શ્રી દસમ ગ્રંથ

પાન - 413

ਭਾਜਤ ਨਾਹਿ ਹਠੀ ਰਨ ਤੇ ਅਣਗੇਸ ਬਲੀ ਅਤਿ ਕੋਪ ਭਰਿਯੋ ਹੈ ॥

bhaajat naeh hatthee ran te anages balee at kop bhariyo hai |

કૃષ્ણની સેનામાં અજાયબ ખાન નામનો એક યોદ્ધા હતો, તેણે આવીને રાજા અનગ સિંહનો મુકાબલો કર્યો, તેણે યુદ્ધના મેદાનમાંથી તેના પગલાં પાછા ન ખેંચ્યા, અને ખૂબ ગુસ્સે થયા,

ਲੈ ਕਰਵਾਰ ਪ੍ਰਹਾਰ ਕੀਯੋ ਕਟਿਯੋ ਤਿਹ ਸੀਸ ਕਬੰਧ ਲਰਿਯੋ ਹੈ ॥

lai karavaar prahaar keeyo kattiyo tih sees kabandh lariyo hai |

તેણે પોતાની તલવારથી અજાયબ ખાન પર પ્રહાર કર્યો

ਫੇਰਿ ਗਿਰਿਯੋ ਮਾਨੋ ਆਂਧੀ ਬਹੀ ਦ੍ਰੁਮ ਦੀਰਘ ਭੂ ਪਰਿ ਟੂਟ ਪਰਿਯੋ ਹੈ ॥੧੧੫੦॥

fer giriyo maano aandhee bahee drum deeragh bhoo par ttoott pariyo hai |1150|

તેનું માથું કાપવામાં આવ્યું હતું, પરંતુ તેનું માથું વિનાનું થડ લડવા લાગ્યું, પછી તે એક વિશાળ ઝાડની જેમ જમીન પર પડ્યો અને ભારે તોફાનથી તૂટી પડ્યો.1150.

ਦੇਖਿ ਅਜਾਇਬ ਖਾਨ ਦਸਾ ਤਬ ਗੈਰਤ ਖਾ ਮਨਿ ਰੋਸ ਭਰਿਯੋ ॥

dekh ajaaeib khaan dasaa tab gairat khaa man ros bhariyo |

અજાયબ ખાનની આવી હાલત જોઈને ખૈરત ખાનનું મન ક્રોધથી ભરાઈ ગયું

ਸੁ ਧਵਾਇ ਕੈ ਸ੍ਯੰਦਨ ਜਾਇ ਪਰਿਯੋ ਅਰਿ ਬੀਰ ਹੂੰ ਤੇ ਨਹੀ ਨੈਕੁ ਡਰਿਯੋ ॥

su dhavaae kai sayandan jaae pariyo ar beer hoon te nahee naik ddariyo |

તેણે પોતાના રથને હાંકી કાઢ્યો અને નિર્ભયતાથી દુશ્મન પર પડ્યો

ਅਸਿ ਪਾਨਿ ਧਰੇ ਰਨ ਬੀਚ ਦੁਹੂੰ ਤਹ ਆਪਸ ਮੈ ਬਹੁ ਜੁਧ ਕਰਿਯੋ ॥

as paan dhare ran beech duhoon tah aapas mai bahu judh kariyo |

બંને પરાક્રમી યોદ્ધાઓ હાથમાં તલવારો લઈને ભયાનક યુદ્ધ લડ્યા

ਮਨਿ ਯੌ ਉਪਜੀ ਉਪਮਾ ਬਨ ਮੈ ਗਜ ਸੋ ਮਦ ਕੋ ਗਜ ਆਨਿ ਅਰਿਯੋ ॥੧੧੫੧॥

man yau upajee upamaa ban mai gaj so mad ko gaj aan ariyo |1151|

તેઓ જંગલમાં એકબીજા સાથે લડતા હાથીઓ જેવા દેખાતા હતા.1151.

ਗੈਰਤ ਖਾ ਬਰਛੀ ਗਹਿ ਕੈ ਬਰ ਸੋ ਅਰਿ ਬੀਰ ਕੀ ਓਰਿ ਚਲਾਈ ॥

gairat khaa barachhee geh kai bar so ar beer kee or chalaaee |

નાગત ખાને ભાલો પકડ્યો અને બળ સાથે દુશ્મન યોદ્ધા તરફ લઈ ગયો.

