શ્રી દસમ ગ્રંથ

પાન - 467

ਚਉਦਹ ਲੋਕਨ ਬੀਚ ਕਹਿਯੋ ਪ੍ਰਭਿ ਤੋ ਸਮ ਰਾਜ ਨ ਕੋਊ ਬਨਾਯੋ ॥

chaudah lokan beech kahiyo prabh to sam raaj na koaoo banaayo |

“હે રાજા! ચૌદ લોકમાં તમારા જેવો રાજા બીજો કોઈ નથી, આ ભગવાને કહ્યું છે

ਤਾਹੀ ਤੇ ਬੀਰਨ ਕੀ ਮਨਿ ਤੈ ਸੁ ਭਲੋ ਕੀਯੋ ਸ੍ਯਾਮ ਸੋ ਜੁਧ ਮਚਾਯੋ ॥

taahee te beeran kee man tai su bhalo keeyo sayaam so judh machaayo |

“તેથી તમે નાયકોની જેમ કૃષ્ણ સાથે તમારું ભયાનક યુદ્ધ કર્યું છે

ਸ੍ਯਾਮ ਕਹੈ ਮੁਨਿ ਕੀ ਬਤੀਆ ਸੁਨਿ ਭੂਪ ਘਨੋ ਮਨ ਮੈ ਸੁਖੁ ਪਾਯੋ ॥੧੬੯੩॥

sayaam kahai mun kee bateea sun bhoop ghano man mai sukh paayo |1693|

ઋષિના શબ્દો સાંભળીને રાજા મનમાં અત્યંત પ્રસન્ન થયા.1693.

ਦੋਹਰਾ ॥

doharaa |

દોહરા

ਅਭਿਬੰਦਨ ਭੂਪਤਿ ਕੀਯੋ ਨਾਰਦ ਕੋ ਪਹਿਚਾਨਿ ॥

abhibandan bhoopat keeyo naarad ko pahichaan |

નારદને ઓળખીને રાજાએ ઋષિનું ઔપચારિક સ્વાગત કર્યું

ਮੁਨਿਪਤਿ ਇਹ ਉਪਦੇਸ ਦੀਆ ਜੁਧ ਕਰੋ ਬਲਵਾਨ ॥੧੬੯੪॥

munipat ih upades deea judh karo balavaan |1694|

પછી નારદએ રાજાને યુદ્ધ કરવા વિશે સૂચના આપી.1694.

ਇਤ ਭੂਪਤਿ ਨਾਰਦ ਮਿਲੇ ਪ੍ਰੇਮੁ ਭਗਤਿ ਕੀ ਖਾਨ ॥

eit bhoopat naarad mile prem bhagat kee khaan |

અહીં, રાજાને પ્રેમની ભક્તિનું સ્વરૂપ નારદ મળ્યું છે

ਉਤ ਮਹੇਸ ਚਲਿ ਤਹ ਗਏ ਜਹ ਠਾਢੇ ਭਗਵਾਨ ॥੧੬੯੫॥

aut mahes chal tah ge jah tthaadte bhagavaan |1695|

આ બાજુ, ભક્તિના રાજા તરીકે રાજા નારદને મળ્યા અને તે બાજુ શિવ ત્યાં પહોંચ્યા, જ્યાં કૃષ્ણ ઊભા હતા.1695.

ਚੌਪਈ ॥

chauapee |

ચૌપાઈ

ਇਤੇ ਰੁਦ੍ਰ ਮਨਿ ਮੰਤ੍ਰ ਬਿਚਾਰਿਓ ॥

eite rudr man mantr bichaario |

અહીં રુદ્રએ મનમાં વિચાર્યું

ਸ੍ਰੀ ਜਦੁਪਤਿ ਕੇ ਨਿਕਟਿ ਉਚਾਰਿਓ ॥

sree jadupat ke nikatt uchaario |

અને શ્રી કૃષ્ણ પાસે જઈને કહ્યું

ਅਬ ਹੀ ਮ੍ਰਿਤਹਿ ਆਇਸ ਦੀਜੈ ॥

ab hee mriteh aaeis deejai |

કે હવે મૃતુ-દેવને દો,

ਤਬ ਇਹ ਭੂਪ ਮਾਰਿ ਕੈ ਲੀਜੈ ॥੧੬੯੬॥

tab ih bhoop maar kai leejai |1696|

પોતાના મનમાં ચિંતન કરતાં શિવે કૃષ્ણને કહ્યું, “રાજાને મારવા માટે હવે મૃત્યુની પ્રશંસા કરો.1696.

ਦੋਹਰਾ ॥

doharaa |

દોહરા

ਸਰ ਅਪਨੇ ਮੈ ਮ੍ਰਿਤੁ ਧਰਿ ਇਹ ਤੁਮ ਕਰਹੁ ਉਪਾਇ ॥

sar apane mai mrit dhar ih tum karahu upaae |

(ધનુષ્યની ટોચ) તમારા બાણમાં મૃત્યુ-દેવને આપો; તમે પણ એવું જ કરો.

