શ્રી દસમ ગ્રંથ

પાન - 430


ਪੁਨਿ ਜਾ ਕੀ ਕਲਾ ਗਿਰਿ ਰੂਖਨ ਮੈ ਸਸਿ ਪੂਖਨ ਮੈ ਮਘਵਾ ਘਨ ਮੈ ॥
pun jaa kee kalaa gir rookhan mai sas pookhan mai maghavaa ghan mai |

અને જેની શક્તિ પર્વત, વૃક્ષ, સૂર્ય, ચંદ્ર, ઇન્દ્ર અને વાદળોમાં પણ છે

ਤੁਮ ਹੂੰ ਨਹੀ ਜਾਨੀ ਭਵਾਨੀ ਕਲਾ ਜਗ ਮਾਨੀ ਕੋ ਧ੍ਯਾਨੁ ਕਰੋ ਮਨ ਮੈ ॥੧੩੨੭॥
tum hoon nahee jaanee bhavaanee kalaa jag maanee ko dhayaan karo man mai |1327|

તમે તે ભવાનીને પૂજ્યા નથી, તેથી હવે તેનું ધ્યાન કરો.1327.

ਦੋਹਰਾ ॥
doharaa |

દોહરા

ਸਕਤਿ ਸਿੰਘ ਬਰੁ ਸਕਤਿ ਸੋ ਮਾਗਿ ਲਯੋ ਬਲਵਾਨਿ ॥
sakat singh bar sakat so maag layo balavaan |

મજબૂત શક્તિ સિંહે શક્તિ (ચંડી) પાસેથી વરદાન માંગ્યું છે.

ਤਾਹੀ ਕੇ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ਤੇ ਰਨ ਜੀਤਤ ਨਹੀ ਹਾਨਿ ॥੧੩੨੮॥
taahee ke prasaad te ran jeetat nahee haan |1328|

શક્તિ સિંહે તેમની તપસ્યાથી પ્રભુ પાસેથી વરદાન મેળવ્યું છે અને તેમની કૃપાથી તેઓ યુદ્ધ જીતી રહ્યા છે અને તેઓ કંઈ ગુમાવતા નથી.1328.

ਸਿਵ ਸੂਰਜ ਸਸਿ ਸਚੀਪਤਿ ਬ੍ਰਹਮ ਬਿਸਨੁ ਸੁਰ ਕੋਇ ॥
siv sooraj sas sacheepat braham bisan sur koe |

શિવ, સૂર્ય, ચંદ્ર, ઈન્દ્ર, બ્રહ્મા, વિષ્ણુ કોઈપણ દેવ

ਜੋ ਇਹ ਸੋ ਰਿਸ ਕੈ ਲਰੈ ਜੀਤ ਨ ਜੈ ਹੈ ਸੋਇ ॥੧੩੨੯॥
jo ih so ris kai larai jeet na jai hai soe |1329|

જો શિવ, સૂર્ય, ચંદ્ર, ઇન્દ્ર, બ્રહ્મા, વિષ્ણુ અથવા અન્ય કોઇ દેવતાઓ તેની સાથે યુદ્ધ કરે તો તે તેને જીતી શકશે નહીં.1329.

ਸਵੈਯਾ ॥
savaiyaa |

સ્વય્યા

ਜਉ ਹਰ ਆਇ ਭਿਰੇ ਇਹ ਸੋ ਨਹੀ ਦੇਖਤ ਹੋਂ ਬਲੁ ਹੈ ਤਿਨ ਮੋ ॥
jau har aae bhire ih so nahee dekhat hon bal hai tin mo |

જો ભગવાન શિવ તેની સાથે લડે તો તેની પાસે એટલી તાકાત પણ નથી કે તે તેના પર વિજય મેળવી શકે.

ਚਤੁਰਾਨਨ ਅਉਰੁ ਖੜਾਨਨ ਬਿਸਨੁ ਘਨੋ ਬਲ ਹੈ ਸੁ ਕਹਿਓ ਜਿਨ ਮੋ ॥
chaturaanan aaur kharraanan bisan ghano bal hai su kahio jin mo |

બ્રહ્મા, કાર્તિકેય, વિષ્ણુ વગેરે.

