શ્રી દસમ ગ્રંથ

પાન - 1349


ਲਾਲ ਮਤੀ ਰਾਨੀ ਤਿਹ ਸੋਹੈ ॥
laal matee raanee tih sohai |

તેમની રાણીનું નામ લાલ મતી શોભદા હતું

ਸੁਰ ਨਰ ਨਾਰਿ ਭੁਜੰਗਨ ਮੋਹੈ ॥੧॥
sur nar naar bhujangan mohai |1|

(જેને જોઈને) દેવતાઓ, પુરુષો, સ્ત્રીઓ અને નાગ-કન્યાઓ મોહિત થઈ જતા. 1.

ਸਿੰਘ ਮੇਦਨੀ ਸੁਤ ਕਾ ਨਾਮਾ ॥
singh medanee sut kaa naamaa |

(તેમના) પુત્રનું નામ મેદની સિંહ હતું

ਥਕਿਤ ਰਹਤ ਜਾ ਕੌ ਲਖਿ ਬਾਮਾ ॥
thakit rahat jaa kau lakh baamaa |

જેને જોઈને મહિલાઓ પાગલ થઈ જતી હતી.

ਅਧਿਕ ਰੂਪ ਤਾ ਕੋ ਬਿਧਿ ਕਰਿਯੋ ॥
adhik roop taa ko bidh kariyo |

વિધાતાએ તેને (થોડો અંશે) વધુ રચનાત્મક બનાવ્યો.

ਜਨੁ ਕਰਿ ਕਾਮ ਦੇਵ ਅਵਤਰਿਯੋ ॥੨॥
jan kar kaam dev avatariyo |2|

(એવું દેખાતું હતું) જાણે કામદેવ પોતે અવતર્યા હોય. 2.

ਚਪਲਾ ਦੇ ਤਹ ਸਾਹ ਦੁਲਾਰੀ ॥
chapalaa de tah saah dulaaree |

(ત્યાં) ચપલાના (દેઈ) નામના શાહની એક પુત્રી હતી.

ਕਨਕ ਅਵਟਿ ਸਾਚੇ ਜਨੁ ਢਾਰੀ ॥
kanak avatt saache jan dtaaree |

જાણે સોનું ઓગળી ગયું હોય અને થેલીમાં ઘાટ હોય.

ਰਾਜ ਪੁਤ੍ਰ ਜਬ ਤਾਹਿ ਨਿਹਾਰਾ ॥
raaj putr jab taeh nihaaraa |

જ્યારે રાજ કુમારે તેને જોયો.

ਨਿਰਖਿ ਤਰੁਨਿ ਹ੍ਵੈ ਗਯੋ ਮਤਵਾਰਾ ॥੩॥
nirakh tarun hvai gayo matavaaraa |3|

આથી યુવતીને જોઈને તે પાગલ થઈ ગયો. 3.

ਏਕ ਸਹਚਰੀ ਨਿਕਟਿ ਬੁਲਾਈ ॥
ek sahacharee nikatt bulaaee |

તેણે એક નોકરાણીને બોલાવી.

ਅਮਿਤ ਦਰਬ ਦੈ ਤਹਾ ਪਠਾਈ ॥
amit darab dai tahaa patthaaee |

(તેને) અસંખ્ય પૈસા ચૂકવીને ત્યાં મોકલવામાં આવ્યો હતો.

ਜਬ ਤੈ ਚਪਲ ਮਤੀ ਕੌ ਲ੍ਰਯੈ ਹੈਂ ॥
jab tai chapal matee kau lrayai hain |

(અને કહ્યું) જ્યારે તમે ચપલ માટી લાવશો,

ਮੁਖਿ ਮੰਗ ਹੈ ਜੋ ਕਛੁ ਸੋ ਪੈ ਹੈਂ ॥੪॥
mukh mang hai jo kachh so pai hain |4|

(પછી) મોઢેથી જે કંઈ માગશો તે મળશે. 4.

ਬਚਨ ਸੁਨਤ ਸਹਚਰਿ ਤਹ ਗਈ ॥
bachan sunat sahachar tah gee |

(રાજકુમારની) વાત સાંભળીને દાસી ત્યાં ગઈ

ਬਹੁ ਬਿਧਿ ਤਾਹਿ ਪ੍ਰਬੋਧਤ ਭਈ ॥
bahu bidh taeh prabodhat bhee |

અને તે ઘણી રીતે સમજાવવા લાગ્યો.

ਸਾਹ ਸੁਤਾ ਜਬ ਹਾਥ ਨ ਆਈ ॥
saah sutaa jab haath na aaee |

જ્યારે શાહની પુત્રી પર કાબૂ ન રહ્યો,

ਤਬ ਦੂਤੀ ਇਹ ਘਾਤ ਬਨਾਈ ॥੫॥
tab dootee ih ghaat banaaee |5|

પછી દેવદૂતે આ દાવનો ઉપયોગ કર્યો.5.

