શ્રી દસમ ગ્રંથ

પાન - 1185


ਯਾ ਕੌ ਕੋਊ ਨ ਪੁਰਖ ਬਿਚਾਰੈ ॥੨੦॥
yaa kau koaoo na purakh bichaarai |20|

પણ કોઈ માણસ તેને જોઈ શક્યો નહિ. 20.

ਅੜਿਲ ॥
arril |

અડગ

ਸਿੰਘ ਦਿਲੀਸ ਧਾਰਿ ਬਸਤ੍ਰ ਬੈਠੇ ਜਹਾ ॥
singh dilees dhaar basatr baitthe jahaa |

જ્યાં દિલિસ સિંહ (સુંદર) બખ્તર પહેરીને બેઠો હતો,

ਲੋਕੰਜਨ ਦ੍ਰਿਗ ਡਾਰਿ ਜਾਤ ਭੀ ਤ੍ਰਿਯ ਤਹਾ ॥
lokanjan drig ddaar jaat bhee triy tahaa |

આંખોમાં જાદુઈ વશીકરણ લઈને પરી ત્યાં પહોંચી.

ਹੇਰਿ ਤਵਨ ਕੀ ਪ੍ਰਭਾ ਰਹੀ ਉਰਝਾਇ ਕਰਿ ॥
her tavan kee prabhaa rahee urajhaae kar |

તેની સુંદરતા જોઈને મૂંઝવણ થઈ ગઈ.

ਹੋ ਸੁਧਿ ਯਾ ਕੀ ਗੀ ਭੂਲਿ ਰਹੀ ਲਲਚਾਇ ਕਰਿ ॥੨੧॥
ho sudh yaa kee gee bhool rahee lalachaae kar |21|

તેની શુદ્ધ શાણપણ જતી રહી અને તે (રાજાના પુત્રમાં) લાલચમાં રહ્યો. 21.

ਚੌਪਈ ॥
chauapee |

ચોવીસ:

ਯਹ ਸੁਧਿ ਤਾਹਿ ਬਿਸਰਿ ਕਰਿ ਗਈ ॥
yah sudh taeh bisar kar gee |

તે સંપૂર્ણપણે ભૂલી ગઈ હતી કે તે ત્યાં શેના માટે ગઈ હતી.

ਤਿਹ ਪੁਰ ਬਸਤ ਬਰਖ ਬਹੁ ਭਈ ॥
tih pur basat barakh bahu bhee |

(તેથી) તે ઘણા વર્ષો સુધી તે શહેરમાં રહેતી હતી.

ਕਿਤਕ ਦਿਨਨ ਵਾ ਕੀ ਸੁਧਿ ਆਈ ॥
kitak dinan vaa kee sudh aaee |

(ક્યારે) કેટલા સમય પછી તે સુરત પાછો ફર્યો

ਮਨ ਮਹਿ ਤਰੁਨੀ ਅਧਿਕ ਲਜਾਈ ॥੨੨॥
man meh tarunee adhik lajaaee |22|

તેથી (તે) સ્ત્રી મનમાં ખૂબ શરમાળ બની ગઈ. 22.

ਜੌ ਯਹ ਬਾਤ ਪਰੀ ਸੁਨਿ ਪੈ ਹੈ ॥
jau yah baat paree sun pai hai |

(તે ગભરાઈ ગઈ કે) જો શાહ પરીએ આ સાંભળ્યું

ਮੋ ਕਹ ਕਾਢਿ ਸ੍ਵਰਗ ਤੇ ਦੈ ਹੈ ॥
mo kah kaadt svarag te dai hai |

તેથી તમે મને સ્વર્ગમાંથી બહાર ફેંકી દેશો.

ਤਾ ਤੇ ਯਾ ਕੌ ਕਰੌ ਉਪਾਈ ॥
taa te yaa kau karau upaaee |

તેથી, કેટલાક પગલાં લેવા જોઈએ.

