श्री दसाम ग्रंथ

पान - 1345


ਯੌ ਕਹਿ ਕੁਅਰਿ ਬਿਦਾ ਕਰਿ ਦੀਨਾ ॥
यौ कहि कुअरि बिदा करि दीना ॥

असे म्हणत त्यांनी राजकुमारला निरोप दिला.

ਪ੍ਰਾਤ ਭੇਸ ਨਰ ਕੋ ਧਰਿ ਲੀਨਾ ॥
प्रात भेस नर को धरि लीना ॥

सकाळी माणसाच्या वेशात.

ਕੀਅਸ ਕੁਅਰ ਕੇ ਧਾਮ ਪਯਾਨਾ ॥
कीअस कुअर के धाम पयाना ॥

राजकुमार यांच्या घराकडे निघालो.

ਭੇਦ ਅਭੇਦ ਨ ਕਿਨੀ ਪਛਾਨਾ ॥੧੧॥
भेद अभेद न किनी पछाना ॥११॥

फरक कोणालाच कळला नाही. 11.

ਚਾਕਰ ਰਾਖਿ ਕੁਅਰ ਤਿਹ ਲਿਯੋ ॥
चाकर राखि कुअर तिह लियो ॥

राज-कुमार यांनी त्यांना नोकर म्हणून ठेवले

ਬੀਚ ਮੁਸਾਹਿਬ ਕੋ ਤਿਹ ਕਿਯੋ ॥
बीच मुसाहिब को तिह कियो ॥

आणि (त्याच्या) साथीदारांमध्ये (सोबती) स्थान दिले.

ਖਾਨ ਪਾਨ ਸਭ ਸੋਈ ਪਿਲਾਵੈ ॥
खान पान सभ सोई पिलावै ॥

ती (राज कुमार) खाण्यापिण्याची व्यवस्था करू लागली.

ਨਰ ਨਾਰੀ ਕੋਈ ਜਾਨਿ ਨ ਜਾਵੈ ॥੧੨॥
नर नारी कोई जानि न जावै ॥१२॥

इतर कोणी स्त्री-पुरुष जाऊ शकत नव्हते. 12.

ਇਕ ਦਿਨ ਪਿਯ ਲੈ ਗਈ ਸਿਕਾਰਾ ॥
इक दिन पिय लै गई सिकारा ॥

(ती) एके दिवशी प्रीतमला शिकार खेळायला घेऊन गेली

ਬੀਚ ਸਰਾਹੀ ਕੇ ਮਦ ਡਾਰਾ ॥
बीच सराही के मद डारा ॥

आणि द्राक्षारसाने भांडे भरले.

ਜਲ ਕੈ ਸਾਥ ਭਿਗਾਇ ਉਛਾਰਾ ॥
जल कै साथ भिगाइ उछारा ॥

(त्याने) भांडे पाण्याने भिजवले आणि फेकले (किंवा टांगले).

ਚੋਵਤ ਜਾਤ ਜਵਨ ਤੇ ਬਾਰਾ ॥੧੩॥
चोवत जात जवन ते बारा ॥१३॥

त्यातून तो पाणी पीत राहिला. 13.

ਸਭ ਕੋਈ ਲਖੈ ਤਵਨ ਕਹ ਪਾਨੀ ॥
सभ कोई लखै तवन कह पानी ॥

सर्वजण त्याला पाणी समजत होते.

ਕੋਈ ਨ ਸਮੁਝਿ ਸਕੈ ਮਦ ਗ੍ਯਾਨੀ ॥
कोई न समुझि सकै मद ग्यानी ॥

त्याच्या बरोबर मनाने कोणीही त्याला दारू समजत नव्हते.

ਜਬ ਕਾਨਨ ਕੇ ਗਏ ਮੰਝਾਰਾ ॥
जब कानन के गए मंझारा ॥

जेव्हा (ते) बन्समध्ये गेले,

ਰਾਜ ਕੁਅਰ ਸੌ ਬਾਲ ਉਚਾਰਾ ॥੧੪॥
राज कुअर सौ बाल उचारा ॥१४॥

तर मुलगी राजकुमारला म्हणाली. 14.

ਤੁਮ ਕੋ ਲਗੀ ਤ੍ਰਿਖਾ ਅਭਿਮਾਨੀ ॥
तुम को लगी त्रिखा अभिमानी ॥

हे तेजस्वी (राजकुमार) ! तुला तहान लागली आहे

ਸੀਤਲ ਲੇਹੁ ਪਿਯਹੁ ਇਹ ਪਾਨੀ ॥
सीतल लेहु पियहु इह पानी ॥

(म्हणून) हे थंड पाणी प्या.

