श्री दसाम ग्रंथ

पान - 1080


ਹਮੈ ਨਗਜ ਸੈਨਾ ਮੌ ਦੀਜੈ ॥
हमै नगज सैना मौ दीजै ॥

आम्हाला नागज (टेकडी) सैन्याच्या स्वाधीन करा

ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਰਾਖਿ ਕਰਿ ਲੀਜੈ ॥੧੨॥
हिंदू धरम राखि करि लीजै ॥१२॥

जेणेकरून आपण (आपला) हिंदू धर्म वाचवू शकू. 12.

ਨਾਵਨ ਕੌ ਸੁਭ ਵਾਰੋ ਦਿਯੋ ॥
नावन कौ सुभ वारो दियो ॥

आंघोळीचे नाटक करून

ਬਾਲਨ ਸਹਿਤ ਦੇਸ ਮਗੁ ਲਿਯੋ ॥
बालन सहित देस मगु लियो ॥

मुलांसह (त्यांनी त्यांच्या देशाचा रस्ता धरला).

ਰਜਪੂਤਨ ਰੂਮਾਲ ਫਿਰਾਏ ॥
रजपूतन रूमाल फिराए ॥

मग राजपुतानी रुमाल पसरवले

ਹਮ ਮਿਲਨੇ ਹਜਰਤਿ ਕੌ ਆਏ ॥੧੩॥
हम मिलने हजरति कौ आए ॥१३॥

की आपण राजाला भेटायला आलो आहोत. 13.

ਤਿਨ ਕੌ ਕਿਨੀ ਨ ਚੋਟਿ ਚਲਾਈ ॥
तिन कौ किनी न चोटि चलाई ॥

त्यांच्यावर कोणीही हल्ला केला नाही.

ਇਹ ਰਾਨੀ ਹਜਰਤਿ ਪਹ ਆਈ ॥
इह रानी हजरति पह आई ॥

(आणि समजले की) ही राणी राजाकडे आली आहे.

ਤੁਪਕ ਤਲੋ ਤੈ ਜਬੈ ਉਬਰੇ ॥
तुपक तलो तै जबै उबरे ॥

गोळीबारातून ते बाहेर आले तेव्हा

ਤਬ ਹੀ ਕਾਢਿ ਕ੍ਰਿਪਾਨੈ ਪਰੇ ॥੧੪॥
तब ही काढि क्रिपानै परे ॥१४॥

तेव्हाच किरपाणी खाली पडली. 14.

ਜੌਨੈ ਸੂਰ ਸਰੋਹੀ ਬਹੈ ॥
जौनै सूर सरोही बहै ॥

जो कोणी योद्धा तलवार चालवत असे,

ਜੈਬੋ ਟਿਕੈ ਨ ਬਖਤਰ ਰਹੈ ॥
जैबो टिकै न बखतर रहै ॥

त्यामुळे ना लोखंडी कफ ('जबो') टिकले ना चिलखत.

ਏਕੈ ਤੀਰ ਏਕ ਅਸਵਾਰਾ ॥
एकै तीर एक असवारा ॥

स्वारासाठी बाण

ਏਕੈ ਘਾਇ ਏਕ ਗਜ ਭਾਰਾ ॥੧੫॥
एकै घाइ एक गज भारा ॥१५॥

आणि एका मोठ्या हत्तीला एक घाव (कृपेची) (पुरेशी होती). १५.

ਜਾ ਪਰ ਪਰੈ ਖੜਗ ਕੀ ਧਾਰਾ ॥
जा पर परै खड़ग की धारा ॥

ज्याच्या अंगावर तलवारीची धार पडली.

ਜਨੁਕ ਬਹੇ ਬਿਰਛ ਪਰ ਆਰਾ ॥
जनुक बहे बिरछ पर आरा ॥

(असे वाटत होते) जणू एक करवत ब्लेडवर चालत आहे.

ਕਟਿ ਕਟਿ ਸੁਭਟ ਧਰਨਿ ਪਰ ਪਰਹੀ ॥
कटि कटि सुभट धरनि पर परही ॥

कापल्याने सुरवीर जमिनीवर पडत होता.

ਚਟਪਟ ਆਨਿ ਅਪਛਰਾ ਬਰਹੀ ॥੧੬॥
चटपट आनि अपछरा बरही ॥१६॥

(आणि ते) अचानक पावसाने बरसले. 16.

