શ્રી દસમ ગ્રંથ

પાન - 164


ਜਬੈ ਜੰਗ ਹਾਰਿਯੋ ਕੀਯੋ ਬਿਸਨ ਮੰਤ੍ਰੰ ॥
jabai jang haariyo keeyo bisan mantran |

જ્યારે (બંને પક્ષો આમ) યુદ્ધમાં પરાજિત થયા

ਭਯੋ ਅੰਤ੍ਰਧ੍ਯਾਨੰ ਕਰਿਯੋ ਜਾਨੁ ਤੰਤੰ ॥
bhayo antradhayaanan kariyo jaan tantan |

યુદ્ધમાં દેવતાઓનો પરાજય થયો અને તાંત્રિક વિજ્ઞાનની મદદથી વિષ્ણુ તેના પર વિચાર કરીને અદૃશ્ય થઈ ગયા.

ਮਹਾ ਮੋਹਨੀ ਰੂਪ ਧਾਰਿਯੋ ਅਨੂਪੰ ॥
mahaa mohanee roop dhaariyo anoopan |

(પછી) મહા મોહનીનું અનન્ય સ્વરૂપ ધારણ કરીને,

ਛਕੇ ਦੇਖਿ ਦੋਊ ਦਿਤਿਯਾਦਿਤਿ ਭੂਪੰ ॥੨੦॥
chhake dekh doaoo ditiyaadit bhoopan |20|

પછી તે મહા-મોહિની ના અદ્વિતીય સ્વરૂપમાં પ્રગટ થયા, જેમને જોઈને, રાક્ષસો અને દેવતાઓના સરદાર અતિ પ્રસન્ન થયા.20.

ਇਤਿ ਸ੍ਰੀ ਬਚਿਤ੍ਰ ਨਾਟਕ ਗ੍ਰੰਥੇ ਨਰ ਨਾਰਾਇਣ ਅਵਤਾਰ ਚਤੁਰਥ ਸੰਪੂਰਨੰ ॥੪॥
eit sree bachitr naattak granthe nar naaraaein avataar chaturath sanpooranan |4|

બચિત્તર નાટકમાં નરના ત્રીજા અવતાર અને નારાયણના ચોથા અવતારના વર્ણનનો અંત.3.4.

ਅਥ ਮਹਾ ਮੋਹਨੀ ਅਵਤਾਰ ਕਥਨੰ ॥
ath mahaa mohanee avataar kathanan |

હવે શરૂ થાય છે મહા મોહિની અવતારનું વર્ણન:

ਸ੍ਰੀ ਭਗਉਤੀ ਜੀ ਸਹਾਇ ॥
sree bhgautee jee sahaae |

શ્રી ભગૌતી જી (પ્રાથમિક ભગવાન) મદદરૂપ થવા દો.

ਭੁਜੰਗ ਪ੍ਰਯਾਤ ਛੰਦ ॥
bhujang prayaat chhand |

ભુજંગ પ્રયાત શ્લોક

ਮਹਾ ਮੋਹਨੀ ਰੂਪ ਧਾਰਿਯੋ ਅਪਾਰੰ ॥
mahaa mohanee roop dhaariyo apaaran |

વિષ્ણુએ પોતાને મહા મોહિની સ્વરૂપમાં પરિવર્તિત કર્યા

ਰਹੇ ਮੋਹਿ ਕੈ ਦਿਤਿ ਆਦਿਤਿਯਾ ਕੁਮਾਰੰ ॥
rahe mohi kai dit aaditiyaa kumaaran |

જેને જોઈને બંને અને રાક્ષસો મોહિત થઈ ગયા.

ਛਕੇ ਪ੍ਰੇਮ ਜੋਗੰ ਰਹੇ ਰੀਝ ਸਰਬੰ ॥
chhake prem jogan rahe reejh saraban |

તે બધા તેને ખુશ કરવા માંગતા હતા અને તેના પ્રેમને વહેંચવાનું વિચાર્યું

ਤਜੈ ਸਸਤ੍ਰ ਅਸਤ੍ਰੰ ਦੀਯੋ ਛੋਰ ਗਰਬੰ ॥੧॥
tajai sasatr asatran deeyo chhor garaban |1|

અને બધાએ પોતપોતાના શસ્ત્રો અને અભિમાનનો ત્યાગ કર્યો.1.

