श्री दसाम ग्रंथ

पान - 1380


ਸਤ੍ਰੁ ਅਨੇਕ ਨਿਧਨ ਕਹ ਗਏ ॥
सत्रु अनेक निधन कह गए ॥

अनेक शत्रू मेले.

ਬਹੁਰਿ ਉਪਜਿ ਬਹੁ ਠਾਢੇ ਭਏ ॥੨੯੧॥
बहुरि उपजि बहु ठाढे भए ॥२९१॥

पण (त्यांच्यातून) नंतर (इतर दैत्य) जन्माला आले आणि उभे राहिले. 291.

ਬਹੁਰਿ ਕਾਲ ਕੁਪਿ ਬਾਨ ਪ੍ਰਹਾਰੇ ॥
बहुरि काल कुपि बान प्रहारे ॥

काल पुन्हा रागावला आणि त्याने बाण सोडले

ਬੇਧਿ ਦਾਨਵਨ ਪਾਰ ਪਧਾਰੇ ॥
बेधि दानवन पार पधारे ॥

ज्याने दैत्यांना छेदून पार केले.

ਦਾਨਵ ਤਬੈ ਅਧਿਕ ਕਰਿ ਕ੍ਰੁਧਾ ॥
दानव तबै अधिक करि क्रुधा ॥

तेव्हा दैत्य खूप संतापले

ਮੰਡਾ ਮਹਾ ਕਾਲ ਤਨ ਜੁਧਾ ॥੨੯੨॥
मंडा महा काल तन जुधा ॥२९२॥

महाकालाशी युद्ध सुरू केले. 292.

ਮਹਾ ਕਾਲ ਤਬ ਬਾਨ ਪ੍ਰਹਾਰੇ ॥
महा काल तब बान प्रहारे ॥

तेव्हा महाकालने बाण सोडले

ਦਾਨਵ ਏਕ ਏਕ ਕਰਿ ਮਾਰੇ ॥
दानव एक एक करि मारे ॥

आणि एकामागून एक राक्षस मारले.

ਤਿਨ ਤੇ ਬਹੁ ਉਪਜਿਤ ਰਨ ਭਏ ॥
तिन ते बहु उपजित रन भए ॥

त्यांच्यापासून (पुन्हा रण-भूमीत) इतरांचा जन्म झाला

ਮਹਾ ਕਾਲ ਕੇ ਸਾਮੁਹਿ ਸਿਧਏ ॥੨੯੩॥
महा काल के सामुहि सिधए ॥२९३॥

आणि महाकाल समोर उभा राहिला. 293.

ਜੇਤਿਕ ਧਏ ਤਿਤਕ ਕਲਿ ਮਾਰੇ ॥
जेतिक धए तितक कलि मारे ॥

जेवढे (दैत्य) आले, तितक्याच कालीने (महायुगीन) मारले.

ਰਥੀ ਗਜੀ ਤਿਲ ਤਿਲ ਕਰਿ ਡਾਰੇ ॥
रथी गजी तिल तिल करि डारे ॥

त्यांनी सारथी आणि हत्तींना मारले.

ਤਿਨਤੇ ਉਪਜਿ ਠਾਢ ਭੇ ਘਨੇ ॥
तिनते उपजि ठाढ भे घने ॥

त्यांच्यापासून आणखी अनेक जन्मले

ਰਥੀ ਗਜੀ ਬਾਜੀ ਸੁਭ ਬਨੇ ॥੨੯੪॥
रथी गजी बाजी सुभ बने ॥२९४॥

आणि त्यांना सारथी, हत्ती आणि घोडेस्वार म्हणून सजवले होते. 294.

ਬਹੁਰਿ ਕਾਲ ਕਰਿ ਕੋਪ ਪ੍ਰਹਾਰੇ ॥
बहुरि काल करि कोप प्रहारे ॥

तेव्हा काल रागाने वार केला.

ਦੈਤ ਅਨਿਕ ਮ੍ਰਿਤੁ ਲੋਕ ਪਧਾਰੇ ॥
दैत अनिक म्रितु लोक पधारे ॥

(अखेर) अनेक दैत्य यमाच्या घरी गेले.

ਮਹਾ ਕਾਲ ਬਹੁਰੌ ਧਨੁ ਧਰਾ ॥
महा काल बहुरौ धनु धरा ॥

महाकालाने मग धनुष्य (बाण) पकडले.

ਸੌ ਸੌ ਬਾਨ ਏਕ ਇਕ ਹਰਾ ॥੨੯੫॥
सौ सौ बान एक इक हरा ॥२९५॥

आणि एका बाणाने शंभर मारले. 295.

