श्री दसाम ग्रंथ

पान - 1177


ਜਾ ਸਮ ਔਰ ਨਰੇਸ ਨਹਿ ਦੁਤਿਯ ਪ੍ਰਿਥੀ ਤਲ ਮਾਹਿ ॥੧॥
जा सम और नरेस नहि दुतिय प्रिथी तल माहि ॥१॥

ज्यांच्यासारखा दुसरा राजा पृथ्वीवर नव्हता. १.

ਚੌਪਈ ॥
चौपई ॥

चोवीस:

ਸ੍ਰੀ ਮ੍ਰਿਗਰਾਜ ਕਲਾ ਤਾ ਕੀ ਤ੍ਰਿਯ ॥
स्री म्रिगराज कला ता की त्रिय ॥

मायग्रराज कला त्यांची पत्नी होती

ਬਸਤ ਨ੍ਰਿਪਤਿ ਕੇ ਜਿਹ ਅੰਤਰ ਜਿਯ ॥
बसत न्रिपति के जिह अंतर जिय ॥

जो राजाच्या हृदयात राहत होता.

ਜਾ ਕੇ ਰੂਪ ਤੁਲਿ ਨਹਿ ਕੋਊ ॥
जा के रूप तुलि नहि कोऊ ॥

त्याच्या रूपासारखा कोणीच नव्हता.

ਏਕੈ ਘੜੀ ਬਿਧਾਤਾ ਸੋਊ ॥੨॥
एकै घड़ी बिधाता सोऊ ॥२॥

विधाताने तोच निर्माण केला होता. 2.

ਦੋਹਰਾ ॥
दोहरा ॥

दुहेरी:

ਦੋਇ ਪੁਤ੍ਰ ਤਾ ਤੇ ਭਏ ਅਤਿ ਰੂਪ ਕੀ ਰਾਸਿ ॥
दोइ पुत्र ता ते भए अति रूप की रासि ॥

त्यांना दोन पुत्र झाले जे अपार संपत्तीचे होते.

ਤੀਨਿ ਭਵਨ ਮਹਿ ਜਾਨਿਯਤ ਜਾ ਕੋ ਤੇਜ ਰੁ ਤ੍ਰਾਸ ॥੩॥
तीनि भवन महि जानियत जा को तेज रु त्रास ॥३॥

तिन्ही लोकांमध्ये त्याचा वेग आणि भीती मानली जात असे. 3.

ਅੜਿਲ ॥
अड़िल ॥

अविचल:

ਬ੍ਰਿਖਭ ਕੇਤੁ ਸੁਭ ਨਾਮੁ ਪ੍ਰਥਮ ਕੋ ਜਾਨਿਯੈ ॥
ब्रिखभ केतु सुभ नामु प्रथम को जानियै ॥

पहिल्याचे शुभ नाव वृखभ केतू होते

ਬ੍ਰਯਾਘ੍ਰ ਕੇਤੁ ਦੂਸਰ ਕੋ ਨਾਮ ਪ੍ਰਮਾਨਿਯੈ ॥
ब्रयाघ्र केतु दूसर को नाम प्रमानियै ॥

आणि दुसऱ्याचे नाव होते व्याघ्र केतू.

ਰੂਪਵਾਨ ਬਲਵਾਨ ਬਿਦਿਤ ਜਗ ਮੈ ਭਏ ॥
रूपवान बलवान बिदित जग मै भए ॥

त्यांना (दोघांना) जगात देखणा आणि बलवान म्हटले जायचे.

ਹੋ ਜਨੁਕ ਸੂਰ ਸਸਿ ਪ੍ਰਗਟ ਦੁਤਿਯ ਤਿਹ ਪੁਰ ਵਏ ॥੪॥
हो जनुक सूर ससि प्रगट दुतिय तिह पुर वए ॥४॥

(असे वाटले की) जणू त्या शहरात आणखी एक सूर्य आणि चंद्र प्रकट झाले आहेत. 4.

ਚੌਪਈ ॥
चौपई ॥

चोवीस:

ਜਬ ਜੋਬਨ ਝਮਕਾ ਤਿਨ ਕੇ ਤਨ ॥
जब जोबन झमका तिन के तन ॥

जेव्हा ते तरुण झाले

ਜਾਤ ਭਯੋ ਜਬ ਹੀ ਲਰਿਕਾਪਨ ॥
जात भयो जब ही लरिकापन ॥

आणि बालपण गेले.

