श्री दसाम ग्रंथ

पान - 1349


ਲਾਲ ਮਤੀ ਰਾਨੀ ਤਿਹ ਸੋਹੈ ॥
लाल मती रानी तिह सोहै ॥

त्यांच्या राणीचे नाव लालमती शोभदा होते

ਸੁਰ ਨਰ ਨਾਰਿ ਭੁਜੰਗਨ ਮੋਹੈ ॥੧॥
सुर नर नारि भुजंगन मोहै ॥१॥

(ज्याला पाहून) देव, पुरुष, स्त्रिया आणि सर्पदासी मोहित होत असत. १.

ਸਿੰਘ ਮੇਦਨੀ ਸੁਤ ਕਾ ਨਾਮਾ ॥
सिंघ मेदनी सुत का नामा ॥

(त्यांच्या) मुलाचे नाव मेदनी सिंह होते

ਥਕਿਤ ਰਹਤ ਜਾ ਕੌ ਲਖਿ ਬਾਮਾ ॥
थकित रहत जा कौ लखि बामा ॥

जे बघून बायका वेड्या झाल्या.

ਅਧਿਕ ਰੂਪ ਤਾ ਕੋ ਬਿਧਿ ਕਰਿਯੋ ॥
अधिक रूप ता को बिधि करियो ॥

विधाताने त्याला (काहीसे) अधिक रूपवादी केले.

ਜਨੁ ਕਰਿ ਕਾਮ ਦੇਵ ਅਵਤਰਿਯੋ ॥੨॥
जनु करि काम देव अवतरियो ॥२॥

(असे दिसत होते) जणू कामदेवानेच अवतार घेतला आहे. 2.

ਚਪਲਾ ਦੇ ਤਹ ਸਾਹ ਦੁਲਾਰੀ ॥
चपला दे तह साह दुलारी ॥

(तेथे) चपळाच्या (देई) नावाच्या शहाची मुलगी होती.

ਕਨਕ ਅਵਟਿ ਸਾਚੇ ਜਨੁ ਢਾਰੀ ॥
कनक अवटि साचे जनु ढारी ॥

जणू काही सोने वितळले आहे आणि पिशवीत एक साचा आहे.

ਰਾਜ ਪੁਤ੍ਰ ਜਬ ਤਾਹਿ ਨਿਹਾਰਾ ॥
राज पुत्र जब ताहि निहारा ॥

राज कुमारने त्याला पाहिले.

ਨਿਰਖਿ ਤਰੁਨਿ ਹ੍ਵੈ ਗਯੋ ਮਤਵਾਰਾ ॥੩॥
निरखि तरुनि ह्वै गयो मतवारा ॥३॥

त्यामुळे तरुणीला पाहून तो वेडा झाला. 3.

ਏਕ ਸਹਚਰੀ ਨਿਕਟਿ ਬੁਲਾਈ ॥
एक सहचरी निकटि बुलाई ॥

त्याने एका मोलकरणीला बोलावले.

ਅਮਿਤ ਦਰਬ ਦੈ ਤਹਾ ਪਠਾਈ ॥
अमित दरब दै तहा पठाई ॥

(त्याला) अगणित पैसे देऊन तेथे पाठवले होते.

ਜਬ ਤੈ ਚਪਲ ਮਤੀ ਕੌ ਲ੍ਰਯੈ ਹੈਂ ॥
जब तै चपल मती कौ ल्रयै हैं ॥

(आणि म्हणाला) जेव्हा तू चपल माती आणशील,

ਮੁਖਿ ਮੰਗ ਹੈ ਜੋ ਕਛੁ ਸੋ ਪੈ ਹੈਂ ॥੪॥
मुखि मंग है जो कछु सो पै हैं ॥४॥

(मग) तोंडाने जे काही मागाल ते मिळेल. 4.

ਬਚਨ ਸੁਨਤ ਸਹਚਰਿ ਤਹ ਗਈ ॥
बचन सुनत सहचरि तह गई ॥

(राजकुमारचे) शब्द ऐकून दासी तिकडे गेली

ਬਹੁ ਬਿਧਿ ਤਾਹਿ ਪ੍ਰਬੋਧਤ ਭਈ ॥
बहु बिधि ताहि प्रबोधत भई ॥

आणि तो अनेक प्रकारे समजावू लागला.

ਸਾਹ ਸੁਤਾ ਜਬ ਹਾਥ ਨ ਆਈ ॥
साह सुता जब हाथ न आई ॥

जेव्हा शहा यांच्या मुलीवर नियंत्रण नव्हते.

ਤਬ ਦੂਤੀ ਇਹ ਘਾਤ ਬਨਾਈ ॥੫॥
तब दूती इह घात बनाई ॥५॥

मग परी हा डाओ वापरला.5.