ਸੌ ਸੌ ਏਕ ਏਕ ਸਰ ਮਾਰਾ ॥
सौ सौ एक एक सर मारा ॥

एक एक करून शंभर बाण सोडले

ਸੌ ਸੌ ਗਿਰੀ ਸ੍ਰੋਨ ਕੀ ਧਾਰਾ ॥
सौ सौ गिरी स्रोन की धारा ॥

(त्यातून) रक्ताचे एकशे तीस थेंब वाहत होते.

ਸਤ ਸਤ ਅਸੁਰ ਉਪਜਿ ਭੇ ਠਾਢੇ ॥
सत सत असुर उपजि भे ठाढे ॥

(तेव्हा) शंभर दैत्य जन्माला येऊन थांबले.

ਅਸੀ ਗਜੀ ਕੌਚੀ ਬਲ ਗਾਢੇ ॥੨੯੬॥
असी गजी कौची बल गाढे ॥२९६॥

(ते) तलवार चालवत, हत्तीवर स्वार, चिलखती सैन्य पुढे कूच करत होते. 296.

ਰੂਪ ਹਜਾਰ ਹਜਾਰ ਧਾਰਿ ਕਲਿ ॥
रूप हजार हजार धारि कलि ॥

एक हजार रूपे धारण करून काली (महाकाल).

ਗਰਜਤ ਭਯੋ ਅਤੁਲ ਕਰਿ ਕੈ ਬਲ ॥
गरजत भयो अतुल करि कै बल ॥

प्रचंड शक्तीने गर्जना केली.

ਕਹ ਕਹ ਹਸਾ ਕਾਲ ਬਿਕਰਾਲਾ ॥
कह कह हसा काल बिकराला ॥

विक्राल 'काह काह' म्हणत हसला.

ਕਾਢੇ ਦਾਤ ਤਜਤ ਮੁਖ ਜ੍ਵਾਲਾ ॥੨੯੭॥
काढे दात तजत मुख ज्वाला ॥२९७॥

त्याने दात काढले आणि तोंडातून आग ओकू लागली. 297.

ਏਕ ਏਕ ਰਨ ਬਾਨ ਚਲਾਯੋ ॥
एक एक रन बान चलायो ॥

(त्याने) शेतात एका वेळी एक बाण सोडला

ਸਹਸ ਸਹਸ ਦਾਨਵ ਕਹ ਘਾਯੋ ॥
सहस सहस दानव कह घायो ॥

आणि एक हजार दैत्यांचा वध केला.

ਕੇਤਿਕ ਸੁਭਟ ਦਾੜ ਗਹਿ ਚਾਬੇ ॥
केतिक सुभट दाड़ गहि चाबे ॥

किती योद्धे पकडून हनुवटीच्या खाली चघळले गेले

ਕੇਤਿਕ ਸੁਭਟ ਪਾਵ ਤਰ ਦਾਬੇ ॥੨੯੮॥
केतिक सुभट पाव तर दाबे ॥२९८॥

आणि किती योद्धे त्याने पायाखाली चिरडले. 298.

ਕੇਤਕ ਪਕਰਿ ਭਛ ਕਰਿ ਲਯੋ ॥
केतक पकरि भछ करि लयो ॥

काहींना पकडून खाल्ले गेले.

ਤਿਨ ਤੇ ਏਕ ਨ ਉਪਜਤ ਭਯੋ ॥
तिन ते एक न उपजत भयो ॥

त्यांच्यापासून एकाचाही जन्म होऊ शकला नाही.

ਕਿਤਕਨ ਦ੍ਰਿਸਟਾਕਰਖਨ ਕੀਯੋ ॥
कितकन द्रिसटाकरखन कीयो ॥

किती दृष्याने काढले आहेत

ਸਭਹਿਨ ਕੋ ਸ੍ਰੋਨਿਤ ਹਰਿ ਲੀਯੋ ॥੨੯੯॥
सभहिन को स्रोनित हरि लीयो ॥२९९॥

आणि सर्वांचे रक्त काढले. 299.

ਸ੍ਰੋਨ ਰਹਿਤ ਦਾਨਵ ਜਬ ਭਯੋ ॥
स्रोन रहित दानव जब भयो ॥

जेव्हा राक्षस रक्तहीन झाले,

ਦੈਤ ਉਪਰਾਜਨ ਤੇ ਰਹਿ ਗਯੋ ॥
दैत उपराजन ते रहि गयो ॥

(तेव्हा) इतर दैत्यांचा जन्म थांबला.