ਤਵ ਪਿਤਿ ਧਾਮ ਜੁ ਨਏ ਉਸਾਰੇ ॥
tav pit dhaam ju ne usaare |

(કહેવા લાગ્યો) તમારા પિતાએ જે નવા મહેલો બનાવ્યા છે,

ਚਲਹੁ ਜਾਇ ਤਿਹ ਲਖੌ ਸਵਾਰੇ ॥
chalahu jaae tih lakhau savaare |

જાઓ અને તેમને સારી રીતે જુઓ.

ਯੌ ਕਹਿ ਡਾਰਿ ਡੋਰਿਯਹਿ ਲਿਯੋ ॥
yau keh ddaar ddoriyeh liyo |

આટલું કહીને તેણે (તે રાજકુમારની પુત્રીને) ડોળીમાં (પાલખી) બેસાડી.

ਪਰਦਨ ਡਾਰਿ ਚਹੂੰ ਦਿਸਿ ਦਿਯੋ ॥੬॥
paradan ddaar chahoon dis diyo |6|

અને ચારે બાજુ પડદા બનાવ્યા. 6.

ਇਹ ਛਲ ਸਾਹ ਸੁਤਾ ਡਹਕਾਈ ॥
eih chhal saah sutaa ddahakaaee |

આ યુક્તિથી શાહની પુત્રી છેતરાઈ ગઈ

ਸੰਗ ਲਏ ਨ੍ਰਿਪ ਸੁਤ ਘਰ ਆਈ ॥
sang le nrip sut ghar aaee |

અને તેની સાથે રાજ કુમારના ઘરે આવ્યો.

ਤਹੀ ਆਨਿ ਪਰਦਾਨ ਉਘਾਰ ॥
tahee aan paradaan ughaar |

ત્યાં આવીને પડદા ખોલ્યા

ਨਾਰਿ ਲਖਾ ਤਹ ਰਾਜ ਕੁਮਾਰਾ ॥੭॥
naar lakhaa tah raaj kumaaraa |7|

(પછી) સ્ત્રીએ જોયું કે રાજકુમાર.7.

ਤਾਤ ਮਾਤ ਇਹ ਠੌਰ ਨ ਭਾਈ ॥
taat maat ih tthauar na bhaaee |

(વિચારવા લાગ્યો) અહીં મારી માતા, પિતા કે ભાઈ (કોઈપણ) નથી.

ਇਨ ਦੂਤੀ ਹੌ ਆਨਿ ਫਸਾਈ ॥
ein dootee hau aan fasaaee |

આ દેવદૂત (મને) લાવ્યો છે અને તેને ફસાવ્યો છે.

ਰਾਜ ਕੁਅਰ ਜੌ ਮੁਝੈ ਨ ਪੈ ਹੈ ॥
raaj kuar jau mujhai na pai hai |

જો રાજકુમાર હવે મને ન મેળવી શકે,

ਨਾਕ ਕਾਨ ਕਟਿ ਲੀਕ ਲਗੈ ਹੈ ॥੮॥
naak kaan katt leek lagai hai |8|

પછી તે (મારું) નાક અને કાન કાપી નાખશે અને લીક કરશે. 8.

ਹਾਇ ਹਾਇ ਕਰਿ ਗਿਰੀ ਧਰਨਿ ਪਰ ॥
haae haae kar giree dharan par |

(તે) 'હાય હાય' કહીને જમીન પર પડી

ਕਟੀ ਕਹਾ ਕਰ ਯਾਹਿ ਬਿਛੂ ਬਰ ॥
kattee kahaa kar yaeh bichhoo bar |

અને કહેવા લાગ્યો કે મને વીંછી કરડ્યો છે.

ਧ੍ਰਿਗ ਬਿਧਿ ਕੋ ਮੋ ਸੌ ਕਸ ਕੀਯਾ ॥
dhrig bidh ko mo sau kas keeyaa |

વિધાતાએ મારા પર શું (જુલમ) કર્યું છે તેને અફસોસ

ਰਾਜ ਕੁਅਰ ਨਹਿ ਭੇਟਨ ਦੀਯਾ ॥੯॥
raaj kuar neh bhettan deeyaa |9|

જ્યાં સુધી હું રાજ કુમારને મળ્યો ન હતો ત્યાં સુધી તે (મને) આપવામાં આવ્યું ન હતું. 9.

ਅਬ ਮੈ ਨਿਜੁ ਘਰ ਕੌ ਫਿਰਿ ਜੈ ਹੌ ॥
ab mai nij ghar kau fir jai hau |

હવે હું મારા ઘરે પાછો ફરું છું

ਦ੍ਵੈ ਦਿਨ ਕੌ ਤੁਮਰੇ ਫਿਰਿ ਐ ਹੌ ॥
dvai din kau tumare fir aai hau |

અને હું બે દિવસ પછી તમારી પાસે આવીશ.