ਆਵਤ ਬਿਦੁਲਤਾ ਸਮ ਦੇਖ ਕੈ ਕਾਟਿ ਕ੍ਰਿਪਾਨ ਸੋ ਭੂਮਿ ਗਿਰਾਈ ॥

aavat bidulataa sam dekh kai kaatt kripaan so bhoom giraaee |

પોતાના હાથમાં તેની લાન્સ પકડીને, ગૈરત ખાને તે દુશ્મન પર ફેંકી દીધું જેને અટકાવવામાં આવ્યું હતું અને અનગ સિંહે તેની તલવારથી વીજળીની જેમ આગળ વધતા તેને જમીન પર ફેંકી દીધો હતો.

ਸੋ ਨ ਲਗੀ ਰਿਸ ਕੈ ਰਿਪੁ ਕੋ ਬਰਛੀ ਗਹਿ ਦੂਸਰੀ ਅਉਰ ਚਲਾਈ ॥

so na lagee ris kai rip ko barachhee geh doosaree aaur chalaaee |

તે (દુશ્મન) ગુસ્સે થયો કારણ કે તેણે હુમલો ન કર્યો (તેણે) બીજો ભાલો પકડીને દુશ્મન પર ફેંકી દીધો.

ਯੌ ਉਪਮਾ ਉਪਜੀ ਜੀਯ ਮੈ ਮਾਨੋ ਛੂਟਿ ਚਲੀ ਨਭ ਤੇ ਜੁ ਹਵਾਈ ॥੧੧੫੨॥

yau upamaa upajee jeey mai maano chhoott chalee nabh te ju havaaee |1152|

તે લાન્સ દુશ્મન પર પ્રહાર કર્યો ન હતો, પરંતુ તેણે આકાશમાં એરિયલ બોમ્બ શોટની જેમ બીજો લાન્સ છોડ્યો.1152.

ਦੂਸਰੀ ਦੇਖ ਕੈ ਸਾਗ ਬਲੀ ਨ੍ਰਿਪ ਆਵਤ ਕਾਟਿ ਕੈ ਭੂਮਿ ਗਿਰਾਈ ॥

doosaree dekh kai saag balee nrip aavat kaatt kai bhoom giraaee |

બીજા ભાલાને આવતા જોઈને પરાક્રમી રાજાએ તેને કાપીને જમીન પર ફેંકી દીધો.

ਲੈ ਬਰਛੀ ਅਪੁਨੇ ਕਰ ਮੈ ਨ੍ਰਿਪ ਗੈਰਤ ਖਾ ਪਰ ਕੋਪਿ ਚਲਾਈ ॥

lai barachhee apune kar mai nrip gairat khaa par kop chalaaee |

રાજાએ બીજી લાન્સને પણ અટકાવી અને જમીન પર ફેંકી દીધી અને ભારે ક્રોધમાં પોતાની લાન્સ ગૈરત ખાન પર ફેંકી દીધી,

ਲਾਗ ਗਈ ਤਿਹ ਕੇ ਮੁਖ ਮੈ ਬਹਿ ਸ੍ਰਉਨ ਚਲਿਯੋ ਉਪਮਾ ਠਹਰਾਈ ॥

laag gee tih ke mukh mai beh sraun chaliyo upamaa tthaharaaee |

જે તેના ચહેરા પર વાગ્યું હતું

ਕੋਪ ਕੀ ਆਗ ਮਹਾ ਬਢਿ ਕੈ ਡਢ ਕੈ ਹੀਯ ਕਉ ਮਨੋ ਬਾਹਰਿ ਆਈ ॥੧੧੫੩॥

kop kee aag mahaa badt kai ddadt kai heey kau mano baahar aaee |1153|

હૃદયમાંથી ક્રોધની અગ્નિની જેમ લોહી નીકળી ગયું.1153.

