श्री दसाम ग्रंथ

पान - 275


ਗਣੰ ਦੇਵ ਹਰਖੇ ਪ੍ਰਬਰਖੰਤ ਫੂਲੰ ॥
गणं देव हरखे प्रबरखंत फूलं ॥

देव आकाशात आनंदित झाले आणि फुलांचा वर्षाव करू लागले

ਹਤਯੋ ਦੈਤ ਦ੍ਰੋਹੀ ਮਿਟਯੋ ਸਰਬ ਸੂਲੰ ॥੭੧੩॥
हतयो दैत द्रोही मिटयो सरब सूलं ॥७१३॥

या घातक राक्षसाचा वध केल्याने त्यांच्या सर्व वेदनांचा अंत झाला.713.

ਲਵੰ ਨਾਸੁਰੈਯੰ ਲਵੰ ਕੀਨ ਨਾਸੰ ॥
लवं नासुरैयं लवं कीन नासं ॥

लावण नावाच्या राक्षसाचा नाश झाल्याने सर्व संत आनंदित झाले

ਸਭੈ ਸੰਤ ਹਰਖੇ ਰਿਪੰ ਭੇ ਉਦਾਸੰ ॥
सभै संत हरखे रिपं भे उदासं ॥

शत्रू उदास झाले,

ਭਜੈ ਪ੍ਰਾਨ ਲੈ ਲੈ ਤਜਯੋ ਨਗਰ ਬਾਸੰ ॥
भजै प्रान लै लै तजयो नगर बासं ॥

आणि शहर सोडून पळून गेला

ਕਰਯੋ ਮਾਥੁਰੇਸੰ ਪੁਰੀਵਾ ਨਵਾਸੰ ॥੭੧੪॥
करयो माथुरेसं पुरीवा नवासं ॥७१४॥

शत्रुघ्न मथुरा नगरीत राहिले.714.

ਭਯੋ ਮਾਥੁਰੇਸੰ ਲਵੰਨਾਸ੍ਰ ਹੰਤਾ ॥
भयो माथुरेसं लवंनास्र हंता ॥

शत्रुघ्न मथुरेचा राजा झाला

ਸਭੈ ਸਸਤ੍ਰ ਗਾਮੀ ਸੁਭੰ ਸਸਤ੍ਰ ਗੰਤਾ ॥
सभै ससत्र गामी सुभं ससत्र गंता ॥

लावणाचा नाश केल्यानंतर शत्रुघ्नने मथुरेवर राज्य केले आणि सर्व शस्त्रधारकांनी त्याला शुभेच्छांचा आशीर्वाद दिला.

ਭਏ ਦੁਸਟ ਦੂਰੰ ਕਰੂਰੰ ਸੁ ਠਾਮੰ ॥
भए दुसट दूरं करूरं सु ठामं ॥

त्या ठिकाणाहून कठोर दुष्ट निघून गेले.

ਕਰਯੋ ਰਾਜ ਤੈਸੋ ਜਿਮੰ ਅਉਧ ਰਾਮੰ ॥੭੧੫॥
करयो राज तैसो जिमं अउध रामं ॥७१५॥

त्याने सर्व अत्याचारी लोकांचा अंत केला आणि मथुरेवर राज्य केले जसे रामाने अवधवर राज्य केले.715.

ਕਰਿਯੋ ਦੁਸਟ ਨਾਸੰ ਪਪਾਤੰਤ ਸੂਰੰ ॥
करियो दुसट नासं पपातंत सूरं ॥

वीरांचा नाश करणाऱ्या शत्रुघ्नाने दुष्टांचा नाश केला.

ਉਠੀ ਜੈ ਧੁਨੰ ਪੁਰ ਰਹੀ ਲੋਗ ਪੂਰੰ ॥
उठी जै धुनं पुर रही लोग पूरं ॥

जुलमी राजाचा नाश केल्यावर, सर्व दिशांच्या लोकांनी शत्रुघ्नचा जयजयकार केला, त्याची कीर्ती सर्व दिशांना छान पसरली.

