श्री दसाम ग्रंथ

पान - 369


ਨਾਹਕ ਹੀ ਤੂ ਰਿਸੀ ਮਨ ਮੈ ਨਹੀ ਆਨ ਤ੍ਰੀਯਾ ਮਨ ਬਾਤ ਹਮਾਰੈ ॥
नाहक ही तू रिसी मन मै नही आन त्रीया मन बात हमारै ॥

माझ्या मनात दुसरी स्त्री नाही म्हणून तू व्यर्थपणे तुझ्या मनात रागावला आहेस

ਤਾ ਤੇ ਅਸੋਕ ਕੇ ਸਾਥ ਸੁਨੋ ਬਲਿ ਤੀਰ ਨਦੀ ਸਭ ਸੋਕਹਿ ਡਾਰੈ ॥
ता ते असोक के साथ सुनो बलि तीर नदी सभ सोकहि डारै ॥

���म्हणून आनंदाने माझे ऐका आणि माझ्याबरोबर जा

ਯਾ ਤੇ ਨ ਅਉਰ ਭਲੀ ਕਛੁ ਹੈ ਮਿਲਿ ਕੈ ਹਮ ਮੈਨ ਕੋ ਮਾਨ ਨਿਵਾਰੈ ॥੭੩੬॥
या ते न अउर भली कछु है मिलि कै हम मैन को मान निवारै ॥७३६॥

नदीच्या काठावर मी हेच सांगेन की तुझ्यासारखी छान दुसरी गोपी नाही, त्यानंतर आपण दोघे मिळून प्रेमदेवतेचा अभिमान चकनाचूर करू या.७३६.

ਕਾਨ੍ਰਹ ਰਸਾਤਰ ਹ੍ਵੈ ਅਤਿ ਹੀ ਬ੍ਰਿਖਭਾਨ ਸੁਤਾ ਢਿਗ ਬਾਤ ਉਚਾਰੀ ॥
कान्रह रसातर ह्वै अति ही ब्रिखभान सुता ढिग बात उचारी ॥

काम करण्यास उत्सुक असलेला कृष्ण राधाशी बोलला.

ਤਾਹਿ ਮਨੀ ਹਰਿ ਬਾਤ ਸੋਊ ਤਿਨ ਮਾਨ ਕੀ ਬਾਤ ਬਿਦਾ ਕਰਿ ਡਾਰੀ ॥
ताहि मनी हरि बात सोऊ तिन मान की बात बिदा करि डारी ॥

जेव्हा कृष्ण अत्यंत अस्वस्थतेने राधाशी बोलला तेव्हा तिने कृष्णाच्या अधीन होऊन आपला अभिमान सोडला

ਹਾਥਹਿ ਸੋ ਬਹੀਆ ਗਹਿ ਸ੍ਯਾਮ ਸੁ ਐਸੇ ਕਹਿਯੋ ਅਬ ਖੇਲਹਿ ਯਾਰੀ ॥
हाथहि सो बहीआ गहि स्याम सु ऐसे कहियो अब खेलहि यारी ॥

(त्याचा) हात हातात धरून कृष्ण (त्याला) म्हणाला, (चला) आता आपण 'यारी' खेळू या.

ਕਾਨ੍ਰਹ ਕਹਿਯੋ ਤਬ ਰਾਧਕਾ ਸੋ ਹਮਰੇ ਸੰਗ ਕੇਲ ਕਰੋ ਮੋਰੀ ਪਿਆਰੀ ॥੭੩੭॥
कान्रह कहियो तब राधका सो हमरे संग केल करो मोरी पिआरी ॥७३७॥

तिचा हात धरून कृष्ण म्हणाला, "ये माझ्या मैत्रिणी आणि सर्वात प्रिय राधा! तू माझ्याबरोबर उत्कट खेळात स्वतःला सामावून घेतोस.���737.

ਰਾਧੇ ਬਾਚ ਕਾਨ੍ਰਹ ਸੋ ॥
राधे बाच कान्रह सो ॥

कृष्णाला उद्देशून राधाचे भाषण:

ਸਵੈਯਾ ॥
सवैया ॥

स्वय्या

ਯੌ ਸੁਨਿ ਕੈ ਬ੍ਰਿਖਭਾਨ ਸੁਤਾ ਨੰਦ ਲਾਲ ਲਲਾ ਕਹੁ ਉਤਰ ਦੀਨੋ ॥
यौ सुनि कै ब्रिखभान सुता नंद लाल लला कहु उतर दीनो ॥

हे ऐकून राधाने प्रिय कृष्णाला उत्तर दिले.