ਜਾ ਤੇ ਇਹ ਉਹਿ ਦੇਉ ਮਿਲਾਈ ॥੨੩॥
jaa te ih uhi deo milaaee |23|

જે કરીને તે તેની સાથે ભળી જવું જોઈએ. 23.

ਆਲਯ ਹੁਤੋ ਕੁਅਰ ਕੋ ਜਹਾ ॥
aalay huto kuar ko jahaa |

રાજ કુમારનું રહેઠાણ ક્યાં હતું?

ਵਾ ਕੋ ਚਿਤ੍ਰ ਲਿਖਤ ਭਈ ਤਹਾ ॥
vaa ko chitr likhat bhee tahaa |

ત્યાં તેમની (રાજ કુમારી) એક તસવીર બનાવી.

ਚਿਤ੍ਰ ਜਬੈ ਤਿਨ ਕੁਅਰ ਨਿਹਾਰਾ ॥
chitr jabai tin kuar nihaaraa |

જ્યારે કુંવરે એ ચિત્ર જોયું

ਰਾਜ ਪਾਟ ਸਭ ਹੀ ਤਜਿ ਡਾਰਾ ॥੨੪॥
raaj paatt sabh hee taj ddaaraa |24|

તેથી બધાં રાજ્ય ત્યજી દેવામાં આવ્યા (એટલે કે, રાજ્યનું કામ ભૂલી ગયું). 24.

ਅੜਿਲ ॥
arril |

અડગ

ਮਨ ਮੈ ਭਯੋ ਉਦਾਸ ਰਾਜ ਕੋ ਤ੍ਯਾਗਿ ਕੈ ॥
man mai bhayo udaas raaj ko tayaag kai |

તેણે રાજ્યનો ત્યાગ કર્યો અને મનમાં (ખૂબ જ) દુઃખી થઈ ગયો.

ਰੈਨਿ ਦਿਵਸ ਤਹ ਬੈਠਿ ਰਹਤ ਅਨੁਰਾਗਿ ਕੈ ॥
rain divas tah baitth rahat anuraag kai |

તે દિવસ-રાત અનુરાગ (પ્રેમ) (એ છબીના) માં બેસી રહેતો.

ਰੋਇ ਰੋਇ ਦ੍ਰਿਗ ਨੈਨਨ ਰੁਹਰ ਬਹਾਵਈ ॥
roe roe drig nainan ruhar bahaavee |

(તે) રડતો હતો અને તેની આંખોમાં લોહી ('રુહર') વહેતો હતો.

ਹੋ ਕੋਟਿਨ ਕਰੈ ਬਿਚਾਰ ਨ ਤਾ ਕੌ ਪਾਵਈ ॥੨੫॥
ho kottin karai bichaar na taa kau paavee |25|

અનેક પ્રકારના વિચારો કરવા (અથવા યોજનાઓ બનાવવા) છતાં તે મેળવી શકતો નથી. 25.

ਨਟੀ ਨਾਟਕੀ ਨ੍ਰਿਪਨੀ ਨ੍ਰਿਤਣਿ ਬਖਾਨਿਯੈ ॥
nattee naattakee nripanee nritan bakhaaniyai |

(વિચારે છે કે તે) નાટી છે, નાટ્યકાર છે, રાણી છે કે નૃત્યાંગના છે, આપણે તેને શું કહીશું?

ਨਰੀ ਨਾਗਨੀ ਨਗਨੀ ਨਿਜੁ ਤ੍ਰਿਯ ਜਾਨਿਯੈ ॥
naree naaganee naganee nij triy jaaniyai |

શું તે પુરુષ, સ્ત્રી, પુરુષ કે સ્ત્રી છે?

ਸਿਵੀ ਬਾਸਵੀ ਸਸੀ ਕਿ ਰਵਿ ਤਨ ਜਈ ॥
sivee baasavee sasee ki rav tan jee |

તે શિવની, ઇન્દ્રની, ચંદ્રની કે સૂર્યની સંતાન છે.

