श्री दसाम ग्रंथ

पान - 254


ਰਿਪੁ ਕਰਯੋ ਸਸਤ੍ਰ ਅਸਤ੍ਰੰ ਬਿਹੀਨ ॥
रिपु करयो ससत्र असत्रं बिहीन ॥

लछमनाने शत्रूला चिलखत व शस्त्रे हिरावून घेतली

ਬਹੁ ਸਸਤ੍ਰ ਸਾਸਤ੍ਰ ਬਿਦਿਆ ਪ੍ਰਬੀਨ ॥
बहु ससत्र सासत्र बिदिआ प्रबीन ॥

शेवटी लक्ष्मणाने शस्त्रे आणि शस्त्रास्त्रांच्या अनेक शास्त्रांतील तज्ञ अतकाये यांना त्यांची शस्त्रे व शस्त्रे हिरावून घेतली.

ਹਯ ਮੁਕਟ ਸੂਤ ਬਿਨੁ ਭਯੋ ਗਵਾਰ ॥
हय मुकट सूत बिनु भयो गवार ॥

मूर्ख अटकई घोडा, मुकुट आणि सारथीविना झाला.

ਕਛੁ ਚਪੇ ਚੋਰ ਜਿਮ ਬਲ ਸੰਭਾਰ ॥੫੧੩॥
कछु चपे चोर जिम बल संभार ॥५१३॥

त्याला त्याचा घोडा, मुकुट आणि वस्त्रे हिरावून घेण्यात आली आणि त्याने आपली शक्ती गोळा करणाऱ्या चोराप्रमाणे स्वतःला लपविण्याचा प्रयत्न केला.513.

ਰਿਪੁ ਹਣੇ ਬਾਣ ਬਜ੍ਰਵ ਘਾਤ ॥
रिपु हणे बाण बज्रव घात ॥

(लछमन) शत्रूवर गडगडाटांसारखे बाण सोडतात

ਸਮ ਚਲੇ ਕਾਲ ਕੀ ਜੁਆਲ ਤਾਤ ॥
सम चले काल की जुआल तात ॥

त्याने इंद्राच्या वज्रासारखे नाश करणारे बाण सोडले आणि ते मृत्यूच्या आगीप्रमाणे प्रहार करीत होते.

ਤਬ ਕੁਪਯੋ ਵੀਰ ਅਤਕਾਇ ਐਸ ॥
तब कुपयो वीर अतकाइ ऐस ॥

मग अटकय योद्धाही संतापला

ਜਨ ਪ੍ਰਲੈ ਕਾਲ ਕੋ ਮੇਘ ਜੈਸ ॥੫੧੪॥
जन प्रलै काल को मेघ जैस ॥५१४॥

नायक अटकाय कयामतच्या ढगांप्रमाणे अत्यंत क्रोधित झाला.514.

ਇਮ ਕਰਨ ਲਾਗ ਲਪਟੈਂ ਲਬਾਰ ॥
इम करन लाग लपटैं लबार ॥

अटाकाई' अशा प्रकारे निंदेच्या ज्वाला प्रकट करू लागली,

ਜਿਮ ਜੁਬਣ ਹੀਣ ਲਪਟਾਇ ਨਾਰ ॥
जिम जुबण हीण लपटाइ नार ॥

तो तारुण्याच्या उर्जेविना पुरुषासारखा बडबड करू लागला, स्त्रीला संतुष्ट न करता तिला चिकटून राहिला,

ਜਿਮ ਦੰਤ ਰਹਤ ਗਹ ਸ੍ਵਾਨ ਸਸਕ ॥
जिम दंत रहत गह स्वान ससक ॥

जसा कुत्रा दात नसलेल्या कुत्र्याला पकडतो,

ਜਿਮ ਗਏ ਬੈਸ ਬਲ ਬੀਰਜ ਰਸਕ ॥੫੧੫॥
जिम गए बैस बल बीरज रसक ॥५१५॥

किंवा ससा पकडताना दात नसलेल्या कुत्र्याप्रमाणे, ज्याला तो काहीही इजा करू शकत नाही, किंवा वीर्याशिवाय लिबर्टाइनसारखा.515.