ਦੋਹਰਾ ॥
दोहरा ॥

दुहेरी:

ਰਨਛੋਰੈ ਰਘੁਨਾਥ ਸਿੰਘ ਕੀਨੋ ਕੋਪ ਅਪਾਰ ॥
रनछोरै रघुनाथ सिंघ कीनो कोप अपार ॥

रणछोड आणि रघुनाथ सिंग खूप संतापले.

ਸਾਹ ਝਰੋਖਾ ਕੇ ਤਰੇ ਬਾਹਤ ਭੇ ਹਥਿਯਾਰ ॥੧੭॥
साह झरोखा के तरे बाहत भे हथियार ॥१७॥

त्याने राजाच्या खिडकीखाली शस्त्रे डागायला सुरुवात केली. १७.

ਭੁਜੰਗ ਛੰਦ ॥
भुजंग छंद ॥

भुजंग श्लोक:

ਕਹੂੰ ਧੋਪ ਬਾਕੈ ਕਹੂੰ ਬਾਨ ਛੂਟੈ ॥
कहूं धोप बाकै कहूं बान छूटै ॥

कुठेतरी सुंदर तलवारी फिरत होत्या तर कुठे बाण सुटत होते

ਕਹੂੰ ਬੀਰ ਬਾਨੀਨ ਕੇ ਬਕਤ੍ਰ ਟੂਟੈ ॥
कहूं बीर बानीन के बकत्र टूटै ॥

आणि कुठेतरी बाण असलेल्या योद्ध्यांच्या ढाली तुटल्या.

ਕਹੂੰ ਬਾਜ ਮਾਰੇ ਗਜਾਰਾਜ ਜੂਝੈ ॥
कहूं बाज मारे गजाराज जूझै ॥

कुठे घोडे मारले गेले तर कुठे मोठे हत्ती लढत होते.

ਕਟੇ ਕੋਟਿ ਜੋਧਾ ਨਹੀ ਜਾਤ ਬੂਝੇ ॥੧੮॥
कटे कोटि जोधा नही जात बूझे ॥१८॥

असंख्य योद्धे कापले गेले, ज्यांची गणना केली जाऊ शकत नाही. १८.

ਅੜਿਲ ॥
अड़िल ॥

अविचल:

ਖਾਇ ਟਾਕਿ ਆਫੂਐ ਰਾਜ ਸਭ ਰਿਸਿ ਭਰੇ ॥
खाइ टाकि आफूऐ राज सभ रिसि भरे ॥

चार मास अफू खाल्ल्यावर सर्व राजे संतापले.

ਪੋਸਤ ਭਾਗ ਸਰਾਬ ਪਾਨ ਕਰਿ ਅਤਿ ਲਰੇ ॥
पोसत भाग सराब पान करि अति लरे ॥

खसखस, भांग आणि दारूचे सेवन करून त्यांनी चांगलीच झुंज दिली.

ਸਾਹ ਝਰੋਖਾ ਤਰੈ ਚਰਿਤ੍ਰ ਦਿਖਾਇ ਕੈ ॥
साह झरोखा तरै चरित्र दिखाइ कै ॥

राजाच्या खिडकीखाली वर्ण दाखवून

ਹੋ ਰਨਛੋਰਾ ਸੁਰ ਲੋਕ ਗਏ ਸੁਖ ਪਾਇ ਕੈ ॥੧੯॥
हो रनछोरा सुर लोक गए सुख पाइ कै ॥१९॥

रणछोड आनंदाने स्वर्गात गेला. 19.

ਰਨਛੋਰਹਿ ਰਘੁਨਾਥ ਨਿਰਖਿ ਕਰਿ ਰਿਸਿ ਭਰਿਯੋ ॥
रनछोरहि रघुनाथ निरखि करि रिसि भरियो ॥

रणछोड (मृत) पाहून रघुनाथला खूप राग आला.

ਤਾ ਤੇ ਤੁਰੈ ਧਵਾਇ ਜਾਇ ਦਲ ਮੈ ਪਰਿਯੋ ॥
ता ते तुरै धवाइ जाइ दल मै परियो ॥

त्यामुळे तो घोडा चालवत पार्टीत पोहोचला.