ਹੋ ਚੇਟਕ ਚਿਤ੍ਰ ਦਿਖਾਇ ਚਤੁਰਿ ਚਿਤ ਲੈ ਗਈ ॥੨੬॥
ho chettak chitr dikhaae chatur chit lai gee |26|

ચતુર (મારી પત્ની)એ આ તસવીર બતાવીને હૃદય લીધું છે. 26.

ਲਿਖ੍ਯੋ ਚਿਤ੍ਰ ਇਹ ਠੌਰ ਬਹੁਰਿ ਤਿਹ ਠਾ ਗਈ ॥
likhayo chitr ih tthauar bahur tih tthaa gee |

અહીં ચિત્ર લખ્યા પછી, તે તે જગ્યાએ (સાત સમંદર પાર રાજ કુમારીના ઘર સુધી) ગયો.

ਚਿਤ੍ਰ ਚਤੁਰਿ ਕੇ ਭਵਨ ਬਿਖੈ ਲਿਖਤੀ ਭਈ ॥
chitr chatur ke bhavan bikhai likhatee bhee |

(તેમની) તસવીર રાજ કુમારીના ઘરમાં બનાવેલી.

ਪ੍ਰਾਤ ਕੁਅਰਿ ਕੋ ਜਬ ਤਿਨ ਚਿਤ੍ਰ ਨਿਹਾਰਿਯੋ ॥
praat kuar ko jab tin chitr nihaariyo |

સવારે જ્યારે રાજ કુમારીએ તેમની તસવીર જોઈ

ਹੋ ਰਾਜ ਪਾਟ ਸਭ ਸਾਜ ਤਬੈ ਤਜਿ ਡਾਰਿਯੋ ॥੨੭॥
ho raaj paatt sabh saaj tabai taj ddaariyo |27|

તેથી તેણે રાજ્ય અને અધિકાર પણ છોડી દીધો. 27.

ਨਿਰਖਿ ਕੁਅਰ ਕੋ ਚਿਤ੍ਰ ਕੁਅਰਿ ਅਟਕਤ ਭਈ ॥
nirakh kuar ko chitr kuar attakat bhee |

કુંવરની તસવીર જોઈને રાજ કુમારી ચોંકી ગઈ.

ਰਾਜ ਪਾਟ ਧਨ ਕੀ ਸੁਧਿ ਸਭ ਜਿਯ ਤੇ ਗਈ ॥
raaj paatt dhan kee sudh sabh jiy te gee |

(તેના) હૃદયમાંથી રાજ્ય અને સંપત્તિની બધી શુદ્ધ શાણપણ અદૃશ્ય થઈ ગઈ.

ਬਢੀ ਪ੍ਰੇਮ ਕੀ ਪੀਰ ਬਤਾਵੈ ਕਹੋ ਕਿਹ ॥
badtee prem kee peer bataavai kaho kih |

પ્રેમની વધેલી પીડાને (તે) કોને (સારું) કહેશે,

ਹੋ ਜੋ ਤਿਹ ਸੋਕ ਨਿਵਾਰਿ ਮਿਲਾਵੈ ਆਨਿ ਤਿਹ ॥੨੮॥
ho jo tih sok nivaar milaavai aan tih |28|

જે તેના દુ:ખને દૂર કરે છે અને તેને (પ્રિય)ને ફરીથી જોડે છે. 28.

ਮਤਵਾਰੇ ਕੀ ਭਾਤਿ ਕੁਅਰਿ ਬਵਰੀ ਭਈ ॥
matavaare kee bhaat kuar bavaree bhee |

મતવાલેની જેમ રાજ કુમારી પણ સ્તબ્ધ થઈ ગઈ.