ਪੁਨਿ ਭੂਤ ਪਿਸਾਚ ਸੁਰਾਦਿਕ ਜੇ ਅਸੁਰਾਦਿਕ ਹੈ ਗਨਤੀ ਕਿਨ ਮੋ ॥
pun bhoot pisaach suraadik je asuraadik hai ganatee kin mo |

જેઓ ખૂબ જ શક્તિશાળી માનવામાં આવે છે અને ભૂત, દેવતાઓ અને રાક્ષસો વગેરે તેમની સામે શક્તિહીન છે.

ਜਦੁਬੀਰ ਕਹਿਯੋ ਸਬ ਬੀਰਨ ਸੋਂ ਸੁ ਇਤੋ ਬਲ ਭੂਪ ਧਰੈ ਇਨ ਮੋ ॥੧੩੩੦॥
jadubeer kahiyo sab beeran son su ito bal bhoop dharai in mo |1330|

પછી કૃષ્ણે બધા યાદવોને કહ્યું, આ રાજામાં એટલી શક્તિ છે.

ਕਾਨ੍ਰਹ ਜੂ ਬਾਚ ॥
kaanrah joo baach |

કૃષ્ણનું ભાષણ:

ਸਵੈਯਾ ॥
savaiyaa |

સ્વય્યા

ਜੁਧੁ ਕਰੋ ਤੁਮ ਜਾਹੁ ਉਤੈ ਇਤ ਹਉ ਹੀ ਭਵਾਨੀ ਕੋ ਜਾਪੁ ਜਪੈਹਉ ॥
judh karo tum jaahu utai it hau hee bhavaanee ko jaap japaihau |

તમે જઈને તેની સાથે યુદ્ધ કરો અને હું પોતે દેવીનું નામ ઉચ્ચારીશ

ਐਸੇ ਕਹਿਯੋ ਜਦੁਬੀਰ ਅਬੈ ਅਤਿ ਹੀ ਹਿਤ ਭਾਵ ਤੇ ਥਾਪ ਥਪੈਹਉ ॥
aaise kahiyo jadubeer abai at hee hit bhaav te thaap thapaihau |

હું અત્યંત ભક્તિ સાથે દેવીની સ્થાપના કરીશ જેથી તે સ્વયં પ્રગટ થાય,

ਹੈ ਕੇ ਪ੍ਰਤਛ ਕਹੈ ਬਰ ਮਾਗ ਹਨੋ ਸਕਤੇਸਿ ਇਹੈ ਬਰੁ ਲੈਹਉ ॥
hai ke pratachh kahai bar maag hano sakates ihai bar laihau |

���અને મને તેણીના વરદાન માટે પૂછો અને હું તેણીને મને શક્તિ સિંહ પર વિજયનું વરદાન આપવા માટે કહીશ.

ਤਉ ਚੜ ਕੈ ਅਪੁਨੇ ਰਥ ਪੈ ਅਬ ਹੀ ਰਨ ਮੈ ਇਹ ਕੋ ਬਧ ਕੈਹਉ ॥੧੩੩੧॥
tau charr kai apune rath pai ab hee ran mai ih ko badh kaihau |1331|

પછી રથ પર બેસીને હું તેને મારી નાખીશ.���1331.

ਕਬਿਯੋ ਬਾਚ ॥
kabiyo baach |

કવિનું વક્તવ્ય:

ਸਵੈਯਾ ॥
savaiyaa |

સ્વય્યા

ਬੀਰ ਪਠੇ ਜਦੁਬੀਰ ਉਤੈ ਇਤ ਭੂਮਿ ਮੈ ਬੈਠਿ ਸਿਵਾ ਜਪੁ ਕੀਨੋ ॥
beer patthe jadubeer utai it bhoom mai baitth sivaa jap keeno |

તે બાજુ કૃષ્ણએ યાદવોને યુદ્ધ માટે મોકલ્યા અને તે પોતે પણ આ બાજુ દેવીનું નામ બોલવા લાગ્યા.

