શ્રી દસમ ગ્રંથ

પાન - 327


ਕਿਉ ਮਘਵਾ ਤੁਮ ਪੂਜਨ ਜਾਤ ਕਰੋ ਤੁਮ ਸੇਵ ਹਿਤੰ ਚਿਤ ਕੈ ਰੇ ॥
kiau maghavaa tum poojan jaat karo tum sev hitan chit kai re |

તમે ઇન્દ્રની પૂજા કરવા કેમ જાઓ છો? તમારા પૂરા હૃદયથી તેની (ઈશ્વર) ભક્તિ કરો

ਧ੍ਰਯਾਨ ਧਰੋ ਸਭ ਹੀ ਮਿਲ ਕੈ ਸਭ ਬਾਤਨ ਕੋ ਤੁਮ ਕੋ ਫਲ ਦੈ ਰੇ ॥੩੩੮॥
dhrayaan dharo sabh hee mil kai sabh baatan ko tum ko fal dai re |338|

તમે ઇન્દ્રની આ પૂજા સ્નેહથી કેમ કરો છો? ભગવાનનું સ્મરણ કરો, ભેગા થાઓ, તે તમને આનો બદલો આપશે.338.

ਬਾਸਵ ਜਗ੍ਰਯਨ ਕੈ ਬਸਿ ਮੇਘ ਕਿਧੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਇਹ ਬਾਤ ਉਚਾਰੈ ॥
baasav jagrayan kai bas megh kidho brahamaa ih baat uchaarai |

ઈન્દ્ર યજ્ઞોના નિયંત્રણમાં છે, બ્રહ્માએ પણ આમ કહ્યું છે

ਲੋਗਨ ਕੇ ਪ੍ਰਤਿਪਾਰਨ ਕੋ ਹਰਿ ਸੂਰਜ ਮੈ ਹੁਇ ਕੈ ਜਲ ਡਾਰੈ ॥
logan ke pratipaaran ko har sooraj mai hue kai jal ddaarai |

લોકોને ટકાવી રાખવા માટે ભગવાન સૂર્યના માધ્યમથી વરસાદ કરાવે છે

ਕਉਤੁਕ ਦੇਖਤ ਜੀਵਨ ਕੋ ਪਿਖਿ ਕਉਤੁਕ ਹ੍ਵੈ ਸਿਵ ਤਾਹਿ ਸੰਘਾਰੈ ॥
kautuk dekhat jeevan ko pikh kautuk hvai siv taeh sanghaarai |

તે પોતે જ જીવોના નાટકને જુએ છે અને આ નાટકમાં શિવ તેમનો નાશ કરે છે

ਹੈ ਵਹ ਏਕ ਕਿਧੋ ਸਰਤਾ ਸਮ ਬਾਹਨ ਕੇ ਜਮ ਬਾਹੇ ਬਿਥਾਰੈ ॥੩੩੯॥
hai vah ek kidho sarataa sam baahan ke jam baahe bithaarai |339|

તે પરમ તત્ત્વ એક પ્રવાહ જેવું છે અને તેમાંથી વિવિધ પ્રકારના નાના નાના પ્રવાહો નીકળ્યા છે.339.

ਪਾਥਰ ਪੈ ਜਲ ਪੈ ਨਗ ਪੈ ਤਰ ਪੈ ਧਰ ਪੈ ਅਰੁ ਅਉਰ ਨਰੀ ਹੈ ॥
paathar pai jal pai nag pai tar pai dhar pai ar aaur naree hai |

તે ભગવાન (મુરારી અને હરિ) પથ્થર, પાણીમાં રહે છે,

ਦੇਵਨ ਪੈ ਅਰੁ ਦੈਤਨ ਪੈ ਕਬਿ ਸ੍ਯਾਮ ਕਹੈ ਅਉ ਮੁਰਾਰਿ ਹਰੀ ਹੈ ॥
devan pai ar daitan pai kab sayaam kahai aau muraar haree hai |

પર્વત, વૃક્ષ, પૃથ્વી, પુરુષો, દેવતાઓ અને દાનવો

ਪਛਨ ਪੈ ਮ੍ਰਿਗਰਾਜਨ ਪੈ ਮ੍ਰਿਗ ਕੇ ਗਨ ਪੈ ਫੁਨਿ ਹੋਤ ਖਰੀ ਹੈ ॥
pachhan pai mrigaraajan pai mrig ke gan pai fun hot kharee hai |

