श्री दसाम ग्रंथ

पान - 924


ਜਰਨ ਮਰਨ ਕਾ ਨਿਗ੍ਰਹ ਧਾਰਿਯੋ ॥੬੩॥
जरन मरन का निग्रह धारियो ॥६३॥

जेव्हा राजाने हे पाहिले तेव्हा त्याने आत्मदहन करण्याचा निर्णय घेतला (63)

ਚਿਤਾ ਜਰਾਇ ਜਰਨ ਜਬ ਲਾਗ੍ਯੋ ॥
चिता जराइ जरन जब लाग्यो ॥

जेव्हा (राजा) चिता पेटवून (त्यात) जाळू लागला.

ਤਬ ਬੈਤਾਲ ਤਹਾ ਤੇ ਜਾਗ੍ਯੋ ॥
तब बैताल तहा ते जाग्यो ॥

ज्वलंत चिता तयार झाल्यावर अचानक बेताल (त्याचा दरबारी कवी) प्रकट झाला.

ਸੰਚਿ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਤਿਹ ਦੁਹੂੰਨ ਜਿਯਾਯੋ ॥
संचि अंम्रित तिह दुहूंन जियायो ॥

त्याने अमृत शिंपडले आणि दोघांनाही जिवंत केले

ਨ੍ਰਿਪ ਕੇ ਚਿਤ ਕੋ ਤਾਪੁ ਮਿਟਾਯੋ ॥੬੪॥
न्रिप के चित को तापु मिटायो ॥६४॥

त्याने त्या दोघांच्या शरीरावर अमृत शिंपडले, त्यांना पुन्हा जिवंत केले आणि राजाचे दुःख दूर केले.(64)

ਦੋਹਰਾ ॥
दोहरा ॥

दोहिरा

ਸਹਿ ਸੈਥੀ ਪਾਵਕ ਬਰਿਯੋ ਦੁਹੂੰਅਨ ਲਯੋ ਬਚਾਇ ॥
सहि सैथी पावक बरियो दुहूंअन लयो बचाइ ॥

त्याने तलवारीचा वार सहन केला आणि स्वतःला जाळून घेण्याचा निर्णय घेतला,

ਕਾਮਾ ਦਈ ਦਿਜੋਤ ਮਹਿ ਧੰਨ੍ਯ ਬਿਕ੍ਰਮਾਰਾਇ ॥੬੫॥
कामा दई दिजोत महि धंन्य बिक्रमाराइ ॥६५॥

कामाला जीवन देणारा राजा बिक्रम हा गुणवान आहे.(65)(l)

ਇਤਿ ਸ੍ਰੀ ਚਰਿਤ੍ਰ ਪਖ੍ਯਾਨੇ ਪੁਰਖ ਚਰਿਤ੍ਰੇ ਮੰਤ੍ਰੀ ਭੂਪ ਸੰਬਾਦੇ ਇਕਾਨਵੋ ਚਰਿਤ੍ਰ ਸਮਾਪਤਮ ਸਤੁ ਸੁਭਮ ਸਤੁ ॥੯੧॥੧੬੩੪॥ਅਫਜੂੰ॥
इति स्री चरित्र पख्याने पुरख चरित्रे मंत्री भूप संबादे इकानवो चरित्र समापतम सतु सुभम सतु ॥९१॥१६३४॥अफजूं॥

राजा आणि मंत्री यांच्या शुभ चरित्रांच्या संभाषणाची ९९वी बोधकथा, आशीर्वादाने पूर्ण. (९१)(१६३२)

ਚੌਪਈ ॥
चौपई ॥

चौपायी

ਦਛਿਨ ਦੇਸ ਬਿਚਛਨ ਨਾਰੀ ॥
दछिन देस बिचछन नारी ॥

दक्षिण देशातील महिला खूप हुशार असतात.

ਜੋਗੀ ਗਏ ਭਏ ਘਰ ਬਾਰੀ ॥
जोगी गए भए घर बारी ॥

दक्षिणेत स्त्रिया इतक्या सुंदर होत्या की तिथे गेलेल्या योगी, तपस्वीही गृहस्थ झाले होते.

