શ્રી દસમ ગ્રંથ

પાન - 1096


ਹੋ ਭਾਤਿ ਭਾਤਿ ਕੇ ਆਸਨ ਕਰਤ ਸੁਹਾਵਈ ॥੨॥
ho bhaat bhaat ke aasan karat suhaavee |2|

મુદ્રાઓ કરતી વખતે (તેણી) સુખદ દેખાતી હતી. 2.

ਦੋਹਰਾ ॥
doharaa |

દ્વિ:

ਰਾਨੀ ਮੀਤਹਿ ਸੰਗ ਲੈ ਬਾਗਹਿ ਗਈ ਲਵਾਇ ॥
raanee meeteh sang lai baageh gee lavaae |

રાની મિત્રા સાથે બગીચામાં ગઈ

ਕਾਮ ਭੋਗ ਤਾ ਸੋ ਕਰਿਯੋ ਹ੍ਰਿਦੈ ਹਰਖ ਉਪਜਾਇ ॥੩॥
kaam bhog taa so kariyo hridai harakh upajaae |3|

અને મનમાં ખુશ થઈને તેની સાથે સંભોગ કર્યો. 3.

ਜਹਾ ਬਾਗ ਮੋ ਜਾਰ ਸੌ ਰਾਨੀ ਰਮਤ ਬਨਾਇ ॥
jahaa baag mo jaar sau raanee ramat banaae |

બગીચામાં જ્યાં રાની તેના મિત્ર સાથે મસ્તી કરી રહી હતી,

ਤਾ ਕੋ ਨ੍ਰਿਪ ਕੌਤਕ ਨਮਿਤਿ ਤਹ ਹੀ ਨਿਕਸਿਯੋ ਆਇ ॥੪॥
taa ko nrip kauatak namit tah hee nikasiyo aae |4|

તેથી રાજા કૌતક ત્યાં સ્થાયી થયા. 4.

ਚੌਪਈ ॥
chauapee |

ચોવીસ:

ਲਖਿ ਰਾਜਾ ਰਾਨੀ ਡਰ ਪਾਨੀ ॥
lakh raajaa raanee ddar paanee |

રાજાને જોઈને રાણી ગભરાઈ ગઈ

ਮਿਤ੍ਰ ਪਏ ਇਹ ਭਾਤਿ ਬਖਾਨੀ ॥
mitr pe ih bhaat bakhaanee |

અને મિત્ર કહેવા લાગ્યો.

ਮੇਰੀ ਕਹੀ ਚਿਤ ਮੈ ਧਰਿਯਹੁ ॥
meree kahee chit mai dhariyahu |

મારા શબ્દો ધ્યાનમાં રાખો

ਮੂੜ ਰਾਵ ਤੇ ਨੈਕੁ ਨ ਡਰਿਯਹੁ ॥੫॥
moorr raav te naik na ddariyahu |5|

અને મૂર્ખ રાજાથી ડરશો નહિ.5.

ਅੜਿਲ ॥
arril |

અડગ

ਇਕ ਗਡਹਾ ਮੈ ਦਯੋ ਜਾਰ ਕੋ ਡਾਰਿ ਕੈ ॥
eik gaddahaa mai dayo jaar ko ddaar kai |

તેણે વ્યક્તિને ખાડામાં ફેંકી દીધો

ਤਖਤਾ ਪਰ ਬਾਘੰਬਰ ਡਾਰਿ ਸੁਧਾਰਿ ਕੈ ॥
takhataa par baaghanbar ddaar sudhaar kai |

અને પાટિયું મૂકીને (તેના પર) તેણે સિંહની ચામડી સારી રીતે ફેલાવી.

ਆਪੁ ਜੋਗ ਕੋ ਭੇਸ ਬਹਿਠੀ ਤਹਾ ਧਰ ॥
aap jog ko bhes bahitthee tahaa dhar |

તેણીએ જોગિંગ કરવાનો ડોળ કર્યો અને બેઠી.

ਹੋ ਰਾਵ ਚਲਿਯੋ ਦਿਯ ਜਾਨ ਨ ਆਨ੍ਰਯੋ ਦ੍ਰਿਸਟਿ ਤਰ ॥੬॥
ho raav chaliyo diy jaan na aanrayo drisatt tar |6|

રાજાને જવા દો અને (તેને) નજર હેઠળ ન લાવ્યા. 6.