ਸ੍ਰਮਿਤ ਅਧਿਕ ਹ੍ਵੈ ਛਾਡਤ ਸ੍ਵਾਸਾ ॥
स्रमित अधिक ह्वै छाडत स्वासा ॥

ते खूप थकून श्वास सोडत होते

ਤਾ ਤੇ ਕਰਤ ਦੈਤ ਪਰਗਾਸਾ ॥੩੦੦॥
ता ते करत दैत परगासा ॥३००॥

ज्यातून (इतर) राक्षस प्रकट होत असत. 300.

ਪਵਨਾਕਰਖ ਕਰਾ ਤਬ ਕਾਲਾ ॥
पवनाकरख करा तब काला ॥

मग कालने वारा (त्याच्याकडे) वळवला.

ਘਟੇ ਬਢਨ ਤੇ ਅਰਿ ਬਿਕਰਾਲਾ ॥
घटे बढन ते अरि बिकराला ॥

त्यामुळे भयंकर वैर वाढण्यापासून कमी झाले (म्हणजे थांबले).

ਇਹ ਬਿਧਿ ਜਬ ਆਕਰਖਨ ਕੀਯਾ ॥
इह बिधि जब आकरखन कीया ॥

अशा प्रकारे जेव्हा आकर्षण ('आकर्षण') केले जाते

ਸਭ ਬਲ ਹਰਿ ਅਸੁਰਨ ਕਾ ਲੀਯਾ ॥੩੦੧॥
सभ बल हरि असुरन का लीया ॥३०१॥

(तेव्हा) राक्षसांच्या संपूर्ण शक्तीचा पराभव केला. 301.

ਮਾਰਿ ਮਾਰਿ ਜੋ ਅਸੁਰ ਪੁਕਾਰਤ ॥
मारि मारि जो असुर पुकारत ॥

'मारून टाका' असे ओरडणारे राक्षस,

ਤਿਹ ਤੇ ਅਮਿਤ ਦੈਤ ਤਨ ਧਾਰਤ ॥
तिह ते अमित दैत तन धारत ॥

त्याच्यापेक्षा अनेक दिग्गज शरीर धारण करत असत.

ਬਾਚਾਕਰਖ ਕਾਲ ਤਬ ਕਯੋ ॥
बाचाकरख काल तब कयो ॥

मग काळाने त्यांचे गाणे ('बच') हिरावून घेतले.

ਬੋਲਨ ਤੇ ਦਾਨਵ ਰਹਿ ਗਯੋ ॥੩੦੨॥
बोलन ते दानव रहि गयो ॥३०२॥

(ज्याने) दैत्यांचे बोलणे बंद झाले. 302.

ਦਾਨਵ ਜਬ ਬੋਲਹਿ ਰਹਿ ਗਯੋ ॥
दानव जब बोलहि रहि गयो ॥

दिग्गजांची बोलती थांबली तेव्हा

ਚਿੰਤਾ ਕਰਤ ਚਿਤ ਮੋ ਭਯੋ ॥
चिंता करत चित मो भयो ॥

मग मनाला काळजी वाटू लागते.

ਤਾਹੀ ਤੇ ਦਾਨਵ ਬਹੁ ਭਏ ॥
ताही ते दानव बहु भए ॥

त्यातून (चिंतेतून) अनेक दिग्गजांचा जन्म झाला.

ਸਨਮੁਖ ਮਹਾ ਕਾਲ ਕੇ ਧਏ ॥੩੦੩॥
सनमुख महा काल के धए ॥३०३॥

आणि महाकाल समोर आल्यावर त्यांनी प्रतिकार केला. 303.

ਸਸਤ੍ਰ ਅਸਤ੍ਰ ਕਰਿ ਕੋਪ ਪ੍ਰਹਾਰੇ ॥
ससत्र असत्र करि कोप प्रहारे ॥

त्यांनी रागाच्या भरात शस्त्रे हिसकावून मारहाण केली

ਮਹਾਬੀਰ ਬਰਿਯਾਰ ਡਰਾਰੇ ॥
महाबीर बरियार डरारे ॥

(ज्याने) महाबीरांनी योद्ध्यांना घाबरवले.

ਮਹਾ ਕਾਲ ਤਬ ਗੁਰਜ ਸੰਭਾਰੀ ॥
महा काल तब गुरज संभारी ॥

महा कालने मग गुर्जचा ताबा घेतला

ਬਹੁਤਨ ਕੀ ਮੇਧਾ ਕਢਿ ਡਾਰੀ ॥੩੦੪॥
बहुतन की मेधा कढि डारी ॥३०४॥

आणि अनेकांचे (दैत्यांचे) फळ काढून टाकले. 304.