ਮੰਗਲ ਸੈਨ ਰਾਵ ਜਗੁ ਕਹਈ ॥
मंगल सैन राव जगु कहई ॥

मंगल सेन नावाचा राजा प्रसिद्ध होता

ਸਭ ਅਰਿ ਕੁਲ ਜਾ ਤੇ ਤ੍ਰਿਣ ਗਹਈ ॥੧॥
सभ अरि कुल जा ते त्रिण गहई ॥१॥

मंगल सेन हा त्या भागाचा राजा होता आणि सर्व शत्रू त्याच्या सामर्थ्याला घाबरत होते.(१)

ਸਰੂਪ ਕਲਾ ਤਾ ਕੀ ਬਰ ਨਾਰੀ ॥
सरूप कला ता की बर नारी ॥

कला (नावाची) त्याची सुंदर पत्नी होती,

ਮਾਨਹੁ ਮਹਾ ਰੁਦ੍ਰ ਕੀ ਪ੍ਯਾਰੀ ॥
मानहु महा रुद्र की प्यारी ॥

सरूप कला ही त्याची पत्नी होती जी तिच्या (प्रख्यात) पत्नीसारखी सुंदर होती

ਤਾ ਸੋ ਨੇਹ ਨ੍ਰਿਪਤਿ ਕੋ ਰਹੈ ॥
ता सो नेह न्रिपति को रहै ॥

राजाला त्याच्यावर खूप प्रेम होते.

ਕਰੈ ਸੋਈ ਜੋਈ ਵਹ ਕਹੈ ॥੨॥
करै सोई जोई वह कहै ॥२॥

शिव. राजाने तिच्यावर अतोनात प्रेम केले आणि तिच्या इच्छेनुसार आपली कर्तव्ये पार पाडली.

ਰੁਆਮਲ ਛੰਦ ॥
रुआमल छंद ॥

रुमाल छंद

ਰੰਗ ਮਹਲ ਬਿਖੈ ਹੁਤੇ ਨਰ ਰਾਇ ਤਵਨੈ ਕਾਲ ॥
रंग महल बिखै हुते नर राइ तवनै काल ॥

राजा राजवाड्यात असताना,

ਰੂਪ ਪ੍ਰਭਾ ਬਿਰਾਜਤੀ ਤਹ ਸੁੰਦਰੀ ਲੈ ਬਾਲ ॥
रूप प्रभा बिराजती तह सुंदरी लै बाल ॥

राजा राजवाड्यात असताना रूप प्रभा तिच्या साथीदारांसह तेथे येत असे.

ਕਾਨ੍ਰਹਰੇ ਨਾਦ ਔ ਨਫੀਰੀ ਬੇਨੁ ਬੀਨ ਮ੍ਰਿਦੰਗ ॥
कान्रहरे नाद औ नफीरी बेनु बीन म्रिदंग ॥

तुतारी, वीणा, बासरी, मृदंग ही वाद्ये कानडे रागाच्या आवाजाने वाजवली जातात.

ਭਾਤਿ ਭਾਤਿਨ ਕੇ ਕੁਲਾਹਲ ਹੋਤ ਨਾਨਾ ਰੰਗ ॥੩॥
भाति भातिन के कुलाहल होत नाना रंग ॥३॥

राग कान्राच्या संगीताच्या नोट्स नाफिरीसवर मधुरपणे वाजवण्यात आल्या, बासरी आणि आनंदाचा वर्षाव करण्यात आला.(3)

ਏਕ ਨਟੂਆ ਤਹ ਰਹੈ ਤਿਹ ਬਿਸੁਨ ਦਤ੍ਵਾ ਨਾਮ ॥
एक नटूआ तह रहै तिह बिसुन दत्वा नाम ॥

बिशन दत्त नावाने ओळखला जाणारा एक पक्षी राहत होता.

ਰਾਵ ਜੂ ਤਾ ਕੌ ਨਚਾਵਤ ਰਹੈ ਆਠੌ ਜਾਮ ॥
राव जू ता कौ नचावत रहै आठौ जाम ॥

ज्याला राजाने दिवसभर नाचायला लावले होते.

ਅਮਿਤ ਰੂਪ ਬਿਲੋਕਿ ਤਾ ਕੌ ਰਾਨਿਯਹਿ ਨਿਜੁ ਨੈਨ ॥
अमित रूप बिलोकि ता कौ रानियहि निजु नैन ॥

जेव्हा राणीने त्याला स्वतःच्या डोळ्यांनी पाहिले.

ਹ੍ਵੈ ਗਿਰੀ ਬਿਸੰਭਾਰ ਭੂ ਪੈ ਬਧੀ ਸਾਯਕ ਮੈਨ ॥੪॥
ह्वै गिरी बिसंभार भू पै बधी सायक मैन ॥४॥

ती वासनेने प्रबळ झाली आणि जमिनीवर पडली.(4)

ਤੋਮਰ ਛੰਦ ॥
तोमर छंद ॥

तोमर छंद

ਰਾਨਿਯਿਹ ਸਖੀ ਪਠਾਇ ॥
रानियिह सखी पठाइ ॥

राणीने सखीला पाठवले

ਸੋ ਲਯੋ ਧਾਮ ਬੁਲਾਇ ॥
सो लयो धाम बुलाइ ॥

राणीने आपल्या दासीला पाठवून आपल्या घरी बोलावले.

