श्री दसाम ग्रंथ

पान - 694


ਕੜਕਿ ਕ੍ਰੋਧ ਕਰਿ ਚੜਗੁ ਭੜਕਿ ਭਾਦਵਿ ਜ੍ਯੋਂ ਗਜਤ ॥
कड़कि क्रोध करि चड़गु भड़कि भादवि ज्यों गजत ॥

भाद्रोणाच्या विजांच्या गडगडाटाने तो प्रचंड क्रोधाने उठेल.

ਸੜਕ ਤੇਗ ਦਾਮਿਨ ਤੜਕ ਤੜਭੜ ਰਣ ਸਜਤ ॥
सड़क तेग दामिन तड़क तड़भड़ रण सजत ॥

तोच जो भांडोनच्या ढगांचा गडगडाट करतो, जो विजेसारखा तलवारीचा फडशा पाडतो,

ਲੁੜਕ ਲੁਥ ਬਿਥੁਰਗ ਸੇਲ ਸਾਮੁਹਿ ਹ੍ਵੈ ਘਲਤ ॥
लुड़क लुथ बिथुरग सेल सामुहि ह्वै घलत ॥

आणि त्याच्या समोर पडलेल्या योद्ध्यांच्या प्रेतांचे तुकडे कोण विखुरतो.

ਜਿਦਿਨ ਰੋਸ ਰਾਵਤ ਰਣਹਿ ਦੂਸਰ ਕੋ ਝਲਤ ॥
जिदिन रोस रावत रणहि दूसर को झलत ॥

त्याचा राग युद्धात कुणालाही सहन होत नाही

ਇਹ ਬਿਧਿ ਅਪਮਾਨ ਤਿਹ ਭ੍ਰਾਤ ਭਨ ਜਿਦਿਨ ਰੁਦ੍ਰ ਰਸ ਮਚਿ ਹੈ ॥
इह बिधि अपमान तिह भ्रात भन जिदिन रुद्र रस मचि है ॥

ज्या दिवशी रागाची भावना तुमची सोबती बनते, तुमच्या अपमानाचे कारण बनते,

ਬਿਨ ਇਕ ਸੀਲ ਦੁਸੀਲ ਭਟ ਸੁ ਅਉਰ ਕਵਣ ਰਣਿ ਰਚਿ ਹੈ ॥੧੮੩॥
बिन इक सील दुसील भट सु अउर कवण रणि रचि है ॥१८३॥

त्या दिवशी शील नावाच्या योद्ध्याशिवाय कोण त्याच्याशी युद्ध करेल.183.

ਧਨੁਖ ਮੰਡਲਾਕਾਰ ਲਗਤ ਜਾ ਕੋ ਸਦੀਵ ਰਣ ॥
धनुख मंडलाकार लगत जा को सदीव रण ॥

ज्याच्याकडे मंडलाकृती धनुष्य आहे आणि (जो) नेहमी युद्धात व्यस्त असतो.

ਨਿਰਖਤ ਤੇਜ ਪ੍ਰਭਾਵ ਭਟਕ ਭਾਜਤ ਹੈ ਭਟ ਗਣ ॥
निरखत तेज प्रभाव भटक भाजत है भट गण ॥

ज्याचे गोलाकार धनुष्य आहे आणि जो सदैव युद्धात व्यस्त आहे, ज्याचा तीव्र प्रभाव पाहून योद्धे भरकटतात आणि पळून जातात.

ਕਉਨ ਬਾਧਿ ਤੇ ਧੀਰ ਬੀਰ ਨਿਰਖਤ ਦੁਤਿ ਲਾਜਤ ॥
कउन बाधि ते धीर बीर निरखत दुति लाजत ॥

त्याला पाहून योद्ध्याच्या तेजाने धीर सुटतो आणि लाजतो

ਨਹਨ ਜੁਧ ਠਹਰਾਤਿ ਤ੍ਰਸਤ ਦਸਹੂੰ ਦਿਸ ਭਾਜਤ ॥
नहन जुध ठहराति त्रसत दसहूं दिस भाजत ॥

ते पळून जातात, रणांगणात आता न राहता, सर्व दहा दिशांना पळून जातात

ਇਹ ਬਿਧਿ ਅਨਰਥ ਸਮਰਥ ਰਣਿ ਜਿਦਿਨ ਤੁਰੰਗ ਮਟਕ ਹੈ ॥
इह बिधि अनरथ समरथ रणि जिदिन तुरंग मटक है ॥

ज्या दिवशी हा अनर्थ (दुर्भाग्य) नावाचा योद्धा आपला घोडा तुमच्यासमोर नाचायला लावेल.