ਤਵ ਪਿਤਿ ਧਾਮ ਜੁ ਨਏ ਉਸਾਰੇ ॥
तव पिति धाम जु नए उसारे ॥

(म्हणू लागला) तुझ्या वडिलांनी बांधलेले नवीन राजवाडे,

ਚਲਹੁ ਜਾਇ ਤਿਹ ਲਖੌ ਸਵਾਰੇ ॥
चलहु जाइ तिह लखौ सवारे ॥

जा आणि त्यांना चांगले पहा.

ਯੌ ਕਹਿ ਡਾਰਿ ਡੋਰਿਯਹਿ ਲਿਯੋ ॥
यौ कहि डारि डोरियहि लियो ॥

असे बोलून त्याने (त्या राजकुमाराच्या मुलीला) डोलीत (पालखीत) बसवले.

ਪਰਦਨ ਡਾਰਿ ਚਹੂੰ ਦਿਸਿ ਦਿਯੋ ॥੬॥
परदन डारि चहूं दिसि दियो ॥६॥

आणि चारही बाजूंनी पडदे केले. 6.

ਇਹ ਛਲ ਸਾਹ ਸੁਤਾ ਡਹਕਾਈ ॥
इह छल साह सुता डहकाई ॥

या युक्तीने शहाच्या मुलीची फसवणूक झाली

ਸੰਗ ਲਏ ਨ੍ਰਿਪ ਸੁਤ ਘਰ ਆਈ ॥
संग लए न्रिप सुत घर आई ॥

आणि तिच्यासोबत राजकुमारच्या घरी आला.

ਤਹੀ ਆਨਿ ਪਰਦਾਨ ਉਘਾਰ ॥
तही आनि परदान उघार ॥

तिथे येऊन पडदे उघडले

ਨਾਰਿ ਲਖਾ ਤਹ ਰਾਜ ਕੁਮਾਰਾ ॥੭॥
नारि लखा तह राज कुमारा ॥७॥

(तेव्हा) त्या स्त्रीने राजकुमार पाहिले.7.

ਤਾਤ ਮਾਤ ਇਹ ਠੌਰ ਨ ਭਾਈ ॥
तात मात इह ठौर न भाई ॥

(विचार करू लागला) माझी आई, वडील किंवा भाऊ (कोणीही) येथे नाही.

ਇਨ ਦੂਤੀ ਹੌ ਆਨਿ ਫਸਾਈ ॥
इन दूती हौ आनि फसाई ॥

या देवदूताने (मला) आणून अडकवले आहे.

ਰਾਜ ਕੁਅਰ ਜੌ ਮੁਝੈ ਨ ਪੈ ਹੈ ॥
राज कुअर जौ मुझै न पै है ॥

जर राजकुमार आता मला मिळवू शकत नाही,

ਨਾਕ ਕਾਨ ਕਟਿ ਲੀਕ ਲਗੈ ਹੈ ॥੮॥
नाक कान कटि लीक लगै है ॥८॥

मग तो (माझे) नाक आणि कान कापून गळती करेल. 8.

ਹਾਇ ਹਾਇ ਕਰਿ ਗਿਰੀ ਧਰਨਿ ਪਰ ॥
हाइ हाइ करि गिरी धरनि पर ॥

(ती) 'हाय हाय' म्हणत जमिनीवर पडली

ਕਟੀ ਕਹਾ ਕਰ ਯਾਹਿ ਬਿਛੂ ਬਰ ॥
कटी कहा कर याहि बिछू बर ॥

आणि सांगू लागला की मला विंचू चावला आहे.

ਧ੍ਰਿਗ ਬਿਧਿ ਕੋ ਮੋ ਸੌ ਕਸ ਕੀਯਾ ॥
ध्रिग बिधि को मो सौ कस कीया ॥

विधाताने माझ्यावर काय (अत्याचार) केले आहे

ਰਾਜ ਕੁਅਰ ਨਹਿ ਭੇਟਨ ਦੀਯਾ ॥੯॥
राज कुअर नहि भेटन दीया ॥९॥

राज कुमारला भेटेपर्यंत ती (मला) दिली गेली नाही. ९.

ਅਬ ਮੈ ਨਿਜੁ ਘਰ ਕੌ ਫਿਰਿ ਜੈ ਹੌ ॥
अब मै निजु घर कौ फिरि जै हौ ॥

आता मी माझ्या घरी परतलो

ਦ੍ਵੈ ਦਿਨ ਕੌ ਤੁਮਰੇ ਫਿਰਿ ਐ ਹੌ ॥
द्वै दिन कौ तुमरे फिरि ऐ हौ ॥

आणि मी दोन दिवसांनी तुझ्याकडे येईन.