ਦੋਹਰਾ ॥

doharaa |

દોહરા

ਮ੍ਰਿਤਕ ਹੁਇ ਧਰਨੀ ਪਰਿਯੋ ਜੋਤਿ ਰਹੀ ਠਹਰਾਇ ॥

mritak hue dharanee pariyo jot rahee tthaharaae |

તે મરી ગયો અને જમીન પર પડ્યો અને તેની ચેતના સમાપ્ત થઈ ગઈ

ਜਨੁ ਅਕਾਸ ਤੇ ਭਾਸਕਰਿ ਪਯੋ ਰਾਹੁ ਡਰ ਆਇ ॥੧੧੫੪॥

jan akaas te bhaasakar payo raahu ddar aae |1154|

તે ભયથી પૃથ્વી પર આકાશમાંથી નીચે આવતા સૂર્યની જેમ દેખાયા.1154.

ਸਵੈਯਾ ॥

savaiyaa |

સ્વય્યા

ਕੋਪ ਭਰੇ ਰਨ ਮੈ ਕਬਿ ਸ੍ਯਾਮ ਤਬੈ ਹਰਿ ਜੂ ਇਹ ਭਾਤਿ ਕਹਿਯੋ ਹੈ ॥

kop bhare ran mai kab sayaam tabai har joo ih bhaat kahiyo hai |

કવિ શ્યામ (કહે છે) ભગવાન કૃષ્ણ, ક્રોધથી ભરેલા, રણભૂમિમાં આ રીતે બોલ્યા,

ਜੁਧ ਬਿਖੈ ਭਟ ਕਉਨ ਗਨੈ ਲਖਿ ਬੀਰ ਹਨੈ ਮਨ ਮੈ ਜੁ ਚਹਿਯੋ ਹੈ ॥

judh bikhai bhatt kaun ganai lakh beer hanai man mai ju chahiyo hai |

ત્યારે કૃષ્ણે ગુસ્સામાં કહ્યું કે, આ પરાક્રમી યોદ્ધા કોણ છે જેણે પોતાના હૃદયની ઈચ્છા પ્રમાણે તમામ યોદ્ધાઓને મારીને જમીન પર ફેંકી દીધા છે?

ਜਾਨਤ ਹਉ ਤਿਹ ਤ੍ਰਾਸ ਤੁਮੈ ਕਿਨਹੂੰ ਕਰ ਮੈ ਧਨ ਹੂੰ ਗਹਿਯੋ ਹੈ ॥

jaanat hau tih traas tumai kinahoon kar mai dhan hoon gahiyo hai |

હું જાણું છું કે તેના ડરથી, તમે તમારા ધનુષ અને તીર તમારા હાથમાં પકડતા નથી

ਤਾ ਤੇ ਪਧਾਰਹੁ ਧਾਮਨ ਕੋ ਸੁ ਲਖਿਯੋ ਤੁਮ ਤੇ ਪੁਰਖਤੁ ਰਹਿਯੋ ਹੈ ॥੧੧੫੫॥

taa te padhaarahu dhaaman ko su lakhiyo tum te purakhat rahiyo hai |1155|

મારા મતે તમે બધા પોતપોતાના ઘરે જઈ શકો છો, કારણ કે તમારી હિંમત ખતમ થઈ ગઈ હોય એવું લાગે છે.��1155.

ਐਸੇ ਕਹਿਯੋ ਜਦੁਬੀਰ ਤਿਨੈ ਸਭ ਹੀ ਰਿਸ ਕੈ ਧਨੁ ਬਾਨ ਸੰਭਾਰਿਯੋ ॥

aaise kahiyo jadubeer tinai sabh hee ris kai dhan baan sanbhaariyo |

જ્યારે શ્રી કૃષ્ણે તેમને આમ કહ્યું, (ત્યારે) તે બધા ગુસ્સે થયા અને તેમના ધનુષ અને બાણ ઉપાડી લીધા.

ਹ੍ਵੈ ਕੇ ਇਕਤ੍ਰ ਚਲੇ ਰਨ ਕੋ ਬਲਿ ਬਿਕ੍ਰਮ ਪਉਰਖ ਜੀਅ ਬਿਚਾਰਿਯੋ ॥

hvai ke ikatr chale ran ko bal bikram paurakh jeea bichaariyo |

જ્યારે કૃષ્ણએ આ શબ્દો ઉચ્ચાર્યા, ત્યારે બધાએ ધનુષ્ય અને તીર હાથમાં લીધા અને તેમની હિંમતનો વિચાર કરીને તેઓ એકઠા થયા અને યુદ્ધ માટે આગળ વધ્યા.