ਬਿਨੁ ਇਕ ਧੀਰ ਸੁਨ ਬੀਰ ਬਰੁ ਸੁ ਦੂਸਰ ਕਉਨ ਹਟਕਿ ਹੈ ॥੧੮੪॥
बिनु इक धीर सुन बीर बरु सु दूसर कउन हटकि है ॥१८४॥

हे योद्ध्यांमध्ये श्रेष्ठ! जो त्याच्या विरुद्ध लढेल धैर्य सोडून.184.

ਪ੍ਰੀਤ ਬਸਤ੍ਰ ਤਨਿ ਧਰੇ ਧੁਜਾ ਪੀਅਰੀ ਰਥ ਧਾਰੇ ॥
प्रीत बसत्र तनि धरे धुजा पीअरी रथ धारे ॥

तो पिवळा धनुष्य हातात धरून, अंगावर पिवळे वस्त्र परिधान करतो,

ਪੀਤ ਧਨੁਖ ਕਰਿ ਸੋਭ ਮਾਨ ਰਤਿ ਪਤਿ ਕੋ ਟਾਰੇ ॥
पीत धनुख करि सोभ मान रति पति को टारे ॥

आपल्या रथावर पिवळा बॅनर लावलेला, तो प्रेमाच्या देवतेच्या अभिमानाचा नाश करणारा आहे.

ਪੀਤ ਬਰਣ ਸਾਰਥੀ ਪੀਤ ਬਰਣੈ ਰਥ ਬਾਜੀ ॥
पीत बरण सारथी पीत बरणै रथ बाजी ॥

त्याचा सारथी, रथ आणि घोडे सर्व पिवळ्या रंगाचे आहेत

ਪੀਤ ਬਰਨ ਕੋ ਬਾਣ ਖੇਤਿ ਚੜਿ ਗਰਜਤ ਗਾਜੀ ॥
पीत बरन को बाण खेति चड़ि गरजत गाजी ॥

त्याचे बाणही पिवळ्या रंगाचे असून तो रणांगणात गर्जना करतो

ਇਹ ਭਾਤਿ ਬੈਰ ਸੂਰਾ ਨ੍ਰਿਪਤਿ ਜਿਦਿਨ ਗਰਜਿ ਦਲ ਗਾਹਿ ਹੈ ॥
इह भाति बैर सूरा न्रिपति जिदिन गरजि दल गाहि है ॥

राजन! या प्रकारातील नायक म्हणजे 'वीर'. ज्या दिवशी (तो) सैन्याचा अवमान करील,

ਬਿਨੁ ਇਕ ਗਿਆਨ ਸਵਧਾਨ ਹ੍ਵੈ ਅਉਰ ਸਮਰ ਕੋ ਚਾਹਿ ਹੈ ॥੧੮੫॥
बिनु इक गिआन सवधान ह्वै अउर समर को चाहि है ॥१८५॥

हे राजा! ज्या दिवशी वैरभ (शत्रुत्व) नावाचे हे योद्धे गर्जना करतील आणि त्याच्या सैन्याला भडकावतील, त्या दिवशी त्याच्याशी (ज्ञान) सोडून कोण युद्ध करेल.

ਮਲਿਤ ਬਸਤ੍ਰ ਤਨਿ ਧਰੇ ਮਲਿਤ ਭੂਖਨ ਰਥ ਬਾਧੇ ॥
मलित बसत्र तनि धरे मलित भूखन रथ बाधे ॥

अंगावर घाणीसारखी वस्त्रे परिधान केली जातात आणि घाणीसारखे दागिने रथाला बांधले जातात.

ਮਲਿਤ ਮੁਕਟ ਸਿਰ ਧਰੇ ਪਰਮ ਬਾਣਣ ਕਹ ਸਾਧੇ ॥
मलित मुकट सिर धरे परम बाणण कह साधे ॥

घाणेरडे अंगावर घाणेरडे वस्त्रे परिधान करून रथाला घाणेरडे दागिने बांधून, डोक्यावर घाणेरडा मुकुट आणि विसर्जनासाठी तयार केलेले बाण.