ਰਾਜ ਪੁਤ੍ਰ ਲਖਿ ਕ੍ਰਿਯਾ ਨ ਲਈ ॥
राज पुत्र लखि क्रिया न लई ॥

राज कुमारला त्याचे पात्र समजले नाही.

ਇਹ ਛਲ ਮੂੰਡ ਮੂੰਡ ਤਿਹ ਗਈ ॥੧੦॥
इह छल मूंड मूंड तिह गई ॥१०॥

या युक्तीने (तिने) आपले डोके मुंडन केले आणि सोडले (म्हणजे युक्तीने सोडले).10.

ਇਤਿ ਸ੍ਰੀ ਚਰਿਤ੍ਰ ਪਖ੍ਯਾਨੇ ਤ੍ਰਿਯਾ ਚਰਿਤ੍ਰੇ ਮੰਤ੍ਰੀ ਭੂਪ ਸੰਬਾਦੇ ਤੀਨ ਸੌ ਛਿਆਨਵੋ ਚਰਿਤ੍ਰ ਸਮਾਪਤਮ ਸਤੁ ਸੁਭਮ ਸਤੁ ॥੩੯੬॥੭੦੪੩॥ਅਫਜੂੰ॥
इति स्री चरित्र पख्याने त्रिया चरित्रे मंत्री भूप संबादे तीन सौ छिआनवो चरित्र समापतम सतु सुभम सतु ॥३९६॥७०४३॥अफजूं॥

श्री चरित्रोपाख्यानच्या त्रिचरित्रातील मंत्री भूप संवादाचा ३९६ वा अध्याय येथे संपतो, सर्व शुभ आहे.३९६.७०४३. चालते

ਚੌਪਈ ॥
चौपई ॥

चोवीस:

ਸਗਰ ਦੇਸ ਸੁਨਿਯਤ ਹੈ ਜਹਾ ॥
सगर देस सुनियत है जहा ॥

जिथे सागर नावाचा देश ऐकला होता.

ਸਗਰ ਸੈਨ ਰਾਜਾ ਇਕ ਤਹਾ ॥
सगर सैन राजा इक तहा ॥

सागर सेन नावाचा राजा होता.

ਸਗਰ ਦੇਇ ਤਿਹ ਸੁਤਾ ਭਨਿਜੈ ॥
सगर देइ तिह सुता भनिजै ॥

त्यांच्या मुलीचे नाव सागर देई होते.

ਚੰਦ ਸੂਰ ਲਖਿ ਤਾਹਿ ਜੁ ਲਜੈ ॥੧॥
चंद सूर लखि ताहि जु लजै ॥१॥

त्याला पाहून सूर्य आणि चंद्रालाही लाज वाटली. १.

ਗਜਨੀ ਰਾਇ ਤਵਨ ਜਹ ਲਹਿਯੋ ॥
गजनी राइ तवन जह लहियो ॥

जेव्हा त्याने गझनी रायला पाहिले

ਮਨ ਕ੍ਰਮ ਬਚਨ ਕੁਅਰਿ ਅਸ ਕਹਿਯੋ ॥
मन क्रम बचन कुअरि अस कहियो ॥

(मग) मनाने, वचनाने आणि कृतीने कुमारी म्हणाली,

ਐਸੋ ਛੈਲ ਏਕ ਦਿਨ ਪੈਯੈ ॥
ऐसो छैल एक दिन पैयै ॥

जर मला फक्त एका दिवसासाठी इतकी सुंदर त्वचा मिळाली,

ਜਨਮ ਜਨਮ ਪਲ ਪਲ ਬਲਿ ਜੈਯੈ ॥੨॥
जनम जनम पल पल बलि जैयै ॥२॥

म्हणून मी क्षणोक्षणी बलिहारात जाईन जन्मोजन्मांपर्यंत. 2.

ਸਖੀ ਏਕ ਤਿਹ ਤੀਰ ਪਠਾਇ ॥
सखी एक तिह तीर पठाइ ॥

(त्याने) त्याच्याकडे एक सखी पाठवली

ਜਿਹ ਤਿਹ ਬਿਧਿ ਕਰਿ ਲਿਯਾ ਬੁਲਾਇ ॥
जिह तिह बिधि करि लिया बुलाइ ॥

आणि त्याने (त्याला) कसे बोलावले.

ਅਪਨ ਸੇਜ ਪਰ ਤਿਹ ਬੈਠਾਰਾ ॥
अपन सेज पर तिह बैठारा ॥

त्याला त्याच्या सीटवर बसवले

ਕਾਮ ਭੋਗ ਕਾ ਰਚਾ ਅਖਾਰਾ ॥੩॥
काम भोग का रचा अखारा ॥३॥

आणि (ऋषींना) वासनायुक्त खेळांचे आखाडे बनवले. 3.