ਅਰਿ ਅਨੇਕ ਬਹੁ ਬਿਧਨ ਸੰਘਾਰੇ ॥
अरि अनेक बहु बिधन संघारे ॥

(मग) त्यांनी अनेक शत्रूंना अनेक प्रकारे शोभा दिली

ਚਾਕਰ ਪ੍ਰਜਾ ਅਪਨੇ ਪਾਰੇ ॥੫॥
चाकर प्रजा अपने पारे ॥५॥

आणि आपल्या प्रजेचे आणि नोकरांचे पालनपोषण केले. ५.

ਦੋਹਰਾ ॥
दोहरा ॥

दुहेरी:

ਭਾਤਿ ਭਾਤਿ ਕੇ ਦੇਸ ਲੈ ਬਹੁ ਜੀਤੇ ਅਰਿ ਰਾਜ ॥
भाति भाति के देस लै बहु जीते अरि राज ॥

(त्यांनी) निरनिराळे देश जिंकले व अनेक शत्रु राजांना वश केले.

ਸਭਹਿਨ ਸਿਰ ਸੋਭਿਤ ਭਏ ਦਿਨਮਨਿ ਜ੍ਯੋ ਨਰ ਰਾਜ ॥੬॥
सभहिन सिर सोभित भए दिनमनि ज्यो नर राज ॥६॥

ते पुरुषार्थी राजे सर्वांच्या डोक्यावर सूर्यासारखे शुभ होते. 6.

ਰੂਪ ਕੁਅਰ ਘਟਿ ਪ੍ਰਥਮ ਮੈ ਦੂਸਰ ਰੂਪ ਅਪਾਰ ॥
रूप कुअर घटि प्रथम मै दूसर रूप अपार ॥

पहिल्या कुमारिकेचे काही रूप होते, परंतु दुसऱ्याचे रूप अफाट होते.

ਦੇਸ ਦੇਸ ਤੇ ਆਨਿ ਤ੍ਰਿਯ ਸੇਵਤ ਜਾਹਿ ਹਜਾਰ ॥੭॥
देस देस ते आनि त्रिय सेवत जाहि हजार ॥७॥

विविध देशांतील हजारो स्त्रिया त्यांची सेवा करत असत.7.

ਸੋਰਠਾ ॥
सोरठा ॥

सोर्थ:

ਐਸੋ ਕਿਸੀ ਨ ਦੇਸ ਜੈਸੋ ਲਹੁ ਸੁੰਦਰ ਕੁਅਰ ॥
ऐसो किसी न देस जैसो लहु सुंदर कुअर ॥

या तरुणासारखा सुंदर देश दुसरा कोणी नव्हता.

ਕੈ ਦੂਸਰੋ ਦਿਨੇਸ ਕੈ ਨਿਸੇਸ ਅਲਿਕੇਸ ਯਹਿ ॥੮॥
कै दूसरो दिनेस कै निसेस अलिकेस यहि ॥८॥

तो किंवा दुसरा सूर्य, किंवा चंद्र किंवा कुबेर होता.8.

ਚੌਪਈ ॥
चौपई ॥

चोवीस:

ਤਾ ਕੀ ਮਾਤ ਪੁਤ੍ਰ ਕੀ ਲਖਿ ਛਬਿ ॥
ता की मात पुत्र की लखि छबि ॥

आई आणि मुलाची प्रतिमा पाहून

ਜਾਤ ਭਈ ਸੁਧਿ ਸਾਤ ਤਵਨ ਸਬ ॥
जात भई सुधि सात तवन सब ॥

सातही सुधा विसरले होते.

ਰਮ੍ਯੋ ਚਹਤ ਲਹੁ ਸੁਤ ਕੇ ਸੰਗਾ ॥
रम्यो चहत लहु सुत के संगा ॥

तिला धाकट्या मुलाशी प्रेम करायचे होते

ਰਾਨੀ ਬ੍ਯਾਪੀ ਅਧਿਕ ਅਨੰਗਾ ॥੯॥
रानी ब्यापी अधिक अनंगा ॥९॥

(कारण) वासना (राणीच्या शरीरात) फार व्यापक झाली होती. ९.

