श्री दसाम ग्रंथ

पान - 1025


ਰੋਸ ਕਿਯੋ ਤਾ ਪੈ ਹਜਰਤਿ ਅਤਿ ॥
रोस कियो ता पै हजरति अति ॥

राजाला त्याचा खूप राग आला.

ਮੁਹਿੰਮ ਸੈਦ ਖਾ ਕਰੀ ਬਿਕਟ ਮਤਿ ॥
मुहिंम सैद खा करी बिकट मति ॥

कडक नाक असलेल्या सैद खानला मोहिमेवर पाठवले (त्याला पकडण्यासाठी).

ਤਾਹਿ ਮਿਲਾਇ ਬਹੁਰਿ ਗਹਿ ਲੀਨੋ ॥
ताहि मिलाइ बहुरि गहि लीनो ॥

त्याला पुन्हा एकत्र पकडले

ਮੁਲਤਾਨ ਓਰ ਪਯਾਨੋ ਕੀਨੋ ॥੨॥
मुलतान ओर पयानो कीनो ॥२॥

आणि मुलतानला गेले. 2.

ਬੰਧ੍ਰਯੋ ਰਾਵ ਬਾਲਨ ਸੁਨਿ ਪਾਯੋ ॥
बंध्रयो राव बालन सुनि पायो ॥

राजा पकडला गेला आहे, (हे) स्त्रियांनी ऐकले.

ਸਕਲ ਪੁਰਖ ਕੋ ਭੇਖ ਬਨਾਯੋ ॥
सकल पुरख को भेख बनायो ॥

(त्यांनी) सर्व पुरुषांचा वेश केला.

ਬਾਲੋਚੀ ਸੈਨਾ ਸਭ ਜੋਰੀ ॥
बालोची सैना सभ जोरी ॥

संपूर्ण बलुची सैन्य गोळा केले

ਭਾਤਿ ਭਾਤਿ ਅਰਿ ਪ੍ਰਤਿਨਾ ਤੋਰੀ ॥੩॥
भाति भाति अरि प्रतिना तोरी ॥३॥

आणि शत्रूच्या सैन्याला एकमेकांशी तोडले. 3.

ਦੋਹਰਾ ॥
दोहरा ॥

दुहेरी:

ਘੇਰਿ ਸੈਦ ਖਾ ਕੌ ਤ੍ਰਿਯਨ ਐਸੇ ਕਹਿਯੋ ਸੁਨਾਇ ॥
घेरि सैद खा कौ त्रियन ऐसे कहियो सुनाइ ॥

बायकांनी सैद खानला घेरले आणि म्हणाल्या,

ਕੈ ਹਮਰੋ ਪਤਿ ਛੋਰਿਯੈ ਕੈ ਲਰਿਯੈ ਸਮੁਹਾਇ ॥੪॥
कै हमरो पति छोरियै कै लरियै समुहाइ ॥४॥

एकतर आमच्या पतीला सोडा किंवा आमच्याशी लढा. 4.

ਅੜਿਲ ॥
अड़िल ॥

अविचल:

ਸੈਦ ਖਾਨ ਐਸੇ ਬਚਨਨ ਸੁਨਿ ਪਾਇ ਕੈ ॥
सैद खान ऐसे बचनन सुनि पाइ कै ॥

असे शब्द ऐकून खान म्हणाला

ਚੜਿਯੋ ਜੋਰਿ ਦਲੁ ਪ੍ਰਬਲ ਸੁ ਕੋਪ ਬਢਾਇ ਕੈ ॥
चड़ियो जोरि दलु प्रबल सु कोप बढाइ कै ॥

आणि संतप्त होऊन त्यांनी मोठे सैन्य गोळा केले आणि कूच केले.

ਹੈ ਗੈ ਪੈਦਲ ਬਹੁ ਬਿਧਿ ਦਏ ਸੰਘਾਰਿ ਕੈ ॥
है गै पैदल बहु बिधि दए संघारि कै ॥

हत्ती, घोडे, पाय इत्यादी सजवून

ਹੋ ਸੂਰਬੀਰ ਬਾਕਨ ਕੌ ਬਾਨ ਪ੍ਰਹਾਰਿ ਕੈ ॥੫॥
हो सूरबीर बाकन कौ बान प्रहारि कै ॥५॥

आणि बाणके योद्ध्यांवर बाण चालवून (अनेक प्रकारचे युद्ध केले) ॥5॥

ਭੁਜੰਗ ਛੰਦ ॥
भुजंग छंद ॥

भुजंग श्लोक:

ਬਜੀ ਭੇਰ ਭਾਰੀ ਮਹਾ ਸੂਰ ਗਾਜੇ ॥
बजी भेर भारी महा सूर गाजे ॥

प्रचंड वादळ आले आणि महान योद्धे गर्जत आहेत.