ਤਜਿ ਕੈ ਨ੍ਰਿਪਤਿ ਕੀ ਕਾਨਿ ॥
तजि कै न्रिपति की कानि ॥

राजा कोणताही असो

ਤਾ ਸੌ ਰਮੀ ਰੁਚਿ ਮਾਨਿ ॥੫॥
ता सौ रमी रुचि मानि ॥५॥

राजाच्या प्रतिष्ठेकडे दुर्लक्ष करून तिने त्याच्याशी प्रेमसंबंध साधले.(5)

ਤਿਹ ਅਮਿਤ ਰੂਪ ਨਿਹਾਰਿ ॥
तिह अमित रूप निहारि ॥

तिचे अत्यंत सुंदर रूप पाहून

ਸਿਵ ਸਤ੍ਰੁ ਗਯੋ ਸਰ ਮਾਰਿ ॥
सिव सत्रु गयो सर मारि ॥

त्याच्या अत्यंत देखण्यापणाने कामदेवाचा तीक्ष्ण बाण तिच्यातून सुटला होता.

ਤਬ ਲੌ ਨ੍ਰਿਪਤਿ ਗਯੋ ਆਇ ॥
तब लौ न्रिपति गयो आइ ॥

तेवढ्यात राजा आला

ਅਬਲਾ ਅਧਿਕ ਦੁਖ ਪਾਇ ॥੬॥
अबला अधिक दुख पाइ ॥६॥

दरम्यान, राजा प्रकट झाला.(6)

ਤਬ ਕਿਯੋ ਇਹੈ ਉਪਾਇ ॥
तब कियो इहै उपाइ ॥

मग त्याने हे उपाय केले.

ਇਕ ਦੇਗ ਲਈ ਮੰਗਾਇ ॥
इक देग लई मंगाइ ॥

ती अशा प्रकारे पुढे गेली: तिने स्वयंपाकाचे मोठे भांडे पाठवले.

ਤਾ ਪੈ ਤਵਾ ਕੌ ਦੀਨ ॥
ता पै तवा कौ दीन ॥

मी त्याला थम्ब्स अप दिला.

ਕੋਊ ਸਕੈ ਤਾਹਿ ਨ ਚੀਨ ॥੭॥
कोऊ सकै ताहि न चीन ॥७॥

आणि ते झाकणाने झाकून टाकले जेणेकरुन कोणीही आत पाहू नये (7)

ਜਾ ਮੈ ਘਨੌ ਜਲ ਪਰੈ ॥
जा मै घनौ जल परै ॥

त्यात भरपूर पाणी होते.

ਤਰ ਕੌ ਨ ਬੂੰਦਿਕ ਢਰੈ ॥
तर कौ न बूंदिक ढरै ॥

(ती बोलली) 'मी ते पाण्याने भरले आहे आणि त्यातून एक थेंबही टळू शकत नाही.

ਤਾ ਮੈ ਗੁਲਾਬਹਿ ਪਾਇ ॥
ता मै गुलाबहि पाइ ॥

त्यात गुलाब (अर्क) टाकून

ਕਾਢਿਯੌ ਪਤਿਹਿ ਦਿਖਰਾਇ ॥੮॥
काढियौ पतिहि दिखराइ ॥८॥

'मी त्यात गुलाब ठेवले आहेत' आणि मग तिने तिच्या नवऱ्याला गुलाबपाणी दिले.(8)

ਦੋਹਰਾ ॥
दोहरा ॥

दोहिरा

ਸੀਂਚ੍ਰਯੋ ਵਹੈ ਗੁਲਾਬ ਲੈ ਪਤਿ ਕੀ ਪਗਿਯਾ ਮਾਹਿ ॥
सींच्रयो वहै गुलाब लै पति की पगिया माहि ॥

तिने थोडे गुलाबपाणी घेतले आणि नवऱ्याच्या पगडीवर शिंपडले.

ਛਿਰਕਿ ਸਭਨ ਪਹਿ ਕਾਢਿਯੌ ਭੇਦ ਲਹਿਯੋ ਜੜ ਨਾਹਿ ॥੯॥
छिरकि सभन पहि काढियौ भेद लहियो जड़ नाहि ॥९॥

गुलाब पाण्याच्या शॉवरखाली तिने त्याला बाहेर काढले आणि खरे रहस्य कोणीही स्वीकारू शकले नाही.

ਚੌਪਈ ॥
चौपई ॥

चौपायी