ਤਿਹ ਤਬ ਚਹਾ ਨਾਥ ਕਹ ਮਰਿਯੈ ॥
तिह तब चहा नाथ कह मरियै ॥

तेव्हा तिला वाटले की पती (राजा) मारला पाहिजे

ਪੁਨਿ ਟੀਕਾ ਕੋ ਪੁਤ੍ਰ ਸੰਘਰਿਯੈ ॥
पुनि टीका को पुत्र संघरियै ॥

आणि मग राज टिळकांना मिळालेला (मोठा) मुलगा मारला पाहिजे.

ਕਵਨ ਚਰਿਤ੍ਰ ਕਹ ਕਹਾ ਬਿਚਾਰੋ ॥
कवन चरित्र कह कहा बिचारो ॥

कोणतं पात्र करायचं याचा विचार करू लागलो

ਲਹੁ ਸਿਰ ਪੁਤ੍ਰ ਛਤ੍ਰ ਕਹ ਢਾਰੋ ॥੧੦॥
लहु सिर पुत्र छत्र कह ढारो ॥१०॥

धाकट्या मुलाच्या डोक्यावर राजेशाही छत्र फिरवावे. 10.

ਏਕ ਦਿਵਸ ਸਿਵ ਧੁਜਹਿ ਬੁਲਾਯੋ ॥
एक दिवस सिव धुजहि बुलायो ॥

(त्याने) एके दिवशी शिवाला धूज (राजा रुद्र केतू) म्हटले

ਮਦਰਾ ਸੋ ਕਰਿ ਮਤ ਸੁਵਾਯੋ ॥
मदरा सो करि मत सुवायो ॥

आणि दारू पिऊन त्याला दिली.

ਪੁਨਿ ਟੀਕਾ ਕੋ ਪੂਤ ਹਕਾਰਾ ॥
पुनि टीका को पूत हकारा ॥

मग टिळक-धारीच्या मुलाला बोलावले

ਅਧਿਕ ਮਤ ਤਾਹੂ ਕਹ ਪ੍ਯਾਰਾ ॥੧੧॥
अधिक मत ताहू कह प्यारा ॥११॥

आणि त्याला प्रेमाने (वाईन पिऊन) अधिक मादक बनवले. 11.

ਦੋਹਰਾ ॥
दोहरा ॥

दुहेरी:

ਪਤਿ ਸੁਤ ਪ੍ਰਥਮ ਸੁਵਾਇ ਕਰਿ ਕਾਢਿ ਲਿਯਾ ਅਸਿ ਹਾਥ ॥
पति सुत प्रथम सुवाइ करि काढि लिया असि हाथ ॥

पती आणि मुलाची हत्या केल्यानंतर तिने हातात तलवार काढली.

ਪੂਤ ਹੇਤ ਮਾਰਾ ਤਿਨੈ ਹਾਥ ਆਪਨੇ ਸਾਥ ॥੧੨॥
पूत हेत मारा तिनै हाथ आपने साथ ॥१२॥

आपल्या (लहान) मुलामुळे त्याने स्वतःच्या हाताने त्यांना मारले. 12.

ਚੌਪਈ ॥
चौपई ॥

चोवीस:

ਮਾਰਿ ਪੂਤ ਪਤਿ ਰੋਇ ਪੁਕਾਰਾ ॥
मारि पूत पति रोइ पुकारा ॥

मुलगा आणि पतीला मारल्यानंतर ती रडू लागली

ਪਤਿ ਸੁਤ ਸੁਤ ਪਤਿ ਮਾਰਿ ਸੰਘਾਰਾ ॥
पति सुत सुत पति मारि संघारा ॥

की पतीने मुलाला मारले आणि मुलाने पतीला मारले.

ਮਦ ਕੇ ਮਹਾ ਮਤ ਏ ਭਏ ॥
मद के महा मत ए भए ॥

दोघेही दारूच्या नशेत होते.

ਆਪੁਸ ਮੈ ਕੋਪਿਤ ਤਨ ਤਏ ॥੧੩॥
आपुस मै कोपित तन तए ॥१३॥

(म्हणून) ते आपापसात रागाने लढले. 13.