શ્રી દસમ ગ્રંથ

પાન - 1399


ਬ ਦੁਜ਼ਦੀ ਮਤਾਰਾ ਨ ਆਲੂਦਹ ਦਸਤ ॥
b duzadee mataaraa na aaloodah dasat |

'(તે) ચોરીનો માલ સંભાળતો નથી,

ਬ ਖ਼ੁਰਸ਼ੇ ਹਰਾਮੋ ਕੁਸ਼ਾਯਦ ਨ ਦਸਤ ॥੩੪॥
b khurashe haraamo kushaayad na dasat |34|

'કારણ કે તે અન્ય વ્યક્તિની વસ્તુઓ પડાવી લેવા માટે તેના હાથ લંબાવી શકતો નથી.(34)

ਬ ਖ਼ੁਦ ਦਸਤ ਖ਼ਾਹੰਦ ਨ ਗੀਰੰਦ ਮਾਲ ॥
b khud dasat khaahand na geerand maal |

'(તે) અન્ય લોકોની અસરોને સ્પર્શવા માંગતા નથી,

ਨ ਰਇਯਤ ਖ਼ਰਾਸ਼ੀ ਨ ਆਜਜ਼ ਜ਼ਵਾਲ ॥੩੫॥
n reiyat kharaashee na aajaz zavaal |35|

'તે પોતાના વિષયને પરેશાન કરતો નથી અને ગરીબોને કચડી નાખવામાં આવતા નથી.(35)

ਦਿਗ਼ਰ ਜ਼ਨ ਨ ਖ਼ੁਦ ਦਸਤ ਅੰਦਾਖ਼ਤਨ ॥
digar zan na khud dasat andaakhatan |

'ન તો તે અન્ય વ્યક્તિની સ્ત્રી સાથે ગેરવર્તન કરે છે,

ਰਈਯਤ ਖ਼ੁਲਾਸਹ ਨ ਬਰ ਤਾਖ਼ਤਨ ॥੩੬॥
reeyat khulaasah na bar taakhatan |36|

'ન તો તે તેના વિષયની સ્વતંત્રતાનું ઉલ્લંઘન કરે છે.(36)

ਬਖ਼ੁਦ ਦਸਤ ਰਿਸ਼ਵਤ ਨ ਆਲੂਦਹ ਕਰਦ ॥
bakhud dasat rishavat na aaloodah karad |

'તે લાંચ લઈને પોતાના હાથને અશુદ્ધ કરતો નથી.

ਕਿ ਅਜ਼ ਸ਼ਾਹਿ ਦੁਸ਼ਮਨ ਬਰਾਵੁਰਦ ਗਰਦ ॥੩੭॥
ki az shaeh dushaman baraavurad garad |37|

'તેના બદલે તે રાજાના શત્રુઓને ધૂળ નાખવા માટે તેમને ઉભા કરે છે.(37)

ਨ ਜਾਏ ਅਦੂਰਾ ਦਿਹਦ ਵਕਤ ਜੰਗ ॥
n jaae adooraa dihad vakat jang |

'જંગલમાં તે દુશ્મનને મોકો નથી આપતો,

ਬੁਬਾਰਸ਼ ਦਿਹਦ ਤੇਗ਼ ਤਰਕਸ਼ ਖ਼ਤੰਗ ॥੩੮॥
bubaarash dihad teg tarakash khatang |38|

'તીર ફેંકીને અને તલવારની નિશાની કરીને.(38)

ਨ ਰਾਮਸ਼ ਦਿਹਦ ਅਸਪ ਰਾ ਵਕਤ ਕਾਰ ॥
n raamash dihad asap raa vakat kaar |

'ક્રિયા દરમિયાન તે ઘોડાઓને આરામ કરવા દેતો નથી,

ਨ ਜਾਯਸ਼ ਅਦੂਰਾ ਦਿਹਦ ਦਰ ਦਿਯਾਰ ॥੩੯॥
n jaayash adooraa dihad dar diyaar |39|

અને દુશ્મનને દેશમાં પ્રવેશવા દેતા નથી.(39)