ਬੰਧੇ ਬੀਰ ਬਾਨਾਨ ਬਾਕੇ ਬਿਰਾਜੇ ॥
बंधे बीर बानान बाके बिराजे ॥

सुंदर योद्धे धनुष्य बांधून बसले आहेत.

ਕਿਤੇ ਸੂਲ ਸੈਥੀਨ ਕੇ ਘਾਇ ਘਾਏ ॥
किते सूल सैथीन के घाइ घाए ॥

कुठेतरी त्रिशूळ आणि सैथीच्या जखमा आहेत.

ਮਰੇ ਜੂਝਿ ਜਾਹਾਨ ਮਾਨੋ ਨ ਆਏ ॥੬॥
मरे जूझि जाहान मानो न आए ॥६॥

जे लोक (युद्धभूमीवर) मरण पावले आहेत ते जणू काही या जगात आलेच नाहीत. 6.

ਗਜੈ ਰਾਜ ਜੂਝੈ ਕਿਤੇ ਬਾਜ ਮਾਰੇ ॥
गजै राज जूझै किते बाज मारे ॥

काही हत्ती मारले गेले तर काही घोडे मारले गेले.

ਕਹੂੰ ਰਾਜ ਘੂਮੈ ਕਹੂੰ ਤਾਜ ਡਾਰੇ ॥
कहूं राज घूमै कहूं ताज डारे ॥

कुठे राजे फिरत आहेत तर कुठे मुकुट पडलेले आहेत.

ਕਿਤੇ ਪਾਕ ਸਾਹੀਦ ਮੈਦਾਨ ਹੂਏ ॥
किते पाक साहीद मैदान हूए ॥

रणांगणात किती हुतात्मे पावन झाले आहेत

ਬਸੇ ਸ੍ਵਰਗ ਮੋ ਜਾਇ ਮਾਨੋ ਨ ਮੂਏ ॥੭॥
बसे स्वरग मो जाइ मानो न मूए ॥७॥

आणि ते मेलेले नसल्यासारखे स्वर्गात स्थायिक झाले आहेत. ७.

ਚੌਪਈ ॥
चौपई ॥

चोवीस:

ਖੈਰੀ ਜਾਹਿ ਖਗ ਗਹਿ ਮਾਰੈ ॥
खैरी जाहि खग गहि मारै ॥

खैरे तलवार धरणाऱ्यांना मारायचे,

ਗਿਰੈ ਭੂਮਿ ਨ ਰਤੀਕ ਸੰਭਾਰੈ ॥
गिरै भूमि न रतीक संभारै ॥

ते जमिनीवर पडायचे आणि रात्रभर जगले नाही.

ਸੰਮੀ ਨਿਰਖਿ ਜਾਹਿ ਸਰ ਛੋਰੈ ॥
संमी निरखि जाहि सर छोरै ॥

समी त्याला पाहताच बाण सोडत असे.

ਏਕੈ ਬਾਨ ਮੂੰਡ ਅਰਿ ਤੋਰੈ ॥੮॥
एकै बान मूंड अरि तोरै ॥८॥

(ती) एकाच बाणाने शत्रूचे डोके फाडत असे. 8.

ਸਵੈਯਾ ॥
सवैया ॥

स्वत:

ਖਗ ਪਰੇ ਕਹੂੰ ਖੋਲ ਝਰੇ ਕਹੂੰ ਟੂਕ ਗਿਰੇ ਛਿਤ ਤਾਜਨ ਕੇ ॥
खग परे कहूं खोल झरे कहूं टूक गिरे छित ताजन के ॥

कुठेतरी तलवारी पडल्या आहेत, कुठेतरी म्यान पडले आहेत, मुकुटांचे तुकडे जमिनीवर पडले आहेत.