ਗਈ ਪਾਰ ਸਿੰਧੰ ਸੁ ਬਿੰਧੰ ਪ੍ਰਹਾਰੰ ॥
गई पार सिंधं सु बिंधं प्रहारं ॥

आणि बिंध्याचलच्या पलीकडे समुद्रात गेला आहे.

ਸੁਨਿਯੋ ਚਕ੍ਰ ਚਾਰੰ ਲਵੰ ਲਾਵਣਾਰੰ ॥੭੧੬॥
सुनियो चक्र चारं लवं लावणारं ॥७१६॥

आणि लोकांना मोठ्या आवेशाने समजले की लावण राक्षस मारला गेला आहे.716.

ਅਥ ਸੀਤਾ ਕੋ ਬਨਬਾਸ ਦੀਬੋ ॥
अथ सीता को बनबास दीबो ॥

आता सीतेच्या वनवासाचे वर्णन सुरू होते:

ਭੁਜੰਗ ਪ੍ਰਯਾਤ ਛੰਦ ॥
भुजंग प्रयात छंद ॥

त्यानंतर असेच घडले आणि या बाजूला राम सीतेला प्रेमाने म्हणाले:

ਭਈ ਏਮ ਤਉਨੈ ਇਤੈ ਰਾਵਣਾਰੰ ॥
भई एम तउनै इतै रावणारं ॥

असे सीता म्हणाली

ਕਹੀ ਜਾਨਕੀ ਸੋ ਸੁਕਥੰ ਸੁਧਾਰੰ ॥
कही जानकी सो सुकथं सुधारं ॥

रामाने अतिशय सुंदर शब्दात सांगितले

ਰਚੇ ਏਕ ਬਾਗੰ ਅਭਿਰਾਮੰ ਸੁ ਸੋਭੰ ॥
रचे एक बागं अभिरामं सु सोभं ॥

सुंदर बाग बनवायची, तिचे सौंदर्य पाहून

ਲਖੇ ਨੰਦਨੰ ਜਉਨ ਕੀ ਕ੍ਰਾਤ ਛੋਭੰ ॥੭੧੭॥
लखे नंदनं जउन की क्रात छोभं ॥७१७॥

एक वन निर्माण होऊ शकेल, जे पाहून नंदन वनाचे (स्वर्गाचे) तेज मंद होईल.

ਸੁਨੀ ਏਮ ਬਾਨੀ ਸੀਆ ਧਰਮ ਧਾਮੰ ॥
सुनी एम बानी सीआ धरम धामं ॥

जेव्हा धर्म-धाम (रामाने) सीतेचे असे भाषण ऐकले

ਰਚਿਯੋ ਏਕ ਬਾਗੰ ਮਹਾ ਅਭਰਾਮੰ ॥
रचियो एक बागं महा अभरामं ॥

धर्माचे निवासस्थान असलेल्या रामाची आज्ञा ऐकून अतिशय सुंदर उद्यान तयार झाले

ਮਣੀ ਭੂਖਿਤੰ ਹੀਰ ਚੀਰੰ ਅਨੰਤੰ ॥
मणी भूखितं हीर चीरं अनंतं ॥

त्यात अगणित हिरे आणि मोती जडलेले होते

ਲਖੇ ਇੰਦ੍ਰ ਪਥੰ ਲਜੇ ਸ੍ਰੋਭ ਵੰਤੰ ॥੭੧੮॥
लखे इंद्र पथं लजे स्रोभ वंतं ॥७१८॥

ती बाग रत्न आणि हिऱ्यांनी सजलेली दिसत होती आणि त्यापुढे इंद्राचे वन लाजत होते.718.