ਜਾ ਕੌ ਬਹੈ ਸਰੋਹੀ ਰਹੈ ਨ ਬਾਜ ਪਰ ॥
जा कौ बहै सरोही रहै न बाज पर ॥

ज्याला तलवारीचा वार झाला तो घोड्यावर बसू शकला नाही.

ਹੋ ਗਿਰੈ ਮੂਰਛਨਾ ਖਾਇ ਤੁਰਤ ਸੋ ਭੂਮਿ ਪਰ ॥੨੦॥
हो गिरै मूरछना खाइ तुरत सो भूमि पर ॥२०॥

तो लगेच बेहोश होऊन जमिनीवर पडायचा. 20.

ਧਨਿ ਧਨਿ ਔਰੰਗਸਾਹ ਤਿਨੈ ਭਾਖਤ ਭਯੋ ॥
धनि धनि औरंगसाह तिनै भाखत भयो ॥

त्यांना पाहून औरंगजेबही धन्य म्हणू लागला.

ਘੇਰਹੁ ਇਨ ਕੌ ਜਾਇ ਦਲਹਿ ਆਇਸ ਦਯੋ ॥
घेरहु इन कौ जाइ दलहि आइस दयो ॥

(आणि त्याच्या) सैन्याला जाऊन त्यांना वेढा घालण्याची परवानगी दिली.

ਜੋ ਐਸੇ ਦੋ ਚਾਰ ਔਰ ਭਟ ਧਾਵਹੀ ॥
जो ऐसे दो चार और भट धावही ॥

असे दोन-चार योद्धे आले तर

ਹੋ ਬੰਕ ਲੰਕ ਗੜ ਜੀਤਿ ਛਿਨਿਕ ਮੋ ਲ੍ਯਾਵਹੀ ॥੨੧॥
हो बंक लंक गड़ जीति छिनिक मो ल्यावही ॥२१॥

मग ते लंकेच्या सुंदर किल्ल्याचा नाश करून विजय मिळवतील. २१.

ਹਾਕਿ ਹਾਕਿ ਕਰਿ ਮਹਾ ਬੀਰ ਸੂਰਾ ਧਏ ॥
हाकि हाकि करि महा बीर सूरा धए ॥

योद्धे पुढे चालले होते.

ਠਿਲਾ ਠਿਲੀ ਬਰਛਿਨ ਸੌ ਕਰਤ ਤਹਾ ਭਏ ॥
ठिला ठिली बरछिन सौ करत तहा भए ॥

ते तिथे भाल्याने ढकलत होते.

ਕੜਾਕੜੀ ਮੈਦਾਨ ਮਚਾਯੋ ਆਇ ਕਰ ॥
कड़ाकड़ी मैदान मचायो आइ कर ॥

(त्यांनी) येऊन भयंकर युद्ध पुकारले आहे

ਹੋ ਭਾਤਿ ਭਾਤਿ ਬਾਦਿਤ੍ਰ ਅਨੇਕ ਬਜਾਇ ਕਰ ॥੨੨॥
हो भाति भाति बादित्र अनेक बजाइ कर ॥२२॥

आणि विविध घंटा वाजवण्यात आल्या. 22.

ਚੌਪਈ ॥
चौपई ॥

चोवीस:

ਤੁਮਲ ਜੁਧ ਮਚਤ ਤਹ ਭਯੋ ॥
तुमल जुध मचत तह भयो ॥

रक्तरंजित युद्ध झाले.

ਲੈ ਰਘੁਨਾਥ ਸੈਨ ਸਮੁਹਯੋ ॥
लै रघुनाथ सैन समुहयो ॥

रघुनाथ सैन्य घेऊन पुढे आला.

ਭਾਤਿ ਭਾਤਿ ਸੋ ਬਜੇ ਨਗਾਰੇ ॥
भाति भाति सो बजे नगारे ॥

भंता नगारे तास ।

ਖੇਤਿ ਮੰਡਿ ਸੂਰਮਾ ਹਕਾਰੇ ॥੨੩॥
खेति मंडि सूरमा हकारे ॥२३॥

युद्ध निर्माण केल्यानंतर, वीरांनी एकमेकांवर हल्ला करण्यास सुरुवात केली. 23.