ਮਾਰ ਹੀ ਮਾਰ ਪੁਕਾਰਿ ਪਰੇ ਜੋਊ ਆਇ ਅਰਿਯੋ ਅਰਿ ਸੋ ਤਿਹ ਮਾਰਿਯੋ ॥

maar hee maar pukaar pare joaoo aae ariyo ar so tih maariyo |

(બધે) 'કિલ-કિલ' નો અવાજ સંભળાય છે, તેઓએ તે દુશ્મનને મારી નાખ્યો (જે) આવીને ઉભો રહ્યો.

ਹੋਤ ਭਯੋ ਤਿਹ ਜੁਧ ਬਡੋ ਦੁਹੂੰ ਓਰਨ ਤੇ ਨ੍ਰਿਪ ਠਾਢਿ ਨਿਹਾਰਿਯੋ ॥੧੧੫੬॥

hot bhayo tih judh baddo duhoon oran te nrip tthaadt nihaariyo |1156|

"મારી નાખો, મારી નાખો" ના બૂમો પાડતા તેઓએ તેમનો સામનો કરનારા દરેકને મારી નાખ્યા, રાજા જરાસંધે આ ભયંકર યુદ્ધને બંને બાજુથી લડવામાં આવતું જોયું.1156.

ਏਕ ਸੁਜਾਨ ਬਡੋ ਬਲਵਾਨ ਧਰੇ ਅਸਿ ਪਾਨਿ ਤੁਰੰਗਮ ਡਾਰਿਯੋ ॥

ek sujaan baddo balavaan dhare as paan turangam ddaariyo |

એક મોટો બળવાન માણસ (સુજન નામનું) હાથમાં તલવાર લઈને ઘોડાને દોરી રહ્યો હતો.

ਅਸ੍ਵ ਪਚਾਸ ਹਨੇ ਅਰਿਯੋ ਅਨਗੇਸ ਬਲੀ ਕਹੁ ਜਾ ਲਲਕਾਰਿਯੋ ॥

asv pachaas hane ariyo anages balee kahu jaa lalakaariyo |

એક પરાક્રમી યોદ્ધાએ હાથમાં તલવાર પકડીને તેનો ઘોડો દોડાવ્યો અને પચાસ સૈનિકોને મારી નાખ્યા, તેણે આ બાજુથી અનગ સિંહને પડકાર્યો,

ਧਾਇ ਕੈ ਘਾਇ ਕਰਿਯੋ ਨ੍ਰਿਪ ਲੈ ਕਰ ਬਾਮ ਮੈ ਚਾਮ ਕੀ ਓਟਿ ਨਿਵਾਰਿਯੋ ॥

dhaae kai ghaae kariyo nrip lai kar baam mai chaam kee ott nivaariyo |

સુજાન સિંઘ દોડી આવ્યો અને રાજા પર એક તમાચો માર્યો જે તેને ડાબા હાથથી તેની ઢાલ પર રોકતો હતો.

ਦਾਹਨੈ ਪਾਨਿ ਕ੍ਰਿਪਾਨ ਕੋ ਤਾਨਿ ਸੁਜਾਨ ਕੋ ਕਾਟਿ ਕੈ ਸੀਸ ਉਤਾਰਿਯੋ ॥੧੧੫੭॥

daahanai paan kripaan ko taan sujaan ko kaatt kai sees utaariyo |1157|

રાજાએ પોતાના જમણા હાથે પોતાની તલવાર વડે સુજાન સિંહનું માથું કાપી નાખ્યું.1157.

ਦੋਹਰਾ ॥

doharaa |

દોહરા

ਬੀਰ ਸੁਜਾਨ ਹਨ੍ਯੋ ਜਬੈ ਅਣਗ ਸਿੰਘ ਤਿਹ ਠਾਇ ॥

beer sujaan hanayo jabai anag singh tih tthaae |

જ્યારે તે જગ્યાએ અનગ સિંહે સુજાન (નામ) સુરમાની હત્યા કરી હતી

ਦੇਖਿਯੋ ਸੈਨਾ ਜਾਦਵੀ ਦਉਰ ਪਰੇ ਅਰਰਾਇ ॥੧੧੫੮॥

dekhiyo sainaa jaadavee daur pare araraae |1158|

જ્યારે અનગ સિંહે સુજાન સિંહને મારી નાખ્યો, ત્યારે યાદવ સેના અત્યંત ગુસ્સે થઈને દુશ્મનની સેના પર પડી.1158.