વાસ્તવમાં એ જ ભગવાન પક્ષીઓ, પ્રિય અને સિંહોમાં રહે છે

ਭੇਦ ਕਹਿਯੋ ਇਹ ਬਾਤ ਸਭੈ ਇਨਹੂੰ ਇਹ ਕੀ ਕਹਾ ਪੂਜ ਕਰੀ ਹੈ ॥੩੪੦॥
bhed kahiyo ih baat sabhai inahoon ih kee kahaa pooj karee hai |340|

હું તમને આ બધું રહસ્ય કહું છું કે બધા દેવોની અલગ-અલગ પૂજા કરવાને બદલે ભગવાન-ભગવાનની પૂજા કરો.���340.

ਤਬ ਹੀ ਹਸਿ ਕੈ ਹਰਿ ਬਾਤ ਕਹੀ ਨੰਦ ਪੈ ਹਮਰੀ ਬਿਨਤੀ ਸੁਨਿ ਲਈਯੈ ॥
tab hee has kai har baat kahee nand pai hamaree binatee sun leeyai |

પછી કૃષ્ણે હસતાં હસતાં નંદને કહ્યું, "મારી વિનંતીને ધ્યાનમાં રાખીને

ਪੂਜਹੁ ਬਿਪਨ ਕੋ ਮੁਖ ਗਊਅਨ ਪੂਜਨ ਜਾ ਗਿਰਿ ਹੈ ਤਹ ਜਈਯੈ ॥
poojahu bipan ko mukh gaooan poojan jaa gir hai tah jeeyai |

તમે બ્રાહ્મણો, ગાયો અને પર્વતની પૂજા કરી શકો છો.

ਗਊਅਨ ਕੋ ਪਯ ਪੀਜਤ ਹੈ ਗਿਰਿ ਕੇ ਚੜ੍ਰਹਿਐ ਮਨਿ ਆਨੰਦ ਪਈਯੈ ॥
gaooan ko pay peejat hai gir ke charrrahiaai man aanand peeyai |

ત્યાં જાઓ કારણ કે ગાયો દૂધ પીવે છે, જો તમે પર્વત પર ચઢો તો તમને આનંદ મળે છે

ਦਾਨ ਦਏ ਤਿਨ ਕੇ ਜਸੁ ਹ੍ਯਾਂ ਪਰਲੋਕ ਗਏ ਜੁ ਦਯੋ ਸੋਊ ਖਈਯੈ ॥੩੪੧॥
daan de tin ke jas hayaan paralok ge ju dayo soaoo kheeyai |341|

કારણ કે આપણે ગાયનું દૂધ પીએ છીએ અને પર્વત પર, આપણે આનંદ અનુભવીએ છીએ; બ્રાહ્મણોને ભિક્ષા આપવાથી, આપણને અહીં નામના મળે છે અને પરલોકમાં પણ આરામ મળે છે.341.

ਤਬ ਹੀ ਭਗਵਾਨ ਕਹੀ ਪਿਤ ਸੋ ਇਕ ਬਾਤ ਸੁਨੋ ਤੁ ਕਹੋ ਮਮ ਤੋ ਸੋ ॥
tab hee bhagavaan kahee pit so ik baat suno tu kaho mam to so |

ત્યારે શ્રીકૃષ્ણે પિતાને કહ્યું, (હે પિતાજી! જો) સાંભળો તો હું તમને એક વાત કહું.

ਪੂਜਹੁ ਜਾਇ ਸਬੈ ਗਿਰਿ ਕੌ ਤੁਮ ਇੰਦ੍ਰ ਕਰੈ ਕੁਪਿ ਕਿਆ ਫੁਨਿ ਤੋ ਸੋ ॥
poojahu jaae sabai gir kau tum indr karai kup kiaa fun to so |

ત્યારે કૃષ્ણે તેના પિતાને પણ કહ્યું કે, જા અને પર્વતની પૂજા કરો, ઇન્દ્ર ગુસ્સે નહીં થાય