ਮਲਿਤ ਬਰਣ ਸਾਰਥੀ ਮਲਿਤ ਤਾਹੂੰ ਆਭੂਖਨ ॥
मलित बरण सारथी मलित ताहूं आभूखन ॥

सारथीही घाणेरड्या रंगाचा असून त्याचे दागिनेही घाणेरडे आहेत.

ਮਲਯਾਗਰ ਕੀ ਗੰਧ ਸਕਲ ਸਤ੍ਰੂ ਕੁਲ ਦੂਖਨ ॥
मलयागर की गंध सकल सत्रू कुल दूखन ॥

आणि घाणेरड्या रंगाचा आणि घाणेरड्या अलंकाराचा सारथी, चप्पलचा सुगंध असलेला आणि शत्रूंना त्रास देणारा हा योद्धा आपल्याबरोबर घेऊन गेला.

ਇਹ ਭਾਤਿ ਨਿੰਦ ਅਨਧਰ ਸੁਭਟ ਜਿਦਿਨ ਅਯੋਧਨ ਮਚਿ ਹੈ ॥
इह भाति निंद अनधर सुभट जिदिन अयोधन मचि है ॥

ज्या दिवशी असा देहहीन योद्धा 'निंद' युद्ध करेल, हे महान योद्धा (पारस नाथ)!

ਬਿਨੁ ਇਕ ਧੀਰਜ ਸੁਨ ਬੀਰ ਬਰ ਸੁ ਅਉਰ ਕਵਣ ਰਣਿ ਰਚਿ ਹੈ ॥੧੮੬॥
बिनु इक धीरज सुन बीर बर सु अउर कवण रणि रचि है ॥१८६॥

आणि निंदा (निंदा) नाव दिले, ज्या दिवशी तो त्याच्या लढाईला सुरुवात करेल, त्या दिवशी धीर सोडून कोण त्याचा सामना करेल.186.

ਘੋਰ ਬਸਤ੍ਰ ਤਨਿ ਧਰੇ ਘੋਰ ਪਗੀਆ ਸਿਰ ਬਾਧੇ ॥
घोर बसत्र तनि धरे घोर पगीआ सिर बाधे ॥

अंगावर गडद (किंवा गडद) रंगाचे कपडे घातले जातात आणि डोक्यावर गडद (किंवा गडद) रंगाचा फेटाही बांधला जातो.

ਘੋਰ ਬਰਣ ਸਿਰਿ ਮੁਕਟ ਘੋਰ ਸਤ੍ਰਨ ਕਹ ਸਾਧੇ ॥
घोर बरण सिरि मुकट घोर सत्रन कह साधे ॥

भयंकर वस्त्रे, भयंकर पगडी आणि भयंकर मुकुट परिधान केलेला, भयानक शत्रूंचा सुधारक,

ਘੋਰ ਮੰਤ੍ਰ ਮੁਖ ਜਪਤ ਪਰਮ ਆਘੋਰ ਰੂਪ ਤਿਹ ॥
घोर मंत्र मुख जपत परम आघोर रूप तिह ॥

मुखातून भयंकर मंत्र जपतो आणि त्याचे रूप अतिशय भयंकर असते.

ਲਖਤ ਸ੍ਵਰਗ ਭਹਰਾਤ ਘੋਰ ਆਭਾ ਲਖਿ ਕੈ ਜਿਹ ॥
लखत स्वरग भहरात घोर आभा लखि कै जिह ॥

भयानक रूप धारण करून भयंकर मंत्राचा उच्चार केला, ज्याला पाहून स्वर्गसुध्दा भयभीत होतो.

ਇਹ ਭਾਤਿ ਨਰਕ ਦੁਰ ਧਰਖ ਭਟ ਜਿਦਿਨ ਰੋਸਿ ਰਣਿ ਆਇ ਹੈ ॥
इह भाति नरक दुर धरख भट जिदिन रोसि रणि आइ है ॥

असाच 'नरक' नावाचा भयंकर योद्धा, जो त्या दिवशी रागाने रणांगणावर येईल,

ਬਿਨੁ ਇਕ ਹਰਿਨਾਮ ਸੁਨ ਹੋ ਨ੍ਰਿਪਤਿ ਸੁ ਅਉਰ ਨ ਕੋਇ ਬਚਾਇ ਹੈ ॥੧੮੭॥
बिनु इक हरिनाम सुन हो न्रिपति सु अउर न कोइ बचाइ है ॥१८७॥

नरक (नरक) नावाचा तो अत्याचारी योद्धा ज्या दिवशी तो प्रचंड संतापाने लढायला येईल, त्या वेळी परमेश्वराच्या नावाशिवाय तुम्हाला कोण वाचवू शकेल?187.