ਕਿ ਬੇ ਦਸਤ ਓ ਹਸਤ ਗੋ ਪੁਰ ਹੁਨਰ ॥
ki be dasat o hasat go pur hunar |

'જેના અસ્તિત્વમાં હાથ નથી, તે નિષ્કલંક છે,

ਬ ਆਲੂਦਗੀ ਦਰ ਨ ਬਸਤਨ ਕਮਰ ॥੪੦॥
b aaloodagee dar na basatan kamar |40|

'કારણ કે તે ખરાબ કાર્યોમાં સામેલ થઈ શકતો નથી.(40)

ਨ ਗੋਯਦ ਕਸੇ ਬਦ ਸੁਖ਼ਨ ਜ਼ੀਂ ਜ਼ੁਬਾਨ ॥
n goyad kase bad sukhan zeen zubaan |

'જે કોઈની જીભ (નકારાત્મક રીતે) વાપરતો નથી.

ਕਿ ਓ ਬੇ ਜ਼ੁਬਾਨਸਤ ਜ਼ਾਹਰ ਜਹਾਨ ॥੪੧॥
ki o be zubaanasat zaahar jahaan |41|

'તે જીભ વિનાની દુનિયામાં પ્રસિદ્ધિ મેળવે છે. (41)

ਸ਼ੁਨੀਦਨ ਨ ਬਦ ਸੁਖ਼ਨ ਕਸਰਾ ਬਗੋਸ਼ ॥
shuneedan na bad sukhan kasaraa bagosh |

'જે પીઠ-કરડતી વાતો સાંભળતો નથી,

ਕਿ ਓ ਹਸਤ ਬੇਗੋਸ਼ ਗੋਈ ਬਹੋਸ਼ ॥੪੨॥
ki o hasat begosh goee bahosh |42|

'તે બહેરા-મૂંગા જેવો છે.(42)

ਕਿ ਪਸ ਪਰਦਹ ਚੁਗ਼ਲੀ ਸ਼ੁਨੀਦਨ ਨ ਕਸ ॥
ki pas paradah chugalee shuneedan na kas |

'જે પ્રતિકૂળ પરિસ્થિતિમાં પણ શરીરની ખરાબીનો વિચાર કરતો નથી,

ਵਜ਼ਾ ਖ਼ੁਦ ਸ਼ਨਾਸੀ ਕਿ ਗੋਈ ਸ਼ਹਸ ॥੪੩॥
vazaa khud shanaasee ki goee shahas |43|

'(તે) તમારા રાજા જેટલો જ લાયક ગણાય છે.(43)

ਕਸੇ ਕਾਰ ਬਦਰਾ ਨ ਗੀਰੰਦ ਬੋਇ ॥
kase kaar badaraa na geerand boe |

'જે કોઈ પણ શરીર સામે સાંભળવા માટે સ્વીકાર્ય નથી,

ਕਿ ਓ ਹਸਤ ਬੇ ਬੀਨਿਓ ਨੇਕ ਖ਼ੋਇ ॥੪੪॥
ki o hasat be beenio nek khoe |44|

'તે અહંકાર વગરનો છે અને સારા સ્વભાવનો છે.(44)

ਨ ਹਉਲੋ ਦਿਗ਼ਰ ਹਸਤ ਜੁਜ਼ਬਾ ਖ਼ੁਦਾਇ ॥
n haulo digar hasat juzabaa khudaae |

'ભગવાન સિવાય જે કોઈ શરીરથી ડરતો નથી,

ਕਿ ਹਿੰਮਤ ਵਰਾ ਰਾ ਦਰਾਰਦ ਜ਼ਿ ਪਾਇ ॥੪੫॥
ki hinmat varaa raa daraarad zi paae |45|

'તે દુશ્મનને ધૂળમાં ખતમ કરી નાખે છે.(45)