ਫੰਧੇ ਪ੍ਰੇਮ ਫਾਧੰ ਭਯੋ ਕੋਪ ਹੀਣੰ ॥
fandhe prem faadhan bhayo kop heenan |

તે બધાએ, તેણીના પ્રેમમાં ફસાઈને, તેમના ગુસ્સાને છોડી દીધો,

ਲਗੈ ਨੈਨ ਬੈਨੰ ਧਯੋ ਪਾਨਿ ਪੀਣੰ ॥
lagai nain bainan dhayo paan peenan |

અને તેણીની આંખોની અસ્પષ્ટતા અને તેના શબ્દોની મીઠાશનો સ્વાદ માણવા માટે તેની તરફ દોડી ગયો

ਗਿਰੇ ਝੂੰਮਿ ਭੂਮੰ ਛੁਟੇ ਜਾਨ ਪ੍ਰਾਣੰ ॥
gire jhoonm bhooman chhutte jaan praanan |

તે બધા, ઝૂલતી વખતે, જાણે કે તેઓ નિર્જીવ હોય તેમ પૃથ્વી પર પડ્યા

ਸਭੈ ਚੇਤ ਹੀਣੰ ਲਗੇ ਜਾਨ ਬਾਣੰ ॥੨॥
sabhai chet heenan lage jaan baanan |2|

બધા તીર વડે માર્યા હોય તેમ ચેતના વગરના બની જાય છે.2.

ਲਖੇ ਚੇਤਹੀਣੰ ਭਏ ਸੂਰ ਸਰਬੰ ॥
lakhe chetaheenan bhe soor saraban |

બધા હીરો જાણે બેભાન થઈ ગયા હોય એવું લાગ્યું.

ਛੁਟੇ ਸਸਤ੍ਰ ਅਸਤ੍ਰੰ ਸਭੈ ਅਰਬ ਖਰਬੰ ॥
chhutte sasatr asatran sabhai arab kharaban |

ચૈતન્ય વિનાના બધાને જોઈને દેવતાઓએ શસ્ત્રો અને શસ્ત્રો વિસર્જન કર્યા

ਭਯੋ ਪ੍ਰੇਮ ਜੋਗੰ ਲਗੇ ਨੈਨ ਐਸੇ ॥
bhayo prem jogan lage nain aaise |

રાક્ષસો મરવા લાગ્યા અને તેમને લાગ્યું કે તેઓ મોહિની માટે પ્રેમને લાયક ગણાય છે.

ਮਨੋ ਫਾਧਿ ਫਾਧੇ ਮ੍ਰਿਗੀਰਾਜ ਜੈਸੇ ॥੩॥
mano faadh faadhe mrigeeraaj jaise |3|

તેઓ ફાંદામાં ફસાયેલા સિંહની જેમ દેખાયા.3.

ਜਿਨੈ ਰਤਨ ਬਾਟੇ ਤੁਮਊ ਤਾਹਿ ਜਾਨੋ ॥
jinai ratan baatte tumaoo taeh jaano |

તમે (પ્રસંગ) જાણો છો કે કેવી રીતે મોહિનીએ ઝવેરાત વહેંચ્યા.

ਕਥਾ ਬ੍ਰਿਧ ਤੇ ਬਾਤ ਥੋਰੀ ਬਖਾਨੋ ॥
kathaa bridh te baat thoree bakhaano |

તને ઝવેરાતની વહેંચણીની વાર્તા ખબર છે

ਸਬੈ ਪਾਤਿ ਪਾਤੰ ਬਹਿਠੈ ਸੁ ਬੀਰੰ ॥
sabai paat paatan bahitthai su beeran |

તેથી વર્ણનમાં વધારો થવાના ડરથી, હું તેને ફક્ત ટૂંકમાં જ જણાવું છું

ਕਟੰ ਪੇਚ ਛੋਰੇ ਤਜੇ ਤੇਗ ਤੀਰੰ ॥੪॥
kattan pech chhore taje teg teeran |4|

બધા યોદ્ધાઓ, કમર-વસ્ત્રો ઢીલા કરીને અને તલવાર છોડીને, એક લાઇનમાં બેઠા.4.