ਅਉਰ ਦਈ ਸੁਧਿ ਛਾਡਿ ਸਬੈ ਤਬ ਤਾਹੀ ਕੇ ਧ੍ਯਾਨ ਬਿਖੈ ਮਨੁ ਦੀਨੋ ॥
aaur dee sudh chhaadd sabai tab taahee ke dhayaan bikhai man deeno |

તેણે પોતાની બધી ચેતના ભૂલીને માત્ર દેવીના ધ્યાનમાં જ પોતાનું મન લીન કર્યું.

ਚੰਡਿ ਤਬੈ ਪਰਤਛ ਭਈ ਬਰੁ ਮਾਗਹੁ ਜੋ ਮਨ ਮੈ ਜੋਈ ਚੀਨੋ ॥
chandd tabai paratachh bhee bar maagahu jo man mai joee cheeno |

પછી દેવીએ પ્રગટ થઈને કહ્યું, ‘તમે ઈચ્છો તે વરદાન માગી શકો.

ਯਾ ਅਰਿ ਆਜ ਹਨੋ ਰਨ ਮੈ ਘਨ ਸ੍ਯਾਮ ਜੂ ਮਾਗਿ ਇਹੈ ਬਰ ਲੀਨੋ ॥੧੩੩੨॥
yaa ar aaj hano ran mai ghan sayaam joo maag ihai bar leeno |1332|

��� આના પર, કૃષ્ણએ તે દિવસે શક્તિસિંહના વિનાશ માટે કહ્યું.1332.

ਯੌ ਬਰੁ ਪਾਇ ਚੜਿਯੋ ਰਥ ਪੈ ਹਰਿ ਜੂ ਮਨ ਬੀਚ ਪ੍ਰਸੰਨਿ ਭਯੋ ॥
yau bar paae charriyo rath pai har joo man beech prasan bhayo |

આ રીતે વરદાન મેળવીને કૃષ્ણ પ્રસન્ન ચિત્તે રથ પર આરૂઢ થયા

ਜਪੁ ਕੈ ਜੁ ਭਵਾਨੀ ਤੇ ਸ੍ਯਾਮ ਕਹੈ ਅਰਿ ਮਾਰਨ ਕੋ ਬਰੁ ਮਾਗ ਲਯੋ ॥
jap kai ju bhavaanee te sayaam kahai ar maaran ko bar maag layo |

કવિ શ્યામ કહે છે કે તેના નામના પુનરાવર્તનને કારણે તેણે દુશ્મનને મારવાનું વરદાન મેળવ્યું હતું.

ਸਬ ਆਯੁਧ ਲੈ ਬਰਬੀਰ ਬਲੀ ਹੂ ਕੇ ਸਾਮੁਹੇ ਤਉ ਜਦੁਬੀਰ ਗਯੋ ॥
sab aayudh lai barabeer balee hoo ke saamuhe tau jadubeer gayo |

પોતાનાં બધાં શસ્ત્રો લઈને, કૃષ્ણ તે પરાક્રમી યોદ્ધા અને વિજયની આશાની આગળ ગયા,

ਮਨੋ ਜੀਤ ਕੇ ਅੰਕੁਰ ਜਾਤ ਰਹਿਯੋ ਹੁਤੋ ਯਾ ਬਰ ਤੇ ਉਪਜਿਯੋ ਸੁ ਨਯੋ ॥੧੩੩੩॥
mano jeet ke ankur jaat rahiyo huto yaa bar te upajiyo su nayo |1333|

તે તેના અંતના આરે હતી, આ વરદાનને કારણે એક નવો અંકુર ફૂટ્યો.1333.