ਰਾਇ ਨਿਰਖਿ ਤਿਹ ਰੂਪ ਚਕ੍ਰਿਤ ਚਿਤ ਮੈ ਭਯੋ ॥
raae nirakh tih roop chakrit chit mai bhayo |

ચિતમાં તેનું રૂપ જોઈને રાજાને આશ્ચર્ય થયું

ਕਵਨ ਦੇਸ ਕੋ ਏਸ ਭਯੋ ਜੋਗੀ ਕਹਿਯੋ ॥
kavan des ko es bhayo jogee kahiyo |

અને કહેવા લાગ્યા કે કયા દેશનો રાજા જોગી બન્યો છે.

ਯਾ ਕੇ ਦੋਨੋ ਪਾਇਨ ਪਰਿਯੈ ਜਾਇ ਕੈ ॥
yaa ke dono paaein pariyai jaae kai |

તે બંને પગ પર પડવું જોઈએ

ਹੋ ਆਇਸੁ ਕੌ ਲਈਐ ਚਿਤ ਬਿਰਮਾਇ ਕੈ ॥੭॥
ho aaeis kau leeai chit biramaae kai |7|

અને પોતાના મનને ખુશ કરીને અનુમતિ (એટલે કે આશીર્વાદ) લેવી જોઈએ. 7.

ਚੌਪਈ ॥
chauapee |

ચોવીસ:

ਜਬ ਰਾਜਾ ਤਾ ਕੇ ਢਿਗ ਆਯੋ ॥
jab raajaa taa ke dtig aayo |

જ્યારે રાજા તેની પાસે આવ્યો,

ਜੋਗੀ ਉਠਿਯੋ ਨ ਬੈਨ ਸੁਨਾਇਯੋ ॥
jogee utthiyo na bain sunaaeiyo |

તેથી જોગી ન તો ઊભો થયો કે ન બોલ્યો.

ਇਹ ਦਿਸਿ ਤੇ ਉਹਿ ਦਿਸਿ ਪ੍ਰਭ ਗਯੋ ॥
eih dis te uhi dis prabh gayo |

રાજા એક બાજુથી બીજી બાજુ ગયો.

ਤਬ ਰਾਜੈ ਸੁ ਜੋਰ ਕਰ ਲਯੋ ॥੮॥
tab raajai su jor kar layo |8|

(જ્યારે જોગી કંઈ બોલ્યા નહિ) ત્યારે રાજાએ હાથ જોડી દીધા. 8.

ਨਮਸਕਾਰ ਜਬ ਤਿਹ ਨ੍ਰਿਪ ਕਿਯੋ ॥
namasakaar jab tih nrip kiyo |

જ્યારે રાજાએ તેને સલામ કરી,

ਤਬ ਜੋਗੀ ਮੁਖ ਫੇਰਿ ਸੁ ਲਿਯੋ ॥
tab jogee mukh fer su liyo |

પછી જોગીએ મોઢું ફેરવ્યું.

ਜਿਹ ਜਿਹ ਦਿਸਿ ਰਾਜਾ ਚਲਿ ਆਵੈ ॥
jih jih dis raajaa chal aavai |

રાજા કઈ બાજુ ચાલે છે,

ਤਹ ਤਹ ਤੇ ਤ੍ਰਿਯ ਆਖਿ ਚੁਰਾਵੈ ॥੯॥
tah tah te triy aakh churaavai |9|

એ બાજુથી એ સ્ત્રી (જોગી) આંખ બચાવી લેતી. 9.

ਯਹ ਗਤਿ ਦੇਖਿ ਨ੍ਰਿਪਤਿ ਚਕਿ ਰਹਿਯੋ ॥
yah gat dekh nripat chak rahiyo |

રાજાને આ સ્થિતિ જોઈને આશ્ચર્ય થયું

ਧੰਨਿ ਧੰਨਿ ਮਨ ਮੈ ਤਿਹ ਕਹਿਯੋ ॥
dhan dhan man mai tih kahiyo |

અને મનમાં ધન્ય જોગી કહેવા લાગ્યા.