ਬੈਠ ਸੇਜ ਪਰ ਦੋਇ ਕਲੋਲਹਿ ॥
बैठ सेज पर दोइ कलोलहि ॥

ऋषींवर बसून दोघेही नामजप करीत

ਮਧੁਰ ਮਧੁਰ ਧੁਨਿ ਮੁਖ ਤੇ ਬੋਲਹਿ ॥
मधुर मधुर धुनि मुख ते बोलहि ॥

आणि गोड बोलायची.

ਭਾਤਿ ਭਾਤਿ ਤਨ ਕਰਤ ਬਿਲਾਸਾ ॥
भाति भाति तन करत बिलासा ॥

मातापित्यांच्या भयाचा त्याग करून

ਤਾਤ ਮਾਤ ਕੋ ਤਜਿ ਕਰ ਤ੍ਰਾਸਾ ॥੪॥
तात मात को तजि कर त्रासा ॥४॥

(ते) नानाविध गोष्टींत गुंतले. 4.

ਪੋਸਤ ਭਾਗ ਅਫੀਮ ਮੰਗਾਵਹਿ ॥
पोसत भाग अफीम मंगावहि ॥

(त्यांनी) खसखस, भांग आणि अफू मागितली

ਏਕ ਖਾਟ ਪਰ ਬੈਠ ਚੜਾਵਹਿ ॥
एक खाट पर बैठ चड़ावहि ॥

आणि बेडवर बसून जेवायचे.

ਤਰੁਨ ਤਰੁਨਿ ਉਰ ਸੌ ਉਰਝਾਈ ॥
तरुन तरुनि उर सौ उरझाई ॥

नायक आणि नायिकेने (एकमेकांची) छाती दाबली

ਰਸਿ ਰਸਿ ਕਸਿ ਕਸਿ ਭੋਗ ਕਮਾਈ ॥੫॥
रसि रसि कसि कसि भोग कमाई ॥५॥

आणि तो रस घेऊ लागला. ५.

ਰਾਨੀ ਸਹਿਤ ਪਿਤਾ ਤਾ ਕੌ ਬਰ ॥
रानी सहित पिता ता कौ बर ॥

वडिलांसोबत राणी

ਆਵਤ ਭਯੋ ਦੁਹਿਤਾਹੂੰ ਕੇ ਘਰ ॥
आवत भयो दुहिताहूं के घर ॥

मुलाच्या घरी आले.

ਅਵਰ ਘਾਤ ਤਿਹ ਹਾਥ ਨ ਆਈ ॥
अवर घात तिह हाथ न आई ॥

(राज कुमारीला) दुसरा कोणताही दावा सुचला नाही

ਤਾਤ ਮਾਤ ਹਨਿ ਦਏ ਦਬਾਈ ॥੬॥
तात मात हनि दए दबाई ॥६॥

आणि आई-वडिलांना मारून दडपले. 6.

ਨਿਜੁ ਆਲੈ ਕਹ ਆਗਿ ਲਗਾਇ ॥
निजु आलै कह आगि लगाइ ॥

त्याच्या घराला आग लावली

ਰੋਇ ਉਠੀ ਨਿਜੁ ਪਿਯਹਿ ਦੁਰਾਇ ॥
रोइ उठी निजु पियहि दुराइ ॥

आणि मैत्रिणीला लपवून रडू लागली.

ਅਨਲ ਲਗਤ ਦਾਰੂ ਕਹ ਭਈ ॥
अनल लगत दारू कह भई ॥

(असे म्हणतात) बंदुकीला आग लागली ('अनल').

ਰਾਨੀ ਰਾਵ ਸਹਿਤ ਉਡ ਗਈ ॥੭॥
रानी राव सहित उड गई ॥७॥

आणि राणी राजाबरोबर उडून गेली.7.

ਅਵਰ ਪੁਰਖ ਕਛੁ ਭੇਦ ਨ ਭਾਯੋ ॥
अवर पुरख कछु भेद न भायो ॥

इतर कोणीही भेद केला नाही

ਕਹਾ ਚੰਚਲਾ ਕਾਜ ਕਮਾਯੋ ॥
कहा चंचला काज कमायो ॥

स्त्रीने कोणते पात्र साकारले आहे?

ਅਪਨ ਰਾਜ ਦੇਸ ਕਾ ਕਰਾ ॥
अपन राज देस का करा ॥

तुम्ही तुमच्या देशावर राज्य करू लागलात