ਰਾਜ ਪੁਤ੍ਰ ਲਖਿ ਕ੍ਰਿਯਾ ਨ ਲਈ ॥
raaj putr lakh kriyaa na lee |

રાજ કુમાર તેના પાત્રને સમજી શક્યા નહીં.

ਇਹ ਛਲ ਮੂੰਡ ਮੂੰਡ ਤਿਹ ਗਈ ॥੧੦॥
eih chhal moondd moondd tih gee |10|

આ યુક્તિથી (તેણીએ) તેનું માથું મુંડન કર્યું અને ડાબી બાજુએ (એટલે કે યુક્તિથી છોડી દીધું).10.

ਇਤਿ ਸ੍ਰੀ ਚਰਿਤ੍ਰ ਪਖ੍ਯਾਨੇ ਤ੍ਰਿਯਾ ਚਰਿਤ੍ਰੇ ਮੰਤ੍ਰੀ ਭੂਪ ਸੰਬਾਦੇ ਤੀਨ ਸੌ ਛਿਆਨਵੋ ਚਰਿਤ੍ਰ ਸਮਾਪਤਮ ਸਤੁ ਸੁਭਮ ਸਤੁ ॥੩੯੬॥੭੦੪੩॥ਅਫਜੂੰ॥
eit sree charitr pakhayaane triyaa charitre mantree bhoop sanbaade teen sau chhiaanavo charitr samaapatam sat subham sat |396|7043|afajoon|

શ્રી ચારિત્રોપાખ્યાનના ત્રિય ચરિત્રના મંત્રી ભૂપ સંવાદનો 396મો અધ્યાય અહીં પૂરો થાય છે, બધું જ શુભ છે.396.7043. ચાલે છે

ਚੌਪਈ ॥
chauapee |

ચોવીસ:

ਸਗਰ ਦੇਸ ਸੁਨਿਯਤ ਹੈ ਜਹਾ ॥
sagar des suniyat hai jahaa |

જ્યાં સાગર નામનો દેશ સંભળાયો,

ਸਗਰ ਸੈਨ ਰਾਜਾ ਇਕ ਤਹਾ ॥
sagar sain raajaa ik tahaa |

સાગર સેન નામનો એક રાજા હતો.

ਸਗਰ ਦੇਇ ਤਿਹ ਸੁਤਾ ਭਨਿਜੈ ॥
sagar dee tih sutaa bhanijai |

તેમની પુત્રીનું નામ સાગર દેઈ હતું.

ਚੰਦ ਸੂਰ ਲਖਿ ਤਾਹਿ ਜੁ ਲਜੈ ॥੧॥
chand soor lakh taeh ju lajai |1|

તેને જોઈને સૂર્ય અને ચંદ્ર પણ શરમાઈ ગયા. 1.

ਗਜਨੀ ਰਾਇ ਤਵਨ ਜਹ ਲਹਿਯੋ ॥
gajanee raae tavan jah lahiyo |

જ્યારે તેણે ગઝની રાયને જોયો

ਮਨ ਕ੍ਰਮ ਬਚਨ ਕੁਅਰਿ ਅਸ ਕਹਿਯੋ ॥
man kram bachan kuar as kahiyo |

(પછી) મન, વચન અને કર્મથી કુમારીએ કહ્યું,

ਐਸੋ ਛੈਲ ਏਕ ਦਿਨ ਪੈਯੈ ॥
aaiso chhail ek din paiyai |

જો મને માત્ર એક દિવસ માટે આટલી સુંદર ત્વચા મળે,

ਜਨਮ ਜਨਮ ਪਲ ਪਲ ਬਲਿ ਜੈਯੈ ॥੨॥
janam janam pal pal bal jaiyai |2|

તેથી હું જન્મો અને જન્મો સુધી ક્ષણે ક્ષણે બલિહાર જઈશ. 2.

ਸਖੀ ਏਕ ਤਿਹ ਤੀਰ ਪਠਾਇ ॥
sakhee ek tih teer patthaae |

(તેણે) તેની પાસે એક સખી મોકલી

ਜਿਹ ਤਿਹ ਬਿਧਿ ਕਰਿ ਲਿਯਾ ਬੁਲਾਇ ॥
jih tih bidh kar liyaa bulaae |

અને તેણે (તેને) કેવી રીતે બોલાવ્યો.

ਅਪਨ ਸੇਜ ਪਰ ਤਿਹ ਬੈਠਾਰਾ ॥
apan sej par tih baitthaaraa |

તેને પોતાની સીટ પર બેસાડી

ਕਾਮ ਭੋਗ ਕਾ ਰਚਾ ਅਖਾਰਾ ॥੩॥
kaam bhog kaa rachaa akhaaraa |3|

અને (ઋષિ)ને વાસનાપૂર્ણ રમતોનો અખાડો બનાવ્યો. 3.