ਯਹ ਮੋਰੀ ਪਰਵਾਹਿ ਨ ਰਾਖੈ ॥
yah moree paravaeh na raakhai |

તે મને વાંધો નથી

ਤਾ ਤੇ ਮੋਹਿ ਨ ਮੁਖ ਤੇ ਭਾਖੇ ॥੧੦॥
taa te mohi na mukh te bhaakhe |10|

તેથી જ હું મારા મોઢામાંથી કશું બોલતો નથી. 10.

ਅਨਿਕ ਜਤਨ ਰਾਜਾ ਕਰਿ ਹਾਰਿਯੋ ॥
anik jatan raajaa kar haariyo |

ઘણા પ્રયત્નો પછી રાજાનો પરાજય થયો.

ਕ੍ਯੋਹੂੰ ਨਹਿ ਰਾਨੀਯਹਿ ਨਿਹਾਰਿਯੋ ॥
kayohoon neh raaneeyeh nihaariyo |

પણ કોઈક રીતે રાણી દેખાઈ નહિ.

ਕਰਤ ਕਰਤ ਇਕ ਬਚਨ ਬਖਾਨੋ ॥
karat karat ik bachan bakhaano |

આમ કરતી વખતે (છેવટે રાણીએ) તેના મોંમાંથી એક શબ્દ ઉચ્ચાર્યો,

ਮੂਰਖ ਰਾਵ ਨ ਬੋਲਿ ਪਛਾਨੋ ॥੧੧॥
moorakh raav na bol pachhaano |11|

પણ મૂર્ખ રાજા વાણીને ઓળખી શક્યો નહિ. 11.

ਬਾਤੈ ਸੌ ਨ੍ਰਿਪ ਸੋ ਕੋਊ ਕਰੈ ॥
baatai sau nrip so koaoo karai |

રાજા સાથે પણ એવું જ કરો

ਜੋ ਇਛਾ ਧੰਨ ਕੀ ਮਨ ਧਰੈ ॥
jo ichhaa dhan kee man dharai |

જે પોતાના હૃદયમાં સંપત્તિની ઈચ્છા રાખે છે.

ਰਾਵ ਰੰਕ ਹਮ ਕਛੂ ਨ ਜਾਨੈ ॥
raav rank ham kachhoo na jaanai |

આપણે રાજા અને પદ (નિર્ધન) વિશે કશું જાણતા નથી,

ਏਕੈ ਹਰਿ ਕੋ ਨਾਮ ਪਛਾਨੈ ॥੧੨॥
ekai har ko naam pachhaanai |12|

(ફક્ત) આપણે હરિના નામથી જ ઓળખીએ છીએ. 12.

ਬਾਤੈ ਕਰਤ ਨਿਸਾ ਪਰਿ ਗਈ ॥
baatai karat nisaa par gee |

વાત કરતા કરતા રાત પડી ગઈ.

ਨ੍ਰਿਪ ਸਭ ਸੈਨ ਬਿਦਾ ਕਰ ਦਈ ॥
nrip sabh sain bidaa kar dee |

રાજાએ આખી સેના મોકલી.

ਹ੍ਵੈ ਏਕਲ ਰਹਿਯੋ ਤਹ ਸੋਈ ॥
hvai ekal rahiyo tah soee |

તે ત્યાં એકલો પડી ગયો

ਚਿੰਤਾ ਕਰਤ ਅਰਧ ਨਿਸਿ ਖੋਈ ॥੧੩॥
chintaa karat aradh nis khoee |13|

અને ચિંતા કરતી (એટલે વિચારીને) અડધી રાત વીતી ગઈ. 13.

ਅੜਿਲ ॥
arril |

અડગ

ਸੋਇ ਨ੍ਰਿਪਤਿ ਲਹਿ ਗਯੋ ਤ੍ਰਿਯ ਮੀਤਹਿ ਉਚਰਿਯੋ ॥
soe nripat leh gayo triy meeteh uchariyo |

જ્યારે રાણીએ રાજાને સૂતો જોયો ત્યારે તેણે મિત્રાને બોલાવ્યો.

ਕਰ ਭੇ ਟੂੰਬਿ ਜਗਾਇ ਭੋਗ ਬਹੁ ਬਿਧਿ ਕਰਿਯੋ ॥
kar bhe ttoonb jagaae bhog bahu bidh kariyo |

તેને હાથ વડે જગાડવામાં આવ્યો હતો અને ભરપૂર રીતે લિપ્ત કરવામાં આવ્યો હતો.