ਤਾਹੀ ਸੋ ਬਾਤ ਕਰੋ ਹਰਿ ਜੂ ਜਿਹ ਕੇ ਸੰਗ ਨੇਹੁ ਘਨੋ ਤੁਮ ਕੀਨੋ ॥
ताही सो बात करो हरि जू जिह के संग नेहु घनो तुम कीनो ॥

कृष्णाचे बोलणे ऐकून राधाने उत्तर दिले, हे कृष्णा! तुम्ही तिच्याशी बोला, जिच्याशी तुमचं प्रेम होतं

ਕਾਹੇ ਕਉ ਮੋਰੀ ਗਹੀ ਬਹੀਆ ਸੁ ਦੁਖਾਵਤ ਕਾਹੇ ਕਉ ਹੋ ਮੁਹਿ ਜੀ ਨੋ ॥
काहे कउ मोरी गही बहीआ सु दुखावत काहे कउ हो मुहि जी नो ॥

तू माझा हात का धरतोस आणि माझ्या हृदयाला का दुखवतोस?

ਯੌ ਕਹਿ ਬਾਤ ਭਰੀ ਅਖੀਆ ਕਰਿ ਕੈ ਦੁਖ ਸਾਸ ਉਸਾਸ ਸੁ ਲੀਨੋ ॥੭੩੮॥
यौ कहि बात भरी अखीआ करि कै दुख सास उसास सु लीनो ॥७३८॥

“तू माझा हात का धरला आहेस आणि माझ्या मनाला का त्रास देत आहेस?’ असे म्हणत राधाचे डोळे भरून आले आणि तिने एक दीर्घ उसासा सोडला.738.

ਕੇਲ ਕਰੋ ਉਠਿ ਗ੍ਵਾਰਨਿ ਸੋ ਜਿਨਿ ਸੰਗ ਰਚਿਯੋ ਮਨ ਹੈ ਸੁ ਤੁਮਾਰੋ ॥
केल करो उठि ग्वारनि सो जिनि संग रचियो मन है सु तुमारो ॥

(मग म्हणू लागला) त्या गोपीशी खिळा, जिच्याशी तुझे चित्त झाले आहे.

ਸ੍ਵਾਸਨ ਲੈ ਅਖੀਆ ਭਰ ਕੈ ਬ੍ਰਿਖਭਾਨ ਸੁਤਾ ਇਹ ਭਾਤਿ ਉਚਾਰੋ ॥
स्वासन लै अखीआ भर कै ब्रिखभान सुता इह भाति उचारो ॥

एक दीर्घ उसासा टाकून आणि डोळे भरून राधा म्हणाली, हे कृष्णा! तू त्या गोपींबरोबर फिरतोस, ज्यांच्याशी तुझी ओढ लागली आहे

ਸੰਗ ਚਲੋ ਨਹਿ ਹਉ ਤੁਮਰੇ ਕਰਿ ਆਯੁਧ ਲੈ ਕਹਿਓ ਕਿਉ ਨਹੀ ਮਾਰੋ ॥
संग चलो नहि हउ तुमरे करि आयुध लै कहिओ किउ नही मारो ॥

हातात शस्त्रे घेऊन तुम्ही मला माराल पण मी तुमच्यासोबत जाणार नाही

ਸਾਚ ਕਹੋ ਤੁਮ ਸੋ ਬਤੀਯਾ ਤਜਿ ਕੈ ਹਮ ਕੋ ਜਦੁਬੀਰ ਪਧਾਰੋ ॥੭੩੯॥
साच कहो तुम सो बतीया तजि कै हम को जदुबीर पधारो ॥७३९॥

हे कृष्णा ! मी तुला सत्य सांगतो की तू मला इथे सोडून निघून जाशील.���739.