ਮਣੀ ਮਾਲ ਬਜ੍ਰੰ ਸਸੋਭਾਇ ਮਾਨੰ ॥
मणी माल बज्रं ससोभाइ मानं ॥

त्यात मोत्यांच्या आणि हिऱ्यांच्या तारा दिसत होत्या.

ਸਭੈ ਦੇਵ ਦੇਵੰ ਦੁਤੀ ਸੁਰਗ ਜਾਨੰ ॥
सभै देव देवं दुती सुरग जानं ॥

अशा प्रकारे हे दागिने, पुष्पहार आणि हिरे यांनी सजवले गेले होते की सर्व देवतांनी ते दुसरे स्वर्ग मानले होते.

ਗਏ ਰਾਮ ਤਾ ਮੋ ਸੀਆ ਸੰਗ ਲੀਨੇ ॥
गए राम ता मो सीआ संग लीने ॥

श्रीराम सीतेला त्या बागेत घेऊन गेले.

ਕਿਤੀ ਕੋਟ ਸੁੰਦਰੀ ਸਭੈ ਸੰਗਿ ਕੀਨੇ ॥੭੧੯॥
किती कोट सुंदरी सभै संगि कीने ॥७१९॥

राम चंदर सीता आणि अनेक सुंदर स्त्रियांसह तेथे राहायला गेला.719.

ਰਚਯੋ ਏਕ ਮੰਦ੍ਰੰ ਮਹਾ ਸੁਭ੍ਰ ਠਾਮੰ ॥
रचयो एक मंद्रं महा सुभ्र ठामं ॥

त्याच सुंदर सुंदर ठिकाणी एक राजवाडा (मंदिर) बांधला गेला.

ਕਰਯੋ ਰਾਮ ਸੈਨੰ ਤਹਾ ਧਰਮ ਧਾਮੰ ॥
करयो राम सैनं तहा धरम धामं ॥

तेथे एक सुंदर राजवाडा बांधण्यात आला, जेथे राम, धर्माचे निवासस्थान होते.

ਕਰੀ ਕੇਲ ਖੇਲੰ ਸੁ ਬੇਲੰ ਸੁ ਭੋਗੰ ॥
करी केल खेलं सु बेलं सु भोगं ॥

नानाविध खेळ, भोग, विलास तेथे केले जात.

ਹੁਤੋ ਜਉਨ ਕਾਲੰ ਸਮੈ ਜੈਸ ਜੋਗੰ ॥੭੨੦॥
हुतो जउन कालं समै जैस जोगं ॥७२०॥

वेगवेगळ्या वेळी वेगवेगळ्या प्रकारे झोपायचे आणि आनंद घ्यायचा.720.

ਰਹਯੋ ਸੀਅ ਗਰਭੰ ਸੁਨਯੋ ਸਰਬ ਬਾਮੰ ॥
रहयो सीअ गरभं सुनयो सरब बामं ॥

(त्यावेळी) सीता गर्भवती झाली, (हे) सर्व स्त्रियांनी ऐकले.

ਕਹੇ ਏਮ ਸੀਤਾ ਪੁਨਰ ਬੈਨ ਰਾਮੰ ॥
कहे एम सीता पुनर बैन रामं ॥

काही वेळा सर्व स्त्रियांनी सीता गरोदर असल्याचे ऐकल्यावर सीता रामाला म्हणाली.

ਫਿਰਯੋ ਬਾਗ ਬਾਗੰ ਬਿਦਾ ਨਾਥ ਦੀਜੈ ॥
फिरयो बाग बागं बिदा नाथ दीजै ॥

मी बागेत बराच वेळ घेतला, आता मला दूर पाठवा.

ਸੁਨੋ ਪ੍ਰਾਨ ਪਿਆਰੇ ਇਹੈ ਕਾਜ ਕੀਜੈ ॥੭੨੧॥
सुनो प्रान पिआरे इहै काज कीजै ॥७२१॥

���मी या अरण्यात पुरेशी भटकलो आहे, हे महाराज, माझा निरोप घ्या.721.