ਸਮਟ ਸਾਗ ਸੰਗ੍ਰਹੈ ਸੇਲ ਸਾਮੁਹਿ ਹ੍ਵੈ ਸੁਟੈ ॥
समट साग संग्रहै सेल सामुहि ह्वै सुटै ॥

जो भाला चांगला धरतो आणि पुढे तोंड करून भाला फेकतो.

ਕਲਿਤ ਕ੍ਰੋਧ ਸੰਜੁਗਤਿ ਗਲਿਤ ਗੈਵਰ ਜਿਯੋਂ ਜੁਟੈ ॥
कलित क्रोध संजुगति गलित गैवर जियों जुटै ॥

तो, हो पकडतो मागे जाताना त्याची भाला धरतो आणि पुढे येताना फेकतो, तो एखाद्या प्राण्यासारखा प्रचंड रागाने हल्ला करतो, त्याला एका वेळी नियंत्रित करता येत नाही.

ਇਕ ਇਕ ਬਿਨੁ ਕੀਨ ਇਕ ਤੇ ਇਕ ਨ ਚਲੈ ॥
इक इक बिनु कीन इक ते इक न चलै ॥

एक केल्याशिवाय तो एका ठिकाणाहून दुसऱ्या ठिकाणी जात नाही.

ਇਕ ਇਕ ਸੰਗ ਭਿੜੈ ਸਸਤ੍ਰ ਸਨਮੁਖ ਹ੍ਵੈ ਝਲੈ ॥
इक इक संग भिड़ै ससत्र सनमुख ह्वै झलै ॥

तो एका वेळी एकाशी लढतो आणि त्याला तोंड देत त्याच्या शस्त्रास्त्रांचा फटका बसतो

ਇਹ ਬਿਧਿ ਨਸੀਲ ਦੁਸੀਲ ਭਟ ਸਹਤ ਕੁਚੀਲ ਜਬਿ ਗਰਜਿ ਹੈ ॥
इह बिधि नसील दुसील भट सहत कुचील जबि गरजि है ॥

जेव्हा असे 'नासिल' (भ्रष्ट) आणि 'दुसिल' (दुष्ट स्वभावाचे) योद्धे 'कुचिल' (अपवित्रता) अभिमानाने मिसळतात,

ਬਿਨੁ ਏਕ ਸੁਚਹਿ ਸੁਨਿ ਨ੍ਰਿਪ ਨ੍ਰਿਪਣਿ ਸੁ ਅਉਰ ਨ ਕੋਊ ਬਰਜਿ ਹੈ ॥੧੮੮॥
बिनु एक सुचहि सुनि न्रिप न्रिपणि सु अउर न कोऊ बरजि है ॥१८८॥

असा निर्दयी योद्धा, हे राजा! जेव्हा तो क्रोधाने मेघगर्जना करेल, तेव्हा मनाच्या शुद्धतेशिवाय दुसरा कोणीही त्याच्याशी सामना करू शकणार नाही.188.

ਸਸਤ੍ਰ ਅਸਤ੍ਰ ਦੋਊ ਨਿਪੁਣ ਨਿਪੁਣ ਸਬ ਬੇਦ ਸਾਸਤ੍ਰ ਕਰ ॥
ससत्र असत्र दोऊ निपुण निपुण सब बेद सासत्र कर ॥

शास्त्र आणि अस्त्र दोन्ही चालवण्यात निपुण आणि तज्ञ (वेद आणि शास्त्रांच्या अभ्यासात).

ਅਰੁਣ ਨੇਤ੍ਰ ਅਰੁ ਰਕਤ ਬਸਤ੍ਰ ਧ੍ਰਿਤਵਾਨ ਧਨੁਰਧਰ ॥
अरुण नेत्र अरु रकत बसत्र ध्रितवान धनुरधर ॥

शस्त्रे आणि शस्त्रास्त्रांमध्ये निपुण आणि वेद आणि शास्त्रांचा अभ्यासक, लाल डोळे असलेला आणि लाल वस्त्रे परिधान करणारा, धैर्यवान धनुर्धारी,

ਬਿਕਟ ਬਾਕ੍ਰਯ ਬਡ ਡ੍ਰਯਾਛ ਬਡੋ ਅਭਿਮਾਨ ਧਰੇ ਮਨ ॥
बिकट बाक्रय बड ड्रयाछ बडो अभिमान धरे मन ॥

तो खूप उंच, दुबळा आणि मोठ्या डोळ्यांचा आहे आणि त्याच्या हृदयात खूप अभिमान आहे.