ਬ ਹੋਸ਼ ਅੰਦਰ ਆਮਦ ਹਮਹ ਵਕਤ ਜੰਗ ॥
b hosh andar aamad hamah vakat jang |

'તે યુદ્ધ દરમિયાન સજાગ રહે છે,

ਕਿ ਕੋਸ਼ਸ਼ ਕੁਨਦ ਪਾਇ ਬ ਤੀਰੋ ਤੁਫ਼ੰਗ ॥੪੬॥
ki koshash kunad paae b teero tufang |46|

'અને તીર અને શૂટ બંદૂકો ફેંકવા માટે હાથ અને પગનો ઉપયોગ કરે છે.(46)

ਕਿ ਦਰਕਾਰ ਇਨਸਾਫ ਓ ਹਿੰਮਤ ਅਸਤ ॥
ki darakaar inasaaf o hinmat asat |

'ન્યાય કરવા માટે, તે હંમેશા તેના સિંહોને કમર બાંધે છે,

ਕਿ ਦਰ ਪੇਸ਼ ਗੁਰਬਾਇ ਓ ਆਜਜ਼ ਅਸਤ ॥੪੭॥
ki dar pesh gurabaae o aajaz asat |47|

'અને નમ્ર લોકોની સંગતમાં નમ્ર રહે છે.(47)

ਨ ਹੀਲਹ ਕੁਨਦ ਵਕਤ ਦਰ ਕਾਰ ਜ਼ਾਰ ॥
n heelah kunad vakat dar kaar zaar |

'ન તો તે યુદ્ધ દરમિયાન કોઈ ખચકાટ દર્શાવતો નથી,

ਨ ਹੈਬਤ ਕੁਨਦ ਦੁਸ਼ਮਨਾ ਬੇਸ਼ੁਮਾਰ ॥੪੮॥
n haibat kunad dushamanaa beshumaar |48|

'કદાચ દુશ્મનોનો સામનો કરતી વખતે તે ડરતો નથી.(48)

ਹਰਾ ਕਸ ਕਿ ਜ਼ੀਂ ਹਸਤ ਗਾਜ਼ੀ ਬਵਦ ॥
haraa kas ki zeen hasat gaazee bavad |

'જો આવી કોઈ નિડર વ્યક્તિ હોય,

ਬ ਕਾਰੇ ਜਹਾ ਰਜ਼ਮ ਸਾਜ਼ੀ ਕੁਨਦ ॥੪੯॥
b kaare jahaa razam saazee kunad |49|

'જે યુદ્ધ માટે તૈયાર રહે છે અને પાળેલા રહે છે,(49)

ਕਸੇ ਰਾ ਕਿ ਈਂ ਕਾਰ ਆਯਦ ਪਸੰਦ ॥
kase raa ki een kaar aayad pasand |

'અને તેની કામગીરી લોકો દ્વારા મંજૂર છે,

ਵਜ਼ਾ ਸ਼ਾਹਿ ਬਾਸ਼ਦ ਜਹਾ ਅਰਜ਼ਮੰਦ ॥੫੦॥
vazaa shaeh baashad jahaa arazamand |50|

'તે તારણહાર રાજા તરીકે આદરણીય છે.'(50)

ਸ਼ੁਨੀਦ ਈਂ ਸੁਖ਼ਨ ਦਉਰ ਦਾਨਾ ਵਜ਼ੀਰ ॥
shuneed een sukhan daur daanaa vazeer |

આમ તેણે સમજદાર મંત્રી સાથે વાત કરી હતી,

ਕਿ ਆਕਲ ਸ਼ਨਾਸ ਅਸਤ ਪੋਜ਼ਸ਼ ਪਜ਼ੀਰ ॥੫੧॥
ki aakal shanaas asat pozash pazeer |51|

કોણ આ ઉપદેશોને સ્વીકારવા માટે પૂરતું બુદ્ધિશાળી હતું.(51)