ਚੌਪਈ ॥
chauapee |

ચૌપાઈ

ਸਭ ਜਗ ਕੋ ਜੁ ਧਨੰਤਰਿ ਦੀਆ ॥
sabh jag ko ju dhanantar deea |

(વિષ્ણુના મોહક સ્વરૂપે) સમગ્ર વિશ્વને ધનંતરી વેદ આપ્યો

ਕਲਪ ਬ੍ਰਿਛੁ ਲਛਮੀ ਕਰਿ ਲੀਆ ॥
kalap brichh lachhamee kar leea |

ધન્વન્તરી વિશ્વ માટે આપવામાં આવી હતી અને ઇચ્છા પૂર્ણ કરનાર વૃક્ષ અને લક્ષ્મી દેવતાઓને આપવામાં આવી હતી.

ਸਿਵ ਮਾਹੁਰ ਰੰਭਾ ਸਭ ਲੋਕਨ ॥
siv maahur ranbhaa sabh lokan |

શિવને ઝેર આપવામાં આવ્યું હતું અને સ્વર્ગીય કન્યા રંભા અન્ય લોકોને આપવામાં આવી હતી

ਸੁਖ ਕਰਤਾ ਹਰਤਾ ਸਭ ਸੋਕਨ ॥੫॥
sukh karataa harataa sabh sokan |5|

તે સુખ-સુવિધાઓ આપનાર અને દુઃખોનો નાશ કરનારી હતી.5.

ਦੋਹਰਾ ॥
doharaa |

દોહરા

ਸਸਿ ਕ੍ਰਿਸ ਕੇ ਕਰਬੇ ਨਮਿਤ ਮਨਿ ਲਛਮੀ ਕਰਿ ਲੀਨ ॥
sas kris ke karabe namit man lachhamee kar leen |

કોઈને આપવા માટે મહામોહિનીએ ચંદ્ર પોતાના હાથમાં લીધો અને પોતાની પાસે રાખવા માટે રત્ન અને લક્ષ્મી પણ લીધી.

ਉਰਿ ਰਾਖੀ ਤਿਹ ਤੇ ਚਮਕ ਪ੍ਰਗਟ ਦਿਖਾਈ ਦੀਨ ॥੬॥
aur raakhee tih te chamak pragatt dikhaaee deen |6|

તેણીએ રત્ન અને લક્ષ્મીને પોતાની પાસે રાખવા માટે છુપાવી હતી

ਗਾਇ ਰਿਖੀਸਨ ਕਉ ਦਈ ਕਹ ਲਉ ਕਰੋ ਬਿਚਾਰ ॥
gaae rikheesan kau dee kah lau karo bichaar |

મનોકામના પૂર્ણ કરતી ગાય ઋષિઓને આપવામાં આવી હતી કે હું આ બધી બાબતોનું ક્યાં સુધી વર્ણન કરી શકું

ਸਾਸਤ੍ਰ ਸੋਧ ਕਬੀਅਨ ਮੁਖਨ ਲੀਜਹੁ ਪੂਛਿ ਸੁਧਾਰ ॥੭॥
saasatr sodh kabeean mukhan leejahu poochh sudhaar |7|

તમે શાસ્ત્રો પર ધ્યાન આપીને અને કવિઓને પૂછીને (તેમનું વર્ણન) સુધારી શકો છો.7.

ਭੁਜੰਗ ਪ੍ਰਯਾਤ ਛੰਦ ॥
bhujang prayaat chhand |

ભુજંગ પ્રયાત શ્લોક

ਰਹੇ ਰੀਝ ਐਸੇ ਸਬੈ ਦੇਵ ਦਾਨੰ ॥
rahe reejh aaise sabai dev daanan |

આ રીતે બધા દેવો અને દાનવો (આ વિભાગમાંથી) પ્રસન્ન થયા

ਮ੍ਰਿਗੀ ਰਾਜ ਜੈਸੇ ਸੁਨੇ ਨਾਦ ਕਾਨੰ ॥
mrigee raaj jaise sune naad kaanan |

દેવો અને દાનવો બંને રાજા અથવા હરણની જેમ ઝૂલતા હતા, જે સંગીતના અવાજમાં લીન થઈ જાય છે.