ਮੋ ਸੋ ਸੁਪੂਤ ਭਯੋ ਤੁਮਰੇ ਗ੍ਰਿਹਿ ਮਾਰਿ ਡਰੋ ਮਘਵਾ ਸੰਗਿ ਝੋਸੋ ॥
mo so supoot bhayo tumare grihi maar ddaro maghavaa sang jhoso |

હું તમારા ઘરનો સારો પુત્ર છું, હું ઇન્દ્રને મારીશ

ਰਹਸਿ ਕਹੀ ਪਿਤ ਪਾਰਥ ਕੀ ਤਜਿ ਹੈ ਇਹ ਜਾ ਹਮਰੀ ਅਨ ਮੋ ਸੋ ॥੩੪੨॥
rahas kahee pit paarath kee taj hai ih jaa hamaree an mo so |342|

હે પ્રિય પિતા! હું તમને આ રહસ્ય કહું છું કે પર્વતની પૂજા કરો અને ઇન્દ્રની પૂજાનો ત્યાગ કરો.���342.

ਤਾਤ ਕੀ ਬਾਤ ਜੁ ਨੰਦ ਸੁਨੀ ਸਭ ਬਾਤ ਭਲੀ ਸਿਰ ਊਪਰ ਬਾਧੀ ॥
taat kee baat ju nand sunee sabh baat bhalee sir aoopar baadhee |

જ્યારે નંદે પોતાના પુત્રની વાત સાંભળી ત્યારે તેણે તેના પર કાર્ય કરવાનો સંકલ્પ કર્યો

ਬਾਕੋ ਕੀ ਕੈ ਮੁਰਵੀ ਤਨ ਕੈ ਧਨੁ ਤੀਛਨ ਮਤ ਮਹਾ ਸਰ ਸਾਧੀ ॥
baako kee kai muravee tan kai dhan teechhan mat mahaa sar saadhee |

તીક્ષ્ણ બુદ્ધિનું તીર એના મનમાં ઘૂસી ગયું

ਸ੍ਰਉਨਨ ਮੈ ਸੁਨਤਿਯੋ ਇਹ ਬਾਤ ਕਬੁਧਿ ਗੀ ਛੂਟਿ ਚਿਰੀ ਜਿਹ ਫਾਧੀ ॥
sraunan mai sunatiyo ih baat kabudh gee chhoott chiree jih faadhee |

કૃષ્ણના શબ્દો સાંભળીને, પકડાયેલી સ્પેરોના ઉડ્ડયનની જેમ બદનામીનો ત્યાગ થયો.

ਮੋਹਿ ਕੀ ਬਾਰਿਦ ਹ੍ਵੈ ਕਰਿ ਗਿਆਨ ਨਿਵਾਰ ਦਈ ਉਮਡੀ ਜਨੁ ਆਂਧੀ ॥੩੪੩॥
mohi kee baarid hvai kar giaan nivaar dee umaddee jan aandhee |343|

આસક્તિના વાદળો જ્ઞાનના વાવાઝોડા સાથે ઉડી ગયા.343.

ਨੰਦ ਬੁਲਾਇ ਕੈ ਗੋਪ ਲਏ ਹਰਿ ਆਇਸੁ ਮਾਨਿ ਸਿਰ ਊਪਰ ਲੀਆ ॥
nand bulaae kai gop le har aaeis maan sir aoopar leea |

ભગવાન કૃષ્ણની પરવાનગીનું પાલન કરીને, નંદે રક્ષકોને બોલાવ્યા.

ਪੂਜਹੁ ਗਊਅਨ ਅਉ ਮੁਖ ਬਿਪਨ ਭਈਅਨ ਸੋ ਇਹ ਆਇਸੁ ਕੀਆ ॥
poojahu gaooan aau mukh bipan bheean so ih aaeis keea |

કૃષ્ણ સાથે સંમત થઈને નંદે તમામ ગોપાઓને બોલાવીને કહ્યું, બ્રાહ્મણો અને ગાયોની પૂજા કરો.