ਸਵੈਯਾ ॥

savaiyaa |

સ્વય્યા

ਭਟ ਲਾਜ ਭਰੇ ਅਰਰਾਇ ਪਰੇ ਨ ਡਰੇ ਅਰਿ ਸਿਉ ਤੇਊ ਆਇ ਅਰੇ ॥

bhatt laaj bhare araraae pare na ddare ar siau teaoo aae are |

લોજના સંપૂર્ણ યોદ્ધાઓ ભયથી પડી ગયા છે અને દુશ્મનથી ડર્યા નથી અને આવીને લડ્યા છે.

ਅਤਿ ਕੋਪ ਭਰੇ ਸਬ ਲੋਹ ਜਰੇ ਅਬ ਯਾਹਿ ਹਨੋ ਮੁਖ ਤੇ ਉਚਰੇ ॥

at kop bhare sab loh jare ab yaeh hano mukh te uchare |

શરમથી ભરેલા યોદ્ધાઓ સૈન્ય પર પડ્યા અને ગુસ્સામાં બૂમ પાડી, "હવે આપણે ચોક્કસપણે અનગને મારીશું.

ਅਸਿ ਭਾਲ ਗਦਾ ਅਰੁ ਲੋਹ ਹਥੀ ਬਰਛੀ ਕਰਿ ਲੈ ਲਲਕਾਰ ਪਰੇ ॥

as bhaal gadaa ar loh hathee barachhee kar lai lalakaar pare |

તેઓએ તેમને તેમના હાથમાં તેમના ભાલા, તલવાર, ગદા, ભાલા વગેરે લઈને પડકાર ફેંક્યો

ਕਬਿ ਰਾਮ ਭਨੈ ਨਹੀ ਜਾਤ ਗਨੇ ਕਿਤਨੇ ਬਰ ਬਾਨ ਕਮਾਨ ਧਰੇ ॥੧੧੫੯॥

kab raam bhanai nahee jaat gane kitane bar baan kamaan dhare |1159|

કવિ રામ કહે છે કે અસંખ્ય ધનુષ્યના તાર ખેંચાયા હતા.1159.

ਅਨਗੇਸ ਬਲੀ ਧਨੁ ਬਾਨ ਗਹਿਯੋ ਅਤਿ ਰੋਸ ਭਰਿਯੋ ਦੋਊ ਨੈਨ ਤਚਾਏ ॥

anages balee dhan baan gahiyo at ros bhariyo doaoo nain tachaae |

આ બાજુ અનગ સિંહે પણ ભારે ક્રોધમાં ધનુષ્ય અને બાણ હાથમાં લીધા અને તેની આંખો લાલ થઈ ગઈ

ਮਾਰ ਹੀ ਮਾਰ ਪੁਕਾਰਿ ਪਰਿਯੋ ਸਰ ਸਤ੍ਰਨ ਕੇ ਉਰ ਬੀਚ ਲਗਾਏ ॥

maar hee maar pukaar pariyo sar satran ke ur beech lagaae |

"મારી નાખો, મારી નાખો" એવી બૂમો પાડીને તેણે તેના દુશ્મનોના હૃદય પર તેના તીરો છોડ્યા,

ਏਕ ਮਰੇ ਇਕ ਘਾਇ ਭਰੇ ਇਕ ਦੇਖਿ ਡਰੇ ਰਨ ਤਿਆਗਿ ਪਰਾਏ ॥

ek mare ik ghaae bhare ik dekh ddare ran tiaag paraae |

જેની ઘૂસણખોરીથી કોઈ માર્યો ગયો, કોઈ ઘાયલ થયો અને કોઈ યુદ્ધના મેદાનમાંથી ભાગી ગયો

ਆਇ ਲਰੇ ਜੋਊ ਲਾਜ ਭਰੇ ਮਨ ਮੈ ਰਨ ਕੋਪ ਕੀ ਓਪ ਬਢਾਏ ॥੧੧੬੦॥

aae lare joaoo laaj bhare man mai ran kop kee op badtaae |1160|

જેઓ તેમના ગર્વમાં લડવા આવ્યા હતા, તેમના આગમનથી યુદ્ધ વધુ ભયાનક બન્યું.1160.