ਦੋਹਰਾ ॥
doharaa |

દોહરા

ਸਕਤਿ ਸਿੰਘ ਉਤ ਸਮਰ ਮੈ ਬਹੁਤ ਹਨੇ ਬਰ ਸੂਰ ॥
sakat singh ut samar mai bahut hane bar soor |

બીજી તરફ, શક્તિ સિંહે યુદ્ધના મેદાનમાં ઘણા સારા યોદ્ધાઓને માર્યા છે.

ਤਬ ਹੀ ਤਿਨ ਕੇ ਤਨਨ ਸਿਉ ਭੂਮਿ ਰਹੀ ਭਰਪੂਰਿ ॥੧੩੩੪॥
tab hee tin ke tanan siau bhoom rahee bharapoor |1334|

શક્તિ સિંહે યુદ્ધના મેદાનમાં ઘણા યોદ્ધાઓને પછાડ્યા અને પૃથ્વી તેમના મૃતદેહોથી ભરાઈ ગઈ.1334.

ਸਵੈਯਾ ॥
savaiyaa |

સ્વય્યા

ਜੁਧੁ ਕਰੇ ਸਕਤੇਸ ਬਲੀ ਤਿਹ ਠਾ ਹਰਿ ਆਇ ਕੈ ਰੂਪੁ ਦਿਖਾਯੋ ॥
judh kare sakates balee tih tthaa har aae kai roop dikhaayo |

જે જગ્યાએ શક્તિશાળી શક્તિ સિંહ લડી રહ્યા હતા, કૃષ્ણ ત્યાં પહોંચ્યા અને કહ્યું, ‘તમે હવે રોકાઈ શકો

ਜਾਤ ਕਹਾ ਰਹੁ ਰੇ ਥਿਰ ਹ੍ਵੈ ਅਬ ਹਉ ਤੁਮ ਪੈ ਬਲੁ ਕੈ ਇਤ ਆਇਓ ॥
jaat kahaa rahu re thir hvai ab hau tum pai bal kai it aaeio |

તમે ક્યાં જઈ રહ્યા છો? હું જાણી જોઈને અહીં આવ્યો છું.���

ਕੋਪ ਗਦਾ ਕਰ ਲੈ ਘਨ ਸ੍ਯਾਮ ਸੁ ਸਤ੍ਰ ਕੇ ਸੀਸ ਪੈ ਘਾਉ ਲਗਾਯੋ ॥
kop gadaa kar lai ghan sayaam su satr ke sees pai ghaau lagaayo |

ભારે ક્રોધમાં, કૃષ્ણએ દુશ્મનના માથા પર તેની ગદા વડે એક પ્રહાર કર્યો અને તેના મનમાં ચંડીનું સ્મરણ કરતાં, શક્તિસિંહે અંતિમ શ્વાસ લીધા.

ਪ੍ਰਾਨ ਤਜਿਓ ਮਨਿ ਚੰਡਿ ਭਜਿਓ ਤਿਹ ਕੋ ਤਨੁ ਤਾਹਿ ਕੇ ਲੋਕਿ ਸਿਧਾਰਿਓ ॥੧੩੩੫॥
praan tajio man chandd bhajio tih ko tan taeh ke lok sidhaario |1335|

શક્તિસિંહનો દેહ પણ ચંડીના પ્રદેશમાં ગયો.1335.

ਪ੍ਰਾਨ ਚਲਿਯੋ ਤਿਹ ਕੋ ਤਬ ਹੀ ਜਬ ਹੀ ਤਨ ਚੰਡਿ ਕੇ ਲੋਗ ਪਧਾਰਿਓ ॥
praan chaliyo tih ko tab hee jab hee tan chandd ke log padhaario |

શરીર ચંડી પ્રદેશમાં જતા તેના પ્રાણ (જીવન-શ્વાસ) પણ ચાલ્યા ગયા

ਸੂਰਜ ਇੰਦ੍ਰ ਸਨਾਦਿਕ ਜੇ ਸੁਰ ਹੂੰ ਮਿਲਿ ਕੈ ਜਸੁ ਤਾਹਿ ਉਚਾਰਿਓ ॥
sooraj indr sanaadik je sur hoon mil kai jas taeh uchaario |

સૂર્ય, ઇન્દ્ર, સનક, સનંદન વગેરે દેવતાઓ તેમની સ્તુતિનું વર્ણન કરવા લાગ્યા.