ਫੇਰਿ ਕਹਿਯੋ ਹਮ ਤਉ ਕਹਿਯੋ ਤੋ ਸੋ ਗ੍ਯਾਨ ਭਲੋ ਮਨ ਮੈ ਸਮਝੀਆ ॥
fer kahiyo ham tau kahiyo to so gayaan bhalo man mai samajheea |

તેણે ફરીથી કહ્યું, હું તમને આ વાત કહું છું, કારણ કે હું તેને સ્પષ્ટ રીતે સમજી ગયો છું

ਚਿਤ ਦਯੋ ਸਭਨੋ ਹਮ ਸੋ ਤਿਹੁ ਲੋਗਨ ਕੋ ਪਤਿ ਚਿਤਨ ਕੀਆ ॥੩੪੪॥
chit dayo sabhano ham so tihu logan ko pat chitan keea |344|

મેં આજ સુધી બીજા બધાની પૂજા કરી છે અને ત્રણ લોકના ભગવાનનું ધ્યાન કર્યું નથી.���344.

ਗੋਪ ਚਲੇ ਉਠ ਕੈ ਗ੍ਰਿਹ ਕੋ ਬ੍ਰਿਜ ਕੇ ਪਤਿ ਕੋ ਫੁਨਿ ਆਇਸੁ ਪਾਈ ॥
gop chale utth kai grih ko brij ke pat ko fun aaeis paaee |

પછી બ્રજના ભગવાન (નંદ) ની અનુમતિ મેળવીને તેઓ ઉભા થયા અને ઘરે ગયા.

ਅਛਤ ਧੂਪ ਪੰਚਾਮ੍ਰਿਤ ਦੀਪਕ ਪੂਜਨ ਕੀ ਸਭ ਭਾਤਿ ਬਨਾਈ ॥
achhat dhoop panchaamrit deepak poojan kee sabh bhaat banaaee |

ગોપાઓ બ્રજના સ્વામી નંદની અનુમતિ લઈને ચાલ્યા ગયા અને સુગંધ, ધૂપ, પંચામૃત, માટીના દીવા વગેરે લઈને પૂજાની તૈયારી કરી.

ਲੈ ਕੁਰਬੇ ਅਪਨੈ ਸਭ ਸੰਗਿ ਚਲੇ ਗਿਰਿ ਕੌ ਸਭ ਢੋਲ ਬਜਾਈ ॥
lai kurabe apanai sabh sang chale gir kau sabh dtol bajaaee |

પોતાના પરિવારજનોને સાથે લઈને અને ઢોલ વગાડતા તેઓ બધા પહાડ તરફ ગયા

ਨੰਦ ਚਲਿਯੋ ਜਸੁਧਾਊ ਚਲੀ ਭਗਵਾਨ ਚਲੇ ਮੁਸਲੀ ਸੰਗਿ ਭਾਈ ॥੩੪੫॥
nand chaliyo jasudhaaoo chalee bhagavaan chale musalee sang bhaaee |345|

નંદ, યશોદા, કૃષ્ણ અને બલરામ પણ ગયા.345.

ਨੰਦ ਚਲਿਯੋ ਕੁਰਬੇ ਸੰਗਿ ਲੈ ਕਰਿ ਤੀਰ ਜਬੈ ਗਿਰਿ ਕੇ ਚਲਿ ਆਯੋ ॥
nand chaliyo kurabe sang lai kar teer jabai gir ke chal aayo |

જ્યારે નંદ પોતાના પરિવારને સાથે લઈને પર્વત પર આવ્યો.

ਗਊਅਨ ਘਾਸ ਚਰਾਇਤ ਸੋ ਬਹੁ ਬਿਪਨ ਖੀਰ ਆਹਾਰ ਖਵਾਯੋ ॥
gaooan ghaas charaaeit so bahu bipan kheer aahaar khavaayo |

નંદ તેમના પરિવાર સાથે ગયા અને જ્યારે તેઓ પર્વતની નજીક આવ્યા ત્યારે તેઓએ તેમની ગાયોને ખોરાક આપ્યો અને બ્રાહ્મણોને દૂધ અને ખાંડ સાથે ઉકાળેલા ચોખા વગેરે આપ્યા.