ਜਿਮ ਦਰਬ ਹੀਣ ਕਛੁ ਕਰਿ ਬਪਾਰ ॥
जिम दरब हीण कछु करि बपार ॥

एक पेनिलेस माणूस म्हणून काही व्यवसाय करतो किंवा

ਜਣ ਸਸਤ੍ਰ ਹੀਣ ਰੁਝਯੋ ਜੁਝਾਰ ॥
जण ससत्र हीण रुझयो जुझार ॥

पैसे नसलेल्या व्यापाऱ्याने किंवा शस्त्रास्त्रांशिवाय योद्धा अशी परिस्थिती अटकायेची होती.

ਜਿਮ ਰੂਪ ਹੀਣ ਬੇਸਯਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ॥
जिम रूप हीण बेसया प्रभाव ॥

पतित वेश्याच्या प्रभावाप्रमाणे

ਜਣ ਬਾਜ ਹੀਣ ਰਥ ਕੋ ਚਲਾਵ ॥੫੧੬॥
जण बाज हीण रथ को चलाव ॥५१६॥

तो आणि कुरूप वेश्या किंवा घोड्यांशिवाय रथासारखा दिसत होता.516.

ਤਬ ਤਮਕ ਤੇਗ ਲਛਮਣ ਉਦਾਰ ॥
तब तमक तेग लछमण उदार ॥

तेव्हा उदार लछमना क्रोधित झाला (त्यावर तलवारीने प्रहार केला).

ਤਹ ਹਣਯੋ ਸੀਸ ਕਿਨੋ ਦੁਫਾਰ ॥
तह हणयो सीस किनो दुफार ॥

तेव्हा परोपकारी लक्ष्मणाने आपली धारदार तलवार अडकवली आणि राक्षसाचे दोन भाग केले.

ਤਬ ਗਿਰਯੋ ਬੀਰ ਅਤਿਕਾਇ ਏਕ ॥
तब गिरयो बीर अतिकाइ एक ॥

मग एक योद्धा (अटकाई नावाचा) पडला.

ਲਖ ਤਾਹਿ ਸੂਰ ਭਜੇ ਅਨੇਕ ॥੫੧੭॥
लख ताहि सूर भजे अनेक ॥५१७॥

तो अटकाये नावाचा योद्धा रणांगणात पडला आणि त्याला (पडताना) पाहून अनेक योद्धे पळून गेले.517.

ਇਤਿ ਸ੍ਰੀ ਬਚਿਤ੍ਰ ਨਾਟਕੇ ਰਾਮਵਤਾਰ ਅਤਕਾਇ ਬਧਹਿ ਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤਮ ਸਤੁ ॥੧੪॥
इति स्री बचित्र नाटके रामवतार अतकाइ बधहि धिआइ समापतम सतु ॥१४॥

बचित्तर नाटकातील रामावतार मधील ���किलिंग ऑफ अटकाय��� या शीर्षकाच्या प्रकरणाचा शेवट.

ਅਥ ਮਕਰਾਛ ਜੁਧ ਕਥਨੰ ॥
अथ मकराछ जुध कथनं ॥

आता मकरच्छ बरोबरच्या युद्धाचे वर्णन सुरू होते:

ਪਾਧਰੀ ਛੰਦ ॥
पाधरी छंद ॥

पाध्री श्लोक

ਤਬ ਰੁਕਯੋ ਸੈਨ ਮਕਰਾਛ ਆਨ ॥
तब रुकयो सैन मकराछ आन ॥

मग मकरच आला आणि सैन्यासमोर उभा राहिला

ਕਹ ਜਾਹੁ ਰਾਮ ਨਹੀ ਪੈਹੋ ਜਾਨ ॥
कह जाहु राम नही पैहो जान ॥

त्यानंतर मकरच सैन्यात भरती होऊन डॉ. �हे राम! आता तुम्ही स्वतःला वाचवू शकत नाही

ਜਿਨ ਹਤਯੋ ਤਾਤ ਰਣ ਮੋ ਅਖੰਡ ॥
जिन हतयो तात रण मो अखंड ॥

माझ्या अखंड वडिलांना (खार) शेतात कोणी मारले,

ਸੋ ਲਰੋ ਆਨ ਮੋ ਸੋਂ ਪ੍ਰਚੰਡ ॥੫੧੮॥
सो लरो आन मो सों प्रचंड ॥५१८॥

ज्याने माझ्या वडिलांचा वध केला आहे, त्या पराक्रमी योद्ध्यांनी पुढे येऊन माझ्याशी युद्ध करावे.���518.