ਅਰੁ ਬਾਨ ਕਹੂੰ ਬਰਛੀ ਕਤਹੂੰ ਕਹੂੰ ਅੰਗ ਕਟੇ ਬਰ ਬਾਜਨ ਕੇ ॥
अरु बान कहूं बरछी कतहूं कहूं अंग कटे बर बाजन के ॥

काही बाण, काही भाले आणि घोड्यांचे काही भाग कापले जातात.

ਕਹੂੰ ਬੀਰ ਪਰੈ ਕਹੂੰ ਚੀਰ ਦਿਪੈ ਕਹੂੰ ਸੂੰਡ ਗਿਰੇ ਗਜਰਾਜਨ ਕੇ ॥
कहूं बीर परै कहूं चीर दिपै कहूं सूंड गिरे गजराजन के ॥

कुठे योद्धे पडले आहेत, कुठे आरमार सजवले जात आहे तर कुठे हत्तींच्या सोंडे पडल्या आहेत.

ਅਤਿ ਮਾਰਿ ਪਰੀ ਨ ਸੰਭਾਰਿ ਰਹੀ ਸਭ ਭਾਜਿ ਚਲੇ ਸੁਤ ਰਾਜਨ ਕੇ ॥੯॥
अति मारि परी न संभारि रही सभ भाजि चले सुत राजन के ॥९॥

बरेच लोक मारले गेले आहेत, (कोणीही) त्यांची काळजी घेत नाही आणि प्रत्येकजण पळून गेला आहे. ९.

ਚੌਪਈ ॥
चौपई ॥

चोवीस:

ਕੇਤੇ ਬਿਕਟ ਸੁਭਟ ਕਟਿ ਡਾਰੇ ॥
केते बिकट सुभट कटि डारे ॥

किती भयंकर वीर कापले गेले.

ਕੇਤੇ ਕਰੀ ਹਨੇ ਮਤਵਾਰੇ ॥
केते करी हने मतवारे ॥

अनेक हत्ती मारले गेले आहेत.

ਦਲ ਪੈਦਲ ਕੇਤੇ ਰਨ ਘਾਏ ॥
दल पैदल केते रन घाए ॥

युद्धात किती पायदळ मारले गेले?

ਜਿਯਤ ਬਚੇ ਲੈ ਪ੍ਰਾਨ ਪਰਾਏ ॥੧੦॥
जियत बचे लै प्रान पराए ॥१०॥

जे लोक जीव वाचवून पळून गेले आहेत. 10.

ਖੈਰੀ ਸੰਮੀ ਜਾਤ ਭਈ ਤਹਾ ॥
खैरी संमी जात भई तहा ॥

खैरी आणि समी तिथे पोहोचले

ਠਾਢੋ ਸੈਦ ਖਾਨ ਥੋ ਜਹਾ ॥
ठाढो सैद खान थो जहा ॥

जिथे सैद खान उभा होता.

ਨਿਜੁ ਹਥਿਯਹਿ ਜੰਜੀਰਹਿ ਡਾਰੇ ॥
निजु हथियहि जंजीरहि डारे ॥

त्याच्या हत्तींच्या साखळ्या (पृथ्वीवर) फेकून दिल्या.

ਤਹੀ ਜਾਇ ਝਾਰੀ ਤਰਵਾਰੈ ॥੧੧॥
तही जाइ झारी तरवारै ॥११॥

आणि तिथे जाऊन तलवारी घासल्या. 11.

ਖੁਨਸਿ ਖਗ ਖਤ੍ਰਿਯਹਿ ਪ੍ਰਹਾਰਿਯੋ ॥
खुनसि खग खत्रियहि प्रहारियो ॥

खुंस खाल्ल्यानंतर छत्रीने योद्ध्यावर तलवारीचा वार केला.

ਪ੍ਰਥਮ ਕਰੀ ਕਰ ਕੌ ਕਟਿ ਡਾਰਿਯੋ ॥
प्रथम करी कर कौ कटि डारियो ॥

प्रथम हत्तीची सोंड कापण्यात आली.

ਬਹੁਰਿ ਖਾਨ ਕੌ ਤੇਗ ਚਲਾਈ ॥
बहुरि खान कौ तेग चलाई ॥

त्यानंतर खरगने खानवर हल्ला केला.

ਗ੍ਰੀਵਾ ਬਚੀ ਨਾਕ ਪਰ ਆਈ ॥੧੨॥
ग्रीवा बची नाक पर आई ॥१२॥

मान वाचली, पण नाकाला लागली. 12.