ਬੈਠ ਸੇਜ ਪਰ ਦੋਇ ਕਲੋਲਹਿ ॥
baitth sej par doe kaloleh |

ઋષિ પર બેસીને બંને જપ કરતા

ਮਧੁਰ ਮਧੁਰ ਧੁਨਿ ਮੁਖ ਤੇ ਬੋਲਹਿ ॥
madhur madhur dhun mukh te boleh |

અને મીઠી મીઠી વાતો કરતા હતા.

ਭਾਤਿ ਭਾਤਿ ਤਨ ਕਰਤ ਬਿਲਾਸਾ ॥
bhaat bhaat tan karat bilaasaa |

માતા-પિતાના ભયનો ત્યાગ કરીને

ਤਾਤ ਮਾਤ ਕੋ ਤਜਿ ਕਰ ਤ੍ਰਾਸਾ ॥੪॥
taat maat ko taj kar traasaa |4|

(તેઓ) વિવિધ વસ્તુઓમાં વ્યસ્ત હતા. 4.

ਪੋਸਤ ਭਾਗ ਅਫੀਮ ਮੰਗਾਵਹਿ ॥
posat bhaag afeem mangaaveh |

(તેઓએ) ખસખસ, શણ અને અફીણ માંગ્યા

ਏਕ ਖਾਟ ਪਰ ਬੈਠ ਚੜਾਵਹਿ ॥
ek khaatt par baitth charraaveh |

અને પલંગ પર બેસીને જમી લેતો હતો.

ਤਰੁਨ ਤਰੁਨਿ ਉਰ ਸੌ ਉਰਝਾਈ ॥
tarun tarun ur sau urajhaaee |

હીરો અને નાયિકાએ (એકબીજાની) છાતી દબાવી દીધી

ਰਸਿ ਰਸਿ ਕਸਿ ਕਸਿ ਭੋਗ ਕਮਾਈ ॥੫॥
ras ras kas kas bhog kamaaee |5|

અને તે રસ માણવા લાગ્યો. 5.

ਰਾਨੀ ਸਹਿਤ ਪਿਤਾ ਤਾ ਕੌ ਬਰ ॥
raanee sahit pitaa taa kau bar |

રાની તેના પિતા સાથે

ਆਵਤ ਭਯੋ ਦੁਹਿਤਾਹੂੰ ਕੇ ਘਰ ॥
aavat bhayo duhitaahoon ke ghar |

દીકરાના ઘરે આવ્યા.

ਅਵਰ ਘਾਤ ਤਿਹ ਹਾਥ ਨ ਆਈ ॥
avar ghaat tih haath na aaee |

(રાજ કુમારીને) અન્ય કોઈ દાવો સૂચવવામાં આવ્યો ન હતો

ਤਾਤ ਮਾਤ ਹਨਿ ਦਏ ਦਬਾਈ ॥੬॥
taat maat han de dabaaee |6|

અને માતા-પિતાને માર મારીને દબાવી દીધા હતા. 6.

ਨਿਜੁ ਆਲੈ ਕਹ ਆਗਿ ਲਗਾਇ ॥
nij aalai kah aag lagaae |

તેના ઘરમાં આગ લગાવી

ਰੋਇ ਉਠੀ ਨਿਜੁ ਪਿਯਹਿ ਦੁਰਾਇ ॥
roe utthee nij piyeh duraae |

અને તેના મિત્રને છુપાવીને રડવા લાગી.

ਅਨਲ ਲਗਤ ਦਾਰੂ ਕਹ ਭਈ ॥
anal lagat daaroo kah bhee |

(કહેવાય છે કે) ગનપાઉડરમાં આગ લાગી ('અનલ').

ਰਾਨੀ ਰਾਵ ਸਹਿਤ ਉਡ ਗਈ ॥੭॥
raanee raav sahit udd gee |7|

અને રાણી રાજા સાથે ઉડી ગઈ.7.

ਅਵਰ ਪੁਰਖ ਕਛੁ ਭੇਦ ਨ ਭਾਯੋ ॥
avar purakh kachh bhed na bhaayo |

બીજા કોઈ માણસે ભેદ કર્યો નથી

ਕਹਾ ਚੰਚਲਾ ਕਾਜ ਕਮਾਯੋ ॥
kahaa chanchalaa kaaj kamaayo |

સ્ત્રીએ કયું પાત્ર ભજવ્યું છે?

ਅਪਨ ਰਾਜ ਦੇਸ ਕਾ ਕਰਾ ॥
apan raaj des kaa karaa |

તમે તમારા દેશ પર શાસન કરવાનું શરૂ કર્યું