ਆਪ ਪਰੋਸਨ ਲਾਗ ਜਦੁਪਤਿ ਗੋਪ ਸਭੈ ਮਨ ਮੈ ਸੁਖ ਪਾਯੋ ॥
aap parosan laag jadupat gop sabhai man mai sukh paayo |

જ્યારે કૃષ્ણ પોતે ભોજન પીરસવા લાગ્યા ત્યારે બધી ગોપાઓ પ્રસન્ન થઈ ગઈ

ਬਾਰ ਚੜਾਇ ਲਏ ਰਥ ਪੈ ਚਲ ਕੈ ਇਹ ਕਉਤਕ ਅਉਰ ਬਨਾਯੋ ॥੩੪੬॥
baar charraae le rath pai chal kai ih kautak aaur banaayo |346|

કૃષ્ણએ બધા છોકરાઓને તેના રથ પર ચઢવા કહ્યું અને એક નવું રમૂજી નાટક શરૂ કર્યું.���346.

ਕਉਤਕ ਏਕ ਬਿਚਾਰ ਜਦੁਪਤਿ ਸੂਰਤਿ ਏਕ ਧਰੀ ਗਿਰ ਬਾਕੀ ॥
kautak ek bichaar jadupat soorat ek dharee gir baakee |

નવા મનોરંજક નાટકને પોતાના મનમાં રાખીને કૃષ્ણે છોકરાઓમાંથી એકની આકૃતિને પહાડમાં ફેરવી નાખી

ਸ੍ਰਿੰਗ ਬਨਾਇ ਧਰੀ ਨਗ ਕੈ ਕਬਿ ਸ੍ਯਾਮ ਕਹੈ ਜਹ ਗਮ੍ਰਯ ਨ ਕਾ ਕੀ ॥
sring banaae dharee nag kai kab sayaam kahai jah gamray na kaa kee |

તેણે તે છોકરાના શિંગડા (માથા પર) બનાવ્યા અને તેને એક ઉચ્ચ પર્વતનું પ્રતીક બનાવ્યું, જ્યાં કોઈ પહોંચી શકતું નથી.

ਭੋਜਨ ਪਾਤ ਪ੍ਰਤਛਿ ਕਿਧੋ ਵਹ ਬਾਤ ਲਖੀ ਨ ਪਰੈ ਕਛੁ ਵਾ ਕੀ ॥
bhojan paat pratachh kidho vah baat lakhee na parai kachh vaa kee |

હવે તે પર્વત જેવો છોકરો દેખીતી રીતે ખોરાક ખાવા લાગ્યો

ਕਉਤਕ ਏਕ ਲਖੈ ਭਗਵਾਨ ਅਉ ਜੋ ਪਿਖਵੈ ਅਟਕੈ ਮਤਿ ਤਾ ਕੀ ॥੩੪੭॥
kautak ek lakhai bhagavaan aau jo pikhavai attakai mat taa kee |347|

ભગવાન (કૃષ્ણ) પોતે આ તમાશો જોવા લાગ્યા અને જે કોઈ પણ આ તમાશો જોઈ રહ્યો હતો તેના વિચારો તેના પર જ કેન્દ્રિત થયા.347.

ਤੌ ਭਗਵਾਨ ਤਬੈ ਹਸਿ ਕੈ ਸਮ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਬਾਤ ਤਿਨੈ ਸੰਗਿ ਭਾਖੀ ॥
tau bhagavaan tabai has kai sam amrit baat tinai sang bhaakhee |

ત્યારે શ્રી કૃષ્ણ હસ્યા અને તેમને (ગ્વાલાઓ) સાથે મીઠા શબ્દો બોલ્યા.

ਭੋਜਨ ਖਾਤ ਦਯੋ ਹਮਰੋ ਗਿਰਿ ਲੋਕ ਸਭੈ ਪਿਖਵੋ ਤੁਮ ਆਖੀ ॥
bhojan khaat dayo hamaro gir lok sabhai pikhavo tum aakhee |

ત્યારે ભગવાન (કૃષ્ણ) હસતાં હસતાં બોલ્યા, ‘તમે બધાએ જોયું છે કે પર્વત મારા દ્વારા આપવામાં આવેલ ખોરાક ખાઈ રહ્યો છે.