ਐਸੋ ਨ ਆਗੇ ਲਰਿਯੋ ਰਨ ਮੈ ਕੋਊ ਅਪਨੀ ਬੈਸਿ ਮੈ ਨਾਹਿ ਨਿਹਾਰਿਓ ॥
aaiso na aage lariyo ran mai koaoo apanee bais mai naeh nihaario |

બધાએ કહ્યું, અમે અમારા જીવનમાં આવો ફાઇટર જોયો નથી

ਸ੍ਰੀ ਸਕਤੇਸ ਬਲੀ ਧਨਿ ਹੈ ਹਰਿ ਸੋ ਲਰਿ ਕੈ ਪਰਲੋਕਿ ਸਿਧਾਰਿਓ ॥੧੩੩੬॥
sree sakates balee dhan hai har so lar kai paralok sidhaario |1336|

શક્તિશાળી યોદ્ધા શક્તિ સિંહને બ્રાવો, જેઓ કૃષ્ણ સાથે યુદ્ધ કરીને આગલી દુનિયામાં પહોંચ્યા છે.1336.

ਚੌਪਈ ॥
chauapee |

ચૌપાઈ

ਜਬੈ ਚੰਡਿ ਕੋ ਹਰਿ ਬਰੁ ਪਾਯੋ ॥
jabai chandd ko har bar paayo |

જ્યારે ભગવાન શ્રીકૃષ્ણને ચંડી તરફથી વરદાન મળ્યું હતું

ਸਕਤਿ ਸਿੰਘ ਕੋ ਮਾਰਿ ਗਿਰਾਯੋ ॥
sakat singh ko maar giraayo |

જ્યારે કૃષ્ણે ચંડી પાસેથી વરદાન મેળવ્યું, ત્યારે તેણે શક્તિ સિંહને પછાડી દીધો

ਅਉਰ ਸਤ੍ਰ ਬਹੁ ਗਏ ਪਰਾਈ ॥
aaur satr bahu ge paraaee |

ઘણા વધુ દુશ્મનો ભાગી ગયા,

ਰਵਿ ਨਿਹਾਰਿ ਜ੍ਯੋਂ ਤਮ ਨ ਰਹਾਈ ॥੧੩੩੭॥
rav nihaar jayon tam na rahaaee |1337|

બીજા ઘણા દુશ્મનો સૂર્યને જોઈને અંધકારની જેમ ભાગી ગયા.1337.

ਇਤਿ ਸ੍ਰੀ ਬਚਿਤ੍ਰ ਨਾਟਕ ਗ੍ਰੰਥੇ ਕ੍ਰਿਸਨਾਵਤਾਰੇ ਜੁਧ ਪ੍ਰਬੰਧੇ ਦੁਆਦਸ ਭੂਪ ਸਕਤਿ ਸਿੰਘ ਸੁਧਾ ਬਧਹਿ ਧਯਾਇ ਸਮਾਪਤੰ ॥
eit sree bachitr naattak granthe krisanaavataare judh prabandhe duaadas bhoop sakat singh sudhaa badheh dhayaae samaapatan |

બચિત્તર નાટકમાં કૃષ્ણાવતારમાં "યુદ્ધમાં શક્તિ સિંહ સહિત બાર રાજાઓની હત્યા" શીર્ષકવાળા પ્રકરણનો અંત.

ਅਥ ਪੰਚ ਭੂਪ ਜੁਧ ਕਥਨੰ ॥
ath panch bhoop judh kathanan |

હવે પાંચ રાજાઓ સાથેના યુદ્ધનું વર્ણન શરૂ થાય છે

ਦੋਹਰਾ ॥
doharaa |

દોહરા