ਅਮਿਤ ਰੂਪ ਅਮਿਤੋਜ ਅਭੈ ਆਲੋਕ ਅਜੈ ਰਨ ॥
अमित रूप अमितोज अभै आलोक अजै रन ॥

अमर्याद तेजस्वी, अजिंक्य आणि तेजस्वी मन असलेले शक्तिशाली आणि गर्विष्ठ मन,

ਅਸ ਸੁਭਟ ਛੁਧਾ ਤ੍ਰਿਸਨਾ ਸਬਲ ਜਿਦਿਨ ਰੰਗ ਰਣ ਰਚਿ ਹੈ ॥
अस सुभट छुधा त्रिसना सबल जिदिन रंग रण रचि है ॥

असे भुखा आणि त्रेहा (दोन्ही) योद्धे फार बलवान आहेत. ज्या दिवशी ते रणांगण तयार करतील,

ਬਿਨੁ ਇਕ ਨ੍ਰਿਪਤਿ ਨਿਗ੍ਰਹ ਬਿਨਾ ਅਉਰ ਜੀਅ ਨ ਲੈ ਬਚਿ ਹੈ ॥੧੮੯॥
बिनु इक न्रिपति निग्रह बिना अउर जीअ न लै बचि है ॥१८९॥

भूक आणि तहान नावाचा योद्धा, ज्या दिवशी तो युद्धाला सुरुवात करेल, हे राजा! चिकाटीच्या बळावरच तुम्ही टिकून राहाल.189.

ਪਵਨ ਬੇਗ ਰਥ ਚਲਤ ਸੁ ਛਬਿ ਸਾਵਜ ਤੜਤਾ ਕ੍ਰਿਤ ॥
पवन बेग रथ चलत सु छबि सावज तड़ता क्रित ॥

वाऱ्याच्या वेगाने फिरणाऱ्या रथाचे सौंदर्य विजेसारखे आहे

ਗਿਰਤ ਧਰਨ ਸੁੰਦਰੀ ਨੈਕ ਜਿਹ ਦਿਸਿ ਫਿਰਿ ਝਾਕਤ ॥
गिरत धरन सुंदरी नैक जिह दिसि फिरि झाकत ॥

सुंदर मुली फक्त त्याला पृथ्वीवर पडताना पाहून

ਮਦਨ ਮੋਹ ਮਨ ਰਹਤ ਮਨੁਛ ਦੇਖਿ ਛਬਿ ਲਾਜਤ ॥
मदन मोह मन रहत मनुछ देखि छबि लाजत ॥

प्रेमाची देवताही त्याच्यावर मोहित होते आणि त्याचे सौंदर्य पाहून मानवाला लाज वाटते

ਉਪਜਤ ਹੀਯ ਹੁਲਾਸ ਨਿਰਖਿ ਦੁਤਿ ਕਹ ਦੁਖ ਭਾਜਤ ॥
उपजत हीय हुलास निरखि दुति कह दुख भाजत ॥

त्याला पाहताच मन आनंदून जाते आणि स्नेह पळून जातो

ਇਮਿ ਕਪਟ ਦੇਵ ਅਨਜੇਵ ਨ੍ਰਿਪੁ ਜਿਦਿਨ ਝਟਕ ਦੈ ਧਾਇ ਹੈ ॥
इमि कपट देव अनजेव न्रिपु जिदिन झटक दै धाइ है ॥

हे योद्धा कपाल (कपल), हे राजा! ज्या दिवशी तो धक्का देऊन पुढे येईल

ਬਿਨੁ ਏਕ ਸਾਤਿ ਸੁਨਹੋ ਨ੍ਰਿਪਤਿ ਸੁ ਅਉਰ ਕਵਨ ਸਮੁਹਾਇ ਹੈ ॥੧੯੦॥
बिनु एक साति सुनहो न्रिपति सु अउर कवन समुहाइ है ॥१९०॥

, मग शांती (शांती) शिवाय त्याचा सामना कोण करेल? १९०.