ਹੋਇ ਰਹੇ ਬਿਸਮੈ ਸਭ ਗੋਪ ਸੁਨੀ ਹਰਿ ਕੇ ਮੁਖ ਤੇ ਜਬ ਸਾਖੀ ॥
hoe rahe bisamai sabh gop sunee har ke mukh te jab saakhee |

કૃષ્ણના મુખેથી આ સાંભળી બધી ગોપાઓ આશ્ચર્યચકિત થઈ ગઈ

ਗਿਆਨ ਜਨਾਵਰ ਕੀ ਲਈ ਬਾਜ ਹ੍ਵੈ ਗਵਾਰਨ ਕਾਨ੍ਰਹ ਦਈ ਜਬ ਚਾਖੀ ॥੩੪੮॥
giaan janaavar kee lee baaj hvai gavaaran kaanrah dee jab chaakhee |348|

જ્યારે ગોપીઓને કૃષ્ણના આ રમૂજી નાટક વિશે જાણ થઈ, ત્યારે તેઓ પણ પ્રબુદ્ધ થઈ ગયા.348.

ਅੰਜੁਲ ਜੋਰਿ ਸਭੈ ਬ੍ਰਿਜ ਕੇ ਜਨ ਕੋਟਿ ਪ੍ਰਨਾਮ ਕਰੈ ਹਰਿ ਆਗੇ ॥
anjul jor sabhai brij ke jan kott pranaam karai har aage |

બધા હાથ જોડીને કૃષ્ણ સમક્ષ પ્રણામ કરવા લાગ્યા

ਭੂਲ ਗਈ ਸਭ ਕੋ ਮਘਵਾ ਸੁਧਿ ਕਾਨ੍ਰਹ ਹੀ ਕੇ ਰਸ ਭੀਤਰ ਪਾਗੇ ॥
bhool gee sabh ko maghavaa sudh kaanrah hee ke ras bheetar paage |

બધા ઈન્દ્રને ભૂલીને કૃષ્ણના પ્રેમમાં રંગાઈ ગયા

ਸੋਵਤ ਥੇ ਜੁ ਪਰੇ ਬਿਖ ਮੈ ਸਭ ਧ੍ਯਾਨ ਲਗੇ ਹਰਿ ਕੇ ਜਨ ਜਾਗੇ ॥
sovat the ju pare bikh mai sabh dhayaan lage har ke jan jaage |

જેઓ માયાની નિંદ્રામાં સૂતા હતા, જાણે કે શ્રી કૃષ્ણના ધ્યાનથી જાગૃત થયા.

ਅਉਰ ਗਈ ਸੁਧ ਭੂਲ ਸਭੋ ਇਕ ਕਾਨ੍ਰਹ ਹੀ ਕੇ ਰਸ ਮੈ ਅਨੁਰਾਗੇ ॥੩੪੯॥
aaur gee sudh bhool sabho ik kaanrah hee ke ras mai anuraage |349|

જેઓ નિદ્રાધીન હતા, દુષ્ટ કાર્યોમાં લીન હતા, તેઓ બધા જાગી ગયા અને ભગવાનનું ધ્યાન કરવા લાગ્યા. તેઓ બીજી બધી ચેતના ભૂલી ગયા અને કૃષ્ણમાં લીન થઈ ગયા.349.

ਕਾਨ੍ਰਹ ਕਹੀ ਸਭ ਕੋ ਹਸਿ ਕੇ ਮਿਲਿ ਧਾਮਿ ਚਲੋ ਜੋਊ ਹੈ ਹਰਤਾ ਅਘ ॥
kaanrah kahee sabh ko has ke mil dhaam chalo joaoo hai harataa agh |

તે, પાપોને દૂર કરનાર, શ્રી કૃષ્ણ હસ્યા અને બધાને સાથે ઘરે જવા કહ્યું.

ਨੰਦ ਚਲਿਯੋ ਬਲਭਦ੍ਰ ਚਲਿਯੋ ਜਸੁਧਾ ਊ ਚਲੀ ਨੰਦ ਲਾਲ ਬਿਨਾਨਘ ॥
nand chaliyo balabhadr chaliyo jasudhaa aoo chalee nand laal binaanagh |

બધાના પાપોનો નાશ કરનાર કૃષ્ણે બધાને હસતાં હસતાં કહ્યું, "તમે બધા ઘરે જાવ," યશોદા, નંદ, કૃષ્ણ અને બલભદ્ર, બધાં પાપ રહિત થઈને પોતપોતાના ઘરે ગયા.