ਅਬ ਕਸਿ ਕੈ ਧਨੁ ਛਾਡੀਏ ਭੂਲੇ ਬਡਿ ਅਨਿਆਇ ॥੧੬੯੭॥

ab kas kai dhan chhaaddee bhoole badd aniaae |1697|

"મૃત્યુને તમારા તીરમાં બેસાડીને ધનુષ્ય ખેંચવાનું પગલું ભરો, તીર છોડો જેથી આ રાજા અન્યાયના તમામ કાર્યો કરવાનું ભૂલી જાય." 1697.

ਚੌਪਈ ॥

chauapee |

ચૌપાઈ

ਸੋਈ ਕਾਮ ਸ੍ਯਾਮ ਜੂ ਕੀਨੋ ॥

soee kaam sayaam joo keeno |

શ્રી કૃષ્ણએ પણ એવું જ કર્યું છે

ਜਿਹ ਬਿਧਿ ਸੋ ਸਿਵ ਜੂ ਕਹਿ ਦੀਨੋ ॥

jih bidh so siv joo keh deeno |

કૃષ્ણે શિવના સૂચન પ્રમાણે કાર્ય કર્યું

ਤਬ ਚਿਤਵਨ ਹਰਿ ਮ੍ਰਿਤ ਕੋ ਕੀਯੋ ॥

tab chitavan har mrit ko keeyo |

ત્યારે કૃષ્ણે મૃતુદેવને યાદ કર્યા

ਮੀਚ ਆਇ ਕੈ ਦਰਸਨੁ ਦੀਯੋ ॥੧੬੯੮॥

meech aae kai darasan deeyo |1698|

કૃષ્ણે મૃત્યુનો વિચાર કર્યો અને મૃત્યુના દેવ સ્વયં પ્રગટ થયા.1698.

ਦੋਹਰਾ ॥

doharaa |

દોહરા

ਕਹਿਓ ਮ੍ਰਿਤ ਕੋ ਕ੍ਰਿਸਨ ਜੂ ਮੋ ਸਰ ਮੈ ਕਰ ਬਾਸੁ ॥

kahio mrit ko krisan joo mo sar mai kar baas |

શ્રીકૃષ્ણે મૃતુદેવને કહ્યું, તમે મારા બાણમાં નિવાસ કરો.

ਅਬ ਛਾਡਤ ਹੋ ਸਤ੍ਰ ਪੈ ਜਾਇ ਕਰਹੁ ਤਿਹ ਨਾਸੁ ॥੧੬੯੯॥

ab chhaaddat ho satr pai jaae karahu tih naas |1699|

કૃષ્ણએ મૃત્યુના દેવને કહ્યું, "મારા બાણમાં રહો અને મારા તીર છોડવા પર, તમે દુશ્મનનો નાશ કરી શકો છો."1699.

ਸਵੈਯਾ ॥

savaiyaa |

સ્વય્યા

ਦੇਵ ਬਧੂਨ ਕੈ ਨੈਨ ਕਟਾਛ ਬਿਲੋਕਤ ਹੀ ਨ੍ਰਿਪ ਚਿਤ ਲੁਭਾਯੋ ॥

dev badhoon kai nain kattaachh bilokat hee nrip chit lubhaayo |

રાજા સ્વર્ગીય કુમારિકાની બાજુની નજરોથી આકર્ષિત થઈ ગયો

ਨਾਰਦ ਬ੍ਰਹਮ ਦੁਹੂੰ ਮਿਲ ਕੈ ਰਨ ਮੈ ਸੰਗਿ ਬਾਤਨ ਕੇ ਉਰਝਾਯੋ ॥

naarad braham duhoon mil kai ran mai sang baatan ke urajhaayo |

આ બાજુ નારદ અને બ્રહ્માએ મળીને રાજાને પોતાની વાતોમાં મગ્ન કર્યા

ਸ੍ਯਾਮ ਤਬੈ ਲਖਿ ਘਾਤ ਭਲੀ ਅਰਿ ਮਾਰਨ ਕੋ ਮ੍ਰਿਤ ਬਾਨ ਚਲਾਯੋ ॥

sayaam tabai lakh ghaat bhalee ar maaran ko mrit baan chalaayo |

સારી તક જોઈને શ્રીકૃષ્ણએ તરત જ શત્રુને મારવા માટે મૃતુદેવનું બાણ છોડ્યું.

ਮੰਤ੍ਰਨਿ ਕੇ ਬਲ ਸੋ ਛਲ ਸੋ ਤਬ ਭੂਪਤਿ ਕੋ ਸਿਰੁ ਕਾਟਿ ਗਿਰਾਯੋ ॥੧੭੦੦॥

mantran ke bal so chhal so tab bhoopat ko sir kaatt giraayo |1700|

તે જ સમયે, સારી તક જોઈને, કૃષ્ણએ તેનું મૃત્યુ-બાણ છોડ્યું અને મંત્રોના બળથી કપટથી રાજાનું માથું નીચે પડ્યું.1700.