ਸਾਤਕਿ ਅਉ ਮੁਸਲੀ ਰਥ ਪੈ ਬਸੁਦੇਵ ਤੇ ਆਦਿਕ ਧਾਇ ਸਬੈ ॥

saatak aau musalee rath pai basudev te aadik dhaae sabai |

રથ પર બેઠેલા સતક, બલરામ અને બાસુદેવ (આદિક) બધા ભાગી જાય છે.

ਬਰਮਾਕ੍ਰਿਤ ਊਧਵ ਅਉਰ ਅਕ੍ਰੂਰ ਚਲੇ ਰਨ ਕਉ ਭਰਿ ਲਾਜ ਤਬੈ ॥

baramaakrit aoodhav aaur akraoor chale ran kau bhar laaj tabai |

બલરામ, વાસુદેવ, સત્યમ વગેરે આગળ ચાલ્યા અને ઉધવ અને અક્રુર વગેરે પણ યુદ્ધના મેદાનમાં

ਤਿਹ ਬੀਚ ਘਿਰਿਓ ਨ੍ਰਿਪ ਰਾਜਤ ਯੌ ਲਖਿ ਰੀਝ ਰਹੈ ਭਟ ਤਾਹਿ ਛਬੈ ॥

tih beech ghirio nrip raajat yau lakh reejh rahai bhatt taeh chhabai |

તેમનાથી ઘેરાયેલો, રાજા (અનાગ સિંહ) પોતાને આ રીતે શણગારી રહ્યો હતો અને યોદ્ધાઓ તેમની છબી જોઈને ગુસ્સે થઈ રહ્યા હતા.

ਮਨ ਯੌ ਉਪਜੀ ਉਪਮਾ ਰਿਤੁ ਪਾਵਸ ਅਭ੍ਰਨ ਮੈ ਦਿਨ ਰਾਜ ਫਬੈ ॥੧੧੬੧॥

man yau upajee upamaa rit paavas abhran mai din raaj fabai |1161|

તે બધાથી ઘેરાયેલો, રાજા અનગ સિંહ વરસાદની મોસમમાં વાદળોથી ઘેરાયેલા સૂર્યની જેમ દેખાય છે.1161.

ਹਲੁ ਪਾਨਿ ਸੰਭਾਰਿ ਲਯੋ ਮੁਸਲੀ ਰਨ ਮੈ ਅਰਿ ਕੋ ਹਯ ਚਾਰੋ ਹੀ ਘਾਏ ॥

hal paan sanbhaar layo musalee ran mai ar ko hay chaaro hee ghaae |

બલરામે પોતાનું હળ હાથમાં લીધું અને દુશ્મનના ચારેય ઘોડાઓને મારી નાખ્યા

સૂચિ (1 - 1428)

જાપ પાન: 1 - 10

અਕਾਲ ઉસ્તਤ પાન: 11 - 38

બચિત્તર નાટક પાન: 39 - 73

ચાંદી ચરિત્તર ઉકાત બિલાસ પાન: 74 - 99

ચાંદી ચરિત્તર પાન: 100 - 118

વાર શ્રી ભૌગૌતિ જી કી પાન: 119 - 126

જ્ઞાન પ્રબોધ પાન: 127 - 154

ચૌબીસ અવતાર પાન: 155 - 610

બ્રહ્મ અવતાર પાન: 611 - 634

રુદ્ર અવતાર પાન: 635 - 708

શબ્દ હજારે પાન: 709 - 712

૩૩ સ્વૈયાય પાન: 712 - 716

ખાલસા મહિમા પાન: 716 - 716

શસ્ત્ર નામ માળા પાન: 717 - 808

ચરિત્રોપાખ્યાણ પાન: 809 - 1388

જફરનામા પાન: 1389 - 1394

હિકાયત પાન: 1394 - 1428