥੧੧੪॥

aaise pario dhar aoopar jaae jiau beleh te kadooaa katt ddaario |114|

જે લતામાંથી કપાયેલા કોળાની જેમ જમીન પર પડ્યો હતો.114.,

ਸਿੰਘ ਚੜੀ ਮੁਖ ਸੰਖ ਬਜਾਵਤ ਜਿਉ ਘਨ ਮੈ ਤੜਤਾ ਦੁਤਿ ਮੰਡੀ ॥

singh charree mukh sankh bajaavat jiau ghan mai tarrataa dut manddee |

દેવી સિંહ પર સવાર થઈને પોતાના મુખથી શંખ ફૂંકતી હોય છે, જાણે કે કાળા વાદળો વચ્ચે વીજળી ચમકતી હોય.

ਚਕ੍ਰ ਚਲਾਇ ਗਿਰਾਇ ਦਇਓ ਅਰਿ ਭਾਜਤ ਦੈਤ ਬਡੇ ਬਰਬੰਡੀ ॥

chakr chalaae giraae deio ar bhaajat dait badde barabanddee |

તેણીએ તેની ડિસ્ક વડે ચાલતા શાનદાર શકિતશાળી યોદ્ધાઓને મારી નાખ્યા.,

ਭੂਤ ਪਿਸਾਚਨਿ ਮਾਸ ਅਹਾਰ ਕਰੈ ਕਿਲਕਾਰ ਖਿਲਾਰ ਕੇ ਝੰਡੀ ॥

bhoot pisaachan maas ahaar karai kilakaar khilaar ke jhanddee |

ભૂત અને ગોબ્લિન મૃત લોકોનું માંસ ખાઈ રહ્યા છે, જોરથી ધ્વજારોહણ કરી રહ્યા છે.

ਮੁੰਡ ਕੋ ਮੁੰਡ ਉਤਾਰ ਦਇਓ ਅਬ ਚੰਡ ਕੋ ਹਾਥ ਲਗਾਵਤ ਚੰਡੀ ॥੧੧੫॥

mundd ko mundd utaar deio ab chandd ko haath lagaavat chanddee |115|

મુંડનું માથું હટાવીને, હવે ચંડી ચાંદ સાથે વ્યવહાર કરવાની તૈયારી કરી રહી છે.115.,

ਮੁੰਡ ਮਹਾ ਰਨ ਮਧਿ ਹਨਿਓ ਫਿਰ ਕੈ ਬਰ ਚੰਡਿ ਤਬੈ ਇਹ ਕੀਨੋ ॥

mundd mahaa ran madh hanio fir kai bar chandd tabai ih keeno |

યુદ્ધના મેદાનમાં મુંડને માર્યો, ચંડીના ખંજર પછી આ કર્યું,

ਮਾਰਿ ਬਿਦਾਰ ਦਈ ਸਭ ਸੈਣ ਸੁ ਚੰਡਿਕਾ ਚੰਡ ਸੋ ਆਹਵ ਕੀਨੋ ॥

maar bidaar dee sabh sain su chanddikaa chandd so aahav keeno |

તેણીએ યુદ્ધમાં ચાંદનો સામનો કરી રહેલા દુશ્મનના તમામ દળોને મારી નાખ્યા અને તેનો નાશ કર્યો.

ਲੈ ਬਰਛੀ ਕਰ ਮੈ ਅਰਿ ਕੋ ਸਿਰ ਕੈ ਬਰੁ ਮਾਰਿ ਜੁਦਾ ਕਰਿ ਦੀਨੋ ॥

lai barachhee kar mai ar ko sir kai bar maar judaa kar deeno |

પોતાના હાથમાં ખંજર લઈને, તેણે દુશ્મનના માથા પર જોરથી પ્રહાર કર્યો અને તેને શરીરથી અલગ કરી દીધું.

ਲੈ ਕੇ ਮਹੇਸ ਤ੍ਰਿਸੂਲ ਗਨੇਸ ਕੋ ਰੁੰਡ ਕੀਓ ਜਨੁ ਮੁੰਡ ਬਿਹੀਨੋ ॥੧੧੬॥

lai ke mahes trisool ganes ko rundd keeo jan mundd biheeno |116|

એવું લાગતું હતું કે ભગવાન શિવે પોતાના ત્રિશૂળ વડે ગણેશની થડને તેના માથાથી અલગ કરી દીધી છે.116.,

ਇਤਿ ਸ੍ਰੀ ਬਚਿਤ੍ਰ ਨਾਟਕੇ ਸ੍ਰੀ ਚੰਡੀ ਚਰਿਤ੍ਰੇ ਚੰਡ ਮੁੰਡ ਬਧਹਿ ਚਤ੍ਰਥ ਧਯਾਇ ਸਮਾਪਤਮ ਸਤੁ ਸੁਭਮ ਸਤੁ ॥੪॥

eit sree bachitr naattake sree chanddee charitre chandd mundd badheh chatrath dhayaae samaapatam sat subham sat |4|

માર્કંડેય પુરાણમાં શ્રી ચંડી ચરિત્રના ચંડ મુંડનો વધ શીર્ષક ધરાવતા ચોથા અધ્યાયનો અંત.4.,

ਸੋਰਠਾ ॥

soratthaa |

સોરઠ,

ਘਾਇਲ ਘੂਮਤ ਕੋਟਿ ਜਾਇ ਪੁਕਾਰੇ ਸੁੰਭ ਪੈ ॥

ghaaeil ghoomat kott jaae pukaare sunbh pai |

લાખો રાક્ષસો, ઘાયલ અને કરડતા રાજા સુંભ સમક્ષ પ્રાર્થના કરવા ગયા,

સૂચિ (1 - 1428)

જાપ પાન: 1 - 10

અਕਾਲ ઉસ્તਤ પાન: 11 - 38

બચિત્તર નાટક પાન: 39 - 73

ચાંદી ચરિત્તર ઉકાત બિલાસ પાન: 74 - 99

ચાંદી ચરિત્તર પાન: 100 - 118

વાર શ્રી ભૌગૌતિ જી કી પાન: 119 - 126

જ્ઞાન પ્રબોધ પાન: 127 - 154

ચૌબીસ અવતાર પાન: 155 - 610

બ્રહ્મ અવતાર પાન: 611 - 634

રુદ્ર અવતાર પાન: 635 - 708

શબ્દ હજારે પાન: 709 - 712

૩૩ સ્વૈયાય પાન: 712 - 716

ખાલસા મહિમા પાન: 716 - 716

શસ્ત્ર નામ માળા પાન: 717 - 808

ચરિત્રોપાખ્યાણ પાન: 809 - 1388

જફરનામા પાન: 1389 - 1394

હિકાયત પાન: 1394 - 1428