ਜਦਿਪਿ ਸੀਸ ਕਟਿਓ ਨ ਹਟਿਓ ਗਹਿ ਕੇਸਨਿ ਤੇ ਹਰਿ ਓਰਿ ਚਲਾਯੋ ॥

jadip sees kattio na hattio geh kesan te har or chalaayo |

રાજાનું માથું કપાઈ ગયું છતાં પણ તે સ્થિર રહ્યો અને તેના વાળમાંથી માથું પકડીને તેણે કૃષ્ણ તરફ ફેંક્યું.

ਮਾਨਹੁ ਪ੍ਰਾਨ ਚਲਿਯੋ ਦਿਵਿ ਆਨਨ ਕਾਜ ਬਿਦਾ ਬ੍ਰਿਜਰਾਜ ਪੈ ਆਯੋ ॥

maanahu praan chaliyo div aanan kaaj bidaa brijaraaj pai aayo |

એવું લાગતું હતું કે તેમના પ્રાણ (મહત્વનું બળ) કૃષ્ણને વિદાય આપવા માટે પહોંચ્યા હતા.

ਸੋ ਸਿਰੁ ਲਾਗ ਗਯੋ ਹਰਿ ਕੇ ਉਰਿ ਮੂਰਛ ਹ੍ਵੈ ਪਗੁ ਨ ਠਹਰਾਯੋ ॥

so sir laag gayo har ke ur moorachh hvai pag na tthaharaayo |

તે માથું કૃષ્ણને વાગ્યું અને તે ઊભા રહી શક્યા નહીં

ਦੇਖਹੁ ਪਉਰਖ ਭੂਪ ਕੇ ਮੁੰਡ ਕੋ ਸ੍ਯੰਦਨ ਤੇ ਪ੍ਰਭੁ ਭੂਮਿ ਗਿਰਾਯੋ ॥੧੭੦੧॥

dekhahu paurakh bhoop ke mundd ko sayandan te prabh bhoom giraayo |1701|

તે બેભાન થઈને નીચે પડી ગયો, રાજાના મસ્તકની બહાદુરી જુઓ, તેના દ્વારા અથડાતાં, ભગવાન (કૃષ્ણ) તેમના રથ પરથી પૃથ્વી પર નીચે પડી ગયા.1701.

ਭੂਪਤ ਜੈਸੋ ਸੁ ਪੌਰਖ ਕੀਨੋ ਹੈ ਤੈਸੀ ਕਰੀ ਨ ਕਿਸੀ ਕਰਨੀ ॥

bhoopat jaiso su pauarakh keeno hai taisee karee na kisee karanee |

રાજાએ જે બહાદુરી કરી છે તેવી બહાદુરી (બીજા) કોઈએ કરી નથી.

ਲਖਿ ਜਛਨਿ ਕਿਨਰੀ ਰੀਝ ਰਹੀ ਨਭ ਮੈ ਸਭ ਦੇਵਨ ਕੀ ਘਰਨੀ ॥

lakh jachhan kinaree reejh rahee nabh mai sabh devan kee gharanee |

રાજા ખડગ સિંહે અસાધારણ બહાદુરીનું પ્રદર્શન કર્યું, જેને જોઈને યક્ષ, કિન્નરો અને દેવતાઓની સ્ત્રીઓ આકર્ષિત થઈ ગઈ.

ਮ੍ਰਿਦ ਬਾਜਤ ਬੀਨ ਮ੍ਰਿਦੰਗ ਉਪੰਗ ਮੁਚੰਗ ਲੀਏ ਉਤਰੀ ਧਰਨੀ ॥

mrid baajat been mridang upang muchang lee utaree dharanee |

અને બીન, મૃદંગા, ઉપાંગ, મુચાંગ (હાથમાં પકડેલા) નરમ ટોન બનાવતા પૃથ્વી પર આવ્યા છે.

ਨਭ ਨਾਚਤ ਗਾਵਤ ਰੀਝਿ ਰਿਝਾਵਤ ਯੌ ਉਪਮਾ ਕਬਿ ਨੇ ਬਰਨੀ ॥੧੭੦੨॥

nabh naachat gaavat reejh rijhaavat yau upamaa kab ne baranee |1702|

તેઓ પોતાના સંગીતના વાદ્યો જેવા કે લીર, ડ્રમ વગેરે વગાડતા પૃથ્વી પર ઉતર્યા અને બધા નૃત્ય અને ગાઈને પોતાનો આનંદ બતાવી રહ્યા છે અને અન્યને ખુશ કરી રહ્યા છે.1702.