ਭਰਿ ਪ੍ਯਾਲਾ ਲੈ ਤਾਹਿ ਪਿਯਾਰਾ ॥
भरि प्याला लै ताहि पियारा ॥

(स्त्रीने) प्याला भरला आणि त्याला प्यायला दिला.

ਸਭਹਿਨ ਕਰਿ ਜਲ ਤਾਹਿ ਬਿਚਾਰਾ ॥੧੫॥
सभहिन करि जल ताहि बिचारा ॥१५॥

सर्वांनी त्याला पाण्यावरूनच समजले. १५.

ਪੁਨਿ ਤ੍ਰਿਯ ਲਿਯਾ ਕਬਾਬ ਹਾਥਿ ਕਰਿ ॥
पुनि त्रिय लिया कबाब हाथि करि ॥

मग बाईंनी कबाब हातात घेतला

ਕਹਿਯੋ ਕਿ ਖਾਹੁ ਰਾਜ ਸੁਤ ਬਨ ਫਰ ॥
कहियो कि खाहु राज सुत बन फर ॥

आणि म्हणू लागला, अरे राजकुमार! अंबाडीचे फळ खा.

ਤੁਮਰੇ ਨਿਮਿਤਿ ਤੋਰਿ ਇਨ ਆਨਾ ॥
तुमरे निमिति तोरि इन आना ॥

ते फक्त तुमच्यासाठी तोडले गेले आहेत.

ਭਛਨ ਕਰਹੁ ਸ੍ਵਾਦ ਅਬ ਨਾਨਾ ॥੧੬॥
भछन करहु स्वाद अब नाना ॥१६॥

आता (तुम्ही) अनेक प्रकारची चवीची फळे खाता. 16.

ਜਬ ਮਧ੍ਰਯਾਨ ਸਮੋ ਭਯੋ ਜਾਨ੍ਯੋ ॥
जब मध्रयान समो भयो जान्यो ॥

जेव्हा दुपार होती ('दुपार'),

ਸਭ ਲੋਗਨ ਇਹ ਭਾਤਿ ਬਖਾਨ੍ਯੋ ॥
सभ लोगन इह भाति बखान्यो ॥

म्हणून सर्व लोकांना असे म्हटले,

ਤੁਮ ਸਭ ਚਲੋ ਭੂਪ ਕੇ ਸਾਥਾ ॥
तुम सभ चलो भूप के साथा ॥

तुम्ही सर्वजण राजासोबत जा.

ਹਮ ਸੇਵਾ ਕਰਿ ਹੈ ਜਗਨਾਥਾ ॥੧੭॥
हम सेवा करि है जगनाथा ॥१७॥

जगननाथाची पूजा करू. १७.

ਸਭ ਜਨ ਪਠੈ ਭੂਪ ਕੇ ਸਾਥਾ ॥
सभ जन पठै भूप के साथा ॥

सर्व लोकांना राजाबरोबर पाठवले.

ਦੋਈ ਰਹੇ ਨਾਰਿ ਅਰ ਨਾਥਾ ॥
दोई रहे नारि अर नाथा ॥

(मागे) स्त्रिया आणि पुरुष दोघेही राहिले.

ਪਰਦਾ ਐਚਿ ਦਸੌ ਦਿਸਿ ਲਿਯਾ ॥
परदा ऐचि दसौ दिसि लिया ॥

(त्यांनी) पडदा दहा दिशांना (म्हणजे - सर्व बाजूंनी) ताणला.

ਕਾਮ ਭੋਗ ਹਸਿ ਹਸਿ ਰਸਿ ਕਿਯਾ ॥੧੮॥
काम भोग हसि हसि रसि किया ॥१८॥

आणि हसले आणि मजा खेळले. १८.

ਦੋਹਰਾ ॥
दोहरा ॥

दुहेरी:

ਇਹ ਚਰਿਤ੍ਰ ਦੋਈ ਬਿਹਸਿ ਰਮਤ ਭਏ ਨਰ ਨਾਰਿ ॥
इह चरित्र दोई बिहसि रमत भए नर नारि ॥

या व्यक्तिरेखेद्वारे स्त्री-पुरुष दोघेही हसत-खेळत राहिले.

ਪ੍ਰਜਾ ਸਹਿਤ ਰਾਜਾ ਛਲਾ ਸਕਾ ਨ ਭੂਪ ਬਿਚਾਰਿ ॥੧੯॥
प्रजा सहित राजा छला सका न भूप बिचारि ॥१९॥

(त्यांनी) प्रजेसह राजाला फसवले, पण राजाला (काहीच) विचार करता आला नाही. 19.