ਕਾਨ੍ਰਹ ਜੂ ਬਾਚ ਰਾਧੇ ਸੋ ॥
कान्रह जू बाच राधे सो ॥

राधाला उद्देशून कृष्णाचे भाषण:

ਸਵੈਯਾ ॥
सवैया ॥

स्वय्या

ਸੰਗ ਚਲੋ ਹਮਰੇ ਉਠ ਕੈ ਸਖੀ ਮਾਨ ਕਛੁ ਮਨ ਮੈ ਨਹੀ ਆਨੋ ॥
संग चलो हमरे उठ कै सखी मान कछु मन मै नही आनो ॥

���हे प्रिये! तू मला साथ दे, तुझा अभिमान सोडून मी तुझ्याकडे आलो आहे, माझ्या सर्व शंकांचा त्याग करून

ਆਇ ਹੋ ਹਉ ਤਜਿ ਸੰਕਿ ਨਿਸੰਕ ਕਛੂ ਤਿਹ ਤੇ ਰਸ ਰੀਤਿ ਪਛਾਨੋ ॥
आइ हो हउ तजि संकि निसंक कछू तिह ते रस रीति पछानो ॥

कृपया थोडीशी प्रेमाची पद्धत ओळखा

ਮਿਤ੍ਰ ਕੇ ਬੇਚੇ ਕਿਧੌ ਬਿਕੀਯੈ ਇਹ ਸ੍ਰਉਨ ਸੁਨੋ ਸਖੀ ਪ੍ਰੀਤਿ ਕਹਾਨੋ ॥
मित्र के बेचे किधौ बिकीयै इह स्रउन सुनो सखी प्रीति कहानो ॥

��विकलेला मित्र कधी विकायला तयार असतो, असा प्रेमाचा आवाज तुम्ही तुमच्या कानाने नक्कीच ऐकला असेल.

ਤਾ ਤੇ ਹਉ ਤੇਰੀ ਕਰੋ ਬਿਨਤੀ ਕਹਿਬੋ ਮੁਹਿ ਮਾਨਿ ਸਖੀ ਅਬ ਮਾਨੋ ॥੭੪੦॥
ता ते हउ तेरी करो बिनती कहिबो मुहि मानि सखी अब मानो ॥७४०॥

म्हणून, हे प्रिय! मी तुम्हाला माझ्या म्हणण्याशी सहमत होण्याची विनंती करतो.���740.

ਰਾਧੇ ਬਾਚ ॥
राधे बाच ॥

राधाचे भाषण:

ਸਵੈਯਾ ॥
सवैया ॥

स्वय्या

ਯੌ ਸੁਨਿ ਕੈ ਹਰਿ ਕੀ ਬਤੀਯਾ ਹਰਿ ਕੋ ਤਿਨ ਯਾ ਬਿਧਿ ਉਤਰ ਦੀਨੋ ॥
यौ सुनि कै हरि की बतीया हरि को तिन या बिधि उतर दीनो ॥

कृष्णाचे म्हणणे ऐकून राधाने उत्तर दिले, कृष्णा! तुझ्यात आणि माझ्यात प्रेम कधी टिकलं?

ਪ੍ਰੀਤਿ ਰਹੀ ਹਮ ਸੋ ਤੁਮਰੀ ਕਹਾ ਯੌ ਕਹਿ ਕੈ ਦ੍ਰਿਗਿ ਬਾਰਿ ਭਰੀਨੋ ॥
प्रीति रही हम सो तुमरी कहा यौ कहि कै द्रिगि बारि भरीनो ॥

��� असे म्हणत राधाचे डोळे भरून आले, ती पुन्हा म्हणाली.

ਪ੍ਰੀਤਿ ਕਰੀ ਸੰਗ ਚੰਦ੍ਰਭਗਾ ਅਤਿ ਕੋਪ ਬਢਿਯੋ ਤਿਹ ਤੇ ਮੁਹਿ ਜੀ ਨੋ ॥
प्रीति करी संग चंद्रभगा अति कोप बढियो तिह ते मुहि जी नो ॥

���तुझे चंद्रभागेवर प्रेम आहे आणि तू मला रागाच्या भरात रिंगण नाटकाचे रिंगण सोडण्यास भाग पाडले आहेस.

ਯੌ ਕਹਿ ਕੈ ਭਰਿ ਸ੍ਵਾਸ ਲਯੌ ਕਬਿ ਸ੍ਯਾਮ ਕਹੈ ਅਤਿ ਹੀ ਕਪਟੀਨੋ ॥੭੪੧॥
यौ कहि कै भरि स्वास लयौ कबि स्याम कहै अति ही कपटीनो ॥७४१॥

��� कवी श्याम म्हणतात की एवढं बोलल्यावर त्या कपटीने एक दीर्घ उसासा सोडला.७४१.

ਕ੍ਰੋਧ ਭਰੀ ਫਿਰਿ ਬੋਲਿ ਉਠੀ ਬ੍ਰਿਖਭਾਨੁ ਸੁਤਾ ਮੁਖ ਸੁੰਦਰ ਸਿਉ ॥
क्रोध भरी फिरि बोलि उठी ब्रिखभानु सुता मुख सुंदर सिउ ॥

रागाने भरलेली राधा पुन्हा तिच्या सुंदर चेहऱ्याने बोलली.