ਖਾਨ ਪਾਨ ਕੀ ਸੁਧਿ ਤਬ ਹੀ ਤਜਿ ਕਰਿ ਦਈ ॥
khaan paan kee sudh tab hee taj kar dee |

ત્યારે જ તેણે ખાવા પીવાનું વ્રત છોડી દીધું.

ਹਸਿ ਹਸਿ ਕਬਹੂੰ ਉਠੈ ਕਬੈ ਗੁਨ ਗਾਵਈ ॥
has has kabahoon utthai kabai gun gaavee |

ક્યારેક હાસ્ય થતું અને ક્યારેક (તેમના) ગુણગાન ગવાતા

ਹੋ ਕਬਹੂੰ ਰੋਵਤ ਦਿਨ ਅਰੁ ਰੈਨਿ ਬਿਤਾਵਈ ॥੨੯॥
ho kabahoon rovat din ar rain bitaavee |29|

ક્યારેક તે દિવસો અને રાત રડતી પસાર કરતી. 29.

ਦਿਨ ਦਿਨ ਪਿਯਰੀ ਹੋਤ ਕੁਅਰਿ ਤਨ ਜਾਵਈ ॥
din din piyaree hot kuar tan jaavee |

રાજ કુમારીનું શરીર દિવસે દિવસે પીળું પડવા લાગ્યું.

ਅੰਤਰ ਪਿਯ ਕੀ ਪੀਰ ਨ ਪ੍ਰਗਟ ਜਤਾਵਈ ॥
antar piy kee peer na pragatt jataavee |

તેણીની અંદર તેના પ્રેમીની પીડા હતી (જે તે કોઈને કહેતી ન હતી).

ਸਾਤ ਸਮੁੰਦਰ ਪਾਰ ਪਿਯਾ ਤਾ ਕੋ ਰਹੈ ॥
saat samundar paar piyaa taa ko rahai |

તેની પ્રિયતમા સાત સમંદર પાર રહેતી હતી.

ਹੋ ਆਨਿ ਮਿਲਾਵੈ ਤਾਹਿ ਇਤੋ ਦੁਖ ਕਿਹ ਕਹੈ ॥੩੦॥
ho aan milaavai taeh ito dukh kih kahai |30|

જો કોઈ તેણીને (પ્રિય) લાવે અને તેની સાથે જોડાય, તો તેણી તેને (તેનું) દુ: ખ કહી શકે છે. 30.

ਅਬ ਕਹੋ ਬ੍ਰਿਥਾ ਕੁਅਰ ਕੀ ਕਛੁ ਸੁਨਿ ਲੀਜਿਯੈ ॥
ab kaho brithaa kuar kee kachh sun leejiyai |

(કવિ કહે છે) હવે હું રાજકુમારની થોડી વિથ્ય કહું છું,

ਸੁਨਹੁ ਸੁਘਰ ਚਿਤ ਲਾਇ ਸ੍ਰਵਨ ਇਤ ਦੀਜਿਯੈ ॥
sunahu sughar chit laae sravan it deejiyai |

સાંભળો (તેને પણ). અરે, શાનદાર! હવે ધ્યાનથી સાંભળો અને અહીં કાન આપો.

ਰੋਤ ਰੋਤ ਨਿਸੁ ਦਿਨ ਸਭ ਸਜਨ ਬਿਤਾਵਈ ॥
rot rot nis din sabh sajan bitaavee |

એ સજ્જન આખી રાત દિવસ રડતા-રડતા પસાર કરતા.

ਹੋ ਪਰੈ ਨ ਤਾ ਕੋ ਹਾਥ ਚਿਤ੍ਰ ਉਰ ਲਾਵਈ ॥੩੧॥
ho parai na taa ko haath chitr ur laavee |31|

(છબી સાથે તેણી) તેના હાથને સ્પર્શતી ન હતી, તે ફક્ત તેના હૃદયથી છબીને સ્પર્શ કરી રહી હતી. 31.