ਇਤਿ ਸ੍ਰੀ ਚਰਿਤ੍ਰ ਪਖ੍ਯਾਨੇ ਤ੍ਰਿਯਾ ਚਰਿਤ੍ਰੇ ਮੰਤ੍ਰੀ ਭੂਪ ਸੰਬਾਦੇ ਤੀਨ ਸੌ ਤਿਰਾਨਵੋ ਚਰਿਤ੍ਰ ਸਮਾਪਤਮ ਸਤੁ ਸੁਭਮ ਸਤੁ ॥੩੯੩॥੬੯੯੬॥ਅਫਜੂੰ॥
इति स्री चरित्र पख्याने त्रिया चरित्रे मंत्री भूप संबादे तीन सौ तिरानवो चरित्र समापतम सतु सुभम सतु ॥३९३॥६९९६॥अफजूं॥

श्री चरित्रोपाख्यानच्या त्रिचरित्रातील मंत्री भूप संवादाचा ३९३ वा अध्याय येथे संपतो, सर्व शुभ आहे. ३९३.६९९६. चालते

ਚੌਪਈ ॥
चौपई ॥

चोवीस:

ਦੇਵ ਛਤ੍ਰ ਇਕ ਭੂਪ ਬਖਨਿਯਤਿ ॥
देव छत्र इक भूप बखनियति ॥

छत्रदेव नावाचा राजा होता.

ਸ੍ਰੀ ਸੁਰਰਾਜਵਤੀ ਪੁਰ ਜਨਿਯਤ ॥
स्री सुरराजवती पुर जनियत ॥

त्याचे शहर सुरजवती म्हणून ओळखले जात असे.

ਤਿਹੁ ਸੰਗ ਚੜਤ ਅਮਿਤਿ ਚਤੁਰੰਗਾ ॥
तिहु संग चड़त अमिति चतुरंगा ॥

त्यांच्यासोबत अमित चतुरंगणी सेना

ਉਮਡਿ ਚਲਤ ਜਿਹ ਬਿਧਿ ਕਰਿ ਗੰਗਾ ॥੧॥
उमडि चलत जिह बिधि करि गंगा ॥१॥

ती गंगेच्या लाटांसारखी वाहत होती. १.

ਅੜਿਲ ॥
अड़िल ॥

अविचल:

ਸ੍ਰੀ ਅਲਕੇਸ ਮਤੀ ਤਿਹ ਸੁਤਾ ਬਖਾਨਿਯੈ ॥
स्री अलकेस मती तिह सुता बखानियै ॥

अल्केस मती ही त्यांची मुलगी असल्याचे सांगण्यात आले.

ਪਰੀ ਪਦੁਮਨੀ ਪ੍ਰਾਤ ਕਿ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤਿ ਪ੍ਰਮਾਨਿਯੈ ॥
परी पदुमनी प्रात कि प्रक्रिति प्रमानियै ॥

तिला परी, पद्मणी, उषा ('प्रता') किंवा प्रकृती असे समजा.

ਕੈ ਨਿਸੁਪਤਿ ਸੁਰ ਜਾਇ ਕਿ ਦਿਨਕਰ ਜੂਝਈ ॥
कै निसुपति सुर जाइ कि दिनकर जूझई ॥

किंवा तिला चंद्राची, देवांची किंवा सूर्याची मुलगी समजा.

ਹੋ ਜਿਹ ਸਮ ਹ੍ਵੈ ਹੈ ਨਾਰਿ ਨ ਪਾਛੈ ਹੈ ਭਈ ॥੨॥
हो जिह सम ह्वै है नारि न पाछै है भई ॥२॥

(खरं तर) तिच्यासारखी स्त्री याआधी कधीच नव्हती आणि ती यापुढेही येणार नाही. 2.

ਤਹ ਇਕ ਰਾਇ ਜੁਲਫ ਸੁ ਛਤ੍ਰੀ ਜਾਨਿਯੈ ॥
तह इक राइ जुलफ सु छत्री जानियै ॥

तिथे झुल्फ राय नावाचा तंबू असायचा

ਰੂਪਵਾਨ ਗੁਨਵਾਨ ਸੁਘਰ ਪਹਿਚਾਨਿਯੈ ॥
रूपवान गुनवान सुघर पहिचानियै ॥

जो अतिशय देखणा, गुणवान आणि देखणा मानला जात असे.