ਇਮ ਸੁਣਿ ਕੁਬੈਣ ਰਾਮਾਵਤਾਰ ॥
इम सुणि कुबैण रामावतार ॥

रामचंद्रांनी (त्याचे) शब्द असे ऐकले

ਗਹਿ ਸਸਤ੍ਰ ਅਸਤ੍ਰ ਕੋਪਯੋ ਜੁਝਾਰ ॥
गहि ससत्र असत्र कोपयो जुझार ॥

रामाने हे कुटील शब्द ऐकले आणि मोठ्या रागाने त्याने आपली शस्त्रे आणि शस्त्रे हातात धरली

ਬਹੁ ਤਾਣ ਬਾਣ ਤਿਹ ਹਣੇ ਅੰਗ ॥
बहु ताण बाण तिह हणे अंग ॥

शरीरात अनेक बाण मारून मारला

ਮਕਰਾਛ ਮਾਰਿ ਡਾਰਯੋ ਨਿਸੰਗ ॥੫੧੯॥
मकराछ मारि डारयो निसंग ॥५१९॥

त्याने (त्याचे धनुष्य) बाण सोडले, आणि निर्भयपणे मकरच्छला मारले.519.

ਜਬ ਹਤੇ ਬੀਰ ਅਰ ਹਣੀ ਸੈਨ ॥
जब हते बीर अर हणी सैन ॥

जेव्हा (मकरच) वीर मारला गेला आणि सैन्य देखील मारले गेले,

ਤਬ ਭਜੌ ਸੂਰ ਹੁਐ ਕਰ ਨਿਚੈਨ ॥
तब भजौ सूर हुऐ कर निचैन ॥

जेव्हा हा वीर आणि त्याचे सैन्य मारले गेले, तेव्हा सर्व योद्धे, शस्त्रहीन होऊन पळून गेले (फाइलमधून)

ਤਬ ਕੁੰਭ ਔਰ ਅਨਕੁੰਭ ਆਨ ॥
तब कुंभ और अनकुंभ आन ॥

मग 'कुंभ' आणि 'अंकुंभ' (नावाचे दोन राक्षस) आले

ਦਲ ਰੁਕਯੋ ਰਾਮ ਕੋ ਤਯਾਗ ਕਾਨ ॥੫੨੦॥
दल रुकयो राम को तयाग कान ॥५२०॥

त्यानंतर कुंभ आणि अंकुंभ पुढे आले आणि त्यांनी रामाच्या सैन्याला अडथळा आणला.

ਇਤਿ ਮਰਾਛ ਬਧਹ ॥
इति मराछ बधह ॥

इथे मकरच्छ बाध संपतो.

ਅਜਬਾ ਛੰਦ ॥
अजबा छंद ॥

अजबा श्लोक

ਤ੍ਰਪੇ ਤਾਜੀ ॥
त्रपे ताजी ॥

घोडे उड्या मारू लागले

ਗਜੇ ਗਾਜੀ ॥
गजे गाजी ॥

गाझी गर्जना करू लागली.

ਸਜੇ ਸਸਤ੍ਰੰ ॥
सजे ससत्रं ॥

(जे आहेत) चिलखतांनी सुशोभित केलेले

ਕਛੇ ਅਸਤ੍ਰੰ ॥੫੨੧॥
कछे असत्रं ॥५२१॥

घोड्यांनी उडी मारली, योद्धे गडगडले आणि शस्त्रे आणि शस्त्रांनी सजलेले वार मारू लागले.521.

ਤੁਟੇ ਤ੍ਰਾਣੰ ॥
तुटे त्राणं ॥

चिलखत तुटत आहे,

ਛੁਟੇ ਬਾਣੰ ॥
छुटे बाणं ॥

बाण चालू आहेत.

ਰੁਪੇ ਬੀਰੰ ॥
रुपे बीरं ॥

योद्ध्यांना (पाय) रथ असतात

ਬੁਠੇ ਤੀਰੰ ॥੫੨੨॥
बुठे तीरं ॥५२२॥

धनुष्य तुटले, बाण सोडले गेले, योद्धे खंबीर झाले आणि शाफ्टचा वर्षाव झाला.522.

ਘੁਮੇ ਘਾਯੰ ॥
घुमे घायं ॥

भुते फिरतात,

ਜੁਮੇ ਚਾਯੰ ॥
जुमे चायं ॥

(जो) आनंदाने चालणे.

ਰਜੇ ਰੋਸੰ ॥
रजे रोसं ॥

(अनेक) क्रोधाने भरलेले आहेत.