ਤੁਮ ਸੋ ਹਮ ਸੋ ਰਸ ਕਉਨ ਰਹਿਯੋ ਕਬਿ ਸ੍ਯਾਮ ਕਹੈ ਬਿਧਿ ਕੋ ਪਹਿ ਜਿਉ ॥
तुम सो हम सो रस कउन रहियो कबि स्याम कहै बिधि को पहि जिउ ॥

रागाने भरलेली राधा तिच्या सुंदर मुखातून बोलली, हे कृष्णा! तुझ्या आणि माझ्यामध्ये आता प्रेम नाही, कदाचित प्रॉव्हिडन्सला ते हवे होते.���

ਹਰਿ ਯੌ ਕਹੀ ਮੋ ਹਿਤ ਹੈ ਤੁਹਿ ਸੋ ਉਨਿ ਕੋਪਿ ਕਹਿਯੋ ਹਮ ਸੋ ਕਹੁ ਕਿਉ ॥
हरि यौ कही मो हित है तुहि सो उनि कोपि कहियो हम सो कहु किउ ॥

कृष्ण म्हणतो की तो तिच्यावर मोहित आहे, पण ती रागाने उत्तर देते की तो तिच्यावर मोहित का झाला?

ਤੁਮਰੇ ਸੰਗਿ ਕੇਲ ਕਰੇ ਬਨ ਮੈ ਸੁਨੀਯੈ ਬਤੀਯਾ ਹਮਰੀ ਬਲਿ ਇਉ ॥੭੪੨॥
तुमरे संगि केल करे बन मै सुनीयै बतीया हमरी बलि इउ ॥७४२॥

ती (चंदरभागा) तुझ्याबरोबर जंगलात रसिक खेळात गढून गेली आहे.742.

ਕਾਨ੍ਰਹ ਜੂ ਬਾਚ ਰਾਧੇ ਸੋ ॥
कान्रह जू बाच राधे सो ॥

राधाला उद्देशून कृष्णाचे भाषण:

ਸਵੈਯਾ ॥
सवैया ॥

स्वय्या

ਮੋਹਿਯੋ ਹਉ ਤੇਰੋ ਸਖੀ ਚਲਿਬੋ ਪਿਖਿ ਮੋਹਿਯੋ ਸੁ ਹਉ ਦ੍ਰਿਗ ਪੇਖਤ ਤੇਰੇ ॥
मोहियो हउ तेरो सखी चलिबो पिखि मोहियो सु हउ द्रिग पेखत तेरे ॥

���हे प्रिये! तुझ्या चालण्याने आणि डोळ्यांमुळे मी तुझ्या प्रेमात वेडा झालो आहे

ਮੋਹਿ ਰਹਿਯੋ ਅਲਕੈ ਤੁਮਰੀ ਪਿਖਿ ਜਾਤ ਗਯੋ ਤਜਿ ਯਾ ਨਹੀ ਡੇਰੇ ॥
मोहि रहियो अलकै तुमरी पिखि जात गयो तजि या नही डेरे ॥

तुझे केस पाहून मी तुझ्यावर मोहित झालो, म्हणून मी ते सोडून माझ्या घरी जाऊ शकलो नाही.

ਮੋਹਿ ਰਹਿਯੋ ਤੁਹਿ ਅੰਗ ਨਿਹਾਰਤ ਪ੍ਰੀਤਿ ਬਢੀ ਤਿਹ ਤੇ ਮਨ ਮੇਰੇ ॥
मोहि रहियो तुहि अंग निहारत प्रीति बढी तिह ते मन मेरे ॥

तुझे हातपाय पाहूनही मी मोहित झालो आहे, म्हणून माझ्या मनात तुझ्याबद्दल प्रेम वाढले आहे

ਮੋਹਿ ਰਹਿਯੋ ਮੁਖ ਤੇਰੋ ਨਿਹਾਰਤ ਜਿਉ ਗਨ ਚੰਦ ਚਕੋਰਨ ਹੇਰੇ ॥੭੪੩॥
मोहि रहियो मुख तेरो निहारत जिउ गन चंद चकोरन हेरे ॥७४३॥

चंद्राकडे पाहणाऱ्या तीतुसारखा तुझा चेहरा पाहून मी मोहित झालो आहे.743.