ਕਸੇ ਰਾ ਸ਼ਨਾਸਦ ਬ ਅਕਲੇ ਬਿਹੀ ॥
kase raa shanaasad b akale bihee |

(મંત્રી:) 'એક વ્યક્તિને અપનાવો, જે શાણપણ દર્શાવે છે,

ਮਰੋ ਰਾ ਬਿਦਿਹ ਤਾਜੁ ਤਖ਼ਤੋ ਮਹੀ ॥੫੨॥
maro raa bidih taaj takhato mahee |52|

'તેને સિંહાસન અને તાજ પર કબજો કરીને પૃથ્વી પર શાસન કરવા દો.(52)

ਬ ਬਖ਼ਸ਼ੀਦ ਓ ਰਾ ਮਹੀ ਤਖ਼ਤ ਤਾਜ ॥
b bakhasheed o raa mahee takhat taaj |

'તેને રાજ કરવા માટે સિંહાસન અને શક્તિ આપો,

ਗਰ ਓ ਰਾ ਸ਼ਨਾਸੀ ਰਈਯਤ ਨਿਵਾਜ਼ ॥੫੩॥
gar o raa shanaasee reeyat nivaaz |53|

'જો તે જનતાને ઓળખવાની ક્ષમતા ધરાવે છે.'(53)

ਬ ਹੈਰਤ ਦਰ ਆਮਦ ਬਪਿਸਰਾ ਚਹਾਰ ॥
b hairat dar aamad bapisaraa chahaar |

ચારેય પુત્રો આ બધું સાંભળીને આશ્ચર્યચકિત થઈ ગયા.

ਕਸੇ ਗੋਇ ਗੀਰਦ ਹਮਹ ਵਕਤ ਕਾਰ ॥੫੪॥
kase goe geerad hamah vakat kaar |54|

હવે બોલ કોણ પસંદ કરશે? તેઓએ વિચાર કર્યો.(54)

ਹਰਾ ਕਸ ਕਿ ਰਾ ਅਕਲ ਯਾਰੀ ਦਿਹਦ ॥
haraa kas ki raa akal yaaree dihad |

એક, જેની બુદ્ધિ તેને ટેકો આપે છે,

ਬ ਕਾਰੇ ਜਹਾ ਕਾਮਗਾਰੀ ਕੁਨਦ ॥੫੫॥
b kaare jahaa kaamagaaree kunad |55|

અને જેની ઈચ્છાઓ પૂર્ણ થાય છે.(55)

ਬਿਦਿਹ ਸਾਕੀਯਾ ਸਾਗ਼ਰੇ ਸਬਜ਼ ਰੰਗ ॥
bidih saakeeyaa saagare sabaz rang |

ઓ સાકી! હું લીલો રંગ (એટલે કે હરિનામ) છું.

ਕਿ ਮਾਰਾ ਬਕਾਰ ਅਸਤ ਦਰ ਵਕਤ ਜੰਗ ॥੫੬॥
ki maaraa bakaar asat dar vakat jang |56|

એક કપ (વાઇન) ની ભેટ જે યુદ્ધ દરમિયાન મારા માટે ઉપયોગી થશે. 56.

ਬਿਦਿਹ ਸਾਕੀਯਾ ਸਾਗ਼ਰੇ ਨੈਨ ਪਾਨ ॥
bidih saakeeyaa saagare nain paan |

(કવિ કહે છે) “ઓહ! સાકી, મને આંખોથી ભરેલો પ્યાલો લાવ,

ਕੁਨਦ ਪੀਰ ਸਦ ਸਾਲਹ ਰਾ ਨਉ ਜਵਾਨ ॥੫੭॥੩॥
kunad peer sad saalah raa nau javaan |57|3|

જે સો વર્ષની ઉંમરમાં યુવાનીનું જોમ પુનઃસ્થાપિત કરે છે.(57)