ਤਿਨ ਕੀ ਭੂਅ ਮੇਜਾ ਜੋ ਪਰੀ ॥
तिन की भूअ मेजा जो परी ॥

त्यांचे फळ पृथ्वीवर पडले,

ਤਾ ਤੇ ਸੈਨ ਦੇਹ ਬਹੁ ਧਰੀ ॥
ता ते सैन देह बहु धरी ॥

एक मोठे सैन्य अस्तित्वात आले.

ਮਾਰਿ ਮਾਰਿ ਕਰਿ ਕੋਪ ਅਪਾਰਾ ॥
मारि मारि करि कोप अपारा ॥

असंख्य राक्षस मारत आहेत, मारत आहेत

ਜਾਗਤ ਭਏ ਅਸੁਰ ਬਿਕਰਾਰਾ ॥੩੦੫॥
जागत भए असुर बिकरारा ॥३०५॥

रागाने उठलो (म्हणजे तयार झालो) 305.

ਤਿਨ ਕੇ ਫੋਰਿ ਮੂੰਡਿ ਕਲਿ ਡਰੇ ॥
तिन के फोरि मूंडि कलि डरे ॥

कालीने (महान वयाने) त्यांचे मस्तक फाडले.

ਤਾ ਤੇ ਮੇਧਾ ਜੋ ਭੂਅ ਪਰੇ ॥
ता ते मेधा जो भूअ परे ॥

त्यांचे फळ पृथ्वीवर पडले,

ਮਾਰਿ ਮਾਰਿ ਕਹਿ ਅਸੁਰ ਜਗੇ ਰਨ ॥
मारि मारि कहि असुर जगे रन ॥

त्याच्याकडून 'मार, मार' म्हणत युद्धात दैत्य जागे झाले

ਸੂਰਬੀਰ ਬਰਿਯਾਰ ਮਹਾਮਨ ॥੩੦੬॥
सूरबीर बरियार महामन ॥३०६॥

(कोण) एक महान योद्धा आणि शूर होता. 306.

ਪੁਨਿ ਕਰਿ ਕਾਲ ਗਦਾ ਰਿਸਿ ਧਰੀ ॥
पुनि करि काल गदा रिसि धरी ॥

काल पुन्हा चिडला आणि त्याने गदा हातात धरली

ਸਤ੍ਰੁ ਖੋਪਰੀ ਤਿਲ ਤਿਲ ਕਰੀ ॥
सत्रु खोपरी तिल तिल करी ॥

आणि शत्रूंच्या कवट्या चिरडल्या.

ਜੇਤੇ ਟੂਕ ਖੋਪ੍ਰਿਯਨ ਪਰੇ ॥
जेते टूक खोप्रियन परे ॥

कवटीचे कितीही तुकडे पडले तरी,

ਤੇਤਿਕ ਰੂਪ ਦਾਨਵਨ ਧਰੇ ॥੩੦੭॥
तेतिक रूप दानवन धरे ॥३०७॥

अनेक दिग्गजांनी रूप धारण केले आहे. 307.

ਕੇਤਿਕ ਗਦਾ ਪਾਨ ਗਹਿ ਧਾਏ ॥
केतिक गदा पान गहि धाए ॥

गुर्जा हातात घेऊन किती जण आले.

ਕੇਤਿਕ ਖੜਗ ਹਾਥ ਲੈ ਆਏ ॥
केतिक खड़ग हाथ लै आए ॥

हातात तलवारी घेऊन किती आले.

ਮਾਰਿ ਮਾਰਿ ਕੈ ਕੋਪਹਿ ਸਰਜੇ ॥
मारि मारि कै कोपहि सरजे ॥

त्यांना राग येत होता,

ਮਾਨਹੁ ਮਹਾਕਾਲ ਘਨ ਗਰਜੇ ॥੩੦੮॥
मानहु महाकाल घन गरजे ॥३०८॥

जणू महापूर त्याऐवजी गडगडत आहे. 308.

ਆਨਿ ਕਾਲ ਕਹ ਕਰਤ ਪ੍ਰਹਾਰਾ ॥
आनि काल कह करत प्रहारा ॥

ते हजारो शस्त्रे घेऊन एक एक योद्धे आहेत

ਇਕ ਇਕ ਸੂਰ ਸਹਸ ਹਥਿਯਾਰਾ ॥
इक इक सूर सहस हथियारा ॥

कॉलवर हल्ला होत होता.