ਤਾ ਤੇ ਨ ਮਾਨ ਕਰੋ ਸਜਨੀ ਮੁਹਿ ਸੰਗ ਚਲੋ ਉਠ ਕੈ ਅਬ ਹੀ ॥
ता ते न मान करो सजनी मुहि संग चलो उठ कै अब ही ॥

���म्हणून हे प्रिये! आता गर्वात मग्न राहू नकोस, आत्ताच उठ आणि माझ्याबरोबर चल

ਹਮਰੀ ਤੁਮ ਸੋ ਸਖੀ ਪ੍ਰੀਤਿ ਘਨੀ ਕੁਪਿ ਬਾਤ ਕਹੋ ਤਜਿ ਕੈ ਸਬ ਹੀ ॥
हमरी तुम सो सखी प्रीति घनी कुपि बात कहो तजि कै सब ही ॥

माझे तुझ्यावर नितांत प्रेम आहे, तुझा राग सोडून माझ्याशी बोल

ਤਿਹ ਤੇ ਇਹ ਛੁਦ੍ਰਨ ਬਾਤ ਕੀ ਰੀਤਿ ਕਹਿਯੋ ਨ ਅਰੀ ਤੁਮ ਕੋ ਫਬਹੀ ॥
तिह ते इह छुद्रन बात की रीति कहियो न अरी तुम को फबही ॥

���अशा असंस्कृत पद्धतीने बोलणे तुम्हाला शोभत नाही

ਤਿਹ ਤੇ ਸੁਨ ਮੋ ਬਿਨਤੀ ਚਲੀਯੈ ਇਹ ਕਾਜ ਕੀਏ ਨ ਕਛੂ ਲਭ ਹੀ ॥੭੪੪॥
तिह ते सुन मो बिनती चलीयै इह काज कीए न कछू लभ ही ॥७४४॥

माझी विनंती ऐका आणि जा, कारण अशा प्रकारे तुम्हाला काहीही फायदा होणार नाही.���744.

ਅਤਿ ਹੀ ਜਬ ਕਾਨ੍ਰਹ ਕਰੀ ਬਿਨਤੀ ਤਬ ਹੀ ਮਨ ਰੰਚ ਤ੍ਰੀਯਾ ਸੋਊ ਮਾਨੀ ॥
अति ही जब कान्रह करी बिनती तब ही मन रंच त्रीया सोऊ मानी ॥

कृष्णाने पुष्कळ वेळा विनंती केली तेव्हा त्या गोपीने (राधा) थोडेसे होकार दिला

ਦੂਰ ਕਰੀ ਮਨ ਕੀ ਗਨਤੀ ਜਬ ਹੀ ਹਰਿ ਕੀ ਤਿਨ ਪ੍ਰੀਤਿ ਪਛਾਨੀ ॥
दूर करी मन की गनती जब ही हरि की तिन प्रीति पछानी ॥

तिने आपल्या मनातील भ्रम दूर केला आणि कृष्णाचे प्रेम ओळखले:

ਤਉ ਇਮ ਉਤਰ ਦੇਤ ਭਈ ਜੋਊ ਸੁੰਦਰਤਾ ਮਹਿ ਤ੍ਰੀਯਨ ਰਾਨੀ ॥
तउ इम उतर देत भई जोऊ सुंदरता महि त्रीयन रानी ॥

सौंदर्यातील स्त्रियांची राणी राधाने कृष्णाला उत्तर दिले

ਤ੍ਯਾਗ ਦਈ ਦੁਚਿਤਈ ਮਨ ਕੀ ਹਰਿ ਸੋ ਰਸ ਬਾਤਨ ਸੋ ਨਿਜ ਕਾਨੀ ॥੭੪੫॥
त्याग दई दुचितई मन की हरि सो रस बातन सो निज कानी ॥७४५॥

तिने आपल्या मनातील द्वैत सोडले आणि कृष्णाशी उत्कट प्रेमाबद्दल बोलू लागली.745.

ਮੋਹਿ ਕਹੋ ਚਲੀਯੈ ਹਮਰੇ ਸੰਗ ਜਾਨਤ ਹੋ ਰਸ ਸਾਥ ਛਰੋਗੇ ॥
मोहि कहो चलीयै हमरे संग जानत हो रस साथ छरोगे ॥

राधा म्हणाली, मोहित होऊन तू मला तुझ्याबरोबर जायला सांगितलेस, पण मला माहीत आहे की उत्कट प्रेमाने तू मला फसवशील.