ਬਟੇ ਰਤਨ ਸਰਬੰ ਗਈ ਛੂਟ ਰਾਰੰ ॥
batte ratan saraban gee chhoott raaran |

બધા રત્નો વહેંચવામાં આવ્યા છે, યુદ્ધ સમાપ્ત થઈ ગયું છે.

ਧਰਿਯੋ ਐਸ ਸ੍ਰੀ ਬਿਸਨੁ ਪੰਚਮ ਵਤਾਰੰ ॥੮॥
dhariyo aais sree bisan pancham vataaran |8|

બધા ઝવેરાત વહેંચાઈ ગયા અને આ રીતે વિવાદનો અંત આવ્યો, વિષ્ણુનો પાંચમો અવતાર પ્રગટ થયો.8.

ਇਤਿ ਸ੍ਰੀ ਬਚਿਤ੍ਰ ਨਾਟਕੇ ਗ੍ਰੰਥੇ ਮਹਾਮੋਹਨੀ ਪੰਚਮੋ ਅਵਤਾਰ ਸਮਾਪਤਮ ਸਤੁ ਸੁਭਮ ਸਤੁ ॥੫॥
eit sree bachitr naattake granthe mahaamohanee panchamo avataar samaapatam sat subham sat |5|

બચત્તર નાટકમાં પાંચમા અવતાર મહા મોહનીના વર્ણનનો અંત.5.

ਅਥ ਬੈਰਾਹ ਅਵਤਾਰ ਕਥਨੰ ॥
ath bairaah avataar kathanan |

હવે ભૂંડના અવતારનું વર્ણન શરૂ થાય છે:

ਭੁਜੰਗ ਪ੍ਰਯਾਤ ਛੰਦ ॥
bhujang prayaat chhand |

ભુજંગ પ્રયાત શ્લોક

ਦਯੋ ਬਾਟ ਮਦਿਯੰ ਅਮਦਿਯੰ ਭਗਵਾਨੰ ॥
dayo baatt madiyan amadiyan bhagavaanan |

ભગવાન (મોહની)એ દારૂ અને અમૃતનું વિતરણ કર્યું

ਗਏ ਠਾਮ ਠਾਮੰ ਸਬੈ ਦੇਵ ਦਾਨੰ ॥
ge tthaam tthaaman sabai dev daanan |

આ રીતે, ભગવાન વિષ્ણુએ મધ અને અમૃતનું વિતરણ કર્યું અને બધા દેવતાઓ અને દાનવો પોતપોતાના સ્થાને ચાલ્યા ગયા.

ਪੁਨਰ ਦ੍ਰੋਹ ਬਢਿਯੋ ਸੁ ਆਪੰ ਮਝਾਰੰ ॥
punar droh badtiyo su aapan majhaaran |

તેમની વચ્ચે ફરી તકરાર વધી.

ਭਜੇ ਦੇਵਤਾ ਦਈਤ ਜਿਤੇ ਜੁਝਾਰੰ ॥੧॥
bhaje devataa deet jite jujhaaran |1|

ફરીથી બંને વચ્ચે દુશ્મનાવટ વધી અને યુદ્ધ થયું જેમાં દેવતાઓ ભાગી ગયા અને રાક્ષસો સામે ટકી શક્યા નહિ.1.

ਹਿਰਿਨ੍ਰਯੋ ਹਿਰਿੰਨਾਛਸੰ ਦੋਇ ਬੀਰੰ ॥
hirinrayo hirinaachhasan doe beeran |

હિરણાયક્ષ અને હિરણાયકશિપુ, બંને રાક્ષસ ભાઈઓ,

ਸਬੈ ਲੋਗ ਕੈ ਜੀਤ ਲੀਨੇ ਗਹੀਰੰ ॥
sabai log kai jeet leene gaheeran |

વિશ્વના ખજાના પર વિજય મેળવ્યો