ਦੀਯੌ ਰਾਮ ਸੰਗੰ ਸੁਮਿਤ੍ਰਾ ਕੁਮਾਰੰ ॥
दीयौ राम संगं सुमित्रा कुमारं ॥

श्रीरामांनी लच्छमनला पाठवले

ਦਈ ਜਾਨਕੀ ਸੰਗ ਤਾ ਕੇ ਸੁਧਾਰੰ ॥
दई जानकी संग ता के सुधारं ॥

रामाने लक्ष्मणासोबत सीतेला पाठवले

ਜਹਾ ਘੋਰ ਸਾਲੰ ਤਮਾਲੰ ਬਿਕ੍ਰਾਲੰ ॥
जहा घोर सालं तमालं बिक्रालं ॥

जिथे प्रचंड साल आणि तमालचे भयंकर पंख होते,

ਤਹਾ ਸੀਅ ਕੋ ਛੋਰ ਆਇਯੋ ਉਤਾਲੰ ॥੭੨੨॥
तहा सीअ को छोर आइयो उतालं ॥७२२॥

लक्ष्मणाने तिला विहार जंगलात सोडले, जिथे साल आणि तमालची वैध झाडे होती.722.

ਬਨੰ ਨਿਰਜਨੰ ਦੇਖ ਕੈ ਕੈ ਅਪਾਰੰ ॥
बनं निरजनं देख कै कै अपारं ॥

अपार निर्जन बाण पाहून सीता जाण

ਬਨੰਬਾਸ ਜਾਨਯੋ ਦਯੋ ਰਾਵਣਾਰੰ ॥
बनंबास जानयो दयो रावणारं ॥

एका निर्जन जंगलात स्वत:ला शोधून सीतेला समजले की रामाने तिला निर्वासित केले आहे

ਰੁਰੋਦੰ ਸੁਰ ਉਚੰ ਪਪਾਤੰਤ ਪ੍ਰਾਨੰ ॥
रुरोदं सुर उचं पपातंत प्रानं ॥

(तत्क्षणी) ती मोठ्याने रडू लागली आणि (अशा प्रकारे) प्राणहीन होऊन खाली पडली,

ਰਣੰ ਜੇਮ ਵੀਰੰ ਲਗੇ ਮਰਮ ਬਾਨੰ ॥੭੨੩॥
रणं जेम वीरं लगे मरम बानं ॥७२३॥

तेथे ती एखाद्या योद्ध्याला गुप्त भागांवर बाण मारल्याप्रमाणे मोठ्या आवाजात प्राणघातक आवाजात रडू लागली.723.

ਸੁਨੀ ਬਾਲਮੀਕੰ ਸ੍ਰੁਤੰ ਦੀਨ ਬਾਨੀ ॥
सुनी बालमीकं स्रुतं दीन बानी ॥

बाल्मीकांनी सीतेची दीनबाणी कानांनी ऐकली

ਚਲਯੋ ਕਉਕ ਚਿਤੰ ਤਜੀ ਮੋਨ ਧਾਨੀ ॥
चलयो कउक चितं तजी मोन धानी ॥

वाल्मिकी ऋषींनी हा आवाज ऐकला आणि आपले मौन सोडून आश्चर्याने ओरडत सीतेकडे गेले.

ਸੀਆ ਸੰਗਿ ਲੀਨੇ ਗਯੋ ਧਾਮ ਆਪੰ ॥
सीआ संगि लीने गयो धाम आपं ॥

तो सीतेसह आपल्या ठिकाणी गेला

ਮਨੋ ਬਚ ਕਰਮੰ ਦੁਰਗਾ ਜਾਪ ਜਾਪੰ ॥੭੨੪॥
मनो बच करमं दुरगा जाप जापं ॥७२४॥

मन, वाणी आणि कृतीने श्रुगाच्या नावाचा उच्चार करीत सीतेसह ते आपल्या घरी परतले.724.