श्री दसाम ग्रंथ

पान - 589

ਬਾਜ ਉਠੇ ਤਹ ਕੋਟਿ ਨਗਾਰੇ ॥

बाज उठे तह कोटि नगारे ॥

लाखो नगारे तिथे खेळू लागले.

ਰੁਝ ਗਿਰੇ ਰਣ ਜੁਝ ਨਿਹਾਰੇ ॥੩੭੭॥

रुझ गिरे रण जुझ निहारे ॥३७७॥

तेथे अनेक कर्णे वाजले आणि युद्ध पाहणारे देखील घाबरून खाली पडले.377.

ਚਾਮਰ ਛੰਦ ॥

चामर छंद ॥

चामर श्लोक

ਸਸਤ੍ਰ ਅਸਤ੍ਰ ਲੈ ਸਕੋਪ ਬੀਰ ਬੋਲਿ ਕੈ ਸਬੈ ॥

ससत्र असत्र लै सकोप बीर बोलि कै सबै ॥

सर्व योद्ध्यांना बोलावून क्रोधाने आरमार घेतले

ਕੋਪ ਓਪ ਦੈ ਹਠੀ ਸੁ ਧਾਇ ਕੈ ਪਰੇ ਸਬੈ ॥

कोप ओप दै हठी सु धाइ कै परे सबै ॥

रागाच्या भरात सर्व योद्धे हातात शस्त्रे घेऊन चिकाटीने पुढे सरसावले आणि जोरजोरात ओरडत विरोधकांवर तुटून पडले.

ਕਾਨ ਕੇ ਪ੍ਰਮਾਨ ਬਾਨ ਤਾਨਿ ਤਾਨਿ ਤੋਰ ਹੀ ॥

कान के प्रमान बान तानि तानि तोर ही ॥

कानापर्यंत खेचून ते बाण सोडतात

ਸੁ ਜੂਝਿ ਜੂਝ ਕੈ ਪਰੈ ਨ ਨੈਕੁ ਮੁਖ ਮੋਰ ਹੀ ॥੩੭੮॥

सु जूझि जूझ कै परै न नैकु मुख मोर ही ॥३७८॥

त्यांनी त्यांचे धनुष्य त्यांच्या कानापर्यंत खेचले आणि त्यांचे बाण सोडले आणि किंचितही मागे न जाता ते लढले आणि पडले.378.

ਬਾਨ ਪਾਨਿ ਲੈ ਸਬੈ ਸਕ੍ਰੁਧ ਸੂਰਮਾ ਚਲੇ ॥

बान पानि लै सबै सक्रुध सूरमा चले ॥

हातात बाण असलेले सर्व योद्धे क्रोधाने निघून गेले.

ਬੀਨਿ ਬੀਨਿ ਜੇ ਲਏ ਪ੍ਰਬੀਨ ਬੀਰਹਾ ਭਲੇ ॥

बीनि बीनि जे लए प्रबीन बीरहा भले ॥

रागाने धनुष्यबाण हातात घेऊन बाण हलवले आणि चिंताग्रस्तांना शांतपणे मारले गेले.

ਸੰਕ ਛੋਰ ਕੈ ਭਿਰੈ ਨਿਸੰਕ ਘਾਇ ਡਾਰ ਹੀ ॥

संक छोर कै भिरै निसंक घाइ डार ही ॥

संग बिनधास्तपणे लढतात आणि एकमेकांवर आदळतात.

ਸੁ ਅੰਗ ਭੰਗ ਹੁਇ ਗਿਰੈਂ ਨ ਜੰਗ ਤੇ ਪਧਾਰ ਹੀ ॥੩੭੯॥

सु अंग भंग हुइ गिरैं न जंग ते पधार ही ॥३७९॥

ते सर्व निर्भयपणे जखमा करत होते आणि त्यांचे हातपाय खाली पडत आहेत, तरीही ते युद्धभूमीतून पळून गेले नाहीत.379.

ਨਿਸਪਾਲਿਕ ਛੰਦ ॥

निसपालिक छंद ॥

निशपालक श्लोक

ਆਨਿ ਸਰ ਤਾਨਿ ਅਰੁ ਮਾਨ ਕਰਿ ਛੋਰ ਹੀਂ ॥

आनि सर तानि अरु मान करि छोर हीं ॥

धनुष्य काढून समाधानाने बाण मारून (निशाण बांधून).

ਐਨ ਸਰ ਚੈਨ ਕਰਿ ਤੈਨ ਕਰਿ ਜੋਰ ਹੀਂ ॥

ऐन सर चैन करि तैन करि जोर हीं ॥

धनुष्य खेचून, योद्धे अभिमानाने बाण सोडत आहेत आणि नंतरच्या बाणांना वेगाने सोडणाऱ्या बाणांसह बाण एकत्र करत आहेत.

ਘਾਵ ਕਰਿ ਚਾਵ ਕਰਿ ਆਨਿ ਕਰਿ ਲਾਗ ਹੀਂ ॥

घाव करि चाव करि आनि करि लाग हीं ॥

मग (धनुर्धारी) हाताने आणखी (बाण) काढतो. (बाण) मारतो व जखमी करतो (योद्धा).

ਛਾਡਿ ਰਣਿ ਖਾਇ ਬ੍ਰਿਣ ਬੀਰ ਬਰ ਭਾਗ ਹੀਂ ॥੩੮੦॥

छाडि रणि खाइ ब्रिण बीर बर भाग हीं ॥३८०॥

ते आवेशाने वार करत आहेत आणि महान योद्धाही जखमी होऊन पळत आहेत.380.

ਕ੍ਰੋਧ ਕਰਿ ਬੋਧਿ ਹਰਿ ਸੋਧਿ ਅਰਿ ਧਾਵਹੀਂ ॥

क्रोध करि बोधि हरि सोधि अरि धावहीं ॥

(अनेक) रागावणे, ज्ञान विसरणे, शत्रू शोधण्यासाठी भटकणे.

ਜੋਧ ਬਰ ਕ੍ਰੋਧ ਧਰਿ ਬਿਰੋਧਿ ਸਰ ਲਾਵਹੀਂ ॥

जोध बर क्रोध धरि बिरोधि सर लावहीं ॥

भगवान (कल्की) रागाने आणि जाणीवपूर्वक शत्रूंना मारून पुढे जात आहेत आणि विरोधकांवर बाण मारत आहेत.

ਅੰਗ ਭਟ ਭੰਗ ਹੁਐ ਜੰਗ ਤਿਹ ਡਿਗਹੀਂ ॥

अंग भट भंग हुऐ जंग तिह डिगहीं ॥

ज्या योद्ध्याचे अंग तुटलेले असते तो रणांगणावर पडतो.

ਸੰਗਿ ਬਿਨੁ ਰੰਗਿ ਰਣ ਸ੍ਰੋਣ ਤਨ ਭਿਗਹੀਂ ॥੩੮੧॥

संगि बिनु रंगि रण स्रोण तन भिगहीं ॥३८१॥

हातपाय कापलेले योद्धे रणांगणात खाली पडत आहेत आणि त्यांच्या शरीरातून सर्व रक्त वाहत आहे.381.

ਧਾਇ ਭਟਿ ਆਇ ਰਿਸ ਖਾਇ ਅਸਿ ਝਾਰਹੀਂ ॥

धाइ भटि आइ रिस खाइ असि झारहीं ॥

योद्धे धावत येतात आणि रागाने तलवारी काढतात.

ਸੋਰ ਕਰਿ ਜੋਰਿ ਸਰ ਤੋਰ ਅਰਿ ਡਾਰਹੀਂ ॥

सोर करि जोरि सर तोर अरि डारहीं ॥

योद्धे रागाच्या भरात येतात, तलवारीचे वार करतात आणि ओरडत शत्रूंना मारत असतात

ਪ੍ਰਾਨ ਤਜਿ ਪੈ ਨ ਭਜਿ ਭੂਮਿ ਰਨ ਸੋਭਹੀਂ ॥

प्रान तजि पै न भजि भूमि रन सोभहीं ॥

प्राण हार मानतात, पण पळून जाऊ नका आणि रणांगणात स्वतःला शोभून दाखवा.

ਪੇਖਿ ਛਬਿ ਦੇਖਿ ਦੁਤਿ ਨਾਰਿ ਸੁਰ ਲੋਭਹੀਂ ॥੩੮੨॥

पेखि छबि देखि दुति नारि सुर लोभहीं ॥३८२॥

ते शेवटचा श्वास घेतात, परंतु रणांगण सोडत नाहीत आणि अशा प्रकारे भव्य दिसतात, त्यांचे सौंदर्य पाहून देवतांच्या स्त्रिया मोहित होतात.382.

ਭਾਜ ਨਹ ਸਾਜਿ ਅਸਿ ਗਾਜਿ ਭਟ ਆਵਹੀਂ ॥

भाज नह साजि असि गाजि भट आवहीं ॥

योद्धे तलवारी घेऊन येतात आणि पळून जात नाहीत.

ਕ੍ਰੋਧ ਕਰਿ ਬੋਧ ਹਰਿ ਜੋਧ ਅਸਿ ਲਾਵਹੀਂ ॥

क्रोध करि बोध हरि जोध असि लावहीं ॥

योद्धे तलवारीने सजवलेले येत आहेत आणि या बाजूला परमेश्वर आपल्या क्रोधाने खऱ्या लढवय्यांना ओळखत आहे.

ਜੂਝਿ ਰਣਿ ਝਾਲਿ ਬ੍ਰਿਣ ਦੇਵ ਪੁਰਿ ਪਾਵਹੀਂ ॥

जूझि रणि झालि ब्रिण देव पुरि पावहीं ॥

रणांगणात जखमा खाल्ल्यानंतर आणि लढल्यानंतर त्यांना देवपुरी (स्वर्गात) सापडते.

ਜੀਤਿ ਕੈ ਗੀਤ ਕੁਲਿ ਰੀਤ ਜਿਮ ਗਾਵਹੀਂ ॥੩੮੩॥

जीति कै गीत कुलि रीत जिम गावहीं ॥३८३॥

लढाई आणि जखमी झाल्यानंतर, योद्धे देवांच्या निवासस्थानाकडे निघून जातात आणि तेथे त्यांचे स्वागत विजयाच्या गीतांनी केले जाते.383.

ਨਰਾਜ ਛੰਦ ॥

नराज छंद ॥

नरज श्लोक

ਸਾਜ ਸਾਜ ਕੈ ਸਬੈ ਸਲਾਜ ਬੀਰ ਧਾਵਹੀਂ ॥

साज साज कै सबै सलाज बीर धावहीं ॥

सर्व योद्धे सशस्त्र होऊन (रणांगणाकडे) पळत आहेत.

ਜੂਝਿ ਜੂਝ ਕੇ ਮਰੈ ਪ੍ਰਲੋਕ ਲੋਕ ਪਾਵਹੀਂ ॥

जूझि जूझ के मरै प्रलोक लोक पावहीं ॥

सजलेले सर्व योद्धे शत्रूवर तुटून पडतात आणि युद्धात लढून स्वर्गात पोहोचतात.

ਧਾਇ ਧਾਇ ਕੈ ਹਠੀ ਅਘਾਇ ਘਾਇ ਝੇਲਹੀਂ ॥

धाइ धाइ कै हठी अघाइ घाइ झेलहीं ॥

अनाड़ी योद्धे पळून जातात आणि त्यांच्या जखमा भरतात.

ਪਛੇਲ ਪਾਵ ਨ ਚਲੈ ਅਰੈਲ ਬੀਰ ਠੇਲਹੀਂ ॥੩੮੪॥

पछेल पाव न चलै अरैल बीर ठेलहीं ॥३८४॥

चिकाटीचे योद्धे पुढे धावतात आणि जखमांच्या वेदना सहन करतात, त्यांचे पाय मागे पडत नाहीत आणि ते इतर योद्ध्यांना पुढे चालवतात.384.

ਕੋਪ ਓਪ ਦੈ ਸਬੈ ਸਰੋਖ ਸੂਰ ਧਾਇ ਹੈਂ ॥

कोप ओप दै सबै सरोख सूर धाइ हैं ॥

संतप्त होऊन सर्व योद्धे रागाने पळून जातात.

ਧਾਇ ਧਾਇ ਜੂਝ ਹੈਂ ਅਰੂਝਿ ਜੂਝਿ ਜਾਇ ਹੈਂ ॥

धाइ धाइ जूझ हैं अरूझि जूझि जाइ हैं ॥

सर्व योद्धे रागाच्या भरात पुढे जात आहेत आणि रणांगणात हौतात्म्य पत्करत आहेत

ਸੁ ਅਸਤ੍ਰ ਸਸਤ੍ਰ ਮੇਲ ਕੈ ਪ੍ਰਹਾਰ ਆਨਿ ਡਾਰਹੀਂ ॥

सु असत्र ससत्र मेल कै प्रहार आनि डारहीं ॥

ते शस्त्रे आणि चिलखत गोळा करून हल्ला करतात.

ਨ ਭਾਜਿ ਗਾਜ ਹੈ ਹਠੀ ਨਿਸੰਕ ਘਾਇ ਮਾਰਹੀਂ ॥੩੮੫॥

न भाजि गाज है हठी निसंक घाइ मारहीं ॥३८५॥

त्यांचे हात आणि शस्त्रे एकमेकांना भिडत आहेत, ते प्रहार करत आहेत आणि स्थिर योद्धे, जे पळून जाण्याचा विचार करत नाहीत, ते प्रहार करत आहेत, सतत निर्भयपणे गडगडत आहेत.385.

ਮ੍ਰਿਦੰਗ ਢੋਲ ਬਾਸੁਰੀ ਸਨਾਇ ਝਾਝ ਬਾਜ ਹੈਂ ॥

म्रिदंग ढोल बासुरी सनाइ झाझ बाज हैं ॥

मृदंग, ढोल, बासरी, डफ, झांज (इ.) वाजवले जातात.

ਸੁ ਪਾਵ ਰੋਪ ਕੈ ਬਲੀ ਸਕੋਪ ਆਨਿ ਗਾਜ ਹੈਂ ॥

सु पाव रोप कै बली सकोप आनि गाज हैं ॥

लहान-मोठे ढोल, बासरी, पायल इत्यादी आवाज निर्माण करत आहेत आणि पृथ्वीवर पाय ठेवणारे योद्धे रागाने गर्जत आहेत.

ਸੁ ਬੂਝਿ ਬੂਝ ਕੈ ਹਠੀ ਅਰੂਝਿ ਆਨਿ ਜੂਝ ਹੈਂ ॥

सु बूझि बूझ कै हठी अरूझि आनि जूझ हैं ॥

खंबीर योद्धे विचारपूर्वक युद्धात गुंततात आणि लढतात.

ਸੁ ਅੰਧ ਧੁੰਧ ਹੁਇ ਰਹੀ ਦਿਸਾ ਵਿਸਾ ਨ ਸੂਝ ਹੈਂ ॥੩੮੬॥

सु अंध धुंध हुइ रही दिसा विसा न सूझ हैं ॥३८६॥

इतरांना ओळखणारे अखंड योद्धे त्यांच्यात अडकतात आणि रणांगणात अशी धावपळ होते की दिशा कळत नाही.386.

ਸਰੋਖ ਕਾਲਿ ਕੇਸਰੀ ਸੰਘਾਰਿ ਸੈਣ ਧਾਇ ਹੈਂ ॥

सरोख कालि केसरी संघारि सैण धाइ हैं ॥

देवीचा सिंह (किंवा सिंहाचे निहकलंक रूप) (शत्रू) सैन्यावर हल्ला करत फिरतो.

ਅਗਸਤ ਸਿੰਧੁ ਕੀ ਜਿਮੰ ਪਚਾਇ ਸੈਨ ਜਾਇ ਹੈਂ ॥

अगसत सिंधु की जिमं पचाइ सैन जाइ हैं ॥

देवी कालीचा सिंह, सैन्याला मारण्यासाठी, अशा प्रकारे रागाने धावत आहे आणि ऑगस्ट ऋषींनी ज्याप्रमाणे महासागर पूर्णपणे पिऊन टाकला होता त्याप्रमाणे सैन